تفاهم همکاری اقتصادی حکومت ایران و طالبان باوجود تنش سیاسی بر سر آب هیرمند
در جریان سفر هیات اقتصادی طالبان به تهران، پنج سند تفاهمنامه همکاری میان ایران و افغانستان به امضا رسید. با ادامهدار شدن تنشهای بین دو کشور از جمله در زمینه تامین حقابه هیرمند، علیاکبر محرابیان، وزیر نیرو گفت این مساله نباید منجر به ایجاد «تفرقه» بین دو طرف شود.
هیات اقتصادی طالبان شامل ۳۰ نفر با رهبری ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخستوزیر است که روز ۱۳ آبان وارد تهران شدند.
در جریان این سفر، محرابیان با عبدالغنی برادر دیدار کرد و گفت در سه سال گذشته بر اساس معاهده ۱۳۵۱ هیرمند داده نشده است.
از زمان روی کار آمدن دوباره طالبان در افغانستان، کشورهای همسایه از جمله ایران بارها با نیروهای طالبان درگیری مرزی داشتهاند اما تنشهای مرزی اخیر میان ایران و افغانستان با افزایش درگیریهای لفظی بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند همراه شده است.
به گفته محرابیان، به دلیل انحراف آب از طریق سد کمال خان بیش از دو میلیارد متر مکعب آب هیرمند به «شورهزار گودزره» منحرف شده و هدر رفته است. درحالیکه این هدررفت میتوانست آب شرب و کشاورزی نیمروز افغانستان و منطقه سیستان در ایران را تامین کند.
اواسط مرداد امسال، محسن روحیصفت، دیپلمات سابق ایران در افغانستان گفت طالبان حقابه هیرمند را به مزارع کشت مواد مخدر سرازیر کرده است و از سوی دیگر به تازگی یک «کانال انحرافی» در بند بخشآباد احداث کرده تا دیگر هیچ آبی به سمت ایران نیاید.
او همچنین پذیرفتن سفارت طالبان را در تهران پیش از آنکه توافقی بر سر حقابه هیرمند انجام شود، سیاستی «اشتباه» توصیف کرد و گفته بود الان هم «با ریش گرو گذاشتن و خواهش و تمنا» کاری را نمیتوان پیش برد.
اکنون حدود شش ماه از اخطار ابراهیم رئیسی به طالبان درباره حقابه هیرمند میگذرد ولی هنوز خبری از انجام تعهدات طرف افغانستانی در این زمینه نیست.
حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیسی در امور افغانستان پس از این اخطار ضربالاجلی یک ماهه برای طالبان تعیین کرد و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جممهوری اسلامی نیز گفت در صورت لزوم جمهوری اسلامی برای گرفتن حقابه ایران از هیرمند «از ابزار فشار» خود استفاده میکند.
با پایان این مهلت یک ماهه در ابتدای تیر ماه اما نه خبری از چگونگی واکنش جمهوری اسلامی به این مساله است و نه ابزار فشاری که امیرعبداللهیان مدعی استفاده از آن شده بود.
با اینحال به تازگی وزیر نیروی ایران خواستار رهاسازی و تحویل حقابه ایران از رودخانه هیرمند در سال جاری آبی شد و در عینحال گفت این موضوع نباید سبب تفرقه بین تهران و کابل شود.
پیشبینی تجارت ۱۰ میلیارد دلاری دو طرف در آینده نزدیک
در جریان سفر مقامهای طالبان به تهران، پنج سند بین دو طرف مبادله شد که همکاریهای اقتصادی، حمل و نقل بینالمللی جادهای، همکاری سازمان هواپیمایی کشوری ایران و طرف افغانستانی، همکاری میان ذوبآهن اصفهان و طرف افغانستانی و همکاری میان مناطق آزاد را در بر میگیرد.
به گفته نمایندگان ابراهیم رئیسی در این دیدار، روند اجرایی این توافقها «ظرف دو هفته آینده» آغاز میشود.
مقامهای جمهوری اسلامی گفتند به زودی شاهد گسترش روابط اقتصادی و تجاری میان دو کشور، ترانزیت حمل و نقل کالا، شبانهروزی و فعال شدن مرزها، احداث پل دوم میلک با سرعت بیشتر خواهیم بود.
بر اساس این گزارشها، در حال حاضر تجارت میان دو کشور «یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار» است اما طبق خواسته وزیر تجارت افغانستان، ظرف سه تا پنج سال آینده این رقم به «۱۰ میلیارد دلار» افزایش پیدا میکند.
تشکر طالبان از مهاجرپذیری جمهوری اسلامی
در نشست امضای این توافق، حسن کاظمی قمی گفت: «امروز بعد از ۲۰ سال مقاومت مردم افغانستان، این کشور آزاد شده، اما مشکلات به جا مانده در حوزههای مختلف برای مردم این کشور به وجود آمده است.»
خبرگاری جمهوری اسلامی، ایرنا به نقل از او نوشت که بیشترین تاثیرات از افغانستان بر محیط ایران وجود دارد و برای همین «طبیعی است» که همکاریهای اقتصادی، به ثبات و امنیت و کاهش مشکلات افغانستان کمک میکند.
بر اساس این گزارش، نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت افغانستان هم گفت ۴۰ سال است که ایران، میزبان اتباع افغانستانی است.
او از اینکه جمهوری اسلامی «فرقی بین اتباع افغانستان با ایران قائل نیست» تشکر کرد.
این در حالیست که به گفته ناظران، نظام حقوقی ایران در این سالها موجب شکلگیری مهمترین مانعها و چالشها در راستای ادغام مهاجران در جامعه میزبان شده است.
همچنین حکومت برای کودکانی که از مادر ایرانی و پدر افغانستانی متولد شدهاند، شناسنامه صادر نمیکند.
علاوه بر اینها، مهاجران افغانستانی با مشکلات متعددی مانند محدودیتهای قانونی در زمینه مالکیت اموال منقول و غیرمنقول، افتتاح حساب بانکی، خرید سیمکارت و ثبتنام دانشآموزان خود در مدارس مواجهاند.
حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه جمهوری اسلامی تهدید کرد که «به دلیل گسترش شدت جنگ» اسرائیل و حماس در غزه، «اکنون گسترش دامنه جنگ اجتنابناپذیر شده» است. این در حالی است که نماینده ایران در سازمان ملل گفت که ایران قصد گسترش جبهههای جنگ را ندارد.
امیرعبداللهیان شامگاه پنجشنبه در گفتوگوی تلفنی با محمد بن عبدالرحمان آل ثانی، وزیر خارجه قطر، این اظهارات را مطرح کرد.
بر اساس گزارش رسانههای ایران، طرفین درباره «وضعیت انسانی در غزه و تداوم حملات نظامی» اسرائیل به این منطقه گفتوگو کردند و خواستار «برقراری فوری آتش بس و ارسال کمکهای انسانی مستمر برای مردم» غزه شدند.
جمهوری اسلامی از حامیان اصلی گروه شبهنظامی حماس به شمار میرود و قطر نیز روابط نزدیکی با این گروه دارد.
حماس از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا به عنوان یک گروه تروریستی طبقهبندی شده است.
خبرگزاری رویترز نوشت که این اظهارات امیرعبداللهیان میتواند نگرانیها را در مورد درگیری و بیثباتی بیشتر در خاورمیانه افزایش دهد.
اما اظهارات امیرعبداللهیان در حالی است که امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل در گفتوگو با یک شبکه آمریکایی درباره گسترش احتمالی جنگ اسرائیل و حماس نیز گفت: «ایران تاکید کرده است که ما قصد گسترش این جبهه جنگی را نداریم.»
او با این حال افزود: «دیگران باید نقش خودشان را در این زمینه ایفا کنند.»
آمریکا با تلاشهای دیپلماتیک و استقرار نیروهای دریایی در شرق مدیترانه تلاش کرده که از گسترش این درگیریها به ویژه از ورود حزبالله لبنان به جنگی تمام عیار با اسرائیل جلوگیری کند.
تهران همچنین از حزبالله، گروه شبهنظامی لبنانی که روابط عمیقی با حماس و جهاد اسلامی دارد، حمایت میکند.
در هفتههای اخیر حملات گروههای شبهنظامی و نیابتی جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در عراق و سوریه افزایش یافته و پنتاگون به این حملات پاسخ داده است.
نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل گفته است که «ایران دخالتی در هیچ یک از حملات علیه نیروهای آمریکایی در منطقه ندارد.»
ایروانی افزود که میان ایران و گروههای شبهنظامی «همکاری و تشریک مساعی» وجود دارد اما ایران «دستور انجام هیچ عملیاتی» را نمیدهد.
پیشتر رهبر جمهوری اسلامی با وجود حمایت از حماس گفته که هیچ نقشی در حمله خونین شبهنظامیان حماس به اسرائیل در ماه گذشته که منجر به آغاز جنگ شد، ایفا نکرده است.
یک گروه هکری وابسته به جمهوری اسلامی ایران چند سازمان فعال در بخشهای فناوری، ترابری و حمل و نقل در اسرائیل را هدف حمله سایبری قرار داد.
گزارش منتشر شده توسط شرکت امنیت سایبری «کراود استرایک» نشان میدهد این حملات در ماه اکتبر، اندکی بعد از آغاز جنگ اسرائیل و حماس به وقوع پیوسته است. شواهد فنی از دست داشتن گروه هکری «بچه گربههای دلربا» (Charming Kitten) در این حملات حکایت دارد. محققان این گروه را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وابسته میدانند.
همزمان با این گزارش کارشناسان شرکت مایکروسافت اعلام کردهاند جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ فعلی در منطقه با عملیات اطلاعاتی به دنبال بزرگنمایی برخی حملات سایبری انجام شده توسط گروههای هکری خود است. به عقیده محققان، این حملات اثربخشی ادعا شده را ندارند.
به گفته کراود استرایک، هکرهای سپاه پاسداران در حمله گزارش شده با تکیه بر مهندسی اجتماعی و برخی شیوههای فنی از پیش شناسایی شده به دنبال جاسوسی و استخراج اطلاعات قربانیان بالقوه بودهاند. مهاجمین برای این کار کاربران را به سوی سایتهای آلوده هدایت کردند.
هکرها برای ثبت اطلاعات کاربرانی که وارد این سایتهای آلوده میشدند از نرمافزارهای متنباز و برخی ابزارهای اختصاصی استفاده کرده بودند. آنها همچنین از یک بدافزار اختصاصی به عنوان سیستم فرماندهی و کنترل استفاده کردند که امکان ارسال و دریافت اطلاعات از طریق ایمیل را فراهم میکرد.
مهاجمین حکومتی دست کم در یکی از حملات به ثبت رسیده برای فریب قربانیان به واسطه فیشینگ برای آنها فایل اکسل آلوده به بدافزار ارسال کردند.
جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر حملات متعددی را علیه زیرساختهای اسرائیل صورت داده است. هشتم آبان ماه، گروه هکری «مادی واتر» به دو نهاد اسرائیلی حمله سایبری انجام داده بود. کمی پیش از آن نیز شرکت امنیت سایبری «چک پوینت» از حمله هکرهای وابسته به وزارت اطلاعات به چند کشور واقع در منطقه خاورمیانه از جمله اسرائیل خبر داده بود.
در گزارش منتشر شده مایکروسافت درباره برخی حملات انجام شده از سوی ایران تاکید شده است نیروهای طرفدار نظام در تلاشند تا تاثیر این حملات را اغراقآمیز جلوه دهند. این شرکت همچنین ادعای برخی حملات باجافزاری و هدفگیری مواضع اسرائیلی توسط ایران را «ساختگی» توصیف کرده است.
به گفته مایکروسافت، بازوی عملیات اطلاعاتی جمهوری اسلامی در یک ماه گذشته تلاش کرده است حملات سایبری نظام علیه اسرائیل را با ادعاهای دروغین ترکیب کند. یک نمونه از این اغراقها، ادعای نفوذ ایران به یک سیستم وبکم در اسرائیل بوده است. جمهوری اسلامی در این حمله مدعی شد به سیستم دوربینهای یک پایگاه نظامی خاص در اسرائیل دسترسی پیدا کرده در حالی که شواهد فنی نشان میدهد دوربینهای تحت نفوذ در مناطق پراکنده قرار داشته و ارتباطی به پایگاههای نظامی نداشتند.
با این حال، نمونههای این چنینی نشان میدهد نظام ایران پس از آغاز جنگ اسرائیل و حماس تلاش خود برای نفوذ به زیرساختهای حیاتی این کشور را افزایش داده و همزمان با این فعالیت، در حال اغراق درباره این عملیات است.
همزمان با سالگرد تعدادی از کشتهشدگان خیزش انقلابی ایرانیان، فشار بر خانوادههای دادخواه شدت گرفت. مراسم یلدا آقافضلی لغو شد و سالگرد کیان پیرفلک یک هفته زودتر در جوی شدیدا امنیتی برگزار شد. ماموران به خانواده میلاد سعیدیانجو که به مزارش رفته بودند، حمله کردند.
مهرداد آقافضلی، پدر یلدا شامگاه پنجشنبه در اینستاگرام خود از لغو مراسم یادبود و سالگرد دخترش در روز جمعه ۱۹ آبان خبر داد.
قرار بود یک مراسم خصوصی و مراسم یادبود عمومی دیگری بر سر مزار یلدا آقافضلی در بهشت زهرا برگزار شود اما هر دو برنامه بدون هیچ توضیحی از سوی خانواده لغو شد.
در یک سال گذشته بارها ماموران امنیتی و وابستگان حکومت سنگ مزار این دختر جوان را تخریب و عکسش را مخدوش کردند.
فهیمه مرادی، مادر یلدا نیز ۲۶ شهریور امسال و همزمان با نخستین سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی و خیزش انقلابی بازداشت شد.
خانواده آقافضلی در اعلامیه مراسم سالگرد او نوشته بودند: «بلندترین شبها را نه در شب یلدا که در نبود یلدا به سر کردیم ولی یاد گرفتیم تا آخر اظهار پشیمانی نکردن را.»
اشاره آنان به جمله معروف یلدا در فایل صوتی گفتگو با دوستش پس از آزادی موقت است که با خوشحالی گفت ماموران امنیتی و بازجویان در پروندهاش نوشتند: «متهم اظهار پشیمانی نکرد.»
یلدا آقافضلی جوان معترض ۱۹ سالهای بود که در جریان خیزش انقلابی بازداشت و زندانی شد و چند روز بعد از آزادی در ۲۰ آبان ۱۴۰۱ به شکل مشکوکی جان باخت.
مراسم کیان پیرفلک تحت تدابیر شدید امنیتی
مراسم سالگرد کشته شدن کیان پیرفلک، روز پنجشنبه ۱۸ آبان و یک هفته زودتر از تاریخ مرگش تحت کنترل شدید نیروهای امنیتی در ایذه برگزار شد.
صفحه اینستاگرامی میثم پیرفلک، پدر کیان تصاویری از این مراسم منتشر کرد که در آن ماهمنیر مولاییراد نیز بر سر مزار پسرش در حال سوگواری دیده میشود.
ماهمنیر مولاییراد پس از کشته شدن پسرعمویش پویا احضار و تحت فشار شدید نیروهای امنیتی و پروندهسازی حکومتی قرار گرفت. از آن زمان تاکنون خبرها و تصاویر اندکی از او در فضای عمومی منتشر میشود.
پویا مولاییراد، روز ۲۱ خرداد امسال در مراسم سالگرد تولد کیان پیرفلک در محل مزار او با تیراندازی مستقیم ماموران انتظامی مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان جان باخت.
کیان پیرفلک کودک ۹ سالهای بود که شامگاه ۲۵ آبان سال گذشته در پی حمله ماموران به بازار ایذه در جریان خیزش انقلابی کشته شد.
او در حالیکه با والدین و برادر خردسالش در خودرو در راه بازگشت به خانهشان در ایذه بودند، هدف گلوله ماموران حکومتی قرار گرفت.
با وجود جو امنیتی گسترده، ویدیوهای منتشر شده نشان میدهند شهروندان بر مزار کیان پیرفلک و یلدا آقافضلی حاضر شده و یاد آنها را گرامی داشتند.
بازداشت دو شهروند همراه خانواده میلاد سعیدیانجو
علاوه بر آرامستان پرچستان که محل دفن کیان است، گزارشها حاکی از فضای امنیتی بر سراسر شهر ایذه و ادامه فشار بر دیگر خانوادههای دادخواه این شهر است.
فاطمه حیدری، خواهر جواد حیدری از کشتهشدگان خیزش انقلابی خبر داد که نیروهای امنیتی به طوبی بیگدلی (مادر) و خواهر میلاد سعیدیانجو در مسیر بازگشت از مزار حمله کرده و آنان را با اسلحه تهدید کردند.
این سومین باری است که خانواده سعیدیانجو با اعمال خشونت شدید تهدید میشوند.
زهرا سعیدیانجو و امید سعیدیانجو، خواهر و برادر میلاد در مراسم تولد او در دهم اسفند سال گذشته بازداشت شده بودند.
زهرا سعیدیانجو یکبار دیگر نیز در اواسط تیر امسال به دلیل همدردی با خانوادههای داغدار بازداشت شد.
در جریان حمله روز گذشته نیز نیروهای امنیتی دو نفر از همراهان خانواده سعیدیانجو را بازداشت و خودروی آنان را نیز توقیف کردند.
علی اکوانی و ابراهیم ارمش دو شهروندی هستند که روز پنجشنبه در جریان این حمله بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شدند.
میلاد سعیدیانجو جوان ۲۶ سالهای بود که روز ۲۵ آبان سال گذشته در خیابان حافظ جنوبی ایذه هدف گلوله نیروهای مسلح جمهوری اسلامی قرار گرفت و کشته شد.
شهر ایذه در ۲۵ آبان ۱۴۰۱ صحنه درگیری و تنش بسیاری بود و علاوه بر کیان پیرفلک و میلاد سعیدیانجو، چند شهروند دیگر مانند آبتین رحمانی ۱۳ ساله، سپهر مقصودی ۱۴ ساله، علی مولایی و... نیز با شلیک نیروهای حکومتی کشته شدند.
پس از آن حملات نیروهای امنیتی به ایذه همراه با بازداشت شماری از جوانان این شهر از جمله مجاهد کورکور تشدید شد.
جمهوری اسلامی از مجاهد کورکور بهعنوان متهم اصلی کشتار ایذه یاد کرد اما خانوادههای پیرفلک و سعیدیانجو به صراحت او را بیگناه خوانده و ماموران حکومتی را مسوول مرگ فرزندان خود اعلام کردند.
جمهوری اسلامی طی ماههای اخیر فشار فزایندهای را بر خانوادههای دادخواه در سراسر ایران وارد کرد.
بسیاری از خانواده کشتهشدگان خیزش انقلابی و دیگر اعتراضات ضدحکومتی در یک سال گذشته بازداشت و احضار شدند و برخی از آنان مانند ماشالله کرمی، پدر محمدمهدی کرمی از اعدامشدگان سال گذشته همچنان در زندان هستند.
در حالی که گزارشها از درگیریهای سنگین اسرائیل و حماس در نوار غزه خبر میدهد، درگیری متقابل شبهنظامیان منطقه با آمریکا و اسرائیل نیز ادامه دارد. در همین حال، کاخ سفید اعلام کرد اسرائیل از روز پنجشنبه وقفههای روزانه چهار ساعته در حمله به شمال غزه را آغاز میکند.
همزمان با افزایش نگرانیها از احتمال گسترش درگیریهای به سایر نقاط خاورمیانه، سخنگوی ارتش حوثیهای یمن اعلام کرد که حوثیها دستهای از موشکهای بالستیک را به سمت اهداف مختلفی در اسرائیل شلیک کردهاند.
ارتش اسرائیل از حمله به مواضعی در سوریه خبر داد که از آن یک پهپاد به سمت شهر ایلات در جنوب اسرائیل پرتاب شده و به یک مدرسه اصابت کرده بود. ارتش اسرائیل گفت دولت سوریه مسئول هرگونه حمله تروریستی از خاک این کشور علیه اسرائیل است.
از سوی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد که جنگندههای پدافند هوایی با استفاده از سامانه «یاهلوم» (پاتریوت) یک هدف مشکوک را در منطقه عراوا در جنوب این کشور رهگیری و منهدم کردند.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که سامانه دفاع موشکی «ارو» یک موشک زمین به زمین پرتاب شده به سوی شهر بندری ایلات را بر فراز دریای سرخ رهگیری کرده است. پیش از این شیعیان حوثی یمن به این بندر حملات پهپادی انجام داده بودند.
ارتش اسرائیل همچنین گفت که دو راکت انداز را در جنوب لبنان هدف قرار داده است. بر اساس گزارشها ۸ موشک ضد تانک از سوی حزب الله لبنان پرتاب شده است.
در همین حال، خبرگزاری دولتی سوریه نیز اعلام کرد اسرائیل چند سایت نظامی در جنوب این کشور را هدف حمله هوایی قرار داد که این حملهها به خسارتهای مادی منجر شده است.
درگیریها در عراق نیز ادامه یافت. یک مقام آمریکایی به رویترز گفت که طی ۲۴ ساعت گذشته چهار حمله علیه نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه انجام شده است.
رویترز از حمله پهپادی به پایگاه هوایی حریر محل استقرار نیروهای آمریکایی در اربیل و سپس سرنگونی این پهپاد توسط پدافند هوایی خبر داد.
رویترز همچنین به نقل از منابع امنیتی گزارش داد که یک پهپاد پرتاب شده به سوی پایگاه هوایی عینالاسد در عراق سرنگون شد.
همچنین دو منبع امنیتی به رویترز گفتند که گشت مشترک نیروهای آمریکایی و سرویس ضد تروریسم عراق روز پنجشنبه در نزدیکی شهر موصل با یک وسیله انفجاری هدف حمله قرار گرفته است. این انفجار منجر به آسیب دندن یک خودرو شده اما تلفات جانی نداشته است.
در همین حال، سخنگوی پنتاگون با اشاره به اینکه حمله چهارشنبه آمریکا به انبار تسلیحات مرتبط با سپاه پاسداران در شرق سوریه «موفقیتآمیز» بوده خاطرنشان کرد که «اکثر» حملات پهپادی و راکتی گروههای مرتبط با جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی ناموفق بوده است.
همزمان با ادامه حملههای نیروهای نیابتی ایران به مواضع آمریکا در عراق، رویترز به نقل از یک سیاستمدار ارشد عراقی گزارش داد: نخستوزیر عراق در سفر به ایران، از مقامهای جمهوری اسلامی خواست حملههای نیروهای نیابتی خود به مواضع آمریکا در عراق را متوقف کنند. مقامهای ایران نیز به او پاسخ دادند که این نیروها مستقلا تصمیم میگیرند و ایران در این وضعیت دخالت نمیکند.
از سوی دیگر، یک منبع نزدیک به دولت اقلیم کردستان عراق به ایراناینترنشنال گفت: نخست وزیر عراق در شرایط سختی قرار دارد و همه رهبران گروههای تحت حمایت جمهوری اسلامی درباره هدف قرار ندادن پایگاه های نظامی آمریکا با او موافق نیستند.
در حالی که جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا خبر داده که خواستار توقف «بیش از سه روز» در جنگ اسرائیل و حماس شده است، کاخ سفید اعلام کرد اسرائیل از روز پنجشنبه وقفههای روزانه چهار ساعته را در شمال غزه آغاز میکند. همزمان گزارشها حاکی از تداوم خروج هزاران غیرنظامی از شمال غزه است.
نتانیاهو به فاکسنیوز گفت: ما به دنبال اشغال غزه و اداره آن نیستیم. باید به دنبال یک دولت غیرنظامی برای اداره غزه بود. در همین حال اسرائیل باید در آینده بتواند در صورت نیاز برای مقابله با تروریستها، نیروهای خود را وارد غزه کند.
او افزود: آینده منطقه و جهان به طرف پیروز در جنگ کنونی بستگی دارد. در یک طرف این جنگ اسرائیل و کشورهای ترقیخواه هستند و در طرف دیگر محور تروریسم ایران، حماس، حزبالله و حوثیها است که اگر پیروز شوند، منطقه و جهان را به عصر تاریکی میکشند.
جو بایدن موافقت اسرائیل با وقفه روزانه چهار ساعت در حملهها به غزه را «گامی در جهت درست» خواند گفت این وقفهها به غیرنظامیان در غزه امکان میدهد خود را به مناطق دورتر از محدوده نبرد برسانند.
او گفت از روز پنجشنبه ۱۸ آبان دو گذرگاه انساندوستانه در غزه برای فرار مردم از مناطق درگیری باز شده است.
بایدن با اشاره به ورود ۱۰۶ کامیون کمک انساندوستانه به غزه از گذرگاه رفح گفت آمریکا در تلاش است روزانه حداقل ۱۵۰ کامیون کمک وارد غزه شود.
بایدن روز پنجشنبه ۱۸ آبان هنگام خروج از کاخ سفید به خبرنگاران گفت که به دنبال مکث طولانیتری در جنگ کنونی غزه بوده است.
او گفت: «بله، من درخواست مکث بیش از سه روز کردهام.»
بایدن در پاسخ به این سوال که آیا در این زمینه از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل ناامید شده یا نه، گفت: «این کار کمی بیشتر از چیزی که انتظار داشتم طول کشیده است.»
بایدن با فشار شدید شماری از گروههای حقوق بشری مواجه است تا برای یاری به فلسطینیهایی که زیر بمباران اسرائیل جان خود را از دست میدهند، بیشتر کمک کند.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، روز پنجشنبه گفت: «ایالات متحده همچنان نگران است حماس از فرار مردم از شمال غزه جلوگیری کند.»
از سوی دیگر، یک مقام ارشد اسرائیلی به تایمز اسرائیل گفت که وقفههای «تاکتیکی و محلی» که اسرائیل با اجرای آن موافقت کرده، به مردم غزه اجازه میدهد تا از شمال به جنوب غزه منتقل شوند.
او گفت: این وقفههای جدید چهار ساعته، هر روز در محلهای متفاوت در شمال غزه برقرار میشود و به ساکنان آن سه ساعت زودتر اطلاع داده خواهد شد.
به گفته این مقام اسرائیلی، محلههایی که برای وقفهها انتخاب شدهاند، پیش از موعود اعلام نمیشوند تا حماس از بهرهبرداری از آن برای اهداف نظامی خود استفاده نکند.
تداوم خروج غیرنظامیان از شمال غزه
خبرگزاری فرانسه روز پنجشنبه گزارش داد هزاران غیرنظامی فلسطینی به سمت جنوب نوار غزه میروند. آنان اغلب با پای پیاده از شمال این منطقه ویران شده میگریزند.
بر اساس گزارش این خبرگزاری، این افراد شامل انبوهی از مردان و زنان هستند که فرزندان خود را در آغوش گرفتهاند و با دستان خالی یا بستههای کوچکی در جاده منتهی به جنوب راه میپیمایند.
حملات متقابل در غزه
در ادامه درگیریهای اسرائیل و حماس، ارتش اسرائیل از انهدام زیرساختها، مواضع نظامی و تونلهای حماس خبر داد. به گزارش جروزلم پست، صدای حملههای هوایی اسرائیل به غزه، در مناطق جنوبی و مرکزی اسرائیل شنیده میشود.
از سوی دیگر، رسانههای فلسطینی از شلیک چند راکت از غزه به سمت شهرهای مرزی اسرائیل خبر دادند.
طبق اعلام وزارت بهداشت غزه، تعداد فلسطینیان کشته شده به ۱۰ هزار و ۸۱۲ نفر از جمله چهار هزار و ۴۱۲ کودک،افزایش یافت.
ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد تعداد نیروهای این کشور که در جنگ با حماس کشته شدهاند، به ۳۵۴ نفر رسید.
در حالی که مقامهای سازمان ملل حماس و اسرائیل را به ارتکاب جنایات جنگی متهم کردهاند، معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که این کشور هیچ مدرکی درباره ادعای مقامهای سازمان ملل مبنی بر ارتکاب جنایات جنگی توسط اسرائیل در غزه پیدا نکرده است.
ساکنان شهر غزه گفتند تانکهای اسرائیلی در اطراف شهر مستقر شدهاند و نیروهای این کشور در حال نزدیک شدن به دو بیمارستان هستند که سرپناه هزاران فلسطینی آوارهاند.
ارتش همچنین در بیانیهای از نابودی گسترده تونلهای حماس خبر داد و گفت در این تونلها، منبعهای آب و اکسیژن کشف شدهاند که حاکی از آمادگی نیروهای حماس برای اقامت طولانیمدت در زیر زمین است.
کرانه باختری
خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه از حمله ارتش اسرائیل به چند شهر و اردوگاه فلسطینیان در کرانه باختری خبر داد.
رویترز ویدیویی هم از حمله نیروهای اسرائیلی به کمپ پناهندگان «عماری» در نزدیکی رامالله منتشر کرد که در آن علاوه بر شلیک به کمپ و ساختمانهای منطقه، از گاز اشکآور استفاده میشود.
در این درگیریها فلسطینیها به سمت نیروهای اسرائیلی سنگ پرتاب کردند.
تروریستهای حماس تنها کسانی نبودند که جنایتهای جنگی خود را در جریان حمله مرگبار هفتم اکتبر به اسرائیل مستند کردند. برخی از تصاویر این جنایات از سوی عکاسها و خبرنگاران مستقر در غزه ضبط شدند که برای خبرگزاریهای آسوشیتدپرس و رویترز کار میکنند.
انتشار چنین تصاویری از سوی این خبرگزاریها، سوالات اخلاقی جدی را در مورد چگونگی حضور خبرنگاران در منطقه مرزی و همزمان با وقوع جنایات برانگیخت.
آنست ریپورتینگ روز ۱۷ آبان در گزارشی به جزییات عکسهای منتشر شده از لحظات حمله حماس به اسرائیل در رسانههای مطرح جهان پرداخت.
با این حال رویترز، نیویورک تایمز، آسوشیتدپرس و سیانان، طی بیانیههایی این گزارش را رد کردهاند.
رویترز گزارش آنست ریپورتینگ درباره احتمال اطلاع قبلی رویترز و چند رسانه دیگر از حمله ۱۵ مهر حماس به اسرائیل را قویا رد کرد و گفت رویترز عکسهای حمله به مناطق اسرائیلی را از دو عکاس آزاد ساکن غزه دریافت کرده بود و کارکنان این رسانه در محل حمله نبودهاند.
آسوشیتد پرس نیز ضمن رد این گزارش، گفت کارکنان این رسانه در محل حمله نبودند و تصاویری که از عکاسهای آزاد دریافت کرده، همگی مربوط به یک ساعت پس از حمله بودند.
نیویورک تایمز نیز گزارش آنست ریپورتینگ را درباره احتمال همکاری عکاس نیویورک تایمز با حماس در زمان حمله ۱۵ مهر حماس به اسرائیل، رد کرد.
این عکاسان چطور و چرا آنجا بودند؟
چرا آن عکاسان، صبح شنبه هفت اکتبر (۱۵ مهر) که معمولا روز آرام خبری است، در مناطق هدف حمله حضور داشتند؟ آیا با حماس هماهنگ شده بودند؟ آیا سرویسهای خبری که عکسهای آنان را نشر دادند، حضور آنها را در خاک دشمن به همراه تروریستها تایید کردهاند؟ آیا عکاسان و خبرنگارانی که برای رسانههای دیگر مانند سیانان و نیویورکتایمز کار میکنند، به این رسانهها اطلاع دادهاند؟
آنست ریپورتینگ با اشاره به این پرسشها و مروری بر تصاویر به دست آمده از لحظات قتل، آدمربایی و یورش به کیبوتصها در اسرائیل نوشت: «به نظر میرسد مرز غزه و اسرائیل نه تنها از نظر فیزیکی بلکه از نظر روزنامهنگاری نیز شکسته شده است.»
عکاس یا عامل نفوذی؟
اسامی چهار عکاس-خبرنگار شامل «حسن اصلیح»، «یوسف مسعود»، «علی محمود» و «حاتم علی» در تیتراژ عکسهایی که آسوشیتدپرس از منطقه مرزی اسرائیل و غزه در هفتم اکتبر منتشر کرده، آمده است.
حسن اصلیح، عکاس مستقلی است که برای سیانان نیز کار میکند. او روز هفتم اکتبر از مرز غزه وارد اسرائیل شد، از یک تانک اسرائیلی که در حال سوختن بود عکس گرفت و سپس از ماموران مخفی حماس که وارد کیبوتص کفار عزه میشدند، فیلمبرداری کرد.
آنست ریپورتینگ اسکرینشاتهایی از پیامهای حذف شده اصلیح را در ایکس به دست آورده است.
در این پیامهای تصویری، او مقابل تانک اسرائیلی ایستاده و جلیقه مطبوعاتی یا کلاه ایمنی به سر ندارد.
اصلیح در توضیح عکس به زبان عربی نوشته است: «زنده، از داخل شهرکهای نوار غزه.»
این رسانه ساعاتی پس از افشای خبر، این عکس را منتشر کرد و نوشت: «توجه داشته باشید که هویت اصلیح به عنوان خبرنگار تایید نشده است.»
با این حال آسوشیتدپرس و سیانان تشخیص دادند که استفاده از مطالب او قابل قبول است.
عکسهای دیگری که اصلیح در کیبوتص کفار عزه گرفته است، تروریستهای حماس را در تلاش برای شکستن حصار کیبوتص و یک خانه در حال سوختن نشان میدهند.
متن پیامهای اصلیح در ایکس
پس از حمله حماس، شاهدان عینی در اسرائیل وقایع آن روز و وحشت خود را بازگو کردند.
ساکنان اسرائیلی منطقه مرزی غزه خود را داخل اتاقهای امن حبس کرده بودند و فکر میکردند که: «چقدر طول میکشد تا ارتش به این منطقه برسد؟»
به گزارش آنست ریپورتینگ، یوسف مسعود که برای نیویورک تایمز کار میکند در این لحظات و درست به موقع، برای گرفتن عکسهای بیشتر از تانک در حال سوختن در خاک اسرائیل حضور داشت.
علی محمود و حاتم علی نیز برای ثبت تصاویری از ربوده شدن وحشتناک اسرائیلیها در منطقه مرزی غزه و در موقعیتی مناسب بودند.
علی محمود، عکسی از وانت حامل جسد شانی لوک، زن جوان آلمانی-اسرائیلی گرفت و حاتم علی تصاویری از افراد ربوده شده از اسرائیل ثبت کرد که به داخل نوار غزه منتقل شدند.
این تصاویر را آسوشیتدپرس منتشر کرد.
جالب اینجاست اسامی این عکاسان که در منابع دیگر آمده، از برخی عکسهای پایگاه داده آسوشیتدپرس حذف شده است.
بنا بر گزارش آنست ریپورتینگ، شاید کسی در آژانس متوجه شده که حضور این افراد در لحظات وقوع جنایات حماس، سوالاتی جدی را در مورد اخلاق روزنامهنگاری آسوشیتدپرس ایجاد میکند.
«تصویر روز» از قتل به دست اوباش
خبرگزاری رویترز نیز تصاویری از محمد فایق ابومصطفی و یاسر قدیه، دو عکاس خبری منتشر کرد که نشان میدهند آنها هم دقیقا در زمان نفوذ حماس در منطقه مرزی حضور داشتند.
هر دوی آنها تصویر یک تانک در حال سوختن اسرائیل را ثبت کردند اما ابومصطفی پا را فراتر گذاشت و از اوباشی که جسد یک سرباز اسرائیلی را وحشیانه از تانک بیرون کشیده شده بودند، عکس گرفت.
بر اساس گزارش آنست ریپورتینگ، رویترز به اندازه کافی ملاحظهکار بود که یک هشدار گرافیکی بهعنوان عکس اضافه کند اما این امر مانع از آن نشد که سردبیران این خبرگزاری با «بیشرمی» آن را بهعنوان یکی از «تصاویر روز» در پایگاه داده سرمقاله خود قرار دهند.
آنست ریپورتینگ در ادامه نوشت: «بگذارید صادقانه بگویم: خبرگزاریها ممکن است ادعا کنند این افراد فقط کار خود یعنی مستند کردن جنایات جنگی را انجام میدادند. متاسفانه ممکن است بخشی از این گفته درست باشد اما مساله به این سادگی نیست.»
اکنون کاملا واضح است که حماس برای مدتی طولانی، حمله هفتم اکتبر به اسرائیل را برنامهریزی کرده بود. آنها همه چیز را از استقرار، زمانبندی، استفاده از دوربینهای روی لباس و فیلمهای تلفن همراه برای به اشتراکگذاری این جنایات در نظر گرفته بودند.
آیا میتوان تصور کرد «روزنامهنگاران» صبح زود بدون هماهنگی قبلی با تروریستها در مرز ظاهر شدهاند؟ یا باید گفت آنها نیز جزیی از برنامه بودند؟
حتی اگر آنها از قبل در جریان جزییات اتفاقی نبودند که قرار بود رخ دهد، پس از آشکار شدنش آیا نفهمیدند دارند «مرزها را زیر پا میگذارند»؟
اگر متوجه شدند، آیا به خبرگزاریها اطلاع دادند؟ بدون شک آنها قبل، بعد یا در حین حمله به نوعی ارتباط برای انتشار عکسها نیاز داشتند.
واکنش رسانهها
پس از انتشار مقاله آنست ریپورتینگ، سخنگوی آسوشیتدپرس به نقل از دیلی وایر، هر گونه اطلاع قبلی از این حمله را رد کرد.
نیکول میر گفت: «آسوشیتدپرس قبل از وقوع حملات هفتم اکتبر هیچ اطلاعی در مورد آن نداشت. نقش این خبرگزاری جمعآوری اطلاعات درباره رویدادهای خبری فوری در سراسر جهان است؛ در هر کجا که اتفاق بیفتند و حتی زمانی که آن رویدادها وحشتناک هستند و باعث تلفات گسترده میشوند. آسوشیتدپرس از تصاویر گرفته شده به وسیله عکاسان مستقل در سراسر جهان از جمله غزه استفاده میکند.»
به گزارش واینت نیوز، سیانان تصمیم گرفت با وجود نداشتن دلیل برای «شک در صحت ژورنالیستی بودن کاری که اصلیح انجام داده است»، روابط خود را با او به حالت تعلیق درآورد.
بیانیه اداره دیپلماسی عمومی اسرائیل
اداره دیپلماسی عمومی اسرائیل در دفتر نخستوزیر با صدور بیانیهای اعلام کرد با «شدت» به پدیده خبرنگارانی که جنایات حماس را پوشش میدهند، مینگرند و آنها را «همدست جنایات علیه بشریت» میداند.
در این بیانیه آمده است دفتر مطبوعاتی دولت اسرائیل با ارسال شکایتی رسمی خواستار توضیح و «اقدام فوری» از سوی رسانههای مربوطه شده است.
انجمن روزنامهنگاران اورشلیم نیز از رسانههای بینالمللی مربوطه خواسته است تا تحقیقات کاملی را درباره سوالات ناشی از این افشاگری آغاز کنند.
وقتی خبرگزاریهای بینالمللی تصمیم میگیرند برای مطالبی که تحت چنین شرایط مشکلسازی ضبط شدهاند پول بپردازند، ممکن است استانداردهای اخلاقی آنها زیر سوال برود.
آنست ریپورتینگ نوشت مخاطبان این رسانهها شایسته دانستن واقعیت هستند: «اگر این خبرنگاران برای گرفتن عکس بهطور فعال یا منفعلانه با حماس همکاری کردهاند، باید از آنها خواست تا "مرز بین روزنامهنگاری و بَربَریت" را دوباره تعریف کنند.