شبکه ایبیسینیوز در گزارشی نوشت که شماری از سناتورهای برجسته جمهوریخواه با تفاهمنامه دونالد ترامپ با حکومت ایران مخالفت کردهاند. منتقدان میگویند این توافق میلیاردها دلار امتیاز اقتصادی در اختیار تهران میگذارد، بدون آنکه محدودیتهای کافی بر برنامه هستهای ایران اعمال کند.
بر اساس این گزارش، اختلاف نظر میان رییسجمهوری آمریکا و برخی از نزدیکترین متحدانش در حزب جمهوریخواه، بر سر مفاد یادداشت تفاهمی است که ترامپ چهارشنبه با جمهوری اسلامی امضا کرد. منتقدان میگویند این توافق در ازای امتیازهای محدود، فرصت اقتصادی قابل توجهی برای بازسازی ایران فراهم میکند.
تام کاتن، رییس کمیته اطلاعات سنای آمریکا، گفت برخی جنبههای این توافق «در مسیر اشتباهی حرکت میکند.» او با تمجید از سیاستهای ترامپ در تضعیف جمهوری اسلامی، هشدار داد که نباید اهرم فشاری که طی سالهای گذشته علیه حکومت ایران ایجاد شده، از دست برود. کاتن از جمله چهرههای جمهوریخواهی است که پیشتر از ادامه حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده بود.
به گزارش ایبیسینیوز، منتقدان جمهوریخواه میگویند توافق جدید راه را برای افزایش درآمدهای نفتی ایران، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده این کشور و همچنین تشکیل صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران هموار میکند.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه از تگزاس، ایجاد چنین صندوقی را «ایدهای بهشدت اشتباه» توصیف کرد و گفت تجربه تاریخی نشان داده است که اختصاص میلیاردها دلار به حکومت ایران تصمیم درستی نیست. او ضمن تاکید بر حمایت از ترامپ، افزود که رییسجمهوری در این پرونده «مشاورههای نادرستی» دریافت کرده و نباید حتی «یک سنت» در اختیار حکومت ایران قرار گیرد.
راجر ویکر، رییس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز در بیانیهای اعلام کرد که صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری پیشنهادی، در مقایسه با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دولت باراک اوباما، امتیاز مالی بسیار بزرگتری برای ایران محسوب میشود. او همچنین با لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای ایران و هرگونه فشار بر اسرائیل برای توقف عملیات علیه حزبالله مخالفت کرد و گفت جمهوری اسلامی همچنان شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» را دنبال میکند و هر منابع مالی جدیدی را در همین مسیر هزینه خواهد کرد.
ترامپ اما تاکید کرده است که آمریکا هیچ سهمی در تامین منابع صندوق بازسازی نخواهد داشت. او گفت: «ما حتی ۱۰ سنت هم پرداخت نمیکنیم. اگر کشورهای دیگر بخواهند چنین کاری انجام دهند، تصمیم خودشان است.»
ایبیسینیوز همچنین گزارش داد که برخی سناتورها نسبت به آینده تنگه هرمز نیز ابراز نگرانی کردهاند. اگرچه در یادداشت تفاهم بر بازگشایی این آبراه بدون دریافت عوارض تاکید شده، جان کورنین، سناتور جمهوریخواه از تگزاس، هشدار داد که این توافق مانعی برای جلوگیری از اقدام دوباره جمهوری اسلامی در مسدود کردن تنگه هرمز یا اعمال هزینه برای عبور کشتیها ایجاد نمیکند.
یکی دیگر از محورهای اصلی انتقاد جمهوریخواهان، نبود الزام برای نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و فقدان سازوکاری مشخص برای جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای در آینده است. در متن یادداشت تفاهم تنها بر تعهد پیشین ایران مبنی بر دنبال نکردن سلاح هستهای و ادامه مذاکرات درباره سرنوشت ذخایر هستهای این کشور تاکید شده است.
راجر ویکر گفت این توافق، دستاوردهای عملیات نظامی اخیر آمریکا علیه ایران را تضعیف میکند، زیرا دهها میلیارد دلار پیش از دریافت هرگونه امتیاز هستهای در اختیار تهران قرار میگیرد. بیل کسیدی، دیگر سناتور جمهوریخواه، نیز گفت این توافق جاهطلبیهای هستهای ایران را مهار نکرده است.
در مقابل، لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، با وجود برخی انتقادها از مفاد تفاهم، از آغاز مسیر دیپلماسی حمایت کرد. او گفت بدون این یادداشت تفاهم، تنها گزینه پیشروی آمریکا ادامه جنگ یا حفظ وضعیت موجود بود و به همین دلیل مزایای امضای این توافق را بیش از معایب آن میداند. گراهام افزود به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، توصیه کرده است برای دستیابی به یک توافق مناسب تلاش کند، اما در صورت لزوم آماده ترک مذاکرات نیز باشد.
دولت آمریکا در واکنش به این انتقادها اعلام کرده است که کاهش تحریمها و دسترسی حکومت ایران به داراییهایش به تعهدهای مشخص هستهای تهران وابسته است و مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی ادامه خواهد یافت. مقامهای دولت تاکید کردهاند که یادداشت تفاهم فعلی تنها چارچوب اولیه مذاکرات است و توافق نهایی محسوب نمیشود.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز در دفاع از رویکرد دولت گفت حتی اگر احتمال تغییر رفتار جمهوری اسلامی اندک باشد، ارزش آن را دارد که این فرصت دیپلماتیک آزموده شود؛ زیرا در غیر این صورت حکومت ایران از مزایای پیشبینیشده در توافق بهرهمند نخواهد شد.
