روزنامه جوان در گزارشی به مناسبت دومین سالگرد حاکمیت طالبان بر افغانستان به تمجید حکومتداری این گروه پرداخت. این روزنامه مواردی همچون «برچیده شدن حضور نیروهای آمریکا، تامین ثبات سیاسی و امنیتی، افزایش شاخص شفافیت و کاهش فساد» را از جمله نقاط روشن در حکومت طالبان خواند.
با وجود فروکش کردن نسبی تنش لفظی میان جمهوری اسلامی و حکومت طالبان، بلومبرگ از آمادگی نیروهای طالبان برای جنگ با ایران خبر داد و نوشت طالبان علاوه بر بمبگذار انتحاری، تجهیزات نظامی دیگری شامل صدها خودروی نظامی و سلاحهای به جا مانده از آمریکا را به مرز ایران منتقل کرده است.
این رسانه آمریکایی روز دوشنبه ۱۶ مرداد در گزارشی به نقل از منابع خود، به بالا گرفتن اختلاف میان مقامهای جمهوری اسلامی و طالبان بر سر موضوع حقابه ایران از رودخانه هیرمند پرداخت.
بر اساس این گزارش، با وجود تماسهای دیپلماتیک میان تهران و کابل، طالبان در پی تهدید ابراهیم رئيسی برای جنگ با ایران آماده شده است.
بلومبرگ نوشت که پیامدهای تنش نظامی احتمالی میان طالبان و جمهوری اسلامی به ثبات در منطقه آسیب میرساند.
تنشهای لفظی میان ایران و طالبان در اردیبهشت ماه بالا گرفت؛ زمانی که ابراهیم رئیسی درباره تامین حقابه ایران از هیرمند گفت: «به طالبان اخطار میدهم حقابه مردم سیستان و بلوچستان را به فوریت بدهند.»
رئیسی در آن زمان هشدار داد: «اجازه نخواهیم داد حق مردم ما تضییع شود و این مساله چیزی نیست که مشمول مرور زمان شود. حرف من را جدی بگیرید تا بعدا گلایه نکنید.»
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر حکومت افغانستان را متهم کرده که به توافق ۵۰ سال پیش درباره استفاده مشترک از آب رود هیرمند پایبند نیست و «حق مردم سیستان و بلوچستان را نمیدهد».
این هشدار رئیسی با واکنش تند دولت طالبان مواجه شد و مقامهای این رژیم اتهامهای جمهوری اسلامی را رد کردند.
در گزارش بلومبرگ از جمله به پاسخ تمسخرآمیز یک عضو طالبان به ریيسجمهوری ایران اشاره شده که یک بشکه زرد رنگ آب به آقای رئيسی پیشکش کرد و گفت ما را نترسانید.
بشکههای زرد رنگ، نماد حملات انتحاری طالبان است.
بلومبرگ نوشت که دعوا بر سر آب به درگیری مرزی انجامید و این درگیری یک هفته پس از تهدید رییسجمهوری ایران، در مرز ولایت نیمروز و استان سیستان و بلوچستان روی داد؛ همان منطقهای که از بحران آب در رود هیرمند متاثر است.
در جریان این درگیریها و تنش مرزی، دو مرزبان ایرانی و یک عضو گروه طالبان کشته شدند.
در طول هفتههای بعد تلاشهای دیپلماتیک برای حل تنش و مشکل آب به میان آمد و هر دو طرف اعلام کردند با حسننیت میخواهند این مساله را حل کنند اما به نوشته بلومبرگ، با وجود تماسهای دیپلماتیک، طالبان برای جنگ آماده شده است.
این خبرگزاری به نقل از منابع خود نوشت که هزاران نیروی مسلح گروه طالبان به همراه صدها بمبگذار انتحاری به اضافه صدها وسیله نقلیه نظامی و تجهیزات جنگی ساخت آمریکا که برای طالبان رها شده، به نزدیکی مرز ایران منتقل شدهاند.
بلومبرگ به دلایل امنیتی از منابع خود نام نبرده اما نوشته این اطلاعات «دقیق» بوده و طالبان برای جنگ آماده شده است.
در حالی که وضعیت زنان افغانستان پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در کابل رو به وخامت گذاشته است، رادیو افغانستان اینترنشنال به علت پوشش و نشر خبرهای زنان افغانستان، نامزد یک جایزه بینالمللی در هلند شد.
مجمع بینالمللی رادیو و تلویزیون آیبیسی در هلند فهرست نامزدان جوایز سال ۲۰۲۳ خود را اعلام کرد.
بر اساس ارزیابی هیات داوران این مجمع، رادیو افغانستان اینترنشنال به علت پوشش و نشر خبرهای زنان افغانستان نامزد «جایزه تاثیرگذاری اجتماعی» این مجمع شده است.
دو سال پیش و همزمان با ورود افغانستان به یک بحران دیگر، رادیو و تلویزیون «افغانستان اینترنشنال» فعالیتش را آغاز کرد تا راوی زندگی شهروندان افغان در دوران جدید باشد.
این در حالی بود که ورود طالبان به شهرهای بزرگ افغانستان همزمان با خروج نیروهای غربی از این کشور، کار رسانههای مستقر در داخل این کشور را متاثر کرد و در عمل به تعطیلی کشاند.
با توجه به محدودیتهایی که طالبان وضع کرده، مخاطبان افغان بیش از هر زمان دیگری به اطلاعرسانی دقیق، بیطرفانه و به موقع از رویدادهای افغانستان و جهان نیاز دارند. به همین دلیل رادیو و تلویزیون «افغانستان اینترنشنال» با توجه به این شرایط ویژه، فعالیت خود را به شکل فوری و زودتر از زمان تنظیم شده، آغاز کرد.
برنامههای رادیو و تلویزیون افغانستان اینترنشنال خبری-تحلیلی هستند و پخش مستند را نیز در دستور کار خود دارند.
این شبکه رادیو و تلویزیونی متعهد است تا از طریق شبکه وسیعی از خبرنگاران و همکاران رسانهای افغان و بینالمللی در اتاقهای خبر خود در لندن و واشینگتن و استفاده از منابع و خبرگزاریهای معتبر جهانی، تصویری جامع از رویدادهای افغانستان و جهان به مخاطبان خود ارائه کند.
مسوولان این شبکه در زمان آغاز کار آن اعلام کردند: «بیطرفی مسلکی ما به معنای بیتفاوتی در برابر منافع عمومی نیست و ما صدای رسای همه مردم افغانستان خواهیم بود.»
یک روز پس از نشست کشورهای عضو ائتلاف مبارزه با گروه دولت اسلامی (داعش) در ریاض، مقامهای امنیتی پاکستان از کشته شدن ثناءالله غفاری، ملقب به شهاب المهاجر، رهبر شاخه داعش خراسان، به دست نیروهای این کشور خبر دادند.
مقامهای امنیتی پاکستان روز جمعه ۱۹ خرداد گزارش دادند این «تروریست جهانی» در ولایت کنر افغانستان کشته شده است.
مقامهای پاکستانی مرگ این رهبر داعش را «یک پیروزی بزرگ در مبارزه با داعش» توصیف کردهاند چون او نه تنها در پاکستان بلکه در دیگر کشورهای جهان نیز تحت تعقیب بود.
آمریکا پیشتر برای هر گونه اطلاعات منجر به بازداشت شهاب المهاجر، ۱۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود.
هنوز جزییاتی درباره چگونگی کشته شدن این رهبر داعش خراسان منتشر نشده است.
بر اساس گزارشها، خانواده غفاری پیشتر از هند به افغانستان مهاجرت کرده بودند و او در افغانستان به تحصیلات دینی پرداخت و در مدرسه دینی افغانستان به افراطگرایی گرایش یافت.
این رهبر داعش در چندین حمله مرگبار از جمله حمله به مساجد شیعیان در مزارشریف و سفارت پاکستان در کابل دست داشت.
یک روز پیش از اعلام کشته شدن این رهبر داعش، وزیر امور خارجه آمریکا در نشست مبارزه با داعش که از سوی کشورهای حوزه خلیج فارس به میزبانی عربستان سعودی برگزار شد، بر ضرورت هوشیاری در برابر تهدیدات داعش خراسان تاکید کرد.
آنتونی بلینکن گفت: «همه ما مصمم هستیم که افغانستان دیگر هرگز به پناهگاه امن تروریستها تبدیل نشود.»
در یک کنفرانس خبری که روز پنجشنبه ۱۸ خرداد در ریاض برگزار شد، بلینکن گفت که خطر داعش در افغانستان همچنان پابرجاست و آمریکا و متحدانش با آگاهی از خطرها، سعی خواهند کرد اقدامات لازم را برای سرکوب داعش و جلوگیری از این تهدیدها انجام دهند.
او گفت این گزینه همیشه برای آمریکا وجود دارد که در صورت نیاز، خودش به صورت مستقیم برای نابودی افراد کلیدی داعش و القاعده در افغانستان اقدام کند.
همچنین در این کنفرانس خبری به تلاش داعش برای ایجاد یک سیستم مالی جهانی اشاره شد. به نظر میرسد داعش قصد دارد هماهنگیهایی را در نقاط مختلف جهان برای جمعآوری پول به منظور سازماندهی فعالیتهای تروریستی آینده خود صورت دهد.
بلینکن گفت ایالات متحده آمریکا در کنار عربستان سعودی و سایر کشورها برای مبارزه با داعش در سطح جهانی اقدام میکند.
دو روز پس از درگیری مرگبار در مرز ایران و افغانستان، احمد وحیدی وزیر کشور ایران این حادثه را یک «درگیری مختصر» توصیف کرد و گفت: «درگیری مختصری بود كه در ادامه برطرف شد و مذاکرات هم با طرف طالبانی صورت گرفت.»
وحیدی در باره دلایل وقوع این درگیری نیز گفت: «یک تیراندازی مرزی در مرز از طرف مرزداران افغانستانی صورت گرفت و طبیعتا پاسخ آنها هم به شکل مقتضی داده شد.»
او ادامه داد: «در حال حاضر ما مشکلی نداریم و این نقطه مرزی برای تردد باز است و در آرامش قرار دارد.»
وزیر کشور ایران جزئیات بیشتری از محتوای مذاکره صورت گرفته با طالبان ارائه نکرد.
بر اساس گزارش رسانههای ایران، صبح روز شنبه نیروهای طالبان «با انواع سلاح» به سمت پاسگاه ساسولی واقع در حوزه هنگ مرزی زابل تیراندازی کردند.
پیشتر خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه نوشت عامل اصلی آغاز درگیری نیروهای مرزی جمهوری اسلامی با طالبان، حرکت «کاروان قاچاقچیان مواد مخدر» به سوی مرز ایران بوده که با نیروهای جمهوری اسلامی درگیر میشوند و سپس نیروهای طالبان که «بیاطلاع» بودند، اقدام به تیراندازی به طرف نیروی ایرانی کردند.
تاکید وزیر کشور بر «مختصر» بودن درگیری در حالی است که پیشتر ابوالفضل ظهرهوند، سفیر سابق ایران در کابل، در مصاحبه با سایت انتخاب درگیری مرزی طالبان با مرزبانان ایرانی را «یک جنگ جدی» توصیف کرده و گفته که این درگیری میتواند با «عوامل دیگری» از سر گرفته شود.
او تاکید کرد: «همه چیز را نمیتوان در رسانه گفت، اما در مجموع طالبان یک مولفه ضد امنیت در منطقه هستند.»
رسول موسوی، دستیار وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز بدون ارائه شواهدی مدعی شد: «آنچه امروز در مرز زابل -نیمروز میگذرد ادامه توطئه استعمارگران است.»
روز یکشنبه نیز در پی درگیریهای مسلحانهای در مرز ایران و افغانستان، قاسم رضایی، جانشین فرمانده انتظامی و کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش وارد استان سیستان و بلوچستان شدند.
انتظار ایران برای تشکیل کمیته مشترک برای هیرمند
این درگیری در حالی است که تنشها میان جمهوری اسلامی و طالبان بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند افزایش یافته است.
وزیر کشور همچنین درباره تنشهای ایران و افغانستان بر سر حقابه رودخانه هیرمند گفت: «ما منتظر تیم مشترکی هستیم که به اتفاق طالبان و نیروهای ایرانی و متخصص تشکیل شود تا این تیم وضعیت آب را در سدهای منطقه بررسی کند و ببیند در حال حاضر با توجه به حقابه ایران، وضعیت فعلی چگونه است.»
وحیدی افزود: «اگر آب در سدها موجود بود، طرف طالبانی باید سهم ایران را بدهد و اگر نبود این مساله باید برای ما روشن شود چراکه متخصصین ما معتقدند در این سدها آب موجود است، اما طرف طالبانی میگوید که آب موجود نیست.»
وزیر کشور ایران توضیح نداد که آیا طالبان با تشکیل چنین تیمی موافقت کرده و اگر موافق است، قرار است در چه تاریخی بازدید صورت گیرد.
پیشتر احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، در واکنش به تنشهای جمهوری اسلامی و طالبان در توییتی با نقل مصرعی از مولانا گفت: «نگفتمت مرو آنجا که آشنات منم؟»
از زمان روی کارآمدن دوباره طالبان در کابل، کشورهای همسایه افغانستان از جمله ایران بارها با نیروهای طالبان درگیری مرزی داشتهاند و اکنون تنشهای مرزی طالبان با ایران با تنشهای آبی بر سر هیرمند نیز همراه شده است.
یک روز پس از درگیری در مرز ایران و افغانستان، گزارشهای ضدونقیضی درباره تصرف پاسگاه جمهوری اسلامی به دست طالبان در جریان درگیری روز شنبه منتشر شده است. این در حالی است که دو مقام ارشد نظامی جمهوری اسلامی به منطقه سیستان سفر کردند.
دستکم سه منبع از میان طالبان در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال تایید کردند که در جریان درگیری، جنگجویان این گروه وارد خاک ایران شده بودند. با این حال طالبان گزارش تصرف پاسگاه جمهوری اسلامی توسط طالبان را تایید یا رد نکردند.
یک منبع طالبان در پاسخ به سوال افغانستان اینترنشنال درباره این گزارشها گفت: «طالبان در جنگ شوخی ندارند.»
منبع دوم ادعا کرد که جنگجویان طالبان «در خاک ایران نماز شکرانه ادا کردند و تجهیزات پاسگاه این کشور به دست طالبان افتاده است».
در همین حال منابع محلی از ولایت نیمروز به افغانستان اینترنشنال گفتند روز یکشنبه طالبان تسلیحات جنگی بیشتری به سوی مرز منتقل کردند.
جنگجویان طالبان و مرزبانان ایران روز شنبه در اوج تنشهای مقامات این دو کشور بر سر آب هیرمند، با همدیگر درگیر شدند. خبرگزاری ایرنا، رسانه دولتی ایران، تایید کرد که دستکم دو مامور مرزبانی جمهوری اسلامی در درگیری نظامی روز شنبه با طالبان در مرز مشترک ایران و افغانستان کشته شدهاند.
گزارشهایی از کشته شدن جنگجویان طالبان و غیرنظامیان نیز در این درگیری منتشر شده است اما آمار دقیقی از این تلفات در دست نیست.
یک روز پس از فرونشستن درگیریها، قبل از ظهر روز یکشنبه دو مقام بلندپایه نظامی ایران، قاسم رضایی، جانشین فرمانده انتظامی و کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش از مرز با افغانستان دیدار کردند.
فرمانده نیروی زمینی ارتش ایران هنگام بازدید از مرز هشدار داد که اگر طالبان مقررات بینالمللی مرزی را رعایت نکنند «با برخورد دیگری مواجه خواهند شد».
او روز یکشنبه در جریان سفر به استان سیستان و بلوچستان گفت: «تا هر جا که کشور مقابل مقررات بینالمللی را احترام بگذارد، احترام متقابل میبیند ولی اگر جایی احساس شود طرف مقابل نمیخواهد به مقررات تن بدهد با برخورد دیگری مواجه میشود.»
جانشین فرمانده کل انتظامی کشور نیز تایید کرد که در جریان این درگیری که روز شنبه روی داد، یکی از نیروهای مرزبانی ایران کشته و دو نفر دیگر نیز مجروح شدند.
همزمان ایوب کرد، مدیرکل راهداری سیستان و بلوچستان، از بازگشایی پایانه مرزی میلک شهرستان هیرمند خبر داد که روز شنبه پس از درگیری مرزبانان ایران و طالبان مسدود شده بود.
بر اساس گزارش رسانههای ایران، صبح روز شنبه نیروهای طالبان «با انواع سلاح» به سمت پاسگاه ساسولی واقع در حوزه هنگ مرزی زابل تیراندازی کردند. این درگیری در حالی است که تنشها میان جمهوری اسلامی و طالبان بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند افزایش یافته است.
در حالی که انتقادها از جمهوری اسلامی در زمینه مواجهه با طالبان افزایش یافته، اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، درگیری با طالبان را مثل دعوای خانوادگی دانست و گفت: «خدا روح مرزبانان را شاد کند، اما گزینه نظامی مطرح نیست، از این اتفاقات برای بچههایی که در یک خانه باهم هستند، میافتد که اختلافی بوجود میآید و دعوا میشود».
اما ابوالفضل ظهرهوند، سفیر سابق ایران در کابل، در مصاحبه با سایت انتخاب درگیری مرزی طالبان با مرزبانان ایرانی را «یک جنگ جدی» توصیف کرده و گفته که این درگیری میتواند با «عوامل دیگری» از سر گرفته شود.
او تاکید کرد: «همه چیز را نمیتوان در رسانه گفت، اما در مجموع طالبان یک مولفه ضد امنیت در منطقه هستند.»
رسول موسوی، دستیار وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز بدون ارائه شواهدی مدعی شد: «آنچه امروز در مرز زابل -نیمروز میگذرد ادامه توطئه استعمارگران است.»
در مقابل، در اظهارات تازه طالبان بعد از درگیری مرزی در نیمروز، کمیسیون سیاسی این گروه این ادعا را مطرح کرد که سیاست «امارت اسلامی» روابط حسنه با همسایگان به ویژه با جمهوری اسلامی است.
این در حالی است که احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، در واکنش به تنشهای جمهوری اسلامی و طالبان درباره حقابه ایران و درگیری مرزی میان دو طرف، در کنایه به جمهوری اسلامی در توییتی با نقل مصرعی از مولانا گفت: «نگفتمت مرو آنجا که آشنات منم؟»
از زمان روی کارآمدن دوباره طالبان در کابل، کشورهای همسایه افغانستان از جمله ایران بارها با نیروهای طالبان درگیری مرزی داشتهاند.