آی۲۴نیوز، دوشنبه ۱۳ مهر گزارش داد کمک‌خلبان عمانی متهم به تلاش برای سرنگونی هواپیمای فلای‌دبی در مسیر تل‌آویو، قصد داشت این هواپیما را به فرودگاه بن‌گوریون اسرائیل بکوبد. این حادثه هشتم مهر در پرواز شماره FZ1073 فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو، با بیش از ۱۷۰ سرنشین، رخ داد.
موسسه کارولینسکای سوئد دوشنبه ۱۳ مهر اعلام کرد این سه پژوهشگر به‌دلیل «کشف‌هایشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و اپتوژنتیک» به‌عنوان برندگان نوبل انتخاب شده‌اند. آن‌ها جایزه ۱۲ میلیون کرونی، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار، را تقسیم خواهند کرد.
توماس پرلمان، دبیرکل مجمع نوبل، توضیح داد این روش به دانشمندان اجازه می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی منفرد را در مغز، روشن یا خاموش کنند؛ ابزاری که اکنون در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای کشف رازهای مغز به کار می‌رود.
از یک جلبک تا کنترل سلول‌های مغز
سرآغاز این دستاورد به پژوهش‌های هگمان در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمی‌گردد. او بررسی می‌کرد چگونه جلبک «کلامیدوموناس» ظرف نیم میلی‌ثانیه به نور واکنش نشان می‌دهد و فرض کرد یک پروتئین، هم نور را دریافت می‌کند و هم نقش کانال عبور یون‌ها را دارد.
ناگل برای آزمایش این فرضیه، ژن‌های جلبک را وارد تخمک‌های قورباغه کرد و «کانال‌رودوپسین۲»، یک کانال یونی حساس به نور، را شناسایی کرد.
آن‌ها در سال ۲۰۰۳ نشان دادند وارد کردن این پروتئین به سلول‌های انسان و همستر، امکان تولید پیام‌های الکتریکی با نور را فراهم می‌کند.
دو سال بعد، دیسروت در دانشگاه استنفورد این روش را در سلول‌های عصبی موش صحرایی آزمایش کرد.
نام «اپتوژنتیک» در سال ۲۰۰۶ برای این روش انتخاب شد.
به گفته پرلمان، هر سه برنده هنگام شنیدن خبر «شگفت‌زده و خوشحال» شدند و دریافت مشترک جایزه با پژوهشگرانی را که دوست خود می‌دانند، افتخاری بزرگ خواندند.
شناخت بیماری‌های مغز و امید به بازگرداندن بینایی
اپتوژنتیک امکان بررسی دقیق‌تر اختلالاتی مانند اسکیزوفرنی، آلزایمر، پارکینسون، صرع و اعتیاد را در مدل‌های حیوانی فراهم کرده است؛ بیماری‌هایی که میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کنند و گزینه‌های درمانی محدودی دارند.
دیسروت با فعال کردن سلول‌های مشخصی در قشر حرکتی مغز، حرکت سبیل‌های موش را کنترل کرد. او همچنین با نور، موش‌های خوابیده را بیدار کرد و نقش گروه مشخصی از سلول‌های عصبی را در کنترل بیداری نشان داد.
آنا ودل، استاد پزشکی مولکولی کارولینسکا، توضیح داد شناسایی سلول‌های فعال در مدل‌های حیوانی زوال عقل، صرع و اعتیاد می‌تواند مشخص کند پژوهشگران در مغز انسان باید کدام مسیرها را بررسی کنند.
نوبل پزشکی سال گذشته به مری برانکو، فرد رمزدل و شیمون ساکاگوچی، برای کشف سازوکار جلوگیری از حمله دستگاه ایمنی به سلول‌های خودی تعلق گرفت.
یکی از کاربردهای درمانی اپتوژنتیک، تلاش برای بازگرداندن بینایی به مبتلایان «رتینیت پیگمنتوزا»، بیماری پیشرونده شبکیه، است.
پر سونینگسون، استاد عصب‌شناسی کارولینسکا، گفت این روش تاکنون بینایی برخی بیماران نابینا را تا اندازه‌ای بازگردانده است. در این بیماری، گیرنده‌های نوری شبکیه از بین می‌روند، اما سلول‌های سالم دیگری باقی می‌مانند. حساس کردن این سلول‌ها به نور می‌تواند عصب بینایی را فعال کند و در مغز ادراک دیداری ایجاد کند.
شرکت آمریکایی نانوسکوپ در حال توسعه درمانی برای بازگرداندن بینایی است.
مپ‌لایت نیز از یافته‌های این پژوهش‌ها برای توسعه دارویی مرتبط با اختلال طیف اوتیسم استفاده می‌کند. این دارو، درمان مستقیم با نور نیست و همچنان در مرحله بررسی بالینی قرار دارد.
سه مسیر متفاوت به سوی یک کشف
دیسروت، متولد سال ۱۹۷۱ در بوستون، از کودکی به علم و ادبیات علاقه داشت. او ابتدا جراحی مغز و اعصاب را دنبال می‌کرد، اما مواجهه با رنج بیماران، مسیرش را به روان‌پزشکی تغییر داد.
او پس از تحصیل در هاروارد، مدارک پزشکی و دکترای خود را از استنفورد گرفت.
هگمان در خانواده‌ای از پزشکان بزرگ شد و به نجوم و کاوشگران علاقه داشت. او هنگام دریافت جایزه «شاو» در سال ۲۰۲۰، پژوهش علمی را به ترسیم نقشه سرزمین‌های ناشناخته تشبیه کرد.
ناگل، متولد جنوب آلمان، از پنج‌سالگی به‌دلیل بیماری شدید بارها تحت جراحی قرار گرفت. او به ریاضی، فیزیک و زیست‌شناسی علاقه داشت، مدتی معلم بود، کافه‌ای راه انداخت و در اوقات فراغت کایت‌سواری می‌کرد. آشنایی او با هگمان در موسسه بیوفیزیک ماکس پلانک در فرانکفورت شکل گرفت.
نوبل پزشکی آغازگر اعلام جوایز نوبل امسال است.
برندگان فیزیک، شیمی، ادبیات، صلح و اقتصاد در روزهای آینده معرفی می‌شوند و نوبل صلح جمعه ۱۷ مهر اعلام خواهد شد.
به گزارش سی‌ان‌ان، ترکی المالکی، سخنگوی «ائتلاف حمایت از مشروعیت در یمن»، یکشنبه ۱۲ مهر گفت این ائتلاف به ارائه «حمایت کامل عملیاتی» از نیروهای دولت قانونی یمن ادامه خواهد داد. او هدف این پشتیبانی را احیای نهادهای دولتی و پایان دادن به آنچه «کودتای حوثی‌ها» خواند، عنوان کرد.
المالکی همچنین حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی را به ادامه حملات علیه عربستان سعودی و کشتیرانی بین‌المللی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب متهم کرد و گفت این اقدامات، امنیت منطقه، آزادی کشتیرانی و تجارت جهانی را به خطر می‌اندازد.
رشاد العلیمی، رییس شورای ریاست‌جمهوری یمن، همان روز در سخنرانی تلویزیونی از صدور دستور آغاز عملیات خبر داده و هدف آن را بازپس‌گیری مناطق باقی‌مانده تحت کنترل حوثی‌ها و گسترش حاکمیت دولت بر سراسر کشور اعلام کرده بود. او گفت این تصمیم پس از پایان یافتن فرصت‌های کاهش تنش و در واکنش به ادامه حملات و تهدیدهای حوثی‌ها گرفته شده است.
ماجد النزیلی، سخنگوی نظامی دولت یمن، نیز از آغاز «نبرد آزادسازی» خبر داد و از جنگجویان همسو با حوثی‌ها خواست سلاح‌هایشان را زمین بگذارند و به خانه‌های خود بازگردند. او تاکید کرد نیروهای دولتی به حفاظت از غیرنظامیان متعهدند.
این عملیات پس از پیشروی حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ در ماه سپتامبر آغاز شده است. این گروه بخش‌هایی از مناطق ساحلی تا نزدیکی تنگه راهبردی باب‌المندب را تصرف کرد و تهدید کرد کشتی‌های سعودیِ عبور کننده از این گذرگاه را هدف قرار خواهد داد.
اکسیوس به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده است که واشینگتن با ارائه اطلاعات و کمک به تعیین اهداف حملات، از عملیات نیروهای یمنی و عربستان پشتیبانی می‌کند. به نوشته این وب‌سایت، ده‌ها هزار نیروی زمینی وفادار به دولت یمن در عملیات شرکت دارند و ارتش عربستان عمدتاً پوشش هوایی آنان را تامین می‌کند.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته است واشینگتن «فعلا قصد ندارد اقدام نظامی مستقیم انجام دهد»، اما اگر عملیات با مشکل روبه‌رو شود، این تصمیم ممکن است تغییر کند. این وب‌سایت بازپس‌گیری صنعا و کنترل باب‌المندب را از اهداف ضدحمله برشمرده است.
هم‌زمان، نیروهای تحت کنترل حوثی‌ها مدعی شدند عربستان در ۲۴ ساعت منتهی به یکشنبه، ۱۰۶ حمله هوایی و موشکی به صنعا و دیگر مناطق یمن انجام داده است. آنان جزئیاتی درباره تلفات یا خسارت‌های این حملات ارائه نکردند.
حوثی‌ها همچنین مدعی شدند در پاسخ، تاسیسات آرامکو در ریاض و منطقه خریص را هدف قرار داده‌اند و در این مراکز آتش‌سوزی‌های گسترده رخ داده است. به گزارش سی‌ان‌ان، عربستان تا زمان انتشار خبر درباره این ادعاها اظهارنظری نکرده بود.
درگیری‌های زمینی نیز در تعز و الجوف ادامه دارد. حوثی‌ها یکشنبه مدعی شدند جاده‌ای حیاتی میان تعز و عدن، مقر دولت یمن، را تصرف کرده‌اند و در الجوف به نیروهای دولتیِ در حال جابه‌جایی برای عملیات تازه، تلفات سنگینی وارد کرده‌اند.
تشدید نبردها تاکنون ده‌ها هزار نفر را آواره کرده است. برنامه جهانی غذا هفته گذشته اعلام کرد که در بخش‌هایی از یمن، سه خانواده از هر چهار خانواده بر اثر افزایش درگیری‌ها با گرسنگی روبه‌رو هستند.
دور تازه نبردها پس از دوره‌ای از کاهش نسبی درگیری‌ها آغاز شده است که با آتش‌بس سال ۲۰۲۲ به میانجی‌گری سازمان ملل شکل گرفت و تا اوج‌گیری دوباره خشونت‌ها در ماه اوت ادامه داشت. برآورد سازمان ملل نشان می‌دهد جنگ یمن تا پایان سال ۲۰۲۱، بر اثر درگیری مستقیم و پیامدهایی چون گرسنگی و بیماری، به مرگ ۳۷۷ هزار نفر منجر شده بود.
به گزارش رویترز، داده‌های مقدماتی شرکت ردیابی کشتی‌ها «کپلر» نشان می‌دهد صادرات نفت خام منطقه در ۲۴ سپتامبر [دوم مهر] و روزهای ۲۷ تا ۲۹ سپتامبر [پنجم تا هفتم مهر ماه] به روزانه ۱۹٫۵ تا ۲۲٫۵ میلیون بشکه رسید. میانگین صادرات از مارس ۲۰۲۵ تا فوریه امسال، پیش از آغاز جنگ، روزانه ۱۸ میلیون بشکه بود.
میانگین متحرک هفت‌روزه صادرات نفت خام نیز در اول اکتبر [نهم مهر] به روزانه ۱۸٫۵ میلیون بشکه رسید. این آمار، محموله‌های عبوری از تنگه هرمز و دریای سرخ، صادرات از پایانه‌ها و انتقال کشتی‌به‌کشتی در دریای عمان را دربر می‌گیرد؛ بنابراین افزایش ثبت‌شده صرفا به عبور نفت از تنگه هرمز محدود نیست.
تعداد محموله‌های گاز طبیعی مایع، ال‌ان‌جی، که از تنگه هرمز خارج شدند نیز در سپتامبر به بالاترین سطح ماهانه از فوریه رسید. آمار کپلر شامل کشتی‌هایی نمی‌شود که ممکن است با خاموش کردن سامانه شناسایی خودکار خود از تنگه عبور کرده باشند.
در مقابل، شرکت اطلاعات کشتیرانی «ماریسکس» در گزارش روز شنبه ۱۱ مهر خود از ادامه حملات به نفتکش‌ها در تنگه هرمز و اطراف آن و گزارش دست‌کم هفت حادثه خبر داد.
بنا بر این گزارش، نفتکش غول‌پیکر «کاظمه ۳» روز اول اکتبر [نهم مهر] هنگام تردد در تنگه هدف اصابت پرتابه‌ای ناشناس قرار گرفت و دچار آتش‌سوزی شد. ماریسکس اعلام کرد همه خدمه سالم بودند و از کشتی تخلیه شدند.
طبق داده‌های کپلر، آخرین فعالیت ثبت‌شده این نفتکش، تخلیه دو میلیون بشکه نفت خام کویت در بندر راس مرکز عمان در ۱۷ سپتامبر [۲۶ شهریور] بوده است. شرکت نفتکش کویت، مالک کشتی، به درخواست اظهارنظر رویترز که خارج از ساعات اداری ارسال شده بود، بلافاصله پاسخ نداد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از دوم اکتبر [دهم مهر]، روزانه دست‌کم یک حمله در تنگه هرمز یا خلیج عدن گزارش کرده است.
ماریسکس هشدار داد که با افزایش شدید تردد، کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز با تهدید حملاتی روبه‌رو هستند که شدت و پیش‌بینی‌ناپذیری آن‌ها افزایش یافته است. این شرکت احتمال داده که الگوی اخیر حوادث، به‌جای هدف‌گیری کشتی‌های مشخص، ناشی از شلیک موشک‌های نیروهای ایرانی به یک محدوده از پیش تعیین‌شده باشد؛ محدوده‌ای که موشک‌ها ممکن است در آن بازتاب راداری کشتی‌های حاضر را شناسایی و روی آن قفل کنند.
این ارزیابی به‌صورت یک احتمال مطرح شده است، نه نتیجه‌ای قطعی درباره عامل یا شیوه اجرای حملات. به گفته ماریسکس، در چنین شرایطی صرف حضور کشتی در محدوده درگیری هنگام شلیک می‌تواند آن را در معرض خطر قرار دهد.
پیش از آغاز جنگ در اسفند سال گذشته، روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از تنگه هرمز عبور می‌کردند و حدود ۲۰ درصد از عرضه روزانه نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر می‌گذشت.
به گزارش آسوشیتدپرس، یک مقام پنتاگون یکشنبه، ۱۲ مهر، تایید کرد که بمب‌افکن‌ها به پایگاه‌های اصلی خود در آمریکا بازگشته‌اند. این مقام که اجازه اظهارنظر علنی درباره جابه‌جایی‌های حساس نظامی را نداشت، به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد. در این گزارش، توضیحی رسمی درباره علت خروج بمب‌افکن‌ها یا ارتباط مستقیم آن با تحقیقات امنیتی ارائه نشده است.
در همین زمینه، به گزارش رویترز، ۱۲ فروند بمب‌افکن بی۱ در پایگاه فرفورد مستقر بودند. سخنگوی پنتاگون در پاسخی کتبی به این خبرگزاری تایید کرد که همه بمب‌افکن‌های آمریکایی مستقر در این پایگاه به آمریکا بازگشته‌اند و توضیح داد که ملاحظات امنیت عملیاتی، مانع از اعلام جابه‌جایی هم‌زمان با اجرای آن شده بود.
رویترز همچنین نوشت که وال‌استریت ژورنال نخستین بار خروج این هواپیماها را در ارتباط با نگرانی‌های امنیتی درباره طرح‌های احتمالی حمله تروریستی به فرفورد گزارش کرده است. با این حال، سخنگوی پنتاگون در پاسخ نقل‌شده نیز، علت خروج بمب‌افکن‌ها را مشخص نکرد.
گروه‌های رصد پروازهای نظامی، از جمله «ائتلاف ردیابی پروازهای نظامی»، از نخستین روزهای جنگ با ایران، فعالیت ده‌ها بمب‌افکن بی۵۲ و بی۱ را از فرفورد ثبت کرده‌اند. ناظران یکشنبه نیز خروج شمار زیادی از بمب‌افکن‌های بی۱ از این پایگاه را مشاهده کردند.
پرونده امنیتی فرفورد از بامداد پنجم مهر آغاز شد؛ زمانی که پلیس گزارشی درباره سه خودروی مشکوک دریافت کرد که ظاهرا به‌سوی پایگاه حرکت می‌کردند. به گفته پلیس لندن، ماموران مسلح در منطقه وِلفورد، نزدیک پایگاه، پنج مرد را ابتدا به ظن ارتکاب جرایم مرتبط با مواد منفجره بازداشت کردند. این افراد سپس به ظن تدارک اقدام تروریستی نیز تحت بازجویی قرار گرفتند.
پلیس ۷ مهر اعلام کرد که در سه خودروی مورد بررسی هیچ ماده منفجره‌ای پیدا نشده است. پنج مظنون اولیه با قرار وثیقه آزاد شدند، اما تحقیقات ادامه یافت.
در ادامه تحقیقات، فردی با تابعیت دوگانه بریتانیایی و ایرانی نیز هفته گذشته در مرکز لندن به ظن طراحی حمله تروریستی بازداشت شد. بر اساس گزارش یکشنبه آسوشیتدپرس، شمار بازداشت‌شدگان این پرونده به شش نفر رسیده و همه آنان با قرار وثیقه آزاد شده‌اند.
مقام‌های بریتانیایی احتمال نقش‌آفرینی تهران در این پرونده را مطرح کرده‌اند؛ جمهوری اسلامی هرگونه دخالت را رد کرده است.
دونالد ترامپ نیز درباره پرونده امنیتی فرفورد گفته بود افراد دخیل در این طرح قصد داشتند «خسارت بزرگی» وارد کنند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از «دست داشتن یک عامل خارجی» سخن گفته بود، بی‌آنکه در اظهاراتش نام کشوری را ذکر کند.
فرفورد، در حدود ۱۶۰ کیلومتری غرب لندن، متعلق به بریتانیاست و نیروی هوایی آمریکا از آن استفاده می‌کند. این پایگاه پیشینه‌ای طولانی در پشتیبانی از عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی دارد. بنا بر سوابق رسمی نیروی هوایی آمریکا، فرفورد در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، عملیات ناتو علیه یوگسلاوی در سال ۱۹۹۹ و جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ نقش داشته است.
در جنگ کنونی با حکومت ایران نیز فرفورد به یکی از پایگاه‌های پرواز بمب‌افکن‌های آمریکایی تبدیل شد. بریتانیا در آغاز با درخواست واشینگتن برای استفاده از پایگاه‌هایش مخالفت کرد، اما سپس اجازه داد آمریکا از این تاسیسات برای عملیاتی که لندن آن را «دفاعی» و علیه موشک‌ها و سکوهای پرتاب ایران توصیف می‌کرد، استفاده کند.
خروج بمب‌افکن‌ها در شرایطی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، همچنان گزینه‌های ادامه جنگ با حکومت ایران، از جمله حملات تازه، را بررسی می‌کند.
ترامپ روز شنبه، ۱۱ مهر، هنگام ترک کاخ سفید برای شرکت در گردهمایی‌ای در اوهایو، گفت درباره ایران تصمیم‌هایی خواهد گرفت و افزود: «تنها سؤال این است که از راه آسان پیش می‌رود یا از راه سخت.»
هم‌زمان، حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه ادامه دارد. یک مقام آمریکایی پنجشنبه ۹ مهر گفته بود ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و یک گروه ناوهای آبی‌خاکی در راه منطقه‌اند و این جابه‌جایی‌ها ممکن است شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر به سه فروند برساند.
