تصویری که از اعتراضات مردم زاهدان در خیابانهای این شهر پس از نماز جمعه نهم دیماه به ایران اینترنشنال رسیده نشان میدهد یکی از شهروندان پلاکاردی را حمل میکند که روی آن نوشته شده است: «سر خم قدغن، دیگه غم قدغن، ماتم غدقن.»
نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین در واکنش به موضع وزارت امور خارجه آلمان درباره از سر نگرفتن مذاکرات اتمی گفت که این کشور خطرات ناشی از عدم احیای برجام را دستکم میگیرد.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، در توییتی نوشت که آلمان اهمیت عدم اشاعه هستهای و خطرات تشدید غیرقابل کنترلی را که ممکن است در صورت شکست مذاکرات احیای برجام به وجود بیاید، دستکم میگیرد.
کریستوفر برگر، سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان، روز چهارشنبه هفتم دی گفته بود: «در حال حاضر هیچ نشانه یا دلیلی برای از سر گرفتن مذاکرات هستهای ایران وجود ندارد.»
او تاکید کرده بود که تمرکز اصلی برلین در حال حاضر «حمایت از مردم در خیابان» در ایران است، نه عجله برای آغاز مجدد مذاکرات برجام و این کشور از طریق دور جدید احتمالی تحریمها، فشار را بر تهران زیاد خواهد کرد تا سرکوب مردم را متوقف کند.
مذاکرات احیای برجام از چند ماه پیش متوقف شده و آمریکا هم اعلام کرده که دیگر این مذاکرات در اولویت برنامههای کاخ سفید قرار ندارد.
دو هفته پیش نیز ویدیویی قدیمی از بایدن به شکلی فراگیر منتشر شد که او در آن میگوید برجام مرده اما واشینگتن بنا به دلایلی نمیخواهد در حال حاضر مرگ آن را اعلام کند.
با این حال حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه در سفر به عمان پیام ابراهیم رئیسی را به هیثم بن طارق آل سعید، پادشاه این کشور ارائه کرد و از این کشور به عنوان یکی از میانجیهای اصلی برجام نام برد.
در روزهای گذشته برخی از چهرههای سیاسی در ایران اعلام کردهاند جمهوری اسلامی در شرایط فعلی مجبور است برای احیای برجام امتیازات بیشتری بدهد.
از جمله جلال ساداتیان، سفیر پیشین ایران در بریتانیا، گفته است: «ما مدتهاست به همان برجام ۲۰۱۵ هم راضی شدهایم و دنبال همان هستیم اما به همان هم نمیتوانیم دسترسی پیدا کنیم.»
یکی از موضوعات مورد اختلاف برای برجام سایتهای مشکوک ایران است اما سفر هیات آژانس به ایران، بدون نتیجه پایان یافت.
در همین حال محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، از سفر احتمالی رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران، در سال جدید میلادی خبر داده است.
گروسی پیش از این از تورقوزآباد، ورامین و مریوان به عنوان سه مکان اعلام نشده ایران که در آن فعالیتهای اتمی انجام شده، نام برده بود.
عبدالحمید اسماعیلزهی در خطبههای نماز جمعه روز نهم دی ماه زاهدان از خدانور لجهای با عنوان «شهید» و چهره محبوب ایران و جهان یاد کرد. او از ضرورت رعایت حقوق شهروندان بهائی گفت و از علی دایی حمایت کرد.
امام جمعه اهل سنت زاهدان در صحبتهای خود با اشاره به اتهام تجزیهطلبی برای معترضان سیستان و بلوچستانی گفت: «ما مخالف سرسخت تجزیه هستیم. بلوچ، کرد، عرب، فارس، ترک، ترکمن، لر و گیلکی و همه قومیتها مخالف تجزیهاند. همه ایرانیها با هم یکی و کنار هم هستند. امروز بوی محبت از ایران میآید.»
او ادامه داد: «ما، همدرد همه ایرانیها هستیم و همه ایرانیها برای ما عزیزند؛ مسلمان و غیرمسلمان، باید حقوق انسان و انسانیت را رعایت کنیم. یهودی، نصرانی، بهائی و دیگران همه در این کشور حق و حقوق انسانی و شهروندی دارند و قانون، ملیت هیچ فردی را سلب نکرده است؛ حتی اگر خدا را قبول نداشته باشد.»
عبدالحمید اسماعیلزهی با اشاره به این که حق بهائیان در ایران ضایع میشود، خواستار رعایت حقوق «همه شهروندان ایرانی» شد و درباره صدور احکام ارتداد برای بهائیان گفت: «نسل جدید اینها مسلمان نبودند که بخواهند از اسلام برگردند؛ غیر مسلمان به دنیا آمدهاند و نمیتوان حکم ارتداد داد.»
«شهید خدانور» در جهان درخشید
امام جمعه اهل سنت زاهدان در بخش دیگری از سخنان خود از خدانور لجهای که در جریان اعتراضات زاهدان به دست نیروهای حکومتی کشته شد با عنوان «شهید خدانور» یاد کرد و گفت او نه در ایران که در سطح جهانی و بینالمللی درخشید.
اسماعیلزهی با اشاره به دیداری که با مادر خدانور لجهای داشته است، گفت: «از مادرش پرسیدم چرا او اینطور محبوب شد؟ گفت "خیلی به من محبت میکرد و پاهای من را میبوسید و آرزوی شهادت داشت." شهادت نصیب هر کسی نمیشود اما خدانور شهید شد. حرمت مادر است که او را به این جایگاه رساند.»
او درباره رعایت نشدن حقوق زنان در ایران نیز گفت: «قرآن حقوق زنان را با مردان برابر قرار داده اما وقتی حقوق او را گرفتیم، فقیرش کردیم، حرمتش را گرفتیم، عکسالعمل شدید زنان را هم دیدیم. وقتی جیب و شکم کسی خالی است و با زور بخواهید چیزی را به او تحمیل کنید، عکسالعمل او هم شدید میشود.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان مدعی شد که «برخورد بد گشت ارشاد با زنان» باعث سوزاندن روسری و برداشتن حجاب اجباری شده است و اگر نه، «زنان روسری و چادر را دوست دارند».
اسماعیلزهی در ادامه یادآور شد: «زنان در جامعه محبوبیت دارند و بسیاری از پدران و مردان حاضرند بمیرند اما کسی دختر و همسرشان را هل ندهد اما حالا تعجب میکنم که زنان را میگیرند و [به خاطر اعتراض و شعار دادن] گوشه زندان میاندازند. اگر کار دست من بود حتی یکی از این زنان معترض را زندانی نمیکردم.»
کودکان معترض را نباید زندانی کرد
او در بخش دیگری از صحبتهای خود به قتل کودکان معترض در خیابانها، بازداشت گسترده نوجوانان و صدور احکام سنگین برای آنان اشاره و این اقدام جمهوری اسلامی را محکوم کرد.
مولوی عبدالحمید تاکید کرد: «اسلام بسیار توصیه کرده که در رابطه با کودکان رحیم باشید. بچهها و نوجوانان را زندانی نکنید، نزنید. اما در این اعتراضات، گاهی حکم سنگین برای بچهای صادر میشود. در حالی که کودک حتی اگر جنایتی بکند و آدمی را بکشد، کار او قتل عمد حساب نمیشود. اما [جمهوری اسلامی] گاهی بچه را نگه میدارد تا بزرگ شود و اعدامش کند. این غلط است.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان قتل دهها کودک در جریان خیزش انقلابی را «دردآور» خواند و به مرگ سها اعتباری، دختر ۱۲ ساله اهل خلوص بستک هرمزگان که در جریان تیراندازی ماموران لباسشخصی به یک خودرو کشته شد نیز اشاره کرد.
عبدالحمید اسماعیلزهی در ادامه، مشکلات اقتصادی ایران را ناشی از سیاستگذاریهای اقتصادی حاکمان خواند و گفت: «اگر دست من بود حتی یک فرد سیاسی را زندانی نمیکردم چرا که اقتصاد ما با سیاست حل میشود. شما به من یک روز اختیار بدهید تا زندانیان سیاسی را آزاد کنم؛ فردای آن روز میبینید که در اقتصاد و ارزش پول چه تاثیری میگذارد.»
علی دایی از نخبگان کشور است
مولوی عبدالحمید همچنین به برگرداندن هواپیمایی به مقصد دوبی که همسر و دختر علی دایی سوارش بودند، اشاره کرد و با محکوم کردن این اقدام جمهوری اسلامی، علی دایی را «نخبه و قهرمان ایران» خطاب کرد.
او با تاکید بر این که «کوتهنظر بودن حکومت باعث ایجاد مشکل در کشور میشود» گفت: «دینی که در آن گذشت، مسامحه و چشمپوشی نباشد، خیری ندارد چون خالی از رحم و عاطفه است.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان به موضوع احضار و بازداشت عبدالقادر ناصری، از علمای تایباد به دلیل صدور یک بیانیه و «حرف زدن» و «انتقاد» نیز اشاره کرد و گفت: «اگر انتقاد نباشد، استبداد به وجود میآید.»
او همچنین خطاب به مردم گفت: «به خاطر عملکرد مسوولان و حاکمان، از اسلام بدبین نشوید و ارتباط خود را با خدا قطع نکنید. هیچ کسی نماینده دین و پیامبر نیست که عملکردش به دین مربوط شود.»
عبدالحمید اسماعیلزهی در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به این که قانون و شریعت، آزادی بیان، قلم و آزادیهای مشروع را مجاز کرده است، گفت: «قانون جمهوری اسلامی ضعفهای اساسی داشته و نیاز به اصلاح دارد اما در این سالها به همین قانون هم عمل نشده است. از جمله برپایی تجمع اعتراضی که حقی قانونی است.»
او در پایان به انتقادهای مطرح از جمله این که در زاهدان، زنان اجازه حضور در نماز جمعه را ندارند اشاره کرد و گفت: «به خواهران توصیه و تاکید میشود که در نماز جمعه شرکت کنند. اینجا امن است و میتوانند بیایند و نمازشان را بخوانند.»
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه که حکومتش روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی دارد، از بازگشت بنیامین نتانیاهو، از مخالفان سرسخت حکومت تهران در عرصه جهانی به قدرت، استقبال کرد.
کاخ کرملین کمی پس از مراسم رسمی سوگند یاد کردن نتانیاهو به عنوان نخستوزیر جدید در پارلمان اسرائیل، در بیانیهای اعلام کرد که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه از بازگشت نتانیاهو به نخستوزیری اسرائیل استقبال میکند و خواستار تقویت همکاریهای مسکو با اسرائیل «در همه زمینهها» است.
پوتین در پیامی به نتانیاهو گفت: «امیدوارم دولت جدید تحت رهبری شما به خط تقویت همکاری روسیه و اسرائیل در همه زمینهها به نفع مردم ما و به نفع تامین صلح و امنیت در خاورمیانه ادامه دهد.»
در حالی که نتانیاهو در گذشته چندین بار پوتین را «دوست» خود خوانده بود، رییسجمهوری روسیه گفت: «در روسیه، ما از مشارکت شخصی و سالهای طولانی دولت شما در تقویت روابط دوستانه بین کشورهایمان بسیار قدردانی میکنیم.»
همزمان، وزارت امور خارجه روسیه نیز در بیانیهای اعلام کرد مسکو برای همکاری سازنده با دولت نتانیاهو آماده است.
همچنین وزارت امور خارجه روسیه بر ماهیت «سودمند دو جانبه» این همکاری تاکید کرد و نوشت: «ما امیدواریم فعالیتهای کابینه وزیران تشکیل شده از سوی رهبر حزب لیکود به نفع مردم اسرائیل باشد و به توسعه روابط و شراکت سنتی با روسیه و همچنین تقویت ثبات و امنیت در خاورمیانه کمک کند.»
پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین در فوریه سال جاری میلادی، اسرائیل موضع محتاطانهای را در قبال مسکو اتخاذ کرد و به دنبال بیطرفی در این جنگ بوده است.
اسرائیل همواره روابط بین دو کشور را ممتاز خوانده است؛ بیش از یک میلیون شهروند اسرائیلی از کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق و روسیه به اسرائیل مهاجرت کردهاند و همچنین روسیه، حضور نظامی پررنگی در سوریه، کشور همسایه اسرائیل دارد.
بر اساس گزارشها، روسیه در سالهای اخیر دست اسرائیل را برای انجام حملات علیه نیروهای شبهنظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی و همچنین حزبالله لبنان در سوریه باز گذاشته است.
روزنامه الشرقالاوسط پیش از این گزارش داد که شبهنظامیان وابسته به جمهوری اسلامی با هدف گسترش نفوذ ایران در نزدیکی پایتخت سوریه، به دنبال خرید زمین و املاک در حومه دمشق هستند.
طبق این گزارش، پیشتر روسیه مانع حضور شبهنظامیان وابسته به ایران در این مناطق میشد اما با درگیر شدن روسیه در جنگ اوکراین، امکان گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در این مناطق بیشتر شده است.
با این حال، اسرائیل بارها هشدار داده که به جمهوری اسلامی اجازه نخواهد داد نفوذ خود را در سوریه گسترش دهد.
گاردین به نقل از روزنامه اسپانیایی الپاییس خبر داد که سارا خادمالشریعه، شطرنجباز ایرانی که بدون حجاب اجباری در رقابتهای جهانی حاضر شده بود، به دلیل نگرانی از انتقامجویی جمهوری اسلامی، دیگر به ایران برنمیگردد.
بر اساس گزارشها، سارا خادمالشریعه همراه با همسر و فرزند خردسالش قصد دارند در آپارتمان خود واقع در یکی از شهرهای اسپانیا که نامش فاش نشده است، اقامت کنند.
او با برداشتن حجاب اجباری در مسابقات قهرمانی ۲۰۲۲ جهان در آلماتی قزاقستان حاضر شد و حالا دو منبع آگاه به روزنامه اسپانیایی الپاییس گفتهاند این شطرنجباز که رنکینگ ۸۰۴ جهان و ۱۰ ایران را دارد، به دلیل ترس از انتقامجویی جمهوری اسلامی، قصد ندارد پس از مسابقات به ایران بازگردد.
هنوز مشخص نیست که آیا سارا خادمالشریعه و خانوادهاش پیش از این اقامت اسپانیا را دریافت کردهاند یا قصد دارند به این کشور پناهنده شوند.
خادمالشریعه نخستین شطرنجباز زن ایرانی است که علاوه بر کسب درجه استادبزرگ زنان، در سن ۱۸ سالگی و در هشتاد و چهارمین کنگره شطرنج جهان توانسته بود عنوان استاد بینالمللی شطرنج را به دست بیاورد.
اما به جز او، آتوسا پورکاشیان، دیگر ملیپوش شطرنج ایران که آذر ماه امسال به عضویت تیم ملی شطرنج آمریکا درآمده بود هم بدون حجاب اجباری و به نمایندگی از تیم آمریکا در مسابقات جهانی قزاقستان حاضر شد.
با آغازش خیزش انقلابی ایرانیان، شماری از زنان ورزشکار و هنرمند با برداشتن حجاب اجباری از سر، به اعتراضات مردمی پیوستهاند.
الناز رکابی، یکی از نخستین ورزشکارانی بود که بدون حجاب اجباری در رقابتهای آسیایی صخرهنوردی در کره جنوبی حاضر شد. اقدامی که به سرعت خبرساز شد و علاوه بر واکنش رسانههای جهان به این موضوع، صدها شهروند هنگام بازگشت تیم صخرهنوردی به ایران، برای استقبال از رکابی به فرودگاه رفتند.
پس از او ورزشکاران دیگری نیز بدون حجاب اجباری در مسابقات ملی و جهانی حاضر شدند؛ از جمله نیلوفر مردانی که در مسابقات اسکیت زنان در ترکیه بدون روسری روی سکوی قهرمانی رفت و پارمیدا قاسمی، کماندار رشته ریکرو تیم ملی ایران که در مراسم اهدای مدال در اختتامیه لیگ تیروکمان تهران، مقابل مسوولان فدراسیون، حجاب اجباری را از سر برداشت.
علاوه بر این اقدامات اعتراضی، تعداد زنانی که بدون روسری اجباری در خیابانها حاضر میشوند بیش از پیش افزایش یافته است.
همزمان با برگزاری مراسم چهلم هفت تن از کشتهشدگان خیزش انقلابی، اعتراضات در نقاط مختلف کشور نیز ادامه یافت. در همین حال، قوه قضاییه همچنان به صدور احکام سنیگن علیه معترضان ادامه میدهد.
ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال نشان میدهد که شهروندان تهرانی شامگاه پنجشنبه در محلههای مختلف تهران علیه علی خامنهای و حکومت او شعار سردادند. شهروندان تهرانی همچنین در محله شهر زیبا، محل سکونت خانواده حمیدرضا روحی، تجمع کرده و شعار دادند: «حمیدرضا نمرده، سیدعلیه که مرده»
ویدیوی رسیده به ایران اینترنشنال نصب یک پارچهنوشته با شعار «زن زندگی آزادی» را روی یک پل عابر پیاده در شهرستان دورود لرستان نشان میدهد.
ویدیوی رسیده به ایران اینترنشنال نشان میدهد که یک بنر حکومتی با تصویر سلیمانی و «جمهوری اسلامی حرم است»، جملهای از وصیتنامه او، شامگاه پنجشنبه در اتوبان یادگار تهران به آتش کشیده شده است.
شعارنویسی نیز در شهرهای مختلف ادامه داشت. ویدیوی رسیده به ایران اینترنشنال نشان میدهد روی دیوار پارکی در منطقه شهران تهران، پر از شعارهای اعتراضی شده است.
از سوی دیگر، مردم شیراز روز پنجشنبه هشتم دیماه به استقبال هادی چوپان، قهرمان مستر المپیا، به فرودگاه این شهر رفته و برای او که قهرمانیاش را به زنان ایران تقدیم کرد، شعار «باشرف» سر دادند.
در همین حال، بر اساس اطلاعیهای که بستگان محمود احمدی، معترض کشتهشده در حمله سپاه و نیروی انتظامی به روستای پر سوراخ در نزدیکی ایذه در روز ۲۹ آذرماه، منتشر کردهاند، قرار است مراسم یادبود او روز جمعه ساعت ۹ صبح در مسجد «امامرضا» در روستای سراک سفلی برگزار شود.
از سوی دیگر سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی نیز با هدف کنترل اعتراضات ادامه دارد. طبق گزارش رسیده به ایران اینترنشنال، تعدادی از اساتید دانشگاه در دانشگاههای فنی حرفهای، آزاد و سراسری در شهرهای مختلف از جمله بابل، ساری، رشت، سنندج، یزد، اصفهان، مشهد، کرمان، تبریز به دلیل همراهی با اعتراضات از ادامه تدریس منع شده یا از ورودشان به دانشگاه جلوگیری شده است.
کانون صنفی فرهنگیان گیلان نیز با اشاره به زندانی بودن بیش از ۱۰ معلم، اعلام کرد که دهها فعال صنفی در سراسر کشور در انتظار احکام قضایی هستند و همچنین بسیاری از فعالان صنفی در استانهای مختلف از مزایای رتبهبندی معلمان محروم شدهاند.
در همین حال، قوه قضاییه جمهوری اسلامی به صدور احکام سنگین، از جمله اعدام و شلاق، ادامه میدهد. کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان اعلام کرد مهدی بهمن، نویسنده و نگارگر زندانی، به «اعدام» محکوم شد. بهمن به دلیل مصاحبه با شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل به جاسوسی متهم شده است. او در ۱۹ مهر در تهران بازداشت و به بند ۲۰۹ اوین منتقل شد و در این مدت از حق داشتن وکیل محروم بوده است.
پایگاه خبری حالوش نیز گزارش داد که امیرعلی جانآبادی، جوان ۱۸ ساله بازداشتی در جریان اعتراضات زاهدان، به ۹ ماه حبس تعزیری، ۶۰ ضربه شلاق و انجام یک تحقیق درباره «مقایسه برخورد نیروهای نظامی ایران و آمریکا با معترضان به حکومت»، محکوم شد.
پایگاه خبری حالوش همچنین گزارش داد دادگاه انقلاب زاهدان آیدا پورتقی، دانشجوی دانشگاه زاهدان و ستاره ریگی، نوجوان ۱۷ ساله را که در جریان اعتراضات سراسری بازداشت شدند، به ۹ ماه زندان، ۶۰ ضربه شلاق و مجازاتهای تکمیلی محکوم کرده است.
در همین حال، سمانه الهوردی، خواهر سعید الهوردی، معترض زندانی ۱۸ ساله، به ایران اینترنشنال گفت برادرش بیش از ۴۰ روز است در زندان عادلآباد شیراز در بلاتکلیفی به سر میبرد و در آخرین دیداری که در زندان با مادرشان داشته، قدرت تکلم او دچار مشکل شده بود.
او گفت خانواده در دو هفته اول به طور کامل از وضعیت او بیخبر بودند و پس از باخبر شدن از بازداشتش نیز اجازه گرفتن وکیل برای سعید را نداشتند.
با این وجود مقامات جمهوری اسلامی همچنان به توجیه کشتار معترضان و تاکید بر سیاستهای سرکوبگرانه تاکید دارند. ابوالحسن کبیری، معاون سیاسی و امنیتی استاندار قزوین، مدعی شد دلیل شلیک به خودروی حامل مهرداد ملک، نوجوان ۱۷ ساله کشتهشده توسط ماموران،«بیتوجهی به فرمان ایست» و «شلیک با تفنگ شکاری» به خودروی نیروی انتظامی بوده و گفت که راننده خودرو نیز بازداشت شده است.
مهرداد ملک در خودروی دوستش با شلیک گشت نیروی انتظامی در بخش دشتابی ارداق قزوین کشته شد.
از سوی دیگر، غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، بار دیگر بر تسریع محاکمه معترضان تاکید کرد و گفت: «همکاران قضایی هرچه زودتر در راستای محاکمه و مجازات بازدارنده عناصر و مسببین اغتشاشات اخیر اقدام کنند.»
او به مقامهای قضایی دستور داد پروندههای معترضان را «روزانه» پیگیری کنند.
محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور، نیز با اشاره به بازداشت شهروندان در اعتراضات سراسری گفت: «اغلب این دست از متهمان تکلیفشان در دادسرا مشخص و منتهی به قرار (بازداشت، وثیقه، کفالت و ...) شده است.»
او افزود: «یکی از اهداف این است تا فردی بیجهت در زندان نباشد.»
حمید رسایی، نماینده پیشین مجلس، نیز در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو علی دایی را متهم به دروغگویی کرد و گفت از مسئولان ارشد قضایی پرسیده «چرا توی گوشش نمیزنید؟» رسایی همچنین خواستار برخورد با یحیی گلمحمدی و رضا کیانیان شد.