کمتر از یک هفته پس از قرائت گزارش کمیته حقیقتیاب سازمان ملل متحد درباره سرکوب خیزش سراسری مردم ایران، ناصر کنعانی سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که حکومت ایران «چنین سازوکاری را به رسمیت» نمیشناسد.
کنعانی روز دوشنبه در نشست خبری هفتگی خود گفت: «همانطور که بارها اعلام کردیم، اقدام کشورهای غربی در بحث تشکیل کمیته به اصطلاح حقیقت یاب مصداق بارز سیاسی کردن موضوع حقوق بشر و استفاده از ابزاری از سازوکارهای بینالمللی در این مسیر است و ایران از همان ابتدا تشکیل کمیته حقیقتیاب را غیر مشروع تلقی کرده و گفتیم که چنین سازوکاری را به رسمیت نمیشناسیم.»
او افزود: «بنابراین بررسی نقض حقوق افراد در چنین حوادثی وطیفه دولتهاست و بدین منظور با دستور رئیس جمهور کمیتهای به منظور بررسی حوادث اخیر تشکیل شده و اقدام کشورهای غربی در ایجاد چنین کمیتهای غیرقانونی است.»
در حالی که در جریان خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی بیش از پانصد معترض با شلیک نیروهای امنیتی جان خود را از دست دادند، هنوز حکومت ایران پروندهای برای پیگیری این کشتار تشکیل نداده است.
در مقابل، تاکنون چندین معترض به اتهام دست داشتن در کشته شدن چند مامور حکومتی پس از برگزاری دادگاههایی که از سوی جامعه بینالمللی محکوم شد، اعدام شدهاند.
کمیته حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل روز چهارشنبه گذشته در گزارش خود سخنان مقامات جمهوری اسلامی درباره «عفو» ۲۰ هزار نفر از معترضان بازداشتشده را نشان دهنده آن دانست که تعداد بازداشتشدگان به مراتب بیش از این تعداد است.
این کمیته همچنین اعدام هفت نفر از معترضان را «تکان دهنده» خواند و تاکید کرد که گزارشها حاکی از اعترافات اجباری تحت شکنجه است.
کمیته حقیقتیاب سازمان ملل اضافه کرد که مسمومسازی دانشآموزان بر حقوق هزاران دختر از جمله حق آموزش تاثیر منفی دارد و این کمیته این موضوع را نیز بررسی میکند.
کنعانی همچنین در نشست خبری خود به نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره قطعنامه ۲۲۳۱ اشاره کرد و گفت: «اروپاییهای مانند آمریکاییها مسئول عدول در اجرای برجام هستد. اگر بخواهند اقدام غیرقانونی بکنند و تحریمهای جدیدی را وضع کنند، جمهوری اسلامی هم واکنش محکمی متناسب با اقدامات انجام خواهد داد.»
شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه ۱۵ تیر جلسهای توجیهی در خصوص برنامه هستهای جمهوری اسلامی و اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ برگزار کرد.
پس از آن، آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در نشست سازمان ملل درباره گزارش معاون سیاسی دبیرکل این سازمان در ارتباط با اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ در تایید برجام، با ابراز نگرانی شدید از گسترش برنامه پهپادی ایران، خواستار تحقیقات سازمان ملل در مورد تخلفات جمهوری اسلامی در این زمینه شدند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین درباره روابط تهران با باکو و بازگشایی احتمالی سفارت جمهوری آذربایجان در تهران گفت: «خوشبختانه در مسیری سازنده و دو جانبه قرار گرفتیم و دو طرف اتفاق نظر دارند در چارچوب گفتگوهای موضوعات را حل و فصل کنند.»
او با اشاره به سفر اخیر وزیر خارجه جمهوری اسلامی به باکو، محتوای مذاکرات حسین امیرعبداللهیان و الهام علیاف و همچنین وزیر خارجه آذربایجان را «خوب» توصیف کرد و گفت: «بیانیههای رسانهای هم نشان داد که دو طرف اتفاق نظر بر حل و فصل مسائل دارد.»
کنعانی درباره اختلافات مرزی در خلیج فارس با دو کشور کویت و عربستان سعودی برای استخراج از یک میدان گازی مشترک گفت: «در چارچوب گفتوگوهای دوجانبه با مقامات کویت این موضوع را در حال پیگیری هستیم.»
او همچنین درباره روابط با ریاض گفت: «دو طرف سفرای معرفی شده را تایید کردند و روند روابط در مسیر خوبی قرار دارد.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران با این حال تاریخی را برای سفر ابراهیم رئیسی به عربستان سعودی مشخص نکرد.
کنعانی در پایان میانجیگری روسیه بین ایران و اسرائیل برای مبادله اسرا را رد کرد و گزارشها در این زمینه را «موجسازی بیاساس» خواند.
روزنامه عربیزبان شرق الاوسط، چاپ لندن، خبر داد که احتمالا پژوهشگر اسرائیلی-روس ربوده شده در عراق به ایران منتقل شده و اسرائیل و جمهوری اسلامی در حال مذاکره برای تبادل او با یک زندانی ایرانی در تلآویو هستند.
شرق الاوسط روز یکشنبه ۱۸تیرماه به نقل از منابعی در حشد شعبی، گروه شبهنظامی عراقی تحت حمایت جمهوری اسلامی، نیروهای امنیتی و چند نماینده پارلمان عراق نوشت که ربوده شدن الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلی-روس در بغداد، با هدف فشار بر اسرائیل برای احیای مذاکرات متوقفشده در زمینه آزادی یک زندانی ایرانی در تلآویو است.
