لیز تراس نخستوزیر جدید بریتانیا جیمز کلورلی را که پیشتر معاون وزیر خارجه در امور خاورمیانه بود به سمت وزیر خارجه بریتانیا منصوب کرد او اولین سیاستمدار سیاهپوست است که به مقام وزارت خارجه بریتانیا میرسد
دفتر پادشاهی بریتانیا اعلام کرد لیز تراس روز سهشنبه (۱۵ شهریور) در جریان حضور در قلعه بالمورال اسکاتلند به طور رسمی از سوی ملکه الیزابت دوم به عنوان نخستوزیر بریتانیا منصوب شد. کمی قبل از آن، بوریس جانسون،، نخستوزیر پیشین از همحزبیهایش خواست از دولت جدید حمایت کنند.
تصاویر منتشر شده از سوی پادشاهی بریتانیا نشان میدهد ملکه ۹۶ ساله این کشور با تکیه بر عصا، با نخستوزیر جدید ۴۷ ساله که پانزدهمین رییس دولت بریتانیا در دوران سلطنت ۷۰ ساله الیزابت دوم محسوب میشود، دست میدهد.
کاخ باکینگهام روز سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد: «ملکه امروز الیزابت تراس، نماینده مجلس را به حضور پذیرفت و از او خواست تا دولت جدیدی تشکیل دهد.»
در این بیانیه همچنین آمده است که خانم تراس پیشنهاد ملکه را پذیرفت و با او دست داد تا به عنوان نخستوزیر و اولین لرد خزانهداری منصوب شود.
ملکه الیزابت دوم اندکی قبل از آن، بوریس جانسون را برای دریافت استعفایش به حضور پذیرفت. جانسون کمی بیش از سه سال در قدرت بود.
مراسم دیدار نخستوزیر جدید با ملکه بریتانیا معمولا در کاخ سلطنتی باکینگهام لندن برگزار میشود اما امسال به دلیل مشکلات حرکتی ملکه بریتانیا، این دیدار در بالمورال انجام شد.
خداحافظی جانسون با «بهترین شغل جهان»
در ساعات اولیه صبح سهشنبه، بوریس جانسون در یک سخنرانی کوتاه مقابل دفتر نخستوزیری در محوطه خیابان داونینگ، از کارنامه خود در حضور جمعی از حامیان و دستیارانش دفاع کرد.
او خود را به «موشکی که ماموریت خود را انجام داده» تشبیه کرد و گفت: «من قویترین حمایت خود را به این دولت ارائه خواهم کرد.»
جانسون که با خارج کردن بریتانیا از اتحادیه اروپا به قهرمان جناح راست بریتانیا تبدیل شده بود، پس از سه سال و ۴۴ روز نخستوزیری را واگذار کرد.
او که دوران نخستوزیریاش کمی بیش از ترزا می به طول کشید، در سال ۲۰۱۹ جایگزین خانم می شد اما پس از یک سری رسوایی که استعفای چندین عضو دولت را در پی داشت، شغلی که آن را «بهترین شغل جهان» میخواند، رها کرد.
جانسون در سخنرانی خود گفت: «لیز تراس برای خارج کردن مردم بریتانیا از بحران همهکار انجام میدهد».
او در ادامه گفت: «اقتصاد بریتانیا در شرایط دشواری قرار دارد و کسانی که سعی میکنند ملت بریتانیا را از هم جدا کنند هرگز موفق نخواهند شد.»
نخستوزیر مستعفی بریتانیا ضمن اعلام حمایت از لیز تراس تاکید کرد: «از بحران موجود عبور خواهیم کرد.»
برنامههای سومین نخست وزیر زن بریتانیا
لیز تراس سومین نخست وزیر زن بریتانیا پس از مارگارت تاچر (۱۹۷۹-۱۹۹۰) و ترزا می (۲۰۱۶-۲۰۱۹) به شمار میرود.
او که پیشتر وزیر دارایی و وزیر امور خارجه بریتانیا بود، با ۵۷ درصد آرای رایدهندگان حزب محافظهکار به عنوان رهبر این حزب انتخاب شد. رقیبش ریشی سوناک، در مقابل ۴۳ درصد رای آورد و شکست خورد.
تراس روز دوشنبه پس از اعلام رسمی نتایج نهایی انتخابات درونحزبی وعده داد که «مثل یک محافظهکار» حکومت کند، «یک طرح جسورانه برای کاهش مالیاتها و رشد اقتصاد» را اجرا کند و در انتخابات قانونگذاری که برای اوایل سال ۲۰۲۵ برنامهریزی شده است، حزب کارگر را شکست دهد.
نخستوزیر جدید که تحت فشار برای کمک به میلیونها بریتانیایی است که با افزایش هزینههای زندگی به ویژه انرژی روبهرو هستند، گفت که میخواهد با بحران افزایش قیمتها مقابله کند.
در زمینه سیاست خارجی، تراس گفته است در برابر ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، موضع سختی خواهد داشت. با این حال تراس در مصاحبه با تلگراف گفت که اگر روسیه از اوکراین عقبنشینی کند و تعهد بدهد به تجاوزگری پایان دهد، ممکن است تحریمهای مسکو برداشته شود.
او تاکید کرد تحریمهای روسیه باید امکان بازگشت داشته باشند تا از تجاوزگری دوباره مسکو جلوگیری کنند.
تراس همچنین پیشتر گفته بود «همه گزینهها» در برابر ایران در صورت شکست مذاکرات هستهای وجود دارد. گرچه سوناک هم خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی بریتانیا شده بود.
چندی پیش، تراس در نامهای که برای گروه پارلمانی «دوستان محافظهکار اسرائیل» وابسته به حزب محافظهکار بریتانیا ارسال کرد، درباره ایران نوشت: «به ایستادگی در برابر دشمنی ایران و تلاش آنان [مقامهای جمهوری اسلامی] برای دستیابی به سلاح اتمی متعهدم.»
تراس همچنین در این نامه خود اعلام کرد در صورت رسیدن به مقام نخستوزیری بریتانیا، انتقال سفارت بریتانیا به اورشلیم را در نظر خواهد داشت.
در حالی که نخستوزیر اسرائیل از شکل گرفتن یک کارزار علیه توافق احتمالی احیای برجام خبر داده، اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، از قدرتهای جهانی خواست در مذاکرات احیای برجام، مواضع خود علیه تهران را قاطعتر کنند.
هرتزوگ روز سهشنبه ۱۵ شهریور در یک سخنرانی در پارلمان آلمان هشدار داد که جمهوری اسلامی «مستحق پورسانتهایی نیست» که ممکن است در توافق احتمالی احیای برجام به دست بیاورد.
او گفت: «در این مجمع مهم در برلین، من از دولتها میخواهم محکم و قاطعانه علیه ایران و برنامههای این کشور برای تولید سلاحهای هستهای عمل کنند.»
رییسجمهوری اسرائیل در ادامه گفت: «در اختیار داشتن تسلیحات کشتار جمعی از سوی یک کشور عضو سازمان ملل که هر روز خواستار نابودی یکی دیگر از کشورهای عضو سازمان ملل است، به سادگی قابل تصور نیست.»
هرتزوگ تاکید کرد: «تهدید و تلاش برای نابودی اسرائیل غیرقابل تصور است. دستورالعمل باید روشن باشد: دولتی که هولوکاست را انکار می کند، دولتی که بر اساس نفرت و جنگطلبی عمل میکند، دولتی که حق موجودیت کشور اسرائیل را تهدید میکند، صلاحیت ندارد طرف امضای قرارداد باشد.»
به گفته رییسجمهوری اسرائیل، جامعه بینالمللی باید در سمت درست تاریخ بایستد، شرایط روشنی تعیین کند، تحریمهای شدید و اساسی اعمال کند، حائلی غیرقابل نفوذ بین ایران و تواناییهای هستهای ایجاد کند، وارد عمل شود و عقبنشینی نکند.
این اظهارات هرتزوگ در آستانه سفر رییس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل (موساد) به آمریکا مطرح شد.
قرار است رییس موساد در این سفر با مقامهای آمریکایی درباره تهدیدهای ایران و خطرات یک توافق هستهای با این کشور گفتوگو کند.
یائیر لاپید، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه در نشست هفتگی کابینه این کشور اعلام کرد در حال رهبری یک کارزار فشرده برای جلوگیری از امضای توافق احیای برجام است.
لاپید هم خبر داد که رییس موساد دوشنبه به واشینگتن سفر میکند تا خطرات توافق هستهای با ایران را توضیح دهد.
این در حالی است که تام نایدز، سفیر آمریکا در اسرائیل اعلام کرد کاخ سفید به اسرائیل اطمینان داده است ایالات متحده به دنبال جلوگیری از حفاظت اسرائیل از خود در مقابل ایران نیست.
وزارت امور خارجه ایالات متحده از انتشار نتیجه تحقیقات ارتش اسرائیل درباره کشته شدن شیرین ابوعاقله، خبرنگار شبکه خبری الجزیره استقبال کرد. بر اساس نتیجه تحقیقات ارتش اسرائیل، ابوعاقله به احتمال فراوان با گلوله شلیک شده از سلاح یک سرباز اسرائیلی کشته شده است.
ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده، ضمن استقبال از انتشار نتیجه تحقیقات اسرائیل درباره چگونگی کشته شدن ابوعاقله، بار دیگر بر لزوم مسوولیتپذیری و انجام اقداماتی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی در آینده، تاکید کرد.
ارتش اسرائیل دیروز سرانجام نتیجه تحقیقات خود را درباره کشته شدن شیرین ابوعاقله، خبرنگار فلسطینی-آمریکایی شبکه خبری الجزیره اعلام کرد.
این تحقیق اگرچه همچنان احتمال کشته شدن ابوعاقله با گلوله فلسطینیان را رد نمیکند اما میگوید این خبرنگار الجزیره به احتمال فراوان با گلوله شلیک شده از سلاح یک سرباز اسرائیلی کشته شده است.
یک مقام ارتش اسرائیل روز گذشته در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد یک سرباز اسرائیلی که از فاصله ۲۰۰ متری و از درون خودروی زرهی شلیک میکرده است، احتمالا ابوعاقله را با شبهنظامیان فلسطینی اشتباه گرفته است.
تحقیق انجام شده از سوی دولت آمریکا نیز به نتیجهای مشابه رسیده است.
پیش از این اما راوینا شمداسانی، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد هم اعلام کرده بود بر اساس تحقیقات این دفتر، شلیک گلوله از طرف نیروهای اسرائیلی موجب کشته شدن شیرین ابوعاقله، خبرنگار با سابقه شبکه الجزیره شده است.
او گفته بود فلسطینیان مسلح در مجاورت خبرنگاران هیچ اقدامی انجام ندادهاند.
همچنین بر اساس گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، خبرنگاران برای نیروهای اسرائیل قابل مشاهده بودهاند اما هیچ اخطاری به آنان ندادهاند: «شیرین ابوعاقله در زمان کشته شدن کلاه آبی و جلیقه ضدگلوله خبرنگاری به تن داشته و کاملا به عنوان خبرنگار قابل تشخیص بوده است.»
در این گزارش تأکید شده است نیروهای امنیتی اسرائیل به یک خبرنگار دیگر که پشت درخت پناه گرفته بوده و مردی که قصد داشته به کمک ابوعاقله برود نیز شلیک کردهاند.
شیرین ابوعاقله، خبرنگار باسابقه شبکه الجزیره قطر، روز ۲۱ اردیبهشت، هنگام پوشش تحولات در اردوگاه جنین در کرانه باختری رود اردن، به ضرب گلوله کشته شد. او ۵۱ سال داشت و مسیحی بود.
نتایج تحقیقات انجام شده از سوی رسانههای خارجی هم نشان داده است در زمان کشته شدن ابوعاقله، هیچ شبهنظامیای در محل حضور نداشته و او و چند روزنامهنگار دیگر، تنها افراد حاضر در منطقه بودند.
بر اساس گزارش ارتش اسرائیل اما سربازان اسرائیلی در زمان عملیات هدف تیرباری سنگین از همه سو قرار گرفته بودند و جانشان در خطر بوده است.
خانواده ابوعاقله، مدیر دفتر الجزیره در کرانه باختری و همچنین تشکیلات خودگردان فلسطینی، این گزارش ارتش اسرائیل را اقدامی برای فرار از مسوولیت توصیف کردند.
خانواده ابوعاقله در بیانیهای که دیروز منتشر کرد، انتشار این گزارش را برای فرار از مسوولیت و «سرپوش گذاشتن بر واقعیت» دانست.
مدیر دفتر الجزیره در کرانه باختری نیز اسرائیل را متهم کرد که میخواهد با این گزارش از سویی به ابهام دامن زده و فریبکاری کند و از سوی دیگر با گفتن اینکه در زمان این اتفاق، تبادل گلوله در منطقه وجود داشته، از خود سلب مسوولیت کند.
به گفته ولید ابو عمری، شاهدان و ویدیوهای موجود این ادعای ارتش اسرائیل را رد میکنند.
تشکیلات خودگردان فلسطینی نیز اسرائیل را به "قتل" ابوعاقله متهم و اعلام کرد این کشور میخواهد با این گزارش از زیر بار مسوولیت فرار کند.
رامالله تاکید کرده است پرونده کشته شدن شیرین ابوعاقله را در دادگاه بینالمللی پیگیری خواهد کرد.
نبیل ابوردینه، سخنگوی محمود عباس نیز گفت اسرائیل نمیتواند از مجازات برای جنایاتش علیه فلسطینیان و اماکن مقدسه مسیحیان و مسلمانان فرار کند.
حازم قاسم، سخنگوی حماس اما کشته شدن ابوعاقله را «ترور هدفمند» خواند و گفت که اسرائیل باید بابت این موضوع مجازات شود.
در حالی که جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد به همگرایی دیدگاهها و چشمانداز به نتیجه رسیدن سریع مذاکرات احیای برجام اطمینان کمتری پیدا کرده است، رییس سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد این سازمان قصد دارد کشور را به قطب طراح و سازنده نیروگاه اتمی تبدیل کند.
محمد اسلامی روز سهشنبه ۱۵ شهریور در سمینار تبادل فنآوری حوزه فنآوریهای نوین انرژی بر استفاده از اقتصاد هستهای و کسب منابع مالی تاکید کرد و گفت: «توسعه و ساخت نیروگاههای اتمی را در دستور کار قرار دادهایم و تولید ۱۰ هزار مگاوات برق هستهای را هدفگذاری کردهایم.»
اوایل مرداد ماه امسال و پس از خاموش کردن دوربینهای نظارتی آژانس در تاسیسات هستهای ایران، اسلامی گفته بود این دوربینها همچنان خاموش میمانند.
گفتههای جدید معاون ابراهیم رئیسی درباره توسعه نیروگاههای اتمی در حالی است که توافق احیای برجام به برنامههای اتمی ایران گره خورده است.
در حالی که امیدواریها درباره رسیدن به توافق بار دیگر کمرنگ شده است، میخاییل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در نزد سازمانهای بینالمللی در وین و مذاکرهکننده ارشد این کشور در مذاکرات احیای برجام در حساب کاربری خود در توییتر نوشت: «واضح است که ایران راه گریز و ابهامات را نخواهد پذیرفت. من مطمئن نیستم که اتحادیه اروپا فراموش کرده باشد چه کسی مسوول وضعیت فعلی است.»
این توییت اولیانوف در تایید موضع محمد مرندی، مشاور تیم مذاکرهکننده ایران بود.
مرندی در واکنش به اظهارات اخیر بورل و ابراز نگرانی او درباره همگرایی و نزدیک شدن دیدگاهها در توییتی نوشت: «بورل متحد آمریکاست و فراموش میکند دلیل این مذاکرات تخطی غربیها از برجام و تحریمهای فشار حداکثری است که در عین پایبندی کامل ایران به توافق، شهروندان ایرانی را هدف قرار داد.»
او در ادامه نوشت: «ایران راه گریز و ابهامات را نخواهد پذیرفت. آمریکا به اتحادیه اروپا هزینههایی اعمال میکند.»
اولیانوف اما در توییت خود نوشت: «با وجود ماهیت پیچیده روابط بینالمللی، شرکتکنندگان در مذاکرات وین تا کنون توانایی واقعبینی را از خود نشان دادهاند.»
بورل روز دوشنبه ۱۴ شهریور درباره به خطر افتادن توافق احیای برجام ابراز نگرانی کرد و گفت: «در حال حاضر نسبت به حصول توافق در مقایسه با ۲۸ ساعت پیش اطمینان کمتری وجود دارد.»
تهران هفته گذشته آخرین پاسخ خود را به متن پیشنویس اتحادیه اروپا ارائه کرد که بر اساس آن، برنامه اتمی خود را در ازای تعلیق تحریمهای ایالات متحده، اتحادیه اروپا و سازمان ملل محدود خواهد کرد.
چهاردهم شهریور نیز ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در نشست خبری خود بر بسته شدن تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره فعالیتهای هستهای اعلامنشده ایران به عنوان پیششرط توافق احیای برجام تاکید کرد.
مقامهای جمهوری اسلامی بر حل و فصل مسائل پادمانی درباره آثار اورانیومی که در سه سایت اعلام نشده در ایران وجود داشته است تاکید دارند اما در مقابل واشینگتن اصرار دارد شرط ایران برای مرتبط کردن توافق به مسائل پادمانی را نخواهد پذیرفت.
در حالی که مدت زیادی از افشای خریدهای پهپادی روسیه از جمهوری اسلامی نمیگذرد، اکنون آمریکا از خرید موشکی و توپخانهای روسیه از کرهشمالی خبر میدهد.
روزنامه نیویورکتایمز روز سهشنبه ۱۵ شهریورماه نوشت بر اساس گزارشهای اطلاعاتی آمریکا که به تازگی از طبقهبندی خارج شده است، روسیه میلیونها گلوله توپخانهای و موشک از کره شمالی خریداری میکند.
نیویورکتایمز نوشته که این سیاست روسیه نشانه آن است که تحریمهای جهانی بر زنجیره تامین نظامی این کشور موثر بوده و آن را منزوی کرده است.
این افشاگری چند روز پس از آن صورت میگیرد که روسیه محمولههای اولیه پهپادهای ساخت ایران را دریافت کرد که برخی از آنها به گفته مقامهای آمریکا مشکلات فنی داشتهاند.
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای ایالات متحده نوشته که تصمیم روسیه برای روی آوردن به ایران و اکنون کره شمالی، نشانه این است که تحریمها و کنترلهای صادراتی اعمالشده توسط ایالات متحده و اروپا به توانایی مسکو برای تامین تجهیزات برای ارتش این کشور آسیب میزند.
از سوی دیگر برخی ابعاد گزارشهای اطلاعاتی وزارت دفاع بریتانیا نیز حاکی از شکستهای نیروهای نظامی روسیه در برخی مناطق اوکراین است.
موشک و گلوله توپخانهای در لیست خرید روسیه
ایالات متحده جزئیات کمی از اطلاعات در این زمینه را از طبقهبندی خارج کرده و در مورد تسلیحات دقیق، زمان یا اندازه محموله جرییات زیادی در آن ارائه نشده است.
یک مقام آمریکایی در این زمینه گفت که به غیر از موشکهای کوتاه برد و گلولههای توپخانه، انتظار میرود روسیه در آینده برای خرید تجهیزات بیشتر از کره شمالی تلاش کند.
تحریمهای اقتصادی گسترده، دستکم تاکنون، روسیه را فلج نکرده است.
نیویورکتایمز اشاره کرده که قیمت انرژی که به دلیل حمله نظامی به اوکراین افزایش یافته، خزانه روسیه را پر کرده و به مسکو این امکان را داده تا پیامدهای قطع بانکهایش از منابع مالی بینالمللی و محدود کردن صادرات و واردات را کاهش دهد.
در پی جنگ اوکراین و افزایش فشار و تحریم بر روسیه این کشور به ایران و چین و کره شمالی نزدیکتر شده است.
خرید پهپادی از ایران
نخستین بار جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، بود که ۲۰ تیرماه در کاخ سفید گفت ایران صدها پهپاد رزمی در اختیار روسیه قرار میدهد و نیروهای روسیه را برای به کارگیری این پهپادها در جنگ اوکراین آموزش خواهد داد.
مقامهای نظامی و دولتی جمهوری اسلامی نیز به صورت تلویحی فروش پهپادی خود به کشورهای دیگر را تایید کردهاند.
پس از آن گزارشهایی درباره آغاز روند انتقال و استفاده از این پهپادها منتشر شد؛ اما چند مقام دولت بایدن به واشینگتنپست گفتند به نظر میرسد محموله اخیر نخستین محموله از پهپادهای ایرانی به مقصد روسیه بوده است.
به نوشته سیانان، استفاده از پهپادهای ایران میتواند «تاثیری چشمگیر» در جنگ اوکراین داشته باشد؛ با این حال به نوشته واشینگتنپست، موثر بودن استفاده از پهپادهای ایران در جنگ اوکراین با تردیدهایی روبهرو شده است.
به گفته مایکل نایتز، کارشناس امور نظامی و امنیتی در اندیشکده واشینگتن، پهپادهای ساخت ایران پیش از این فقط در مواردی مانند حمله به خاک عربستان سعودی یا علیه پایگاههای آمریکا در عراق و سوریه به کار گرفته شدهاند و در جایی مثل اوکراین که جنگ الکترونیک و همچنین سامانههای هوایی پیشرفته حضور دارند مورد آزمایش نبودهاند.