در حالی که پارلمان بلژیک قرار است بررسی لایحه جنجالی تبادل محکومان با ایران را از روز سهشنبه آغاز کند، نشریه پولیتیکو به زمینههای طرح این لایحه اشاره کرد و به نقل از یک سیاستمدار بلژیکی نوشت فرانسه نیز برای تصویب این لایحه فشار آورده است.
پولیتیکو در گزارشی که شامگاه دوشنبه ۱۳ تیر در وبسایت این نشریه منتشر شد نوشت بلژیک در حال هموار کردن استرداد یک تروریست (اسدالله اسدی) به ایران است.
«معاهده بین بلژیک و جمهوری اسلامی ایران در مورد انتقال محکومین» بین دو کشور چندی پیش برای تصویب نهایی به پارلمان بلژیک فرستاده شد و روند بررسی آن از روز سهشنبه ۱۴ تیر در کمیته روابط خارجی این پارلمان آغاز میشود.
به نوشته پولیتیکو، این لایحه زمانی در پارلمان بلژیک مطرح شده که رهبران اروپایی، وحشتزده از افزایش قیمت انرژی، اشتیاقی فزاینده به ترمیم روابط و حل اختلافات باقیمانده با جمهوری اسلامی نشان میدهند.
یکی از سیاستمداران بلژیکی نیز در گفتوگو با پولیتیکو به ««فشارهای دیپلماتیک بسیار برای تصویب این لایحه، به ویژه از طرف فرانسه» اشاره کرد.
او اشارهای به جزییات بیشتر در این باره نکرده است.
بنجامین بریر، گردشگر فرانسوی، از ۲۵ ماه پیش در زندان مشهد محبوس است و چند روز پیش وکیل او خبر داد که حکم ۸ سال و ۸ ماه حبس موکلش قطعی شده است.
در همین حال مایکل فرایلیخ، نماینده پارلمان بلژیک، به ایران اینترنشنال گفت دولت و پلیس امنیت بلژیک با استفاده از ترفندهای مختلف سعی کردهاند نمایندگان را برای تصویب این لایحه تحت فشار بگذارند.
لایحه ارائه شده به پارلمان بلژیک با اعتراضات گستردهای روبهرو شده و احتمال بازگرداندن اسدالله اسدی به ایران موجی از واکنشها را به همراه داشته است؛ اسدالله اسدی، دیپلمات جمهوری اسلامی، به جرم تلاش برای بمبگذاری در گردهمایی سازمان مجاهدین خلق به ۲۰ سال زندان محکوم شده است.
معترضان میگویند تصویب این لایحه در واقع معاملهای سیاسی بین بلژیک و جمهوری اسلامی است و بروکسل احتمالا در ازای آزادی احمدرضا جلالی و دیگر زندانیان اقدام به این معامله کرده است.
ایران اینترنشنال روز دوشنبه در خبری اختصاصی گزارش داد که یک امدادگر بلژیکی به نام الیویه وندکاستیل نیز از ماه مارس در ایران زندانی است.
طیف گسترده معترضان به این لایحه از جمله شامل برخی سیاستمداران و فعالان بلژیکی و اروپایی، چند سیاستمدار آمریکایی، فعالان سیاسی ایرانی و برخی دیگر میشود.
از جمله بیش از ۴۳۰ تن از فعالان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایرانی و جمعی از خانوادههای دادخواه در بیانیهای خطاب به سیاستمداران بلژیکی هشدار دادهاند که «به تروریسم حکومتی چراغ سبز نشان ندهید!».
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی الیویه وندکاستیل ۴۱ ساله را که یک امدادگر است، بازداشت کردهاند.
افشای نام این زندانی در آستانه بررسی لایحه مبادله محکومان میان بلژیک و ایران، از آنجا اهمیت دارد که جمهوری اسلامی بر اساس شیوه رایج خود، با زندانی کردن اتباع خارجی، همچون گروگانهایی، در تلاش برای مبادله آنان با برخی از ایرانیهای زندانی در کشورهای غربی است.
پیشنویس لایحه پیشنهادی دولت بلژیک به پارلمان این کشور در زمینه تبادل محکومان با ایران میتواند زمینه مبادله احتمالی اسدالله اسدی با بلژیکیهای زندانی در ایران را فراهم کند.
اسدی دبیر سوم سفارت جمهوری اسلامی در وین، تیرماه سال ۹۷ به اتهام تلاش برای بمبگذاری در گردهمایی سازمان مجاهدین خلق در فرانسه بازداشت و در دادگاه بلژیک به ۲۰ سال زندان محکوم شد، اما او درخواست تجدید نظر نکرد.
الیویه وندکاستیل کیست؟
در روز شنبه یازدهم تیر، یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت که در حال حاضر دستکم دو شهروند بلژیکی در ایران در زندان هستند. یکی از این دو نفر ظاهرا یک استاد ایرانی-بلژیکی از دانشگاه لوون است، اما هویت زندانی دوم نامشخص بود تا این که تحقیقات بیشتر نشان داد که او، الیویه وندکاستیل است.
این شهروند بلژیکی دستکم از سال ۲۰۰۶ در تعدادی از سازمانهای بشردوستانه بینالمللی از جمله پزشکان جهان، شورای پناهندگان نروژ و سازمان امداد بینالملل بلژیک خدمت کرده است.
وندکاستیل در هند، افغانستان و مالی فعالیت داشته و سپس در سال ۲۰۱۵ مدیر عملیات شورای پناهندگان نروژ در ایران شد و همان سمت را در سال ۲۰۲۰ در سازمان امداد بینالملل ایران برعهده گرفت.
سازمان امداد بینالملل از سوی فرشاد رستگار، یک شهروند ایرانی-آمریکایی، پس از زلزله ویرانگر بم در سال ۱۳۸۲ که ۲۶ هزار نفر بر اثر آن جان باختند، تاسیس شد.
این شهروند بلژیکی در زمان اوجگیری همهگیری کرونا در ایران نقش مهمی را ایفا و کمکهای بشردوستانه را در این کشور توزیع کرد.
در ژوئیه سال گذشته میلادی، امداد بینالملل به رابطه خود با وندکاستیل پایان داد. امداد بینالملل در ایمیلی به ایراناینترنشنال اعلام کرد که از بازداشت وندکاستیل در ایران اطلاعی ندارد.
این در حالی است که اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسیده که نشان میدهد مسئولان این سازمان از بازداشت او مطلع شدهاند.
به دلایلی که به نظر میرسد مسائل داخلی امداد اینترنشنال بود، این شهروند بلژیکی از سمت مدیر در این سازمان کنار گذاشته شد و به اروپا بازگشت.
اما یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت که برکناری وندکاستیل ممکن است ناشی از فشارهای اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران باشد.
وندکاستیل بعدا با ویزای توریستی به ایران بازگشت تا با یک دوستش ملاقات کند. این احتمال وجود دارد که بازگشت او به ایران، نتیجه یک تله نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی برای بازداشت و مبادله او با اسدی باشد.
آیا اسدی به عنوان یک «قهرمان» به ایران بازمیگردد؟
همانطور که برخی از رسانهها و سیاستمداران بلژیکی اعلام کردهاند توافق برای اجازه دادن به محکومان ایرانی زندانی در بلژیک برای بازگشت به ایران و احتمالا گذراندن ادامه دوران حبس خود در زندانهای این کشور، اکنون این فرصت واقعی را برای اسدی فراهم کرده که به ایران بازگردد و به عنوان یک «قهرمان» مورد استقبال قرار گیرد.
هنوز مشخص نیست آیا اعتراضات شدید مخالفان و برخی از قانونگذاران در بلژیک با این لایحه دولت، از تصویب آن جلوگیری خواهد کرد یا نه.
کمیته روابط خارجی پارلمان بلژیک قرار است روز سهشنبه بررسی این لایحه را آغاز کند و قرار است وزیر دادگستری بلژیک در این کمیته حضور یابد.
پیشتر دریا صفایی، نماینده ایرانی تبار پارلمان بلژیک که در کنار برخی دیگر از نمایندگان، به این لایحه اعتراض کرده، در پیامی ویدئویی گفت که تصویب این لایحه جان فعالان سیاسی ایرانی از جمله خود او، همسر و همچنین فرزندانش را به خطر میاندازد.
خانم صفایی به ایراناینترنشنال گفت که این لایحه افرادی را که به دلیل فعالیتهای تروریستی در زندان هستند، مستثنی نمیکند و راه را برای آزادی ایرانیان محکوم در پروندههای تروریستی در بلژیک هموار میسازد.
مایکل فرایلیخ، یکی دیگر از نمایندگان پارلمان بلژیک نیز لایحههای «فوری» دولت بلژیک برای مبادله زندانیان را زیر سوال برده است.
او از پارلمان بلژیک پرسید «چرا همه اینها باید این قدر سریع باشد؟ من به شدت با هرگونه معامله برای آزادی تروریستهای محکوم از زندان مخالفت میکنم.»
همچنین بیش از ۴۳۰ تن از فعالان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایرانی و جمعی از خانوادههای دادخواه در بیانیهای خطاب به سیاستمداران بلژیکی هشدار دادهاند: «به تروریسم حکومتی چراغ سبز نشان ندهید!»
چند شخصیت آمریکایی از جمله مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، فرمانده سابق ناتو و رئیس سابق افبیآی نیز نامه مشترکی به رئیس پارلمان بلژیک نوشتند و نسبت به آزادی احتمالی اسدالله اسدی ابراز نگرانی کردند.