در ادامه موج احضار، تهدید و بازداشت شهروندانی که با شنیدن خبر مرگ ابراهیم رئیسی و همراهانش ابراز شادمانی کردهاند، دو شهروند دیگر در شهرهای تهران و مشگینشهر بازداشت شدند. دلیل بازداشت این افراد «انتشار مطالب توهینآمیز درباره شخصیتهای سیاسی و ارکان نظام» عنوان شده است.
خبرگزاری ایرنا، رسانه رسمی دولت جمهوری اسلامی، روز پنجم خرداد در گزارشی به نقل از بابک نونهال، دادستان عمومی و انقلاب مشگینشهر در استان اردبیل، از دستگیری یک شهروند فعال در شبکههای اجتماعی در این شهرستان خبر داد.
نونهال بدون اشاره به هویت فرد بازداشت شده گفت که او پس از «صدور دستورات قضایی قاطع، رصدهای فنی و اطلاعاتی ماموران وزارت اطلاعات و با اقدام میدانی پلیس اطلاعات و امنیت عمومی فرماندهی انتظامی مشگینشهر»، بازداشت شده است.
دادستان مشگینشهر دلیل بازداشت این شهروند را «تولید و انتشار محتوای مجرمانه» عنوان کرد که «موجبات اهانت به ارکان نظام و شخصیتهای سیاسی را با هدف تشویش اذهان عمومی» فراهم کرده است.
به گفته نونهال، این فرد پس از تفهیم اتهام و صدور قرار تامین کیفری بازداشت و روانه زندان شد.
این مقام قضایی، مردم شادمان از مرگ رئیسی را که در فضای مجازی به کشته شدن او واکنش نشان دادند «اراذل و اوباش مجازی» خواند و آنان را به «برخورد قاطعانه» تهدید کرده است.
همزمان شاهین حسنوند، رییس پلیس فتای غرب استان تهران از احضار و بازداشت یک شهروند به دلیل انتشار مطالبی در رابطه با مرگ رئیسی در اینستاگرام خبر داد.
حسنوند با بیان اینکه این شهروند در یک صفحه اینستاگرامی با شش هزار دنبالکننده اقدام به نشر اکاذیب و آزرده کردن خانوادههای کشتهشدگان بالگرد حامل رئیسی کرده بود، گفت: «این فرد با اقدامات اطلاعاتی، فنی و تخصصی شناسایی و پس از احضار به پلیس فتا برای سیر مراحل قانونی، تحویل مرجع قضایی شد.»
ایراناینترنشنال روز جمعه چهارم خرداد در گزارشی از ادامه فشارهای امنیتی و قضایی بر شهروندان شادمان از شنیدن خبر مرگ رئیسی و کسانی خبر داد که به کشته شدن او و دیگر همراهانش واکنش نشان دادهاند.
در این گزارش آمده است از زمان انتشار خبر کشته شدن رئیسی، شماری از شهروندان در شهرهای مختلف کشور بازداشت و برخی دیگر احضار یا تهدید شدهاند.
فشارها و تهدید شهروندان شادمان از مرگ رئیسی به داخل ایران محدود نماند و حامیان جمهوری اسلامی در دیگر کشورها نیز تلاشهایی برای خاموش کردن صدای ایرانیان شادمان از مرگ رئیسی کردند.
شامگاه جمعه چهارم خرداد شماری از فعالان ایرانی در لندن ویدیوهایی منتشر کردند که نشان میدهند چند تن از حامیان حکومت با خشونت به تجمع مخالفان ایرانی که در حال اعتراض به برگزاری مراسم یادبود ابراهیم رئیسی در لندن بودند، حمله و شماری از معترضان را زخمی کردند.
در واکنش به این رخداد، شماری از فعالان سیاسی و چهرههای شاخص اپوزیسیون جمهوری اسلامی خواهان محاکمه آمران و عاملان این «حمله وحشیانه» شدند.
رئیسی روز یکشنبه ۳۰ اردیبهشت در اثر سقوط بالگرد در ارتفاعات شمال غرب ایران کشته شد.
به دنبال انتشار خبر کشته شدن او و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه دولتش، بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی به دلیل نقش این دو در سرکوبها و نقض حقوق بشر در ایران، به شادی و خوشحالی پرداختند و آن را پیامد سرکوبهای شدید در دوران مسئولیتهای آنان در چهار دهه اخیر دانستند.
ایراناینترنشنال روز ۳۱ اردیبهشت در گزارشی نوشت در پی شادی مردم در خیابانها و فضای مجازی، مقامهای امنیتی، کاربران فضای مجازی و روزنامهنگاران را تهدید کردند که «امنیت روانی جامعه» را مخدوش نکنند.
به نظر میرسد جمهوری اسلامی با استفاده از ابزارهای مختلف همچنان در تلاش است صدای مخالفان سیاستهای خود را در نطفه خفه کند و مانع انتشار مواضع شهروندان و مردم عادی در رسانهها شود.
پیش از ظهر روز شنبه مراسمی با عنوان دیدار رهبر جمهوری اسلامی با خانواده کشتهشدگان سانحه سقوط بالگرد، در تهران برگزار شد.
کانال تلگرامی «اخبار رهبر انقلاب»، همراه با نشر صحبتهای رهبر جمهوری اسلامی در این دیدار، از هشتگ «رئیسی عزیز» استفاده کرد.
خامنهای در این برنامه، صفات «کار برای مردم، خدمت به مردم و مردمی بودن» را به کشتهشدگان منتسب کرد و گفت: «مرحوم شهید آقای رئیسی، خستگیناپذیر بود.»
دفتر خامنهای از روز دوشنبه تا کنون در ارسال پیامهایی برای مرگ ابراهیم رئیسی از واژه «شهید» برای او استفاده نکرده.
در پیامی که روز ۳۱ اردیبهشت برای اعلام عزای عمومی مرگ رئیسی منتشر شد، از ترکیب «درگذشت شهادتگونه» استفاده و از رییس دولت سیزدهم نه با عنوان «آیتالله» که با عبارت «حجتالاسلام و المسلمین» یاد شده بود.
خامنهای امروز به سلسله مراسم حکومتی تشییع رئیسی و همراهانش در شهرهای تبریز، قم، تهران، بیرجند و مشهد اشاره کرد و آن را «با شکوه» خواند.
او گفت: «حرکت و قیام مردم نشان داد که ملت ایران زنده است.»
رهبر جمهوری اسلامی با تاکید بر اینکه دنیا رئیسی را بهعنوان «رییسجمهور انقلاب» میشناخت، گفت: «این حادثه، در مقابل دیدگان جهانیان و در عمل ثابت کرد ملت ایران به رییسجمهور و کسانی که مظهر شعارهای انقلاب بودند چه دلبستگی و وفاداریای دارند.»
رهبر جمهوری اسلامی اضافه کرد: «وقتی مردم اینگونه با عظمت از این مرد حمایت و تجلیل میکنند، معنایش حمایت از شعارهای انقلاب است.»
این سخنان او در شرایطی است که پس از اعلام خبر سقوط بالگرد رئیسی و در حدود یک هفته اخیر، بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی به شادی و خوشحالی پرداختند.
در روزهای گذشته نیز خبرهایی از احضار، بازداشت و تشکیل پرونده قضایی برای کسانی منتشر شد که با مرگ رئیسی شوخی یا از آن اظهار شادمانی کرده بودند.
پیشتر دادستانی کل کشور کاربران رسانههای اجتماعی را تهدید کرده بود در صورت اقدام به «توهین» یا «مخدوش ساختن امنیت روانی جامعه و تشویش اذهان عمومی» در پی مرگ رئیسی و همراهانش، با آنان به شکل «سریع، موثر و بازدارنده» برخورد میشود.
تشکلهای صنفی و فعالان دانشجویی ۱۹ دانشگاه کشور، روز شنبه در بیانیهای مشترک، مرگ رئیسی و همراهانش را پدیدآورنده موج عظیم شادمانی در مردم به مثابه یک «جشن سراسری» دانستند.
این گروههای دانشجویی از سرنگونی بالگرد حامل رئیسی به عنوان چشماندازی برای سرنگونی جمهوری اسلامی یاد کردند و گفتند: «ما مردم خوشحال از هلاکت این جنایتکار، با وجود شرایط شدیدا امنیتی در شهرهای مختلف جشن شبانه و آتشبازی به راه انداخته و بساط رقص و میگساری و پخش شیرینی و شکلات بهپا کردهایم.»
آنان در بخشی دیگر از بیانیه خود به شادمانی ایرانیان خارج از کشور نیز اشاره کردند که در روزهای گذشته در شماری از شهرهای جهان و عمدتا مقابل ساختمان سفارت یا کنسولگریهای جمهوری اسلامی برپا شد.
در یک نمونه از این اظهار شادمانیها، شامگاه جمعه چهارم خرداد چند تن از حامیان حکومت با خشونت به تجمع مخالفان ایرانی که در حال اعتراض به برگزاری مراسم یادبود رئیسی در لندن بودند، حمله و شماری از معترضان را زخمی کردند.
برخی از فعالان سیاسی و چهرههای شاخص اپوزیسیون جمهوری اسلامی به این درگیری واکنش نشان دادند و خواهان محاکمه آمران و عاملان حکومتی این «حمله وحشیانه» شدند.
مراسم بزرگداشت خامنهای برای رئیسی و همراهانش
پیش از دیدار خامنهای با خانواده کشتهشدگان سقوط بالگرد، صبح روز شنبه مراسمی با عنوان بزرگداشت رئیسی و همراهانش با حضور رهبر جمهوری اسلامی در حسینیه خمینی تهران برگزار شد.
در اطلاعیه مربوط به مراسم آمده بود که «ورود عموم» برای شرکت در این مراسم آزاد است اما این رویداد مانند همه برنامههای مرتبط با رهبر جمهوری اسلامی با حضور افراد دستچینشده و منتخب برگزار شد.
در تصاویر منتشر شده از این مراسم، حسن روحانی، رییسجمهوی سابق و علی لاریجانی، رییس سابق مجلس شورای اسلامی نیز دیده شدند.
این دو که در روزهای گذشته نامشان بهعنوان کاندیداهای احتمالی انتخابات پیشروی ریاستجمهوری نیز مطرح شد، در مراسم تشییع رئیسی در دانشگاه تهران در روز دوم خرداد حضور نداشتند.
در آن مراسم علی خامنهای بر جنازه رئیسی و همراهانش نماز خواند.
در برنامه بزرگداشت روز شنبه، روحانی و لاریجانی در میان جمعیت حضور داشتند اما در سمت چپ خامنهای پدر محمدعلی آلهاشم، امام جمعه کشته شده تبریز و پس از آن احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد و پدر همسر رئیسی نشسته بودند.
بسیاری از تصاویر منتشر شده از این مراسم، طوری قاببندی شدهاند که علمالهدی در آنها دیده نمیشود.
پیشتر ایرانوایر خبر داده بود نیروهای امنیتی اجازه برگزاری جلسه درس خارج فقه را در روز دوم خرداد به علمالهدی ندادهاند.
بر اساس این گزارش، نهادهای امنیتی به علمالهدی گفتهاند که باید دلیل لغو کلاس خارج فقه «وخامت حال» او عنوان شود.
در مراسم بزرگداشت رئیسی در روز شنبه شمار دیگری از مقامات نیز در کنار خامنهای حضور داشتند.
در سمت راست رهبر جمهوری اسلامی، به ترتیب ناصر رفیعی، خطیب مجالس خامنهای، صادق آملی لاریجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، محمد باقر قالیباف، رییس مجلس، محمد مخبر، کفیل ریاستجمهوری و دیگر مقامات حکومتی نشسته بودند.
خامنهای در این مراسم سخنرانی نکرد و برنامهها شامل سخنرانی کوتاهی از رفیعی، مدیحهسرایی و روضهخوانی بود.
رفیعی در سخنرانی خود به انتخابات دوره چهاردهم ریاستجمهوری در هشتم تیر اشاره کرد و خطاب به نامزدهای احتمالی گفت: «آداب، اخلاق و همدلی را رعایت کنید. بگذارید این وفاق و دوستی حفظ شود و تخریب نکنیم و دشمنشاد نشویم.»
پس از مرگ ابراهیم رئیسی، گمانهزنیها درباره نامزدهای احتمالی انتخابات زودهنگام تیر ۱۴۰۳ خیلی زود داغ شد و نام دهها نامزد از جریانهای موسوم به اصلاحطلب و اصولگرا به میان آمد.
در بین نامزدهای احتمالی جریان اصولگرایی از چهرههایی مثل محمد مخبر، محمدباقر قالیباف، محمود احمدینژاد، سعید جلیلی، حسین دهقان، غلامعلی حداد عادل، علیرضا زاکانی و پرویز فتاح نام برده میشود.
در کنار سخنان رفیعی، نوحهخوانی محمود کریمی، مداح دفتر خامنهای در مراسم بزرگداشت رئیسی و همراهانش نیز با حاشیههایی همراه بود.
او در نوحهسرایی خود گفت: «ما انتظار داشتیم که خامنهای در نماز رئیسی بغض کند یا حالش منقلب شود، ولی او بدون بغض و لرزش صدا نماز را خواند و به دیدار مهمانان خارجی رفت.»
کریمی در ادامه گفت علی خامنهای «یک تنه کار را جمع کرد».
پیشتر اکونومیست در گزارشی به بررسی رفتارهای سرد علی خامنهای در مراسم تشییع ابراهیم رئیسی پرداخته و آن را با «هقهقهای غیر قابل کنترلش» بعد از کشته شدن قاسم سلیمانی مقایسه کرده بود.