این سیاست همزمان شد با سیاست استفاده از اسلامگرایی علیه هند در کشمیر و بعدا، از طریق لشکر طیبه، در داخل هند و تا حدودی علیه گسترش انقلاب ایران در منطقه با ایجاد گروههای فرقهگرا مانند سپاه صحابه علیه شیعیان پاکستان به وسیله ژنرال محمد ضیاالحق، رییسجمهوری وقت این کشور.
پاکستان بر اساس یک ایده، یعنی مسلمان بودن، به عنوان یک کشور تاسیس شد ولی تجربه نشان داد که تنها باور مشترک دینی نمیتواند بنیان محکم برای تشکیل یک کشور باشد و به همین دلیل بنگالیها علیه سلطه پنجاب قیام کردند که در اثر آن کشور بنگلادش در سال ۱۹۷۱ تشکیل شد.
ذوالفقار علی بوتو، نخستوزیر وقت پاکستان، به معیارهای سکولار برای حکومتداری و تشکیل نظام سیاسی بر مبنای حقوق شهروندی روی آورد تا بتواند حقوق برابر برای اقوام مختلف در این کشور را نهادینه کند و برابری قومی و شهروندی را بنیان تازه برای موجودیت این کشور قرار دهد.
ضیاالحق که بعد از جدا شدن بنگلادش از پاکستان از فروپاشی کشور نگران بود به ترویج و تقویت هویت اسلامی، یعنی همان بنیانی که پاکستان بر اساس آن تشکیل شده بود متوصل شد و موج اسلامگرایی و ظهور قارچوار گروههای اسلامی و فرقهگرا به عنوان بازوهای امنیتی و ابزارهای استراتژیک این کشور به وسیله ضیاالحق به راه افتاد.
اشغال افغانستان به وسیله اتحاد جماهیر شوروی سابق و راهاندازی پروژه جهاد علیه شوروی از پاکستان به افغانستان با سرازیر شدن میلیاردها دلار کمکهای تسلیحاتی به پاکستان و از طریق این کشور، به افغانستان، اهمیت تازه به پروژه اسلامگرایی و پرورش افراطیگری از سوی ضیاالحق بخشید.
دهها هزار مدرسه دینی در مناطق مختلف پاکستان به خصوص در مناطق قبایلی هممرز با افغانستان با امکانات مالی خارجی و مدیریت سرویس اطلاعات ارتش پاکستان ایجاد شد.
صدها هزار افراطی مذهبی و جنگجویانی که در گروههای مختلف تروریستی جذب شدند از مناطق مختلف جهان در همین مدارس مغزشویی شده و برای جهاد در منطقه آموزش افراطیگری مذهبی دیدند.
عبدالمالک ریگی، بنیانگذار گروه جندالله که در دو دهه گذشته عملیاتهای مختلف را علیه نیروهای ایرانی رهبری میکرد و بعدا از سوی نیروهای ایرانی دستگیر و اعدام شد، در همین مدارس آموزش دیده بود.
آقای ریگی در پاکستان از آزادی عمل برخوردار بود، در رسانهها ظاهر میشد و با روزنامهها مصاحبه میکرد.
تعدادی از این گروهها علیه هند در کشمیر و افغانستان و بقیه برای تسویه حسابهای فرقهای علیه شیعیان و ملیگرایی پشتون و بلوچ در داخل پاکستان استفاده شدند.
با بالا گرفتن تنشها میان ایران و غرب و تا حدودی کشورهای عربی منطقه، رویدادهای امنیتی در ایران، به خصوص مناطق هممرز با پاکستان نیز رو به گسترش بوده. این ناامنیها و جدی شدن فعالیت گروههای مخالف ایران در مرزهای این کشور با پاکستان، با توجه به پروژهای و مافیایی عمل کردن سرویسهای استخباراتی پاکستان نمیتواند اتفاقی باشد. حتی اگر روایت ایران درست باشد که قدرتهای فرامنطقهای در ناامنیها و حمایت از گروه جیشالعدل دست دارند، این کار بدون همکاری و هماهنگی سرویسهای اطلاعاتی پاکستان امکانپذیر نیست.
حال که ایران ریسک این تقابل را بالا برده و دست به حمله بیسابقه نظامی زده و پیام خود را این گونه به مقامات پاکستان رسانده، وقت آن است که در مذاکرات بعد از حملات، تضمینهایی را از پاکستان بگیرد تا پناهگاههای امن برای گروههای نظامی مخالف مانند پناهگاههای امن طالبان افغانستان در دوران جمهوریت برای همیشه برچیده شوند.
اقدام ایران در زمانی صورت گرفته که اگر دیر میشد ممکن بود به یک جنگ مزمن میان نیروهای امنیتی ایران و گروههای مسلح در حال رشد با داشتن پناهگاههای امن و حمایت سازمانهای اطلاعاتی پاکستان تبدیل شود.
مشکل اساسی در ایران ایدئولوژیک رفتار کردن و عدم عملگرایی سیاسی است. وقتی پاکستان بمب اتمی خود را آزمایش کرد، دولت وقت ایران به جای این که آن را یک تهدید به امنیت ملی ایران به حساب آورد، به عنوان بمب اتمی اسلامی به پاکستان تبریک گفت.
استقبال حکومت ایران از بمب اتمی برادران مسلمانشان در پاکستان همزمان بود با قتل دیپلماتهای ایرانی به وسیله گروه فرقهگرای پاکستانی سپاه صحابه در کنسولگری ایران در مزار شریف در افغانستان.
طالبان هیچ نفعی از کشتن دیپلماتهای ایرانی نمیبرد. درک و ارزیابی کارشناسانه در مورد خطرات امنیتی و استراتژیک در مورد پاکستان و افغانستان در ایران وجود ندارد. (تقابل پاکستان با ایران در افغانستان را در مطلب دیگر شرح خواهم داد.)
آنچه مهم است این است که ایران گزینههای فراوانی برای متوقف کردن حمایت پاکستان از گروههای مسلح مخالف ایران دارد؛ اگر فراتر از محدودیتهای ایدئولوژیک و به صورت استراتژیک به موضوع بپردازد.
این کشور لازم ندارد متوسل به حمله نظامی به یک کشور اتمی شود. یکی از مهمترین گزینهها برای ایران، روابط استراتژیک با هند برای مدیریت منطقه است. هر نوع نزدیکی به هند، پاکستان را وادار خواهد کرد در حمایت خود از جیشالعدل و سایر گروههای مخالف ایران تجدید نظر کند.
ایران به یک نگاه استراتژیک مبتنی بر منافع ملی نیاز دارد.
