حسین مرعشی، فعال اصلاحطلب، با اشاره به اعدامهای اخیر، از مسئولان قضایی پرسید:چرا اجازه ندادید متهمان در فرایند دادرسی از وکیل انتخابی برخوردار باشند و چرا این مقدار پنهانکاری و چرا این مقدار بیتوجهی به نظرات صاحبنظران حقوقی و فقهی و چرا این مقدار عجله در گرفتن جان انسانها؟
در پی تداوم اعدام معترضان در ایران، فشار کشورهای غربی علیه حکومت تهران بیشتر شد و سفیر و کاردارهای جمهوری اسلامی در برلین، پاریس و لندن احضار شدند. همزمان کانادا تحریمهای جدیدی را علیه جمهوری اسلامی از جمله علیه بنیاد پانزدهم خرداد و روزنامه دولتی ایران اعلام کرد.
آنالنا بائربوک وزیر خارجه آلمان روز دوشنبه ۱۹ دی اعلام کرد که دستور داده در اعتراض به اعدامهای اخیر، بار دیگر سفیر جمهوری اسلامی در برلین احضار شود.
بائربوک در یک کنفرانس خبری در برلین گفت: «رژیمی که جوانان خود را میکشد تا مردمش را مرعوب کند، آیندهای ندارد.»
پس از آلمان، فرانسه و بریتانیا نیز اعلام کردند که کاردار جمهوری اسلامی را در اعتراض به اعدام معترضان احضار کردند.
جیمز کلورلی وزیر خارجه بریتانیا روز دوشنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «امروز کاردار ایران را احضار کردم تا اعدامهای شنیعی را که در روزهای اخیر شاهد بودیم به شدیدترین وجه محکوم کنم.»
از زمان آغاز خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، بریتانیا بیش از چهل تحریم علیه مقامهای جمهوری اسلامی «به دلیل نقش آنان در نقض جدی حقوق بشر» اعمال کرده است.
همچنین وزارت خارجه فرانسه در حساب توییتر خود نوشت که کاردار جمهوری اسلامی در پاریس «از شدیدترین محکومیت ما نسبت به اعدامها و سرکوبها در ایران مطلع شد».
کمی قبل از آن، وزارت خارجه فرانسه با انتشار بیانیهای نوشت که این اعدامها نمیتواند جایگزین «پاسخی به خواستههای مشروع مردم برای آزادی باشد».
همچنین پیشتر وزیر خارجه هلند در واکنش به اعدام محمدمهدی کرمی و محمد حسینی در توییتی اعلام کرده بود که سفیر جمهوری اسلامی را احضار میکند و از کشورهای عضو اتحادیه اروپا هم خواست که اقدام مشابهی را انجام دهند.
وزیر خارجه هلند با تاکید بر اهمیت به واکنش شدیدتر اتحادیه اروپا علیه جمهوری اسلامی پس از اعدام دو معترض گفت: «چهارمین بسته تحریمهای حقوق بشری علیه رژیم ایران برای بررسی در نشست آینده اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی است.»
همچنین دانمارک و بلژیک روز یکشنبه ۱۸ دی اعلام کردند که سفیر جمهوری اسلامی در پایتختهای خود را احضار خواهند کرد.
پیشتر خواهر الهام مدرسی، زن معترض زندانی، در پیامی ویدیویی خطاب به کمیته حقیقتیاب سازمان ملل درباره اعتراضات ایران و همچنین کفیل و مادرخوانده سیاسی خواهرش از آنها خواست سفرای جمهوری اسلامی را درباره زنان اعتصابکننده که در زندان کچویی در خطر «مرگ دستهجمعی» قرار دارند، احضار کنند.
همزمان با این احضارها، وزارت خارجه کانادا روز دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد که این کشور دو فرد و سه نهاد ایرانی را به دلیل نقض حقوق بشر تحریم میکند.
ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا، در این بیانیه گفت رژیم ایران باید سرکوب وحشتناک اعتراضات را متوقف کند.
تحریمهای جدید کانادا، بنیاد حکومتی پانزدهم خرداد که برای قتل سلمان رشدی جایزه تعیین کرده، روزنامه دولتی ایران متهم به انتشار اخبار نادرست، هیات نظارت بر مطبوعات و وحید یامینپور معاون وزیر ورزش و جوانان به عنوان یکی از ماموران «تبلیغاتی رژیم» را هدف گرفته است.
کانادا از زمان آغاز خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، در چندین بسته جداگانه مقامها و نهادهای جمهوری اسلامی را به دلیل سرکوب معترضان و همچنین ارسال تسلیحات به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین تحریم کرده است.
سازمان نظام صنفی رایانهای کشور با ارسال نامهای به عیسی زارعپور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبت به پیامدهای فیلترینگ فروشگاه گوگل پلی هشدار داد. ریزش کاربران، کاهش شدید درآمد بازیسازان و بیکاری هزاران نیروی متخصص از جمله موضوعات مطرح شده در این نامه است.
فروشگاه گوگل پلی علیرغم برخی محدودیتها پتانسیل مناسبی برای فعالیت و درآمدزایی توسعهدهندگان داخلی ایجاد کرده بود اما حالا سازمان نصر اعمال فیلترینگ روی این پلتفرم را موجب مرگ احتمالی صنعت بازیهای موبایلی در کشور میداند.
ابوالفضل صادق، ریییس کمیسیون بازیسازی و سرگرمی سازمان نصر در گفتوگو با هفتهنامه «کارنگ» میگوید ۶۰ تا ۷۰ درصد درآمد بازیسازان موبایلی در ایران از گوگل پلی تامین میشود.
به گفته او، بازیسازان موبایلی وقتی بازی خود را در فروشگاههای داخلی عرضه میکنند مجبورند بخشی از درآمد خود را با این پلتفرمها سهیم شوند در حالی که گوگل به دلیل تحریمها از ایرانیها سهمی دریافت نمیکند. همین موضوع باعث تمایل فعالیت بازیسازان در گوگل پلی شده است.
اما برتری اقتصادی تنها مزیت گوگل پلی به حساب نمیآید. بر اساس گزارش سازمان نصر، ابزارها و خدمات این فروشگاه در زمینه بهینهسازی محصول و بررسی رفتار مخاطب از جمله موضوعاتی است که مشابه آن در نمونههای داخلی وجود ندارد. همچنین گوگل پلی به معرفی بازیهای داخلی به ناشران جهانی کمک میکرد اما حالا فیلترینگ مسیر ارتباطی بازیسازان ایران با جهان را قطع کرده است.
همزمان با آغاز خیزش مردمی و اعمال محدودیتهای گسترده بر شبکههای اجتماعی، جمهوری اسلامی هر دو فروشگاه گوگل پلی و اپ استور را مسدود کرد. این فروشگاهها مدتی بعد رفع فیلتر شدند. با این وجود پس از حذف برخی برنامههای ایرانی از گوگل پلی، این پلتفرم در تاریخ ۸ آبان بار دیگر در فهرست فیلترینگ حکومت قرار گرفت. رییس کمیسیون بازیسازی نصر علت فیلتر باقی ماندن گوگل پلی در ایران را حذف روبیکا از این فروشگاه میداند.
طی سه ماه گذشته علاوه بر بازیسازان، گیمرهای موبایلی نیز به دلیل اختلالات اینترنت، سرعت پایین و قطعیهای مکرر تجربه ناخوشایندی از بازیها داشتهاند.
رییس کمیسیون بازیسازی سازمان نصر تاکید میکند که محدودیتهای شدید اینترنتی باعث شده تا بسیاری از بازیسازان ۴۰ تا ۵۰ درصد از درآمدهای خود را از دست بدهند و همزمان شاهد ریزش ۸۰ درصدی مخاطبان خود باشند.
سازمان نصر در گزارش خود به وزارت ارتباطات هشدار داده است ادامه این محدودیتها، شرکتهای بازیسازی را برای ادامه فعالیت مجبور به مهاجرت میکند و این فرایند ممکن است موجب بیکاری هزاران نیروی فعال این حوزه شود.
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد که با وجود اعدام شدن چهار معترض خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، همچنان دستکم ۱۰۹ معترض دیگر در خطر صدور یا اجرای احکام اعدام قرار دارند.
این سازمان غیردولتی مستقر در نروژ روز دوشنبه ۱۹ دی در تازهترین گزارش خود درباره خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که این آمار هم شامل افرادی است که رسانههای رسمی جمهوری اسلامی اخبار آنان را پوشش دادهاند و هم شامل افرادی است که بنا بر گزارشهای شهروندی در خطر اعدام قرار دارند.
در مقایسه با فهرست پیشین معترضان در خطر اعدام که سازمان حقوق بشر ایران در ۶ دی منتشر کرد، نام ۹ تن که به قید وثیقه آزاد شدند، یک تن که دیگر در اختیار ماموران سرکوب قرار ندارد و نام دو جانباخته اعتراضات که روز ۱۷ دی اعدام شدند، از فهرست حذف شده است.
با این حال، ۲۱ نفر دیگر که در خطر صدور یا اجرای احکام اعدام قرار دارند، به فهرست کنونی اضافه شده است.
سازمان حقوق بشر ایران تاکید کرده که جمهوری اسلامی «عامدانه با اظهارات ضد و نقیض درباره پرونده و احکام معترضان، مخصوصا احکام اعدام، تلاش میکند تا در این باره ابهام ایجاد کند».
این سازمان ادامه داد: «محدودیت دسترسی متهمان امنیتی به وکیل انتخابی (ذیل تبصره ماده ۴۸ قانون آئین دادرسی کیفری) در تمام مراحل بازجویی، دادرسی و فرجامخواهی، به این ابهامها میافزاید. بسیاری از متهمان امکان ملاقات آزادانه و توضیح شرایطشان را برای خانواده خود نیز ندارند.»
سازمان حقوق بشر ایران همچنین درباره آمار کشتهشدگان خیزش سراسری گزارش داده که از شروع اعتراضات جاری تا کنون، دستکم ۴۸۱ شهروند، از جمله ۶۴ کودک و ۳۵ زن، کشته شدهاند.
سازمان حقوق بشر ایران خواستار «توجه جامعه مدنی ایران و جامعه جهانی به تشدید سرکوبها از طریق دستگیریهای خودسرانه، آزارهای جسمی و جنسی در دوران بازداشت و بازجویی و صدور احکام فلهای» شده است.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در این باره هشدار داد: «تعداد پرشماری از زندانیانِ کمتر شناختهشده در زندانهای ایران، بهخصوص در سیستان و بلوچستان، در خطر شکنجه و صدور احکام اعدام قرار دارند.»
او افزود: «نجات جان این زندانیان از طریق کارزارهای مردمی و فشار جامعه جهانی باید یکی از اولویتهای اصلی کنونی باشد. اقدامات تنبیهی جدید علیه نهادهای سرکوبگر، مانند سپاه پاسداران و بیت علی خامنهای در پاسخ به اعدامهای اخیر، و افزایش اعتراضات و کارزار در داخل و خارج کشور، میتوانند گامهای موثری در راستای نجات این زندانیان باشند.»
هیات نظارت متا (شرکت مادر فیسبوک) تصمیم این شرکت برای حذف یک پست فیسبوکی حاوی شعار «مرگ بر خامنهای» را لغو و اعلام کرد که این شعار یک شعار سیاسی است و به معنای تهدید او و ناقض قانون این شرکت در منع تهدیدهای خشونتآمیز نیست.
این هیات که از سوی متا تامین مالی میشود اما به طور مستقل عمل میکند، روز دوشنبه با انتشار حکمی به نقش خامنهای در سرکوب اعتراضات سراسری ماههای اخیر در ایران اشاره کرد.
هیات نظارت متا همچنین از این شرکت خواست تا به یک پست حاوی شعار «مرگ بر خامنهای» که از سوی این شرکت از شبکههای اجتماعی حذف شده، مجوز دهد و دوباره آن را منتشر کند.
بر اساس این تصمیم، «هیات نظارت دریافته که حذف این پست با استانداردها، ارزشها یا مسئولیتهای حقوق بشر متا مطابقت ندارد.»
این نهاد تاکید کرد که در وضعیت کلی اجتماعی، سیاسی و زبانی ایران، شعار «مرگ بر خامنهای» باید به صورت «سرنگونی» فهمیده شود که این یک «شعار لفظی و سیاسی است و نه یک تهدید معتبر».
پست مورد نظر مربوط به تابستان گذشته است که حاوی کاریکاتوری از خامنهای با عنوان «مرگ بر حکومت اسلامی ضد زن» و «مرگ بر رهبر کثیف آن خامنهای» بوده است.
از شهریورماه، خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی در واکنش به قتل مهسا امینی آغاز شد و معترضان در سراسر ایران شعار «مرگ بر خامنهای» سر دادهاند.
شرکت متا تاکنون بارها محتواهایی که را با این توجیه که میتواند خشونتآمیز تلقی شود، حذف کرده است.
با این حال، مارس گذشته، اندکی پس از حمله روسیه به اوکراین، فیسبوک تصمیم گرفت پیامهای خصمانه علیه ارتش و رهبران روسیه را حذف نکند.
متا بعدا اعلام کرد که اجازه تهدید به مرگ علیه سران دولت یا شهروندان روسیه را نمیدهد.
پیشتر جمعی از ایرانیان متخصص در حوزه فناوری و فعالان سیاسی در شمال کالیفرنیا دراعتراض به سیاستهای شرکت متا در جهت سانسور و حذف مطالبی که مخالفان جمهوری اسلامی در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند، تجمع کردند.
واکنشهای جهانی به اعدام معترضان در ایران از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ادامه دارد و در تازهترین موارد، دولتهای آلمان و فرانسه و همچنین رهبر کاتولیکهای جهان، حکومت ایران را به دلیل استفاده از اعدام برای سرکوب معترضان محکوم کردند.
سخنگوی دولت آلمان روز دوشنبه جمهوری اسلامی را به دلیل استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان محکوم کرد و گفت که برلین قصد دارد با اقدامات بینالمللی جدید بر مقامهای جمهوری اسلامی فشار بیاورد.
او در یک نشست خبری افزود: «به ایران باید نشان داده شود که اقداماتش هزینه دارد.»
همزمان فرانسه از اعلام احکام جدید اعدام معترضان (حکم سه معترض در اصفهان) پس از اعدام دو معترض در دو روز پیش، ابراز تاسف و بار دیگر اعدام معترضان در ایران را محکوم کرد.
وزارت خارجه فرانسه روز دوشنبه با انتشار بیانیهای نوشت که این اعدامها نمیتواند جایگزین «پاسخی به خواستههای مشروع مردم برای آزادی باشد».
همچنین پاپ فرانسیس رهبر کاتولیکهای جهان در دیدار سالانه خود با سفرا و نمایندگان کشورهای خارجی در واتیکان، برای اولین بار اعدام معترضان در ایران را محکوم کرد.
او گفت: «مجازات اعدام نمیتواند برای عدالت دولتی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا این مجازات بازدارنده نیست و برای قربانیان عدالت ایجاد نمیکند، بلکه فقط تشنگی برای انتقام را تقویت میکند.»
رهبر کاتولیکهای جهان تاکید کرد: «در جاهایی که مجازات اعدام همچنان اعمال میشود، حق حیات هم در معرض تهدید است، که نمونهاش را پس از تظاهرات اخیر در ایران برای کرامت بیشتر به مقام زن، شاهد هستیم.»
پاپ فرانسیس، پیشتر چندان از جمهوری اسلامی انتقاد نکرده بود و فقط در یک سخنرانی در آستانه سال نو میلادی و همزمان با خیزش انقلابی ایرانیان، خواستار پایان بخشیدن به «خونریزی در ایران» شد.
او دو ماه پیش نیز در بازگشت از سفر چهار روزه خود به بحرین، به پرسشی درباره نقش زنان در خط مقدم اعتراضات ایران پاسخی نداد و به نقش زنان به طور کلی پرداخت و گفت: «هر بار که به یک زن در واتیکان منصبی داده میشود، اوضاع بهتر میشود.»
اعدام چهار معترض در ایران و صدور احکام اعدام برای دیگر معترضان موجی از محکومیتهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی به راه انداخته است.
بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل روز یکشنبه اعلام کرد: «رژیم تروریستی جمهوری اسلامی دو جوان ایرانی را که تنها گناهشان اعتراض علیه استبداد بود، به دار آویخت. اسرائیل این قتل جنایتکارانه را شدیدا محکوم میکند.»
همچنین ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، دادگاه فرمایشی و اعدام دو معترض جوان ایرانی را به شدت محکوم کرد و گفت: «این اعدامها جزو اصلی تلاش رژیم برای سرکوب اعتراضات است. ما به همکاری با شرکای خود برای پیگیری پاسخگو کردن این رژیم در قبال سرکوب وحشیانهاش ادامه میدهیم.»
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز گفت: «از اعدام دو جوان ایرانی دیگر توسط رژیم ایران پس از محاکمههای ساختگی آنها وحشتزده شدم. این اعدامها باید متوقف شوند. ما و دیگر کشورها در سراسر جهان به پاسخگو کردن رهبری ایران ادامه خواهیم داد.»
جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نیز گفت از اعدام محمدمهدی کرمی و محمد حسینی «شوکه، وحشتزده و خشمگین» شده است. او با اشاره به «محاکمههای خودسرانه و ساختگی» این دو معترض افزود: «آنها برای اعتراض شکنجه شدند. این اعدامها باید به شدیدترین وجه ممکن محکوم شود.»