مدیر بزرگترین شرکت اپراتور نفتکش جهان هشدار داد مالکان کشتیها تا چند هفته دیگر نیز عبور و مرور در تنگه هرمز را از سر نخواهند گرفت، زیرا باید اطمینان حاصل کنند تفاهم اخیر میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، «ملموس و واقعی» است.
جوتارو تامورا، مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی، در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز که سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، اعلام کرد با وجود توافق تهران و واشینگتن برای بازگشایی تنگه هرمز، بسیاری از شرکتها در خصوص ازسرگیری تردد شناورهای خود در این آبراه محتاط هستند و ترجیح میدهند تا روشنتر شدن شرایط، صبر کنند.
او افزود: «آنچه باید اتفاق بیفتد، صرفا یک توافق ساده میان کشورهای ذیربط نیست. این توافق باید واقعی و ملموس باشد و آثار آن بهصورت عملی در تنگه هرمز دیده شود، بهگونهای که خطوط کشتیرانی برای عبور دوباره از این مسیر، آسودگی خاطر داشته باشند.»
آمریکا و جمهوری اسلامی بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
اظهارات تامورا در شرایطی مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۵ خرداد اعلام کرد پس از تفاهم اخیر، کشتیها در حال آغاز حرکت از تنگه هرمز هستند و بسیاری از آنها نفت بارگیری کردهاند.
ترامپ وضعیت این گذرگاه راهبردی را «کاملا امن» توصیف کرد.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز ۲۵ خرداد در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت روند افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز «از همین حالا آغاز شده و بهتدریج در طول زمان شتاب خواهد گرفت».
روند بازگشایی تنگه هرمز شاید حتی یک ماه طول بکشد
مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی در ادامه اظهارات خود گفت از زمان آغاز جنگ اخیر، تلاشهایی برای بازگشایی تنگه هرمز انجام گرفته، اما هیچ یک به نتیجه نرسیده است.
تامورا افزود: «با توجه به تجربه چند ماه گذشته، گمان میکنم منطقی است فرض کنیم که این روند دستکم چند هفته و شاید حتی یک ماه زمان ببرد.»
فایننشالتایمز نوشت مصاحبه با تامورا پیش از اعلام رسمی تفاهم میان تهران و واشینگتن در ۲۵ خرداد انجام شده است. با این حال، شرکت میتسویی اعلام کرد تامورا پس از اعلام توافق نیز همچنان بر ارزیابی پیشین خود تاکید دارد.
پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. این مسیر همچنین یکی از شریانهای اصلی انتقال غلات و کالاهای مصرفی به خلیج فارس به شمار میرود.
شرکت میتسویی ژاپن بیش از ۹۰۰ کشتی را در ناوگان خود مدیریت میکند که بیش از ۲۰۰ فروند از آنها به حمل نفت خام، فرآوردههای نفتی و مواد شیمیایی اختصاص دارند.
این شرکت از نظر تعداد نفتکشها، بزرگترین اپراتور نفتکش جهان محسوب میشود.
تلاش برای تخلیه ملوانان گرفتار
فایننشالتایمز به نقل از شرکتهای کشتیرانی و مالکان شناورها گزارش داد مسئولیت هماهنگی برای خروج حدود ۵۰۰ کشتی گرفتار در خلیج فارس باید بر عهده سازمان بینالمللی دریانوردی قرار گیرد.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، اعلام کرد این نهاد وابسته به سازمان ملل در حال ارزیابی امکان عبور کشتیها و انجام تجارت «بهصورت ایمن و مطمئن» است و میکوشد از خطرات احتمالی مانند مینهای دریایی و همچنین ازدحام ترافیکی که میتواند به بروز حوادث منجر شود، جلوگیری کند.
به گفته او، سازمان بینالمللی دریانوردی همچنان در تلاش است تا «کریدوری امن» برای تخلیه دریانوردانی که بیش از ۱۰۰ روز در خلیج فارس گرفتار شدهاند، ایجاد کند.
رویترز اول خرداد نوشت بیش از ۲۰ هزار ملوان در حدود دو هزار کشتی در آبهای خلیج فارس سرگردان ماندهاند. بسیاری از آنها امکان ترک شناورهای خود را ندارند و با کمبود غذا، آب آشامیدنی و عدم اطمینان نسبت به آینده، دست و پنجه نرم میکنند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
