جو ویلسون، نماینده جمهوری‌خواه آمریکا: عراق را از نفوذ جمهوری اسلامی آزاد کنید
این زندان در کرج یکی از محل‌های کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ بود. تخریب آن از زمان تعطیلی در سال ۱۴۰۲ ادامه یافته و مقام‌ها این طرح را بخشی از بازآفرینی شهری معرفی کرده‌اند که قرار است امکانات فرهنگی، فضاهای دانشگاهی و بوستان‌ها را در اختیار شهر قرار دهد.
با این حال، سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در نروژ، پیش از این هشدار داده بود که تخریب این زندان، شواهد جنایت‌هایی را به خطر می‌اندازد که ابعاد کامل آنها همچنان ناشناخته است. این هشدار هم به کشتار سال ۱۳۶۷ مربوط می‌شود و هم به اعدام‌هایی که در دهه‌های پس از آن در این زندان انجام شده است.
محمود امیری‌مقدم، مدیر این سازمان، در بیانیه‌ای در مرداد ۱۴۰۲، پس از تعطیلی زندان، گفته بود: «زندان گوهردشت محلی است که در آن، کسانی که اکنون سمت‌های کلیدی در جمهوری اسلامی دارند، مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند.»
او افزود: «ما هنوز ابعاد کامل آن جنایت‌ها را نمی‌دانیم و نابود کردن شواهد، بی‌تردید یکی از انگیزه‌های اصلی تعطیلی این زندان است.»
زندان گوهردشت در کانون اعدام‌ها و مطالبات دادخواهی قرار داشت
سازمان حقوق بشر ایران تعطیلی این زندان را بخشی از تلاشی سازمان‌یافته برای محو آثار جنایت‌های حکومتی توصیف کرده بود.
شمار دقیق قربانیان کشتار سال ۱۳۶۷ به دلیل پنهان‌کاری مقام‌ها همچنان مشخص نیست، اما گروه‌های حقوق بشری برآورد می‌کنند که حدود پنج هزار زندانی سیاسی در سراسر ایران اعدام شدند.
این زندان در پرونده قضایی حمید نوری، از مسئولان پیشین زندان رجایی‌شهر، نقشی محوری داشت. نوری در سال ۱۴۰۱ در سوئد به دلیل نقش خود در اعدام‌های سال ۱۳۶۷، به اتهام جنایت جنگی و قتل به حبس ابد محکوم شد. این حکم در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد، اما سوئد او را در خرداد ۱۴۰۳ در چارچوب تبادل زندانی با حکومت ایران آزاد کرد.
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است که بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲، دست‌کم ۵۳۰ نفر تنها به اتهام قتل در زندان رجایی‌شهر اعدام شدند؛ آماری که نشان می‌دهد این زندان مدت‌ها پس از کشتارهای جمعی دهه ۱۳۶۰ نیز از محل‌های اجرای اعدام بوده است.
این سازمان همچنین نگرانی‌های خود را به گزارش‌ها درباره تلاش برای تخریب یا تغییر گورستان خاوران در جنوب‌شرق تهران مرتبط دانسته بود؛ جایی که قربانیان کشتار سال ۱۳۶۷ در گورهای جمعی بی‌نام‌ونشان دفن شده‌اند. به گفته این سازمان، خانواده‌های قربانیان از کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل خواسته بودند از تخریب یا دست‌کاری این گورستان جلوگیری کند.
خبرگزاری حکومتی «دانشجو» در ایران، در گزارشی که روز شنبه منتشر کرد، فروریختن برج نگهبانی را پایان حضور نشانه‌ای آشنا در سیمای شهر توصیف کرد. این گزارش به نقش این زندان در کشتار سال ۱۳۶۷ یا هشدارها درباره لزوم حفظ شواهد این «جنایت‌ها» نپرداخت.
در عوض، گزارش بر جایگاه این مجموعه در حافظه شهری کرج تاکید کرد و پیش از تشریح وعده‌های مربوط به بازآفرینی آن، از رفت‌وآمد خانواده‌های زندانیان و خدمت نگهبانان یاد کرد.
مقام‌ها وعده ساخت بوستان و امکانات فرهنگی می‌دهند
مقام‌ها برای توجیه تعطیلی زندان، به قانون انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها و همچنین شکایت‌ها درباره ترافیک ناشی از فعالیت زندان، رفت‌وآمد خانواده‌ها برای ملاقات و دیگر مشکلات محله اشاره کرده‌اند.
غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه، در فروردین ۱۴۰۲ دستور تعطیلی زندان را صادر کرد. بر اساس روایت رسانه‌های حکومتی، زندان تا اوت همان سال تخلیه و زندانیان به قزل‌حصار منتقل شدند.
به نوشته این گزارش، تخریب دیوارهای پیرامونی در اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و در شهریور ۱۴۰۵ شدت گرفت. رییس سازمان زندان‌ها برداشتن این دیوارها را برای تعیین تکلیف آینده زمین و فراهم کردن امکان اجرای طرح‌های جدید ضروری دانست.
مقام‌ها می‌گویند در این محوطه حدودا ۶۰ هکتاری، فضای سبز، بوستان بانوان، فرهنگسرا، سالن اجتماعات و نگارخانه ایجاد خواهد شد. آنها همچنین وعده داده‌اند ساختمان اصلی زندان را برای استفاده‌های دانشگاهی و فرهنگی حفظ کنند.
با این حال، طرح‌های اعلام‌شده توضیحی درباره چگونگی حفاظت از شواهد اعدام‌ها یا گرامیداشت یاد قربانیان ارائه نمی‌دهند؛ پرسش‌هایی که در کانون درخواست این سازمان حقوق بشری برای حفظ زندان قرار دارند.
این مقام آمریکایی شنبه ۱۱ مهر گفت وزارت خارجه آمریکا دوشنبه ششم مهر به نمایندگی حکومت ایران در سازمان ملل اعلام کرده بود که تمامی اعضای هیات اعزامی باید فورا کشور را ترک کنند، اما دو دیپلمات ایرانی همچنان در نیویورک مانده بودند.
به گفته او، مقام‌های آمریکایی جمعه ۱۰ مهر به نمایندگی حکومت ایران اطلاع دادند که از ادامه حضور این دو نفر در نیویورک آگاه‌اند و بار دیگر خواستار خروج فوری آنها شدند. یکی از این دیپلمات‌ها جمعه‌شب و دیگری صبح شنبه آمریکا را ترک کرد.
این مقام گفت: «مارکو روبیو، وزیر خارجه، در اجرای تصمیم‌هایش جدی است. مشخص شد دو عضو دیگر هیات ایرانی، مدت‌ها پس از پایان مجمع عمومی سازمان ملل، همچنان در نیویورک مانده‌اند. آنها اکنون از کشور اخراج شده‌اند.»
اکسیوس پیش‌تر به نقل از یک مقام آمریکایی و منبع دیگری آگاه از موضوع گزارش داده بود که روبیو روز دوشنبه ششم مهر، پس از به بن‌بست رسیدن مذاکرات با حکومت ایران، خواستار خروج فوری هیات ایرانی شده بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز همراه این هیات برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته بود.
بر اساس آن گزارش، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل شامگاه دوشنبه به دستور روبیو، درخواست خروج فوری هیات همراه عراقچی را به دفتر نمایندگی حکومت ایران ابلاغ کرد. هیات ایرانی چند ساعت بعد راهی فرودگاه شد و با پرواز ساعت ۱:۲۰ بامداد سه‌شنبه، نیویورک را به مقصد دوحه ترک کرد.
با این حال، منبع دوم اکسیوس ضمن تایید درخواست آمریکا گفته بود عراقچی از پیش قرار بود دوشنبه‌شب سفر بازگشت خود به تهران را آغاز کند. در مقابل، رسانه‌های ایران اعلام کرده بودند که او تا چهارشنبه در نیویورک می‌ماند.
به نوشته اکسیوس، کاخ سفید صبح دوشنبه به پیشرفت مذاکرات در ادامه روز امیدوار بود، اما تا اواخر بعدازظهر مشخص شد گفت‌وگوها به بن‌بست رسیده است. دستور خروج هیات ایرانی همان شب ابلاغ شد.
اکسیوس گزارش داده بود که تلاش میانجی‌های قطری برای دستیابی به گشایشی دیپلماتیک پیشرفت چندانی نداشت، زیرا هیچ‌یک از دو طرف حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نبود. با این حال، منابع منطقه‌ای به این رسانه گفته بودند که میانجی‌های قطری همچنان درباره پیشنهاد خود برای رسیدن به مصالحه با تهران و واشینگتن گفت‌وگو می‌کنند.
اکسیوس اخراج دو دیپلمات ایرانی را تازه‌ترین نشانه تنش میان دو کشور توصیف کرد؛ در شرایطی که تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ با مشکل روبه‌رو شده و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها افزایش یافته است.
یائسگی دوره‌ای در میانسالی است که با افت هورمون‌های جنسی و پایان قاعدگی همراه است و برخی پژوهشگران آن را نوعی «آزمون فشار» برای مغز می‌دانند.
به گزارش پایگاه خبری ساینس، رایلی بوو، متخصص مغز و اعصاب در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو، گفت یائسگی «قطعا» بر سلامت مغز اثر می‌گذارد.
پژوهشگران می‌کوشند مشخص کنند یائسگی چگونه مغز را آسیب‌پذیر می‌کند و چه راه‌هایی برای محافظت از آن در برابر پیامدهای این تغییرات وجود دارد.
تغییرات هورمونی و آسیب‌پذیری مغز
یائسگی معمولا با کاهش و سپس توقف تولید استروژن و پروژسترون در تخمدان‌ها شناخته می‌شود، اما مغز هم در این گذار نقشی مهم دارد.
با افت هورمون‌های جنسی، سطح هورمون محرک فولیکول که در غده هیپوفیز تولید می‌شود، افزایش می‌یابد.
کاهش استروژن نیز بر نورون‌های هیپوتالاموس اثر می‌گذارد و می‌تواند به گشاد شدن رگ‌های خونی، گرگرفتگی و تعریق شبانه بینجامد.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند گرگرفتگی و تعریق شبانه شدید یا مکرر با ضایعاتی در ماده سفید مغز ارتباط دارند؛ آسیب‌هایی که خود با سکته مغزی و زوال عقل مرتبط شناخته شده‌اند.
میان این علائم و برخی نشانگرهای آلزایمر نیز ارتباط دیده شده است. اختلالات خواب، مشکلات حافظه و «مه مغزی» اغلب هم‌زمان با تشدید این علائم بدتر می‌شوند.
بر اساس یافته‌های مطالعات مختلف، یائسگی زودهنگام، چه به‌طور طبیعی رخ دهد و چه در پی جراحی برداشتن تخمدان‌ها، با خطر بیشتر ابتلا به آلزایمر ارتباط دارد.
با این حال، جدا کردن اثر یائسگی از افزایش سن دشوار است، زیرا سن خود مهم‌ترین عامل خطر زوال عقل به شمار می‌رود.
سرنخ‌هایی در خون زنان یائسه
برای بررسی سازوکارهای زیستی پشت این افزایش خطر، گروهی به سرپرستی کیتلین کازالتو، عصب‌روان‌شناس دانشگاه کالیفرنیا، ۸۰ زن سالم را در مراحل پیش از یائسگی، گذار یائسگی و اوایل پس از یائسگی بررسی کردند.
هیچ‌یک از این زنان برای کنترل علائم یائسگی هورمون مصرف نمی‌کردند.
پژوهشگران یک «امضای مولکولی» شامل ۱۶ پروتئین مرتبط با مغز شناسایی کردند که سطح آنها در خون زنان پس از یائسگی، در مقایسه با زنان پیش از یائسگی، بالاتر بود.
دو مورد از این پروتئین‌ها با آلزایمر ارتباط دارند و چند مورد دیگر در سلامت نورون‌ها و سیناپس‌ها نقش دارند. سطح سیتوکین‌ها، پروتئین‌های پیام‌رسان التهابی، به‌ویژه در زنانی که تعریق شبانه داشتند، بالا بود.
مدلین وود الکساندر، نویسنده اول پژوهش، گفت ممکن است در دوره گذار یائسگی یک پاسخ التهابی پایدار فعال شود و برای مغز مشکل ایجاد کند.
میزان این پروتئین‌ها با تغییرات هورمونی نیز ارتباط داشت؛ به‌ویژه با افزایش هورمون محرک فولیکول و کاهش استرادیول.
نتایج پژوهش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نشان داده است هورمون محرک فولیکول ممکن است فرایندهای مرتبط با آلزایمر را در نورون‌ها تشدید کند و مهار آن شاید بتواند به توقف این روند بینجامد.
از سرنخ‌های اولیه تا پژوهش‌های بیشتر
همین گروه در ادامه، داده‌های سلامت حدود ۱۲ هزار زن در دهه شصت و سال‌های نخست دهه هفتاد زندگی را بررسی کرد و دریافت سطح بسیاری از همان پروتئین‌ها در زنانی که دچار افت شناختی یا زوال عقل شده بودند، بالاتر بود.
با این حال، ربکا ترستون، پژوهشگر سلامت زنان در دانشگاه پیتسبورگ که در این مطالعه مشارکت نداشت، هشدار داد شمار زنان در بخش اصلی پژوهش محدود بوده و سطح پروتئین‌های خون نیز می‌تواند نوسان داشته باشد. به گفته او، برای تایید این یافته‌ها به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌مدت‌تر نیاز است.
چنین پژوهش‌هایی اکنون در حال برنامه‌ریزی است و قرار است صدها زن در دوره گذار یائسگی طی چند سال زیر نظر گرفته شوند تا ارتباط تغییرات مغزی و نشانگرهای خونی با مشکلات شناختی روشن‌تر شود.
وود الکساندر در عین حال تاکید کرد نباید یائسگی را صرفا دوره‌ای منفی دانست. به گفته او، همه زنانی که تخمدان‌هایشان برداشته نشده است، در میانسالی به‌طور طبیعی یائسه می‌شوند، اما بیشتر آنها به آلزایمر مبتلا نمی‌شوند.
هدف پژوهشگران این است که مشخص کنند چرا برخی زنان در این دوره در مسیر آسیب‌پذیرتری قرار می‌گیرند، در حالی که برخی دیگر مقاومت بیشتری نشان می‌دهند.
