فرمانده گروه واگنر گفت نیروهایش از اوکراین وارد شهر روستوف در جنوب روسیه شدهاند و آمادهاند برای مقابله با ارتش روسیه «تا آخر راه» بروند. فرمانده گروه واگنر از ارتش روسیه خواست در برابر نیروهای این گروه مقاومت نکنند و هشدار داد هر کسی را که مقابل آنها بایستد نابود خواهند کرد.
در پی اعلام این خبر، فرماندار شهر روستوف از اهالی این شهر خواست در خانهها بمانند و آرامش خود را حفظ کنند.
ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد همزمان با خبر پیشروی نیروهای گروه واگنر در شهر روستوف در جنوب روسیه، تعداد زیادی بالگرد بر فراز این شهر به پرواز درآمدهاند.
برخی گزارشها از محاصره مراکز نظامی روستوف به دست نیروهای واگنر خبر میدهد.
همچنین دولت محلی منطقه وورونژ در جنوب روسیه از ساکنان این منطقه خواست به اتوبان ام-۴ در وورونژ که مناطق جنوبی روسیه را به مسکو وصل میکند نزدیک نشوند، زیرا یک کاروان نیروهای نظامی در آن در حال حرکت است. دولت محلی وورونژ گفت شرایط این منطقه تحت کنترل است.
فرماندار منطقه لیپتسک در جنوب روسیه نیز خبر بسته شدن اتوبان ام-۴ را تایید کرد.
آمریکا، بریتانیا، فرانسه، اوکراین و آلبانی در بیانیهای مشترک در شورای امنیت سازمان ملل با هشدار نسبت به استفاده فزاینده روسیه از پهپادهای ایران در جنگ علیه اوکراین، خواستار تحقیق و تفحص سازمان ملل در این زمینه شدند.
در بیانیهای که لیندا توماس گرینفیلد، سفیر آمریکا در سازمان ملل، آن را خواند آمده است: روسیه در جنگ علیه اوکراین نه تنها با نقض قطعنامه شورای امنیت صدها پهپاد مهاجر و شاهد از ایران دریافت کرده، بلکه با کمک جمهوری اسلامی در تلاش است این پهپادها را در خاک روسیه نیز تولید کند.
این بیانیه افزود: روسیه در هفتههای اخیر با این پهپادها به کییف و زیر ساختهای اوکراین حمله کرده و به کشتار مردم اوکراین و وحشتافکنی در میان آنها اقدام کرده است.
این بیانیه با هشدار درباره اینکه روسیه با استفاده از این پهپادها به جنگ وحشیانه خود علیه اوکراین ادامه میدهد، از سازمان ملل خواست به تقاضاهای جامعه بینالمللی پاسخ داده و درباره این اقدامهای غیرقانونی ایران و روسیه تحقیق و تفحص انجام دهد.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد این بیانیه را «نمایشی سیاسی برای بدنام کردن ایران در جنگ اوکراین» خواند.
در اواخر خرداد ماه، جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، با اشاره به اینکه روسیه در ماه گذشته میلادی صدها پهپاد جدید از ایران دریافت کرده، گفت جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه میتواند اوایل سال آینده پهپاد ایرانی تولید کند.
سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید با اشاره به اینکه حمایت نظامی ایران و روسیه از یکدیگر از هر دو طرف جریان دارد، گفت ایران به دنبال دریافت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی از روسیه از جمله بالگرد و رادار است.
کربی خاطرنشان کرد که روسیه به ایران پیشنهاد همکاریهای دفاعی بیسابقهای از جمله در زمینه موشکی، الکترونیکی و پدافند هوایی داده است.
اوایل خرداد ماه، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، با اشاره به ادامه حمله پهپادهای ساخت ایران به غیرنظامیان در اوکراین، از همه مردم ایران خواست برای اینکه «همدست» جنایتهای روسیه نشده و در تاریخ «در سمت شر» قرار نگیرند، با واکنش خود بر تصمیم جمهوری اسلامی در ارائه پهپاد به روسیه تاثیر بگذارند.
آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تاکنون جمهوریاسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندیدن دور تحریم قرار دادهاند.
با این حال مقامهای جمهوری اسلامی کمک تسلیحاتی خود به روسیه در جنگ اوکراین را انکار میکنند.
از سوی دیگر، گزارشهای مختلفی نیز از حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین، تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و نیز ارائه موشک بالستیک به مسکو حکایت دارد.
فرمانده گروه نظامی روسی واگنر، روسیه را به کشتار نیروهای خود متهم کرد و گفت نیروهایش از اوکراین وارد روسیه شدهاند و آمادهاند برای مقابله با ارتش روسیه «تمام راه» را تا مسکو بروند. در همین حال، اوضاع داخل کرملین متشنج گزارش شده و راههای منتهی به میدان سرخ مسکو بسته شدند.
یوگنی پریگوژین، فرمانده واگنر، که حدود ۲۵ هزار نیرو در اوکراین دارد، روز جمعه با اعلام اینکه حملههای هوایی روسیه منجر به مرگ شمار بسیاری از نیروهای این گروه شده، تاکید کرد انتقام خواهد گرفت و ارتش روسیه نباید مقابل نیروهای این گروه مقاومت کند.
پریگوژین گفت: «کسانی که فرزندان ما را نابود کردند، دهها هزار سرباز روسی را نابود کردند، مجازات خواهند شد.»
فرمانده واگنر که پیشتر از متحدان پوتین بود، اما در ماههای اخیر با مسکو دچار اختلافهای شدیدی شده، همچنین گفت جنگ روسیه در اوکراین بر پایه «دروغهای» فرماندهان ارشد ارتش روسیه شکل گرفت.
در مجموعهای فایلهای صوتی که از پریگوژین منتشر شده و صحت آنها به صورت مستقل قابل تایید نیست، او تاکید کرد اقدامش به منزله شورش مسلحانه نیست. پریگوژین که گروهش در تسخیر باهموت در ماه گذشته نقش اساسی را داشت، بارها وزیر دفاع و فرماندهان ارشد ارتش روسیه را به بیکفایتی متهم کرده است.
فرمانده گروه واگنر در پیامی دیگر گفت نیروهایش از اوکراین وارد شهر روستوف در جنوب روسیه شدهاند و آمادهاند برای مقابله با ارتش روسیه «تا آخر راه» بروند. فرمانده گروه واگنر از ارتش روسیه خواست در برابر نیروهای این گروه مقاومتی نشان ندهد و هشدار داد هر کسی را که مقابل آنها بایستد نابود خواهند کرد.
در پی اعلام این خبر، فرماندار شهر روستوف از اهالی این شهر خواست در خانهها بمانند و آرامش خود را حفظ کنند.
ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد همزمان با پیشروی بیشتر نیروهای گروه واگنر در شهر روستوف در جنوب روسیه، تعداد زیادی بالگرد بر فراز این شهر به پرواز درآمدهاند.
همچنین دولت محلی منطقه وورونژ در جنوب روسیه از ساکنان این منطقه خواست به اتوبان ام-۴ در وورونژ که مناطق جنوبی روسیه را به مسکو وصل میکند نزدیک نشوند، زیرا یک کاروان نیروهای نظامی در آن در حال حرکت است. دولت محلی وورونژ گفت شرایط این منطقه تحت کنترل است.
فرماندار منطقه لیپتسک در جنوب روسیه نیز خبر بسته شدن اتوبان ام-۴ را تایید کرد.
از سوی دیگر، خبرگزاری تاس گزارش داد اقدامهای امنیتی در مسکو شدت گرفته و مهمترین تاسیسات، ساختمانها و زیرساختها تحت محافظت امنیتی قرار گرفتهاند.
ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد راههای منتهی به کرملین و میدان سرخ مسکو بسته شدند.
سخنگوی کرملین در مقابل، فرمانده واگنر را به شورش نظامی متهم کرد و گفت دادستان کل روسیه تشکیل پرونده کیفری علیه پریگوژین را به اطلاع ولادیمیر پوتین رسانده است.
کرملین همچنین از اطلاعرسانی مداوم به رییسجمهوری خبر داد و گفت وزارتخانههای دفاع و کشور و سرویس امنیت فدرال روسیه درباره آخرین تحولات مربوط به نافرمانی فرمانده گروه نظامی واگنر در حال گزارش دادن به ولادیمیر پوتین هستند.
از سوی دیگر، سرویس امنیت فدرال روسیه از نیروهای گروه واگنر خواست از دستورهای «جنایتکارانه و خائنانه» فرمانده خود پیروی نکنند و برای بازداشت او اقدام کنند.
سرگئی سوروویکین فرمانده جنگ روسیه علیه اوکراین، نیز در پیامی خطاب به فرمانده واگنر گفت: «به تو تاکید میکنم که دست نگهدار. دشمن فقط منتظر است که وضعیت سیاسی داخلی در روسیه بدتر شود.»
در همین حال، رسانه مستقل روسی آی استوریز به نقل از یک منبع نزدیک به کرملین گزارش داد در پی خبر سرپیچی فرمانده واگنر، تنش شدیدی در دولت روسیه ایجاد شده و کرملین احتمال آغاز جنگ داخلی در روسیه را مردود نمیداند.
شورای امنیت ملی کاخ سفید در واکنش به تحولات روسیه گفت: «وضعیت به وجود آمده در ارتباط با روسیه و گروه واگنر را رصد میکنیم و در ارتباط با آخرین تحولات، با متحدان و شرکای خود در تماسیم.»
گری کاسپاروف، شطرنجباز و مخالف سرشناس دولت روسیه در واکنش به این تحولات گفت: «از ابتدا مشخص بود که پوتین دیگر نمیتواند گروههای قدرت را در روسیه کنترل کند، بر درگیریهای داخلی سرپوش بگذارد یا دستکم از به خشونت کشیده شدن این اختلافها جلوگیری کند.»
میخائیل خودورکوفسکی، مخالف سرشناس دولت روسیه، نیز از مردم این کشور خواست از گروه واگنر حمایت کنند.
تشدید درگیریهای روسیه و اوکراین
در همین حال، درگیریهای روسیه و اوکراین شدت بیشتری گرفت. در حالی که ارتش اوکراین ضد حملههای خود را تشدید کرده، روسیه نیز نقاط مختلف اوکراین را هدف حملههای موشکی و پهپادی قرار داد.
درپی شنیده شدن صداهای انفجار در شهرهای دنیپرو، خارکیف و شهرهای دیگر و سقوط قطعات یک پهپاد در مرکز کییف، آژیر خطر به مدت بیش از یک ساعت در تمام مناطق اوکراین به صدا درآمد.
از سوی دیگر، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد: اوکراین با بهرهگیری از وضعیت ناشی از نافرمانی فرمانده گروه نظامی واگنر، چندین گروه از نیروهایش را برای پیشروی به سمت باهموت آماده کرده است.
در همین حال، معاون وزیر دفاع اوکراین با اشاره به پیشروی ارتش این کشور در ضد حملهها علیه روسیه، از جمله در جبهههای جنوبی گفت: «هنوز ضربه اصلی را به روسیه نزدهایم.»
بر اساس یک گزارش سازمان ملل متحد که به دست برخی رسانههای بینالمللی رسیده است، این سازمان ارتش روسیه و گروههای مسلح وابسته به آن را به دلیل کشتن ۴۷۷ کودک و معلول کردن ۹۰۹ کودک در جریان تهاجم به اوکراین در "فهرست سیاه" خود قرار داده است.
در این گزارش که مربوط به دوره ژانویه تا دسامبر سال گذشته میلادی است، آمده که نیروهای مسلح روسیه و گروههای مسلح وابسته به آن برای حملات به مدارس و بیمارستانها در اوکراین و کشتن کودکان، از «سلاحهای انفجاری با منطقه برخورد وسیع» استفاده کردهاند.
در مجموع بر اساس این گزارش، در سال گذشته میلادی هزار و ۱۶۳ حمله به مدارس و ۶۴۷ حمله به بیمارستانها در اوکراین صورت گرفت.
سازمان ملل دو هزار و ۳۳۴ مورد تخلف علیه هزار و ۴۸۲ کودک، از جمله ۹۱ کودک قربانی تخلفات متعدد در اوکراین را شمارش کرده است.
در این گزارش با این حال آمده که ارتش اوکراین نیز ۸۰ کودک را کشته و ۱۷۵ کودک را معلول کرده است. هر چند نام نیروهای مسلح اوکراین در "فهرست سیاه" گزارش دیده نمیشود.
بر اساس این گزارش، در مجموع ۹۲ کودک به دست نیروهای مسلح روسیه و اوکراین «به عنوان سپر انسانی، به عنوان گروگان، برای کارهای خانگی و برای جمعآوری اطلاعات» مورد استفاده قرار گرفتند.
همچنین عاملان ناشناس عمدتاً در اثر حملات هوایی ۲۶۱ کودک را کشتند و ۲۱۲ کودک را معلول کردند.
سازمان ملل ربوده شدن ۹۱ کودک به دست نیروهای مسلح روسیه و انتقال ۴۶ کودک از اوکراین به روسیه را نیز تایید کرده است.
پیشنویس این گزارش روز پنجشنبه اول تیر به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده و قرار است سهشنبه آینده متن کامل آن منتشر شود.
به گزارش کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل، مقامات اسرائیلی بر این عقیدهاند که مساله غنیسازی اورانیم در درجه لازم برای ساخت بمب اتم از سوی جمهوری اسلامی دیگر یک امر واقعی و انجام شده است.
بر مبنای گزارش این شبکه تلویزیونی، ایالات متحده نیز با اسرائیل در این که جمهوری اسلامی امروز در پیشرفتهترین مرحله خود به سمت دستیابی به بمب اتم میرود، توافق نظر دارد.
با وجود این، به گفته کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل، میان مقامات آمریکایی، موساد و ارتش اسرائیل بر سر پاسخ این سوال که ایران چه زمانی به بمب اتمی دست پیدا خواهد کرد اختلاف نظر وجود دارد.
از سوی دیگر به گفته این کانال اسرائیلی هنوز معلوم نیست رهبر جمهوری اسلامی ایران چه زمانی دستور آغاز ساخت بمب را خواهد داد.
سال گذشته، کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی و مشاور علی خامنهای، در مصاحبه با شبکه الجزیره گفت که ایران تواناییهای فنی ساخت بمب هستهای را دارد اما قصد انجام آن را ندارد.
خرازی درباره تواناییهای جمهوری اسلامی برای ساخت بمب اتمی اضافه کرد: «تنها در چند روز سطح غنیسازی اورانیوم را از ۲۰ درصد به ۶۰ درصد رساندیم و به سادگی میتوان آن را به ۹۰ درصد رساند.»
این اظهارات مشاور خامنهای در حالی است که پیشتر محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران نیز در مصاحبه با همین شبکه، احتمال غنیسازی در سطح ساخت بمب را رد نکرده و گفته بود تصمیمگیری برای غنیسازی ۹۰ درصدی اورانیوم به نظر «مقامهای مربوطه» وابسته است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، فرماندهی همه نیروهای مسلح و نظامی این کشور را بر عهده دارد و تصمیمگیرنده نهایی در زمینه فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی نیز اوست.
نظر به این که مذاکرات احیای برجام هنوز به نتیجه نرسیده، جمهوری اسلامی به فعالیتهای خود در زمینه غنیسازی اورانیوم شدت بخشیده است. این در حالی است که گزارشها حاکی از تلاش آمریکا برای رسیدن به یک توافق هستهای با ایران است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اما بار دیگر «مخالفت مجدانه» خود را با توافق هستهای با جمهوری اسلامی اعلام کرد و هشدار داد این توافق جدید مانع از دستیابی تهران به سلاح هستهای نمیشود.
نتانیاهو روز یکشنبه گذشته در آغاز جلسه هفتگی کابینه اسرائیل گفت: «اولین ماموریت ما جلوگیری از هستهای شدن ایران است.»
او افزود: «بارها و بارها به دوستان آمریکایی خود اعلام کردیم و امروز نیز تکرار میکنیم که با توافقها [با ایران] و در راس آنها، توافق اولیه موسوم به برجام که فقط راه ایران را برای رسیدن به بمب هموار و با صدها میلیون دلار همراه میکند، مخالف هستیم.»
۳۳ سناتور آمریکایی طرحی را ارائه کردند که دولت بایدن را موظف میکند هر گونه تخفیف احتمالی تحریمهای ایران را برای بررسی به کنگره ارائه کند.
این طرح که به ابتکار بیل هگرتی و جیم ریش، دو سناتور جمهوریخواه، دوباره مطرح شده، «قانون بازنگری تخفیف تحریمهای ایران» نام دارد و هدف آن جلوگیری از تلاشهای احتمالی دولت آمریکا برای دور زدن حق کنگره برای بررسی توافقهایی است که در ارتباط با برنامه هستهای ایران صورت میگیرد.
بیل هگرتی در مورد این طرح گفت: «دولت ایران که حامی تروریسم است، برای آسیب زدن به آمریکا و شرکای منطقهای و متحدان آن، به دنبال دستیابی به سلاح هستهای است. اگر جو بایدن بخواهد برای تخفیف تحریمهای ایران، به دور زدن کنگره ادامه دهد، کنگره باید علیه این کار ضمانتهایی در اختیار داشته باشد.»
او افزود: ارائه این طرح این مساله را برای دولت بایدن به وضوح مشخص میکند که هر توافقی با ایران که شامل تخفیف تحریمها باشد، باید به کنگره ارائه شود.
جیم ریش نیز به عنوان دیگر تهیه کننده این طرح گفت: «در حالی که دولت بایدن به ارائه یک خروار پول به رژیم ایران در ازای وعدههای مشکوک درباره منع گسترش سلاحهای هستهای فکر میکند، کاملا مهم است که کنگره در ارتباط با تخفیف تحریمهای ایران حق اعمال نظر داشته باشد.»
این سناتور جمهوریخواه خاطرنشان کرد: «ایران فعالانه از جنگ روسیه علیه اوکراین حمایت میکند، به حمله به نیروها و دیپلماتهای ما ادامه میدهد که آخرین مورد آن کشتن یک آمریکایی در ماه مارس بود، برای ترور مقامهای پیشین آمریکا توطئه میکند و اعتراضات داخل ایران را به طرزی وحشیانه سرکوب میکند.»
جیم ریش افزود: «کنگره وظیفه دارد که اطمینان حاصل کند، تخفیف تحریمهای ایران به تامین بودجه اقدامهای وحشتناک جمهوری اسلامی منجر نخواهد شد.»
از سوی دیگر، واشینگتن فریبیکن نیز روز پنجشنبه گزارش داد که جمهوریخواهان مجلس نمایندگان آمریکا در حال ایجاد زمینهای برای احضار مقامهای ارشد دولت بایدن به دلیل تلاشهای مخفیانه برای تضمین یک توافق اتمی با جمهوری اسلامی هستند.
طبق این گزارش، کمیته مطالعات جمهوریخواهان در کنگره از رهبران این حزب خواستار تحقیقات درباره مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران و احضار رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، و برت مکگرک، دستیار مشاور امنیت ملی کاخ سفید، برای گواهی دادن در یک نشست علنی شده است.
در تقاضانامه کمیته مطالعات جمهوریخواهان تاکید شده که رابرت مالی و برت مکگرک باید در کمیتههای روابط خارجی مجلس نمایندگان و کمیته نظارت و کمیته خدمات مالی این مجلس به صورت علنی گواهی بدهند و اگر لازم شد به این کمیتهها احضار شوند.
این کمیته همچنین خواستار یک تحقیق و تفحص رسمی کنگره شد تا مشخص شود که آیا دولت بایدن «قانون بازبینی توافق هستهای ایران» را که به کنگره حق بررسی توافقهای تحت برجام را میدهد، نقض کرده است یا نه.
مالی و مکگرک تا کنون تنها در نشستهای محرمانه کنگره حاضر شدهاند و در هیچ جلسه علنی آن گواهی ندادهاند. منابع آگاه در کنگره به واشینگتنفریبیکن گفتند مکگرک مقام اصلی آمریکا در مذاکرات غیرمستقیم با ایران در عمان بوده است.
پیشتر در روز چهارشنبه واشینگتنپست در گزارشی سه خواسته دولت جو بایدن از جمهوری اسلامی را که در جریان مذاکرات غیرمستقیم میان واشینگتن و تهران مطرح شده، فاش کرد.
بر اساس این گزارش، آمریکا امیدوار است در این مذاکرات دستکم به سه خواسته خود برسد: برنامه هستهای تهران در زمینه توسعه تسلیحات اتمی را محدود کند، به حملات نیابتی جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی در سوریه پایان دهد و سه زندانی آمریکایی را که از مدتها پیش در زندانهای جمهوری اسلامی محبوس هستند، آزاد کند.