یک سناتور جمهوریخواه آمریکایی به ایراناینترنشنال گفت رویکرد دولت جو بایدن به جمهوریاسلامی در مذاکرات احیای توافق برجام این سوال را برمیانگیزد که چرا دولت او میخواهد به این «رژیم ظالم» کمک کند، جای آنکه به «سابقه وحشتناک آزادیهای مذهبی و حقوق زنان» در این کشور بپردازد.
جاش هالی، سناتور جمهوریخواه، به آرش اعلایی، خبرنگار ایراناینترنشنال گفت: «میفهمم چرا روسیه می خواهد به ایران کمک کند اما من نمیفهمم چرا دولت بایدن می خواهد به ایران کمک کند. من اصلاً سیاست دولت بایدن در قبال ایران را درک نمی کنم.»
او افزود: «رویکرد دولت بایدن نسبت به ایران کاملا اشتباه است. ما نباید به هیچ توافقی با ایران برگردیم، بلکه باید فشارها را بر جمهوریاسلامی افزایش دهیم.»
سناتور هالی پیشبینی کرد این رویکرد منجر به بیثباتی در منطقه و «حضور بیشتر نیروهای آمریکایی» در آنجا خواهد شد.
در روزهای گذشته همزمان با کارزار دیپلماتیک اسرائیل برای جلوگیری از بازگشت قدرتهای جهانی به توافق هستهای، گمانهزنیها از احتمال شکست مذاکرات احیای برجام قوت گرفته و به گفته مقامهای تلآویو دچار اختلال جدی شده است.
با این حال مقامهای آمریکایی و ایرانی همچنان به طور رسمی از امکان بازگشت دو طرف به این توافق سخن میگویند.
نمایندگیهای آمریکا و اتحادیه اروپا در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در بیانیههایی از اقدامات تحریکآمیز ایران در شرایطی که تلاشهای بینالمللی برای احیای برجام ادامه دارد، عمیقا ابراز نگرانی کردند.
آمریکا در بیانیهای با اشاره به تلاشهای واشینگتن برای احیای برجام گفت: در چنین شرایطی «آنچه که مشاهده میشود، نبود یک شریک مشتاق در ایران است.»
آمریکا با اشاره به گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی مبنی بر اینکه ایران همچنان به توسعه برنامه هستهای خود فراتر از تعهدات برجام ادامه میدهد، از اقدامات جمهوری اسلامی، از جمله در نصب سانتریفیوژهای پیشرفته جدید و تولید اورانیوم غنی شده با غلظت ۶۰ درصد ابراز نگرانی کرد.
بیانیه آمریکا خاطرنشان کرد: اقدام ایران در تولید اورانیوم غنی شده با غلظت ۶۰ درصد هیچ توجیه صلحآمیزی ندارد و هیچ کشوری از چنین غلظتی از اورانیم برای مقاصدی که ایران «ادعا» کرده، استفاده نمیکند.
اتحادیه اروپا نیز در بیانیه خود در شورای حکام گفت: «قویا از ایران میخواهیم که از هرگونه اقدام تشدیدکننده بیشتر خودداری کند.»
این بیانیه با اشاره به آخرین نظرات ایران درباره متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای برجام گفت: « از اینکه ایران از این فرصت دیپلماتیک حیاتی استفاده نکرده متاسف هستیم و از ایران می خواهیم برای احیای کامل برجام آن را بپذیرد.»
اتحادیه اروپا در بیانیه خود از اینکه جمهوری اسلامی در حالی که به مذاکرات احیای برجام ادامه میدهد، به اقداماتی «به شدت مغایر» با تعهدات این توافق دست میزند به شدت ابراز نگرانی کرد و هشدار داد برخی از این اقدامها برگشتپذیر نیستند.
با این حال، نماینده روسیه در شورای حکام اعلام کرد «قطعنامه نسنجیدهای» که در ماه ژوئن در شورای حکام آژانس صادر شد، پیامدهای منفی خود را به همراه داشت و نه تنها باعث پیچیدهتر شدن وضعیت مذاکرات وین گردید، بلکه چالش بیشتری در راستیآزمایی برای آژانس بینالمللی انرژی اتمی ایجاد کرده است.
پیشتر، اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، گفته بود «راستی آزمایی و نظارت بر فعالیتهای هستهای ایران در سایه قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل» در دستور کار روز سهشنبه شورای حکام آژانس قرار دارد.
در حالی که تقاضای ایران برای توقف تحقیقات آژانس در ارتباط با سایتهای هستهای مشکوک جمهوری اسلامی به یکی از مهمترین موانع احیای برجام تبدیل شده، بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران گفت: «صرف مشاهده آلودگی در چند مکان را نمیتوان نشانهای از وجود مواد هستهای اظهار نشده تلقی کرد.»
با ادامه مخالفتهای اسرائیل و مخالفان احیای برجام با رویکرد تیم دولت بایدن در مذاکرات و انتشار گزارشهای مبنی بر به حاشیه رانده شدن نقش رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در روند مذاکرات، یک مقام نزدیک به تیم مذاکرهکننده آمریکا در گفتوگو با ایران اینترنشنال شایعه برکناری یا به حاشیه رانده شدن رابرت مالی را «دروغ محض» خواند.
این مقام آمریکایی به ایران اینترنشنال گفت: «رابرت مالی با قدرت به کار خود ادامه خواهد داد و چهارشنبه نیز در نشست استماع کمیته روابط خارجی کنگره یا موضوع مذاکرات احیای برجام شرکت خواهد کرد.»
قرار است کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا در نشست روز چهارشنبه خود قطعنامه درخواست از دولت جو بایدن برای ارائه مدارک مربوط به مذاکرات احیای برجام را بررسی کند.
در همین حال، والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ایالات متحده و اتحادیه اروپا به احیای توافق هستهای قبل از انتخابات میان دورهای کنگره خوشبین نیستند.
این گزارش به نقل از مقامهای آمریکایی افزود: اشتغال دولت بایدن به امور داخلی اکنون زمان کمی برای دستیابی به توافق نهایی با ایران باقی گذاشته است.
از سوی دیگر، بلومبرگ در گزارشی نوشت از آنجا که مذاکرات توافق هستهای ایران دچار تزلزل شده، آمریکا باید به دنبال گزینههای جایگزین به غیر از احیای برجام باشد.
در حالی که فعالان حقوق زنان و بعضی رسانهها در ایران، رویکرد مقامهای جمهوری اسلامی را در شیوه مواجهه با خبر مرگ شلیر رسولی نکوهش میکنند، سلام شهیدی، همسر شلیر رسولی، همسو با ادبیات رسمی و رویکرد مقامهای جمهوری اسلامی، مرگ همسرش را «شهادت در راه عفاف» خواند.
پنج روز از درگذشت شلیر رسولی گذشت. زن مریوانی که در جریان درگیری با فردی که قصد تجاوز به او داشت، خود را از طبقه دوم یک ساختمان به پایین پرتاب کرد. واکنشها به مرگ او اما همچنان ادامه دارد.
سلام شهیدی، همسر شلیر، در یک گفتوگو، جزییاتی را از ماجرای کشته شدن همسرش نقل کرده و همسو با ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، مرگ شلیر را «اقدامی در راستای حفظ ناموس» خوانده است.
او همچنین به واکنش مردم مریوان و عصبانیتشان از این حادثه اشاره کرده و گفته است: «روز بعد از حادثه مردم مریوان به خانه گوران (فردی که متهم به تجاوز است) حمله کردند. شیشه همان پنجرهای را که شلیر از آنجا سقوط کرد، شکستند و میخواستند آنجا را آتش بزنند اما ما خواهش کردیم که این کار را نکنند چون میخواستیم همهچیز را به قانون بسپاریم.»
همسر شلیر رسولی همچنین فرد متهم به تجاوز را «اوباش» و دارای سابقه کیفری خواند.
این صحبتها در حالی است که در روزهای گذشته، اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره این زن مریوانی با انتقاد بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی و فعالان حقوق زنان روبهرو شده است.
انسیه خزعلی، معاون ابراهیم رئیسی در امور زنان و خانواده، مرگ شلیر رسولی را در جریان درگیری با یک متجاوز، اقدامی در راستای «زنانگی و پاکدامنی» خواند و احمد وحیدی، وزیر کشور، درگذشت زن مریوانی را «تبریک و تسلیت» گفت و مرگ او را «شهادتگونه» توصیف کرد.
منتقدان میگویند تحسین «مرگ» و «خودکشی» زنان در مواردی که آنها در معرض تعرض یا تجاوز هستند، اقدامی در راستای سرکوب زنان آسیبدیده است که تحت ستم سیستماتیک در جمهوری اسلامی قرار دارند.
روز نوزدهم شهریور، جمعی از فعالان حقوق زنان در سنندج در اعتراض به مرگ شلیر رسولی مقابل دادگستری این شهر تجمع کرده و در بیانیهای، به «نبود سازوکاری برای بازداشتن فرد صاحب قدرت از ارتکاب خشونت» اعتراض کردند.
فعالان حقوق زنان در بیانیه خود این خشونتها را سیستماتیک خوانده و گفتند: «در یک توافق نانوشته، اعمال خشونت بر زنان عادیسازی شده و عواقب جدیای متوجه خشونتگران نیست.»
پیش از آن، جمعی از تشکلهای مدنی هم در مریوان با انتشار بیانیهای مشترک، مرگ شلیر رسولی را محصول فرهنگ مردسالاری جامعه خواندند.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «بیگمان شلیر رسولی مثل هزاران زن مظلوم جامعه، قبل از قربانی شدن به دست یک مرد جانی و بیمار، به دست قانون و فرهنگ مردسالاری جامعه قربانی شده است.»
این تشکلهای مردمی از تمامی زنان و مردان عدالتخواه خواستهاند تا ضمن همراهی کامل با خانواده قربانی و جامعه قربانیان، انتقاد اصلی را متوجه «ضعفهای قوانین حاکمیتی در دفاع از حقوق زنان و فرهنگ مردسالاری جامعه» کنند.
ارتش اوکراین اعلام کرد برای اولین بار با «پهپادهای انتحاری» ساخت ایران که از سوی روسیه در تهاجم به اوکراین مورد استفاده قرار گرفتهاند مواجه شده و یکی از آنها را سرنگون کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس روز سهشنبه ۲۲ شهریور با اعلام این خبر نوشت که به پرواز درآمدن این پهپادها نشاندهنده تعمیق روابط تهران و مسکو است؛ آن هم در دورهای که جمهوری اسلامی مشغول مذاکرات با قدرتهای جهانی درباره احیای برجام است.
اداره ارتباطات راهبردی ارتش اوکراین روز سهشنبه تصاویری از لاشه پهپادی را منتشر کرد که شبیه یک پهپاد مثلثی یا دلتا شکل است که در ایران به نام «شاهد» شناخته میشود.
بر اساس این گزارش، نیروهای اوکراینی با این پهپاد در نزدیکی کوپیانسک در بحبوحه حملهای که خطوط روسیه در اطراف خارکف در جبهه شرقی را درنوردیده، برخورد کردند.
این تصویر حاکی از آن است که «پهپاد شاهد» به وسیله نیروهای اوکراینی سرنگون شده و در اثر برخورد، آنطور که طراحی شده بوده، منفجر نشده است.
با این حال هنوز اطلاعات کمی در این زمینه از سوی کییف منتشر شده است.
همچنین نوشتههای روی این پهپاد با تسلیحات شناخته شده روسیه مطابقت ندارد.
آسوشیتدپرس نوشت نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد هنوز به درخواست برای اظهار نظر در این زمینه پاسخ نداده است.
این خبرگزاری اضافه کرد جمهوری اسلامی پیش از این، از این نوع پهپاد که گمان میرود بردی حدود دو هزار کیلومتر دارد، برای حملاتی در خاورمیانه استفاده کرده است.
کارشناسان از چنین پهپادهایی که حامل بمب هستند به عنوان «مهمات سرگردان» یاد میکنند.
بر اساس گزارش این خبرگزاری، سرویسهای اطلاعاتی آمریکا در ماه ژوییه علنا هشدار دادند تهران قصد دارد صدها پهپاد حامل بمب را برای کمک به مسکو به منظور تهاجم علیه اوکراین، به روسیه بفرستد.
ایران در ابتدا این ارسال سلاح را تکذیب کرد اما در ادامه، حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به «تسلیح قدرتهای برتر جهان از سوی ایران» مباهات کرد.
با این که واشینگتنپست نوشته بود نیروهای روسیه در تستهای اولیه پهپادهای ایران متوجه نقایصی در آنها شدهاند و این موضوع نارضایتی روسیه را در پی داشته، اما در روزهای گذشته، یولیا کلایمنکو، رهبر حزب هولوس در پارلمان اوکراین، به ایراناینترنشنال گفت قرار است روسیه در آینده نزدیک علاوه بر پهپادهایی که به تازگی از جمهوری اسلامی خریده، ۱۰۰ پهپاد دیگر نیز از این کشور خریداری کند.
روابط تهران و کییف به دلیل سرنگون شدن هواپیمای مسافربری اوکراینی با موشکهای سپاه پاسداران و کشته شدن تمامی ۱۷۶ سرنشین آن، پیش از تهاجم نظامی روسیه به اوکراین هم پرتنش شده بود و همراهی تهران با حمله نظامی روسیه به اوکراین و فروش پهپاد به مسکو، به این تنش دامن زده است.
در حالی که مراسم اربعین به نمایشی حکومتی و قدرتنمایی برای جمهوری اسلامی تبدیل شده، برخی مسوولان همصدا با منتقدان از آشفتگیهایی که حتی منجر به از دست رفتن جان «زائران» شده است، انتقاد میکنند. در مقابل، کسانی که در ارتباط با مراسم اربعین سمت دارند، از اقدامات خود دفاع میکنند.
رییس سازمان حج و زیارت ایران اعلام کرد که تاکنون حدود ۱۱ هزار نفر از «زائران حسینی» دچار گرمازدگی شده و ۴۸ نفر نیز بهدلیل حادثه یا بیماری جان باختهاند.
بخشی از این قربانیان، کشتهشدگان حادثه تصادف وَن در روزهای اخیر هستند. رئیس ستاد مرکزی اربعین درباره این تصادف که به جان باختن ۱۱ نفر انجامید، گفت که شش نفر از جانباختگان مرد و پنج نفر زن هستند.
شهریار حیدری، نماینده قصرشیرین نیز درباره تبلیغات حکومتی درباره مراسم اربعین در گفتوگو با سایت انتخاب گفت: «تبلیغات کردند که در مرز خسروی ظرفیت پنج میلیون نفر را داریم در حالی که ظرفیت ما چنین نبود.»
همچنین عباس اتحادی، مدیر روابط عمومی اتوبوسرانی مشهد اعلام کرد مقامهای عراق ١٣٠ دستگاه اتوبوسی را که از مشهد برای جابهجایی «زائران اربعین» به عراق رفته بودند، به دلیل ناهماهنگیها میان مسئولان برگشت دادند.
او گفت: «عراق برای اسکان دادن به اتوبوسرانان در کشور خود مشکل داشت و اتوبوسها به ایران بازگشتند.»
در روزهای اخیر گزارشهای رسانههای ایران حاکی از ازدحام بیش از حد، هرجومرج و آشفتگی در عبور و مرور «زائران» در مرز بود.
حسین اشتری، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی اما مدعی شد که تاکنون هیچگونه مشکل امنیتیای در مسیرها، گذرگاهها و پایانههای اربعین گزارش نشده است.
در این میان، همچنان خبرهایی از اختصاص یافتن انبوه امکانات دولتی برای «زائران» منتشر میشود.
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی منطقه آبادان اعلام کرد فقط از یک جایگاه عرضه سوخت در خرمشهر «بیش از ۶۰ هزار لیتر گازوئیل» به اتوبوسهای حامل «زائران اربعین» داده شد.
همچنین ۱۵ هزار لیتر سوخت نفتگاز برای اتوبوسهای اربعین به مرز شلمچه فرستاده شد.
وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات هم اعلام کرد اینترنت بالنی را در مرز مهران برای استفاده «زائران اربعین» راهاندازی کرده و این بالن توانمندی انتقال و توزیع اینترنت وایفای در منطقهای به شعاع ۱۰ کیلومتر دارد.
بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل، جمهوری اسلامی را متهم کرد نزدیک به ۱۰ مرکز و تاسیسات نظامی سوریه را به کارخانههای تولید تسلیحات پیشرفته برای خود و شبهنظامیان مورد حمایتش تبدیل کرده است.
گنتس که در کنفرانس سالانه روزنامه جروزالمپست در نیویورک صحبت میکرد، تصاویری ماهوارهای از این تاسیسات ارائه کرد که چندی پیش هدف حملهای هوایی قرار گرفتهاند.
سوریه عامل این حمله را اسرائیل معرفی کرده است.
وزیر دفاع اسرائیل گفت که ایران در سوریه «صنایع تروریستی» برای اهدافش میسازد و اخیرا ساخت چنین تاسیساتی را در لبنان و یمن نیز آغاز کرده است.
ارتش اسرائیل شامگاه پنجشنبه سوم شهریور اهدافی را در اطراف شهر مصیاف واقع در استان حما سوریه هدف حمله قرار داد. اهدافی که به گفته دیدهبان حقوق بشر سوریه، انبارهای تسلیحات و محل استقرار شبهنظامیان مورد حمایت ایران بودند.
به گفته دیدهبان حقوق بشر سوریه، در این حمله هوایی، انباری با بیش از هزار موشک ساخت ایران منهدم شده است که افسران سپاه پاسداران بر نگهداری از آنها نظارت میکردند.
اقدام اسرائیل در روز سوم شهریور، بیست و یکمین حمله این کشور در خاک سوریه از آغاز سال ۲۰۲۲ و سومین مورد حمله به اهدافی در استان حما بود.
با اینکه ارتش اسرائیل به طور رسمی از اظهار نظر درباره حملات به مواضع نیروهای سپاه پاسداران و شبهنظامیان مورد حمایت تهران در سوریه خودداری میکند اما اعلام کرده که برای حفاظت از خود، تاکنون صدها عملیات علیه شبهنظامیان وابسته به ایران در سوریه انجام داده است.
وزیر دفاع اسرائیل اما در بخش دیگری از صحبتهایش در کنفرانس سالانه روزنامه جروزالمپست، نسبت به احیای برجام و رویکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره جمهوری اسلامی ایران اظهارنظر کرد.
گنتس از اروپا و ایالات متحده بابت نپذیرفتن درخواست جمهوری اسلامی برای بستن پروندههای باز در آژانس بینالمللی انرژی اتمی سپاسگزاری کرد و گفت: «ممنون هستیم که اجازه ندادند آژانس به جای نهادی فنی به نهادی سیاسی مبدل شود.»
گفتههای او از جمله ناظر به بیانیه مشترک بریتانیا، آلمان و فرانسه است که روز ۱۹شهریور وضعیت فعلی گسترش برنامه اتمی جمهوری اسلامی را «فاقد توجیه غیرنظامی» خواندند.
پیشتر سخنگوی کاخ سفید هم اعلام کرده بود جمهوری اسلامی نمیتواند احیای برجام را به تعهدات خود در چارچوب انپیتی گره بزند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی از مدتها پیش خواستار پاسخگویی تهران در زمینه اورانیوم غنی شده با منشا انسانی در چند مرکز اعلام نشده در ایران است.
گنتس در همین زمینه اطلاع داد اسرائیل به اطلاعاتی دست یافته که نشان میدهد ایران اخیرا ساخت سانتریفوژهای پیشرفته را تسریع کرده و آنها را به تاسیسات زیرزمینی خود منتقل میکند.
او تاکید کرد ایران در حال حاضر توانایی آن را دارد که در طول چند هفته، میزان کافی اورانیوم با غنای بالا برای ساخت سه کلاهک اتمی تولید کند.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی درباره دستیابی به توافق احیای برجام ابراز امیدواری میکنند، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد رسیدن به توافق در کوتاهمدت بعید است.
به گفته بلینکن، پاسخ جمهوری اسلامی به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای توافق احیای برجام، چشمانداز توافق در کوتاهمدت را دور میکند.