واکنش‌ها در ایران به پاسخ آمریکا درباره توافق؛ «حملات سنتکام در خور تأمل بود»

سنتکام در بیانیه‌ای تاکید کرد: «آمریکا به دنبال درگیری با ایران نیست، اما برای دفاع از شهروندان خود اقدام‌های لازم را انجام خواهد داد.»

جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا، هدف حملات اخیر این کشور در سوریه را «انبارهای مهمات و دیگر زیرساخت‌های نظامی مورد استفاده سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی» خواند و اضافه کرد: «مانند گذشته، آمریکا به دنبال تشدید تنش‌ها نیست.»

در همین حال، العربیه به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که جو بایدن اوایل هفته گذشته خواستار معرفی گزینه لازم برای پاسخ به حمله شبه‌نظامیان وابسته به ایران به نیروهای آمریکایی در سوریه شده بود و پس از دریافت نظر فرماندهان ارشد ایالات متحده، دستور حمله به پایگاه‌ این شبه‌نظامیان را صادر کرد.

دور جدید حملات متقابل نیروهای آمریکا و نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران از دوشنبه ۱۵اوت، بیست و چهارم مرداد ماه، و پس از آن آغاز شد که چندین پهپاد نیروهای تحت حمایت ایران در سوریه به پایگاه نیروهای ائتلاف بین‌المللی ضد تروریسم در سوریه حمله کردند.

پس از این حملات، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، چهارشنبه دوم شهریور اعلام کرد که به دستور جو بایدن، رییس‌جمهوری ایالات متحده، در دو حمله جداگانه پایگاه‌های شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران در شرق سوریه را هدف حمله قرار داده است.

مهرزاد زارعی، که در سرنگونی پرواز اوکراینی پسرش آراد را که در آن زمان ۱۷ سال داشت از دست داده، از روز چهارشنبه ۱۹ مرداد در حرکتی اعتراضی مسافت بیش از ۴۰۰ کیلومتری بین تورنتو تا اتاوا را با پای پیاده طی می کند تا نامه‌ای حاوی درخواست‌هایش را شخصا به دست جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، برساند.

در مسیر این سفر چند روزه، برخی دیگر از دادخواهان این پرونده نیز در مسافت‌هایی مهرزاد زارعی را همراهی خواهند کرد.

این بازمانده قربانیان پرواز اوکراینی قصد دارد از نخست‌وزیر کانادا این سوال را مطرح کند که چرا دولت جاستین ترودو بر خلاف مصوبه پارلمان کانادا در سال ۲۰۱۸، سپاه پاسداران را به عنوان یک سازمان تروریستی شناسایی نمی‌کند.

در ماه می ۲۰۲۱، دادگاه انتاریو بر اساس شکایتی که در بهمن ماه سال ۹۸ از سوی مهرزاد زارعی، شاهین مقدم و علی گرجی، از خانواده‌های قربانیان، اقامه شده بود حکمی را صادر کرد که سرنگونی هواپیمای اوکراینی با موشک‌های سپاه را اقدامی عامدانه و تروریستی قلمداد کرد.

این دادگاه علی خامنه‌ای و چند نفر از سران ارشد جمهوری اسلامی، از جمله علی شمخانی، حسین سلامی، محمد باقری و امیرعلی حاجی زاده را به عنوان عاملان اصلی این حمله محکوم کرد.

دادگاه عالی انتاریو همچنین طی حکمی که در دی ماه گذشته صادر شد رای به پرداخت ۱۰۷ میلیون دلار غرامت، به‌علاوه سود، به خانواده شش تن از کشته‌شدگان هواپیمای مسافربری اوکراینی داد.

پرواز پی‌اس-۷۵۲ هواپیمایی اوکراین اینترنشنال، بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ماه سال ۹۸ دقایقی پس از پرواز هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت و همه ۱۷۶ سرنشین آن کشته شدند.

نماینده دائم اوکراین در سازمان ملل روز چهارشنبه در پاسخ به پرسش مریم رحمتی، خبرنگار ایران اینترنشنال، درباره فروش پهپاد به روسیه از سوی جمهوری اسلامی گفت: «هرگونه حمایت و پشتیبانی از اقدامات تهاجمی روسیه برای منافع ملی هر کشوری مضر خواهد بود.»

واشینگتن پست چهارشنبه به نقل از منابع اطلاعاتی غربی گزارش داد روسیه استفاده از پهپادهای ایرانی را در جنگ اوکراین آغاز کرده است.

این مقام‌ها هشدار دادند با توجه به اینکه هند و روسیه از فروش سلاح به روسیه خودداری کرده‌اند، همکاری ایران روسیه صرفا جنبه تاکتیکی ندارد، و ایران می‌تواند به یک مجرای ضروری برای تامین تسلیحات روسیه تبدیل شود.

این مقامات گفتند ارائه پهپادهای ایرانی در شرایطی که روسیه شش ماه است به اهداف جنگی خود در اوکراین نرسیده، می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای در تحولات جنگ داشته باشد.

یکی از سخنگویان شورای امنیت ملی آمریکا چهارشنبه به واشینگتن پست گفت در حالی که مقام‌های روسی در هفته‌های اخیر در ایران در حال آموزش کار با پهپادهای ایرانی بوده‌اند، پرتاب ماهواره خیام از سوی روسیه «توانایی‌های جاسوسی چشمگیری» برای دو کشور ایجاد می‌کند.

واشینگتن پست همچنین به نقل از مقام‌های اطلاعاتی غربی گزارش داد ایران به روسیه پیشنهاد داده برای کمک به این کشور در دور زدن تحریم‌ها، شبکه‌های مالی خود را در اختیار مسکو خواهد گذاشت.

روز چهارشنبه هم‌زمان با سالروز استقلال اوکراین و گذشت شش ماه از جنگ روسیه علیه این کشور، شورای امنیت سازمان ملل در این مورد نشستی را برگزار کرد.

در ابتدای این نشست قرار بود ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، به صورت ویدیو کنفرانس سخنرانی کند، اما نماینده روسیه با پخش این سخنرانی مخالفت کرد، تا در نهایت سایر اعضای شورا طی یک رای‌گیری، موافقت خود را با این سخنرانی اعلام کردند.

زلنسکی در سخنرانی خود با ارائه جزییات بیشتر از شرایط کنونی اوکراین، روسیه را به انواع جنایت‌ها و جرایم جنگی متهم کرد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز در سخنرانی خود در این نشست درباره اقدام‌های این سازمان برای صادرات غلات اوکراین و حفظ امنیت نیروگاه‌های هسته‌ای این کشور صحبت کرد.

نماینده اتحادیه اروپا نیز در این نشست خواستار دسترسی بازرسان سازمان بین‌المللی انرژی اتمی به نیروگاه هسته‌ای زاپوریژیا برای جلوگیری از خطر فاجعه هسته‌ای شد.

لیندا توماس گرینفیلد، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نیز در این نشست با ابراز همبستگی با مردم اوکراین، بر مقابله با تلاش‌های روسیه برای تغییر مرزهای بین‌المللی تاکید کرد.

در حالی که مقام‌های اوکراینی از پیش نسبت به احتمال تشدید حمله‌های روسیه در سالروز استقلال اوکراین هشدار داده بودند، روز چهارشنبه در حمله هوایی نیروهای روسیه به یک روستا و ایستگاه قطار آن در استان دنیپروپتروفسک در مرکز اوکراین، دست‌کم ۲۲ نفر کشته شدند.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، حمله روسیه به این ایستگاه قطار مملو از غیرنظامیان را ظالمانه خواند و بر تلاش‌های بین‌المللی برای پاسخگو کردن روسیه تاکید کرد.

از سوی دیگر، جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، نیز گفت: آمریکا اطلاعاتی دارد که نشان می‌دهد روسیه در حال مهیا شدن است تا در هفته جاری در مناطق تحت اشغال خود در اوکراین انتخابات فرمایشی برگزار کند.

در همین حال، بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا، به مناسبت روز استقلال اوکراین وارد کی‌‌یف شد، که این سومین سفر جانسون به اوکراین از آغاز جنگ روسیه به شمار می‌آید.

نخست وزیر بریتانیا در این سفر از ارائه یک بسته حمایتی دیگر برای اوکراین، از جمله سیستم‌های نظارتی بدون سرنشین و موشکی خبر داد.

ولودیمیر زلنسکی در سخنرانی روز استقلال اوکراین با تاکید بر این که این کشور هیچ امتیازی به روسیه نخواهد داد، گفت: «برای ما مهم نیست که شما چه ارتشی دارید، ما فقط به سرزمین خود اهمیت می‌دهیم و تا آخر برای آن می‌جنگیم.»

پیش از این جمعی از مردم این شهر سه‌شنبه شب نیز به خیابان آمده و با سر دادن شعارهایی چون «مرگ بر مسئول بی‌کفایت» به بحران بی‌آبی و وعده‌های محقق نشده مقامات دولتی اعتراض کردند.

مردم همدان در دومین شب تجمع اعتراضات خود با تجمع در میدان آرامگاه ابن سینا و مقابل فرمانداری، با سر دادن شعارهایی چون «مسئول بی‌کفایت، خجالت، خجالت»، «ایرانی می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد»، «توپ، تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه» به بحران بی‌آبی و ادامه قطع آب شرب این شهر اعتراض کردند.

مردم همدان همچنین در دومین شب اعتراض به بی‌آبی شعار «استاندار، استعفا، استعفا» ، «همشهری بسه دیگه، غیرتت رو نشون بده»، «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم»، سردادند.

شماری از معترضان با ظرف‌ها و بطری‌های خالی آب در تجمع چهارشنبه شب حاضر شدند و نیروهای انتظامی در نقاطی از این شهر ضمن برخورد با مردم معترض درصدد جلوگیری از افزایش جمعیت معترضان بودند.

رسانه‌های حکومتی نیز اخباری درباره دومین شب اعتراضات مردم همدان منتشر کردند با اعلام آمارهای ضد و نقیضی، شمار مردم معترض همدان در تجمع چهارشنبه شب را از «صد نفر» تا «چند صد نفر» اعلام کردند.

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، تعداد مردم حاضر در این تجمع را « حدود ۱۰۰ نفر» اعلام کرد و نوشت: تجمع اعتراضی مردم همدان پس از «حضور پلیس پایان یافت.»

خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، نیز تعداد معترضان به بی‌آبی را «حدود ۲۰۰ نفر» عنوان کرد اما نوشت: گروهی از شهروندان حاضر در محوطه میدان و رهگذران نیز در پی تجمع معترضان برای تماشا و برخی نیز برای همراهی در محل جمع شدند که این حضور، تعداد معترضان را به «چند صد نفر» افزایش داد.

شهرکرد مرکز استان چهارمحال و بختیاری نیز در ماه جاری به مدت دو هفته شاهد بحران بی‌آبی و قطع کامل آب شرب بود. مردم شهرکرد نیز روز سه‌شنبه ۲۵ مرداد با تجمع مقابل استانداری چهارمحال و بختیاری شعارهایی از جمله «‌مرگ بر استاندار»، «مرگ بر رئیسی» و «‌ننگ ما ننگ ما دولت الدنگ ما» سر دادند.

قطع آب شهر همدان از هشت روز پیش و چند روز پس از بحران آب در شهرکرد، آغاز شد و همچنان ادامه دارد و مقام‌های استانی نسبت به تشدید بحران آب در این شهر ۵۰۰ هزار نفری با خشکی کامل سد اکباتان و خارج شدن آن از مدار در چند روز آینده، هشدار داده‌اند.

اکبر کاووسی امید، رییس کمیسیون بودجه شورای شهر همدان، روز چهارشنبه با اشاره به اینکه از ماه رمضان گذشته مشکلات کمبود آب در همدان شروع شد، گفت: هشدارهای لازم به مردم داده نشد و امروز مساله‌ اول همدان، بی‌آبی است که مردم را با چالش مواجه کرده است.

علی‌اکبر محرابیان، وزیر نیرو، هفته گذشته به مردم همدان وعد داد تا سه هفته دیگر با تکمیل پروژه خط لوله انتقال آب از سد تالوار، آب به همدان خواهد رسید اما به گفته مقام‌های استانی آنچه در عمل در حال اجراست حفر و اجاره چند حلقه چاه عمیق برای رفع موقت بحران بی‌آبی همدان است.

دور تازه بحران بی‌آبی از دو هفته پیش و با قطع آب شرب شهرکرد مرکز استان چهارمحال و بختیاری آغاز شد و پس از آن به همدان، ارومیه و اهواز رسید و زندگی مردم در چند استان دیگر را نیز مختل کرده است.

سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید روز چهارشنبه گفت: «نسبت به چند هفته قبل به توافق نزدیک‌تر هستیم، زیرا ایران تصمیم گرفت در برخی موارد سازش کند. همچنان شکاف‌های زیادی در مذاکرات باقی مانده و هنوز به نتیجه نرسیده‌ایم.»

جان کربی با تاکید بر مخالفت آمریکا با توقف تحقیقات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره مواد هسته‌ای اعلام نشده در سایت‌های ایران، گفت: «تنها راه برای برطرف شدن نگرانی‌های مربوط این است که ایران باید به پرسش‌های آژانس پاسخ دهد.»

سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا درباره پاسخ ایالات متحده به نظرات ایران درمورد پیش‌نویس متن توافق احیای برجام گفت: «ما این موضوع را جدی میگیریم و در حال انجام تکالیف خود هستیم، اما نمی‌خواهیم درباره آن به‌طور علنی گفت‌وگو کنیم.»

در همین حال، پولیتیکو از قول یک منبع آگاه از محتوای پاسخ آمریکا به نظرات ایران درباره متن توافق احیای برجام گفت: «تمرکز پاسخ آمریکا بر تضمین‌های مورد درخواست ایران کمتر از انتظارات جمهوری اسلامی است.»

این منبع آگاه گفت: «اکنون باید دید که طرف ایرانی متوجه این موضوع می‌شود و به همین میزان رضایت می‌دهد یا تصمیم می‌گیرد باز هم برای گرفتن امتیازات بیشتر تلاش کند.»

پولیتیکو همچنین به نقل از یک مقام غربی گزارش داد: یکی از امتیازاتی که قرار است برای احیای برجام به تهران داده شود این است که ایران می‌تواند برخی از سانتریفیوژها و تجهیزات الکترونیکی خود را تحت نظارت آژانس در داخل کشور انبار کند تا در صورت خروج دوباره آمریکا از توافق، آنها را دوباره به کار گیرد.

آمریکا روز چهارشنبه دوم شهریور ماه پاسخ خود به خواسته‌های ایران را به جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ارائه کرد که نقش میانجی در مذاکرات احیای برجام را به عهده دارد.

در همین حال، محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران، گزارش شبکه العربیه را درباره رد شروط ایران از سوی آمریکا را «کاملا نادرست» خواند و گفت: «ایران به تازگی بررسی پاسخ آمریکا را آغاز کرده و پس از آن هماهنگ کننده مذاکرات را مطلع خواهد کرد.»

پیش‌تر در روز چهارشنبه، شبکه العربیه گزارش داده بود که آمریکا هیچ کدام از خواسته‌های اضافی ایران برای احیای برجام را نپذیرفته و در پاسخی که به اتحادیه اروپا ارائه داده، تأکید کرده است غنی‌سازی اورانیوم ایران نباید از چهار درصد فراتر برود.

العربیه همچنین گزارش داد که آمریکا در این پاسخ خواستار لغو هر گونه محدودیت ایران بر بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شده است.

در همین حال، مخالفت مقام‌های اسرائیلی با تلاش‌ها برای احیای برجام ادامه دارد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل گفت: «توافق جدید برای احیای برجام حتی بدتر از توافق قبلی است و این توافق وحشتناک سایه سنگینی بر امنیت و آینده ما می‌اندازد.»

تامیر هیمن، رییس پیشین اطلاعات ارتش اسرائیل، نیز گفت: ایران یک قدم تا آستانه تبدیل شدن به کشور اتمی فاصله دارد و این وضعیت باید هرچه سریع‌تر به عقب برگردد.

یائیر لاپید، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز در تازه‌ترین هشدار خود گفت توافق هسته‌ای با ایران سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار به این کشور برای بی‌ثبات کردن خاورمیانه کمک می‌کند.

نخست‌وزیر اسرائیل همچنین با اشاره به سخنان اخیر رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفت که این توافق استقلال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به خطر می‌اندازد و به آژانس فشار می‌آورد تا پرونده‌های باز را بدون تکمیل تحقیقات حرفه‌ای، ببندند.

رافائل گروسی در مصاحبه با پی‌بی‌اس‌نیوز گفته بود که ایران درباره مواد هسته‌ای اعلام نشده در سایت‌های خود هنوز پاسخ قانع‌کننده‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه نکرده است.