دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، گفت ایالات متحده تحرکات مربوط به تاسیسات هستهای ایران را بهطور مستمر زیر نظر دارد و افزود واشینگتن از رفتوآمدها در اطراف این مراکز اطلاع دقیق دارد.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره مواد هستهای که ممکن است همچنان در ایران باقی مانده باشد، گفت: «آنها سه سایت داشتند و حالا ممکن است کوه کلنگ گزلا را داشته باشند. آن سه سایت کاملاً نابود شدهاند.»
او افزود: «ما بر فراز تمام مناطق اصلی آن سه سایت دوربین داریم و بر فراز کوه کلنگ گزلا نیز دوربین داریم. میدانیم چه کسی به آنجا وارد میشود و چه کسی از آنجا خارج میشود.»
ترامپ سپس مدعی شد تواناییهای نظارتی آمریکا به اندازهای دقیق است که حتی میتوان از فضا جزئیات بسیار ریز، از جمله نام افراد بر روی کارت شناساییشان را هم تشخیص داد و گفت واشینگتن از آنچه در این مناطق میگذرد «اطمینان بالایی» دارد.
او گفت به همین دلیل دولت آمریکا «اطمینان زیادی» از اطلاعات خود درباره آنچه در این مناطق میگذرد، دارد.
اما وقتی از النینو حرف میزنیم دقیقا از چه چیزی سخن میگوییم؟ در طبیعت، النینو یک چرخه دورهای است که طی آن آبهای بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام بهطور غیرعادی گرم میشوند. در اصطلاح کارشناسان و رسانهها، هرگاه این افزایش دما از ۲ درجه سانتیگراد فراتر برود، با پدیدهای روبهرو میشویم که به آن «سوپر النینو» میگویند. این اتفاق درست مثل روشن شدن یک بخاری بسیار بزرگ و پرقدرت در دل اقیانوس است. گرمایی عظیم که نظم همیشگی حرکت ابرها، سامانههای بارشی و هوای کره زمین را کاملا زیرورو میکند.
برای اینکه سازوکار این پدیده را بهتر مجسم کنید، اقیانوس را مانند یک وان آب پهناور در نظر بگیرید. در حالت طبیعی، بادهای موسوم به «بادهای تجاری» به شکل مداوم میوزند و لایه گرم سطح آب را به سمت غرب میبرند تا به جای آن، آبهای خنک و مغذی از اعماق اقیانوس بالا بیایند. در دوره النینو، این بادها رمق خود را از دست میدهند و ضعیف میشوند. بر اثر این پدیده، توده بزرگ آب داغ به سمت مرکز و شرق اقیانوس سرریز میشوند و همزمان مانند یک درپوش، جلوی بالا آمدن آب خنک از اعماق آب را میگیرد. جابهجایی عظیمی که موتور هوای جهان را نامتعادل میسازد.
این چرخه طبیعی معمولا هر ۲ تا ۷ سال یکبار تکرار میشود و اغلب بین ۹ تا ۱۸ ماه دوام میآورد. با این حال، رویداد دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ اهمیتی کاملا ویژه و تاریخی پیدا کرده است. در تابستان امسال، دماسنجها نشان دادند که دمای اعماق اقیانوس آرام در برخی بخشها بیش از ۸ درجه سانتیگراد از حد طبیعی بالاتر رفته و انحراف دمای سطح آب نیز در هفتههای اخیر به ۲.۶ درجه رسیده است. به بیان دیگر، یک منبع ذخیره عظیم از گرمای پنهان در زیر آب انباشته شده که میتواند ماهها آتش این پدیده را تغذیه کند.
این انرژی متراکم، پیشبینیها را به ارقامی بیسابقه رسانده است. میانگین خروجی ۱۴ مدل معتبر اقلیمی نشان میدهد که احتمال دارد اوج ناهنجاری دمایی در آبان و آذر پیشرو به حدود ۴ درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول برسد. اگر بدانیم در علم اقلیمشناسی حتی عبور از نیم درجه ناهنجاری به معنای آغاز النینو است، جهش به عدد ۴ فوقالعاده سنگین محسوب میشود. تحلیلگران اقلیمی با تکیه بر بررسی فسیلهای مرجانی و حلقههای درختان کهنسال میگویند این شدت گرما میتواند رکوردهای حداقل هزار سال گذشته را جابهجا کند.
وقتی چنین سامانه قدرتمندی شکل میگیرد، آثار آن خیلی زود از اقیانوس به سفره و زندگی روزمره مردم سرایت میکند. توقف جریان آبهای سرد و مغذی، ذخایر آبزیان و صید ماهیگیران را کاهش میدهد و زنجیره تامین غذای دریایی را دستخوش بحران میکند. از سوی دیگر، امواج گرمای شدید و کاهش بارندگی در برخی کشورها خطر آتشسوزیهای مهارنشدنی در جنگلها را بالا میبرد و در مناطقی دیگر، ریزش رگبارهای متمرکز باعث طغیان رودخانهها و ویرانی مزارع میشود.
این شوکهای جوی بهطور مستقیم امنیت غذایی را هدف میگیرند. جایی که همزمان با بحران کمبود سوخت و کود شیمیایی ناشی از جنگ ایران و آمریکا، احتمال آسیب به محصولات کشاورزی و جهش قیمت مواد اولیه بالا رفته و بر اساس ارزیابیهای برنامه جهانی غذا، خطر کشیده شدن دهها میلیون نفر به سمت گرسنگی حاد وجود دارد. علاوه بر این، تابستانهای فرساینده تهدیدی جدی برای سلامت عمومی به شمار میروند و روشن ماندن مدام سامانههای سرمایشی، فشار بسیار سنگینی بر شبکههای برق و توزیع انرژی وارد میآورد.
باید توجه داشت که النینو یک رخداد باستانی و حاصل سازوکار طبیعی زمین است و نباید گرمایش جهانی را عامل اصلی به وجود آمدن آن دانست. با وجود این، گرمایش ناشی از گازهای گلخانهای بستر و پایه دمای زمین را داغتر کرده و در نتیجه انرژی و رطوبت بیشتری برای تشدید پیامدهای مخرب آن در جو فراهم است. درباره اینکه آیا خود چرخه النینو با فعالیتهای انسانی قویتر شده یا خیر، نگاهها یکدست نیست. سازمان جهانی هواشناسی تصریح میکند که هنوز ارتباط قطعی و اثباتشدهای میان تغییرات اقلیمی و افزایش شدت یا تکرار خود این پدیده به اثبات نرسیده است. در مقابل، پژوهشی از دانشمندان دانشگاه میشیگان بر پایه آنالیز مرجانهای کهن بیان میکند که شدت النینوها نسبت به دوران پیش از انقلاب صنعتی حدود ۳۶ درصد افزایش یافته و روند تقویت آن همگام با افزایش گرمایش زمین بوده است.
در شرایطی که کره زمین در برابر این تلاطم جوی قرار گرفته، تکیه بر سامانههای هشدار زودهنگام، آگاهی عمومی و تلاش برای کاهش گازهای گلخانهای کلیدیترین سنگر دفاعی است. پیشبینیهای اقلیمی ماهها پیش از وقوع فاجعه به دولتها و کشاورزان امکان میدهند با مدیریت منابع آب، کشت بذرهای مقاوم به خشکی و استحکام سیلبندها خود را تجهیز کنند. افزایش تابآوری و هماهنگی برای مهار بلایا تنها مسیری است که میتواند خسارتهای اقتصادی را مهار کرده و از جان انسانها در برابر تندبادهای پیشرو محافظت کند.
ونس پنجشنبه ۱۲ شهریور در نشست رسانهای کاخ سفید گفت اطلاعات موجود درباره حمله به مراسم عروسی هنوز برای نتیجهگیری کافی نیست.
او افزود: «تا آنجا که من در جریان قرار گرفتهام، در حال تحقیق درباره این موضوع هستیم. من هم همان گزارشهای عمومی رسانهها را دیدهام.»
او با ابراز تردید درباره روایت رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی گفت این رسانهها در جریان درگیریها «راوی چندان قابل اعتمادی» نبودهاند.
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود: «چیزی که با اطمینان صددرصد میتوانم بگویم این است که برخلاف سپاه پاسداران، ایالات متحده هرگز در جنگ غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد و هرگز چنین کاری نخواهد کرد.»
ونس در عین حال احتمال وقوع اشتباه را رد نکرد و گفت در مورد این حمله مشخص هنوز اطلاعاتی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن، وقوع یا عدم وقوع چنین اشتباهی را تایید کرد.
او افزود واشینگتن به همین دلیل در حال انجام تحقیقات کامل درباره این حادثه است و گفت اگر ارتش آمریکا اشتباه کند، «از آن درس میگیرد و تلاش میکند عملکرد خود را بهبود دهد».
ونس: حملات اخیر برای دشوار کردن حمله ایران به کشتیها بود
ونس در پاسخ به پرسشی درباره حملات هشتم و دهم شهریور به ایران و اینکه جنگ چه زمانی پایان خواهد یافت، با استفاده از عبارت «پایان جنگ» مخالفت کرد و گفت عملیات عمده رزمی مدتهاست ادامه ندارد.
او گفت: «کاری که فقط چند روز پیش انجام دادیم این بود که شلیک ایرانیها به کشتیهای تجاری را دشوارتر کردیم؛ باز هم برای اینکه جریان نفت و گاز به بازارهای جهانی انرژی ادامه پیدا کند.»
ونس گفت عملیات عمده رزمی حدود شش هفته طول کشید و افزود آمریکا از آن زمان تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را در عملیات «چکش نیمهشب» نابود کرده و در عملیات «خشم حماسی» نیز زیرساخت صنایع دفاعی برای تولید تسلیحات و بخش بزرگی از توان نظامی متعارف جمهوری اسلامی را از بین برده است.
او همچنین گفت آمریکا بازسازی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را دشوارتر کرده است.
به گفته ونس، پرسش درباره زمان پایان وضعیت کنونی در عمل به این معناست که جمهوری اسلامی چه زمانی حمله به کشتیها را متوقف خواهد کرد؛ موضوعی که او گفت پاسخ آن را نمیداند.
او در عین حال گفت تاثیر حملات ایران به کشتیها بر بازارهای جهانی انرژی «روزبهروز کمتر میشود».
شرط آمریکا برای مذاکره: شلیک به کشتیهای تجاری متوقف شود
ونس در ادامه گفت شرط واشینگتن برای ازسرگیری مذاکره با جمهوری اسلامی روشن است و تا زمانی که حمله به کشتیرانی تجاری ادامه داشته باشد، گفتوگویی انجام نخواهد شد.
او گفت: «پیام ما به ایرانیها ساده است و از همان ابتدا همین بوده است: باید شلیک به کشتیهای تجاری را متوقف کنند. باید متوقفش کنند. موضوع به همین سادگی است.»
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود: «رییسجمهوری کاملا روشن گفته است: ما با آنها مذاکره نمیکنیم و تا زمانی که شلیک به کشتیهای تجاری را متوقف نکنند، با آنها مذاکره نخواهیم کرد.»
ونس: همه گزینههای فشار بر جمهوری اسلامی روی میز است
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت دولت دونالد ترامپ ابزارهای متعددی برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی در اختیار دارد، اما قصد ندارد از پیش اعلام کند در ماهها و سالهای آینده از کدامیک استفاده خواهد کرد.
او گفت: «هر چیزی ممکن است مطرح باشد: فشار اقتصادی، فشار نظامی، فشار دیپلماتیک و فشار مخفیانه.»
ونس افزود همه این گزینهها در «جعبهابزار» رییسجمهوری قرار دارند و علنی کردن برنامههای احتمالی واشینگتن، دامنه تصمیمگیری ترامپ را محدود خواهد کرد.
او با لحنی طنزآمیز گفت بخشی از دلیل اینکه این گزینهها در «جعبهابزار» باقی میمانند این است که امیدوار است معاون رییسجمهوری «آنقدر احمق نباشد» که مقابل خبرنگاران و میلیونها بیننده اعلام کند دولت دقیقا قصد انجام چه کاری را دارد.
ونس: حملات ایران به کشتیها عامل بالا ماندن قیمت بنزین است
ونس در بخش دیگری از این نشست، حملات جمهوری اسلامی به کشتیرانی تجاری را دلیل اصلی بالا ماندن قیمت بنزین دانست.
او گفت: «واقعیت اساسی این است که دلیل بالا بودن قیمت بنزین در حال حاضر این است که ایرانیها به کشتیهای تجاری شلیک میکنند.»
به گفته او، جمهوری اسلامی حتی پس از امضای توافقی برای توقف حمله به کشتیهای تجاری، «تقریبا بلافاصله» این حملات را از سر گرفت.
ونس گفت این وضعیت نشان میدهد چرا توافقهایی مانند توافق نفتی آمریکا با ونزوئلا اهمیت دارند و افزود واشینگتن به این نتیجه رسیده است که نباید برای تامین انرژی جهان بیش از حد به هیچ طرفی وابسته باشد.
او همچنین از عملکرد متحدان اروپایی آمریکا انتقاد کرد و گفت ناتوانی آنها در کمک به تامین بازارهای جهانی انرژی، «پوچی» وضعیت کنونی را نشان میدهد.
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت دولت ترامپ در برابر دو گزینه قرار دارد: یا آمریکا منطقه را ترک کند که به گفته او دسترسی تضمینشده جهان به نفت و گاز را به خطر میاندازد، یا بپذیرد جمهوری اسلامی همچنان به کشتیها حمله میکند و برای جلوگیری از تبدیل شدن این حملات به بحران جهانی انرژی اقدام کند.
او گفت کشورهای عربی خلیج فارس نیز به واشینگتن گفتهاند خروج آمریکا و از میان رفتن تضمین دسترسی به نفت و گاز «بدترین اتفاق ممکن» خواهد بود.
ونس افزود: «میتوانیم بپذیریم که ایرانیها مثل آدمهای دیوانه به کشتیها شلیک خواهند کرد و ما هم هر کاری لازم باشد انجام خواهیم داد تا اطمینان پیدا کنیم اقدامات آنها به بحران جهانی انرژی منجر نمیشود.»
«اگر آمریکا نبود، بحران جهانی انرژی رخ میداد»
ونس گفت حفاظت آمریکا از کشتیرانی یکی از دلایلی است که تاکنون بحران جهانی انرژی رخ نداده است.
او افزود: «اگر رهبری پرزیدنت ترامپ و تلاش سخت نیروهای ما نبود، با یک بحران انرژی مواجه شده بودیم، زیرا ایرانیها حاضر نیستند رفتار تروریستی خود را در تنگه هرمز متوقف کنند.»
معاون رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت ایالات متحده تنها کشوری است که توانایی تضمین کنترل بر تنگه هرمز و تداوم جریان انرژی از این آبراه را دارد.
او گفت جمهوری اسلامی میخواهد «صفر میلیون بشکه» نفت از تنگه هرمز عبور کند، اما شب پیش از این نشست ۱۵ میلیون بشکه از این تنگه خارج شده است.
ونس افزود: «این بهخاطر ایالات متحده آمریکا است. اگر ما این کار را انجام ندهیم، هیچکس دیگری انجامش نخواهد داد و اگر هیچکس این کار را نکند، با یک بحران فاجعهبار جهانی انرژی مواجه خواهیم شد.»
ونس: توان ایران برای مختل کردن زندگی آمریکاییها بسیار محدود است
معاون رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش درباره احتمال اقدامات جمهوری اسلامی در خاک آمریکا گفت دولت این کشور از امنیت داخلی اطمینان دارد.
او گفت: «ما کاملا اطمینان داریم خاک آمریکا امن است.»
ونس افزود مقامهای آمریکایی انتظار دارند جمهوری اسلامی برای انجام اقداماتی تلاش کند که در بسیاری موارد توانایی اجرای آنها را ندارد.
به گفته او، دولت آمریکا بهطور مستمر بر شناسایی تهدیدهای سایبری احتمالی، مقابله با آنها و جلوگیری از وقوع حملات متمرکز است.
ونس گفت توانایی جمهوری اسلامی برای مختل کردن زندگی عادی شهروندان آمریکا «بسیار محدود» است و افزود: «صفر نیست، اما بسیار محدود است.»
او گفت شخصا حملات سایبری از سوی برخی بازیگران دیگر را تهدید بزرگتری میداند، اما تاکید کرد دولت آمریکا در تلاش است در برابر چنین تهدیدهایی «یک قدم جلوتر» باشد.
معاون رییسجمهوری آمریکا در پایان گفت خطر اقدام جمهوری اسلامی وجود دارد، اما به نظر او شهروندان آمریکایی نباید زندگی خود را تحت تاثیر نگرانی از «خطرات مبهم و نامشخص» قرار دهند.
