مشاور امنیت ملی اسرائیل، پس از دیدار با جو بایدن در اورشلیم تاکید کرد اسرائیل آن گونه که صلاح میداند، حتی در داخل ایران برای مقابله با تهدید جمهوری اسلامی به اقدام مستقیم دست میزند و از اعلام اختلاف نظر با آمریکا در این زمینه ابایی ندارد.
ایال هولاتا، در مصاحبه با کانال ۱۳ این کشور گفت: «ما ابایی نداریم که به آمریکاییها بگوییم که با آنها اختلاف نظر داریم، یا حتی در داخل ایران دست به اقدام میزنیم. اسرائیل بر اساس آنچه صلاح میبیند عمل میکند.»
مشاور امنیت ملی اسرائیل افزود: «ما در سال اخیر اقدامهای زیادی در داخل ایران انجام دادهایم و آمریکا هم از ما حمایت میکند. ما منطقی و مسئولانه عمل میکنیم و با این وجود همه میتوانند ببینند که این امر به رابطه رییسجمهوری آمریکا با اسرائیل آسیبی نمیزند.»
هولاتا خاطرنشان کرد: «بایدن همواره گفته است که راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما اگر راهکار دیگری نبود علیه ایران اقدام نظامی خواهد کرد. من این را از رییسجمهوری آمریکا شنیدهام. یکی دیگر از حرفهای مشهور او این است که قدرتها جهانی بلف نمیزنند، درنتیجه این حرف باید جدی گرفته شود.»
در همین حال، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از منابع امنیتی گزارش داد که مقامهای اسرائیلی طی سفر بایدن به این کشور در «تغییر مواضع آمریکا در قبال ایران ناکام ماندهاند» که این موضوع منجر به ناامیدی آنها شده است.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر پیشین اسرائیل، گفت که در دیدار با جو بایدن بر کافی نبودن تحریمها و آمادگیهای نظامی علیه ایران تاکید کرده است. او گفت: «ایران بدون گزینه نظامی معتبر متوقف نخواهد شد و اگر متوقف نشد، باید از این گزینه استفاده کرد.»
همزمان با سفر بایدن به خاورمیانه، اعضای جمهوریخواه کنگره نیز با انتقاد از رویکرد کاخ سفید در ارتباط با تهدیدهای ایران، نسبت به پیامدهای منفی احیای برجام هشدار دادند.
پت فالون، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، گفت: «جو بایدن به خاورمیانه میرود تا برای توافق هستهای ایران جلب حمایت کند، که این امر برای همه به جز ایران، وحشتناک است.»
جیم بنکس، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز هشدار داد: «مماشات با تروریستهای ایرانی بدون توجه به هزینهاش، خط حزبی جدید دموکراتهاست.»
بایرون دونالدز، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز تاکید کرد: «توافق هستهای ایران برای آمریکا، اسرائیل و کل جهان بد است.»
این در حالی است که بایدن پنجشنبه در دیدار با یائیر لاپید، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرد که دیپلماسی بهترین راه برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
جو بایدن به نخستوزیر اسرائیل گفت که آمریکا خواهان راه حل دیپلماتیک با ایران است، اما اگر توافقی وجود نداشته باشد، برای همیشه به گفتوگو ادامه نخواهد داد.
با این حال، نخستوزیر اسرائیل در دیدار با جو بایدن خاطرنشان کرد که ایران بدون تهدید نظامی با توافق هستهای قویتر موافقت نخواهد کرد و صرفا زمان خواهد خرید.
لاپید تاکید کرد که آمریکا باید تحریمهای جدی علیه جمهوری اسلامی اعمال کند تا ایران به میز مذاکره بازگردد.
نخستوزیر اسرائیل در ملاقات با بایدن همچنین خواستار آن شد که آمریکا و اروپا با بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین ارائه یک تهدید نظامی معتبر، ایران را تحت فشار قرار دهند تا با راه حل دیپلماتیک برای حل پرونده اتمی موافقت کند.
با این حال، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنش به بیانیه مشترک یائیر لاپید و جو بایدن گفت: «تا وقتی که اسرائیل ایستگاه اول سفر روسای جمهور آمریکاست و هدف اول هم حفظ امنیت و برتری آن است، ملتها و کشورهای منطقه به صلح و ثبات و آرامش نخواهند رسید.»
همزمان با تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، در توییتی به نقل از یک مقام ارشد اروپایی نوشت که تقریبا هر روز تماس با مقامات جمهوری اسلامی وجود دارد، اما هیچ نشست جدیدی برای مذاکرات احیای برجام برنامهریزی نشده است.
در حالی که آمریکا تلاش میکند با پروژههای زیرساختی عظیم چین مقابله کند، همزمان با سفر جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا به اسرائیل، نشستی چهار جانبه با حضور سران آمریکا، اسرائیل و مشارکت مجازی رهبران هند و امارات متحده عربی، در اسرائیل برگزار شد که هدف آن تقویت مشارکت این چهار کشور در حوزههای کشاورزی و انرژی بود.
نشست گروه «آی۲یو۲» جزو برنامههای بایدن در روز پنجشنبه ۲۳ تیر، دومین روز سفر به اسرائیل گنجانده شده بود. نام این گروه از حروف لاتین اول اسامی چهار کشور آمریکا، اسرائیل، هند و امارات متحده عربی گرفته شده است.
عضویت اسرائیل و امارات در این گروه پس از آن صورت گرفت که دو کشور سه سال پیش، روابط خود را در چارچوب «توافق ابراهیم» عادیسازی کردند.
بایدن در این نشست با اطمینان از اینکه این چهار کشور به پروژههای زیرساختی مشترک فکر میکنند، گفت: «حقیقت این است که ما باید راهی جدید برای همکاری با یکدیگر به منظور مواجهه با چالشهایی که با آن روبهرو هستیم، پیدا کنیم.»
در مقطع کنونی این گروه از یک پروژه خود پرده برداشت که بر اساس آن، امارات متحده عربی دو میلیارد یورو در پروژههای کشاورزی هند سرمایهگذاری خواهد کرد.
در این همکاری مشترک، هند زمینهای کشاورزی را فراهم خواهد کرد و شرکتهای خصوصی اسرائیلی و آمریکایی در تولید محصولات کشاورزی در این زمینها مشارکت خواهند داشت.
پروژه دیگری که این گروه در نظر دارد اجرا کند، تولید ۳۰۰ مگاوات برق خورشیدی و بادی در هند است.
در بیانیه مشترک این چهار کشور آمده است که آنان با تمرکز ویژه بر سرمایهگذاریهای مشترک و ابتکارهای جدید در حوزه آب، انرژی، حملونقل و فضا، برای مقابله با بزرگترینچالشهای پیش روی جهان آماده خواهند شد.
جو بایدن در مرحله بعدی از سفر خود به خاورمیانه، قرار است پس از اسرائیل به عربستان سعودی برود.
پیشتر اعلام شده بود که بایدن در عربستان سعودی، علاوه بر مسائل مهمی چون تهدیدهای جمهوری اسلامی و حملههای شبهنظامیان حوثی به عربستان، مسائل محیط زیستی و تضمین امنیت جهانی انرژی و غذا را در دستور کار خواهد داشت.
رئیسجمهوری آمریکا روز پنجشنبه در یک نشست خبری مشترک با نخستوزیر اسرائیل، با اشاره به تلاش چین و روسیه برای گسترش نفوذ در منطقه خاورمیانه، گفت واشینگتن میخواهد «به نقش رهبری در منطقه ادامه دهد و خلأ ایجاد نکند.»
تشکیل گروه «آی۲یو۲» در شرایطی است که گروههای مشابه دیگری مثل گروه «Negev » نیز به وجود آمده که شامل کشورهای اسرائیل، آمریکا، بحرین، مراکش، مصر و امارات است.
این گروه تاکنون نشستهایی را از جمله در سطح وزیران امور خارجه این کشورها برگزار کرده است.
در دومین روز از سفر رئیسجمهوری آمریکا به اسرائیل، بایدن و لاپید روز پنجشنبه ۲۳ تیر این بیانیه را که «بیانیه اورشلیم برای مشارکت استراتژیک آمریکا و اسرائیل» نام دارد، امضا کردند.
در این بیانیه آمده است که آمریکا متعهد میشود هرگز اجازه ندهد ایران به سلاح اتمی دست یابد و از همه عناصر قدرت ملی خود برای تضمین این امر استفاده کند.
یک مقام ارشد اسرائیلی که نامش فاش نشده، روز پنجشنبه به خبرگزاری فرانسه گفت: «بیانیه اورشلیم در مورد مشارکت راهبردی میان آمریکا و اسرائیل شاهدی زنده بر ماهیت منحصر به فرد، سلامت، وسعت، عمق و صمیمیت این روابط دو جانبه خواهد بود.»
او گفت که این سند به ویژه بیانگر «موضع بسیار روشن و متحد علیه ایران، برنامه هستهای و تجاوزات این کشور در سراسر منطقه است.»
پیش از این رویترز به نقل از یک مقام ارشد دولت بایدن اعلام کرد رئیسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل روز پنجشنبه توافق مشترکی را امضا خواهند کرد که شامل تعهدی است تا آمریکا هرگز اجازه ندهد ایران به سلاح هستهای دست یابد و به فعالیتهای بیثباتکننده جمهوری اسلامی، به ویژه تهدیدها علیه اسرائیل رسیدگی کند.
همچنین بیانیه مشترک آمریکا و اسرائیل، شامل تعهد آمریکا به تمدید کمکهای مالی نظامی سالانه به اسرائیل و کمک به برقراری روابط بیشتر اسرائیل با کشورهای خاورمیانه است.
بایدن در نشست خبری مشترک با لاپید پس از امضای بیانیه مشترک، تأکید کرد که دیپلماسی بهترین راه برای جلوگیری از دستیابی به سلاح اتمی از سوی ایران است اما واشینگتن تا ابد منتظر پاسخ جمهوری اسلامی در مورد مذاکرات احیای برجام نخواهد ماند.
او گفت: «ما آنچه را که حاضریم برای بازگشت به برجام بپذیریم برای رهبری ایران گفتهایم. منتظر پاسخ آنها هستیم. مطمئن نیستم چه زمانی این پاسخ را میدهند اما برای همیشه منتظر نمیمانیم.»
نخست وزیر اسرائیل نیز در این نشست خبری، جلوگیری از ایران هستهای را «یک نفع امنیتی حیاتی برای اسرائیل، آمریکا و بقیه جهان» توصیف کرد.
او گفت: «تنها راه برای توقف ایران هستهای این است که این کشور بداند جهان آزاد از زور استفاده خواهد کرد.»
نخست وزیر اسرائیل همچنین گفت که دست این کشور برای برقراری صلح در منطقه به روی همه کشورها دراز است و اسرائیل برای ارتقای امنیت به ویژه در مواجهه با ایران با هر کسی همکاری خواهد کرد.
در آستانه دیدار بایدن و لاپید اما کاخ سفید متن بیانیه مشترک آمریکا و اسرائیل درباره راهاندازی گفتوگوهای استراتژیک سطح بالا در مورد فنآوری را منتشر کرد.
در این بیانیه ضمن تأکید بر اهمیت روابط در حوزه تکنولوژی میان دو کشور، همراه با سایر شرکا و متحدان کلیدی، آمده است که آمریکا و اسرائیل تصمیم دارند راهحلهای نوآورانهای را برای چالشهای جهانی جستوجو کنند و دستور کار مشترکی را در عرصه بینالمللی داشته باشند.
این گفتوگوهای استراتژیک عالی آمریکا و اسرائیل به رهبری شوراهای امنیت ملی دو کشور برگزار خواهد شد.
رهبران اسرائیل پیشتر و همزمان با برگزاری مذاکرات احیای برجام، بارها بر استقلال عمل خود در برابر جمهوری اسلامی تأکید کردهاند.
با این حال، بایدن همزمان با سفرش به اسرائیل ضمن تأکید بر حفظ نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی آمریکا، گفت از سرگیری مذاکرات احیای برجام به تصمیم ایران بستگی دارد اما توسل به زور علیه جمهوری اسلامی آخرین گزینه خواهد بود.
رئیسجمهوری آمریکا و نخست وزیر اسرائیل همچنین روز پنجشنبه در جلسهای مجازی با حضور رهبران هند و امارات شرکت کردند.
بایدن همچنین به محل اقامت رئیسجمهوری اسرائیل خواهد رفت و پس از آن به سمت مسابقات المپیک یهودیان رهسپار خواهد شد و با ورزشکاران آمریکایی دیدار خواهد کرد.
در این میان، ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری اسلامی ایران از سفر بایدن به منطقه و به ویژه اسرائیل انتقاد کرد. او در بیانیهای، با اشاره غیرمستقیم به تلاشها برای عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان، نوشت که این تلاشها برای اسرائیل امنیت به همراه نخواهند آورد.