دونالد ترامپ به والاستریتژورنال گفت محاصره دریایی جنوب ایران جمهوری اسلامی را «بسیار فقیر» کرده و تاکید کرد تا هر زمان لازم باشد آن را ادامه میدهد. این روزنامه نوشت سرنگونی بالگرد آپاچی برای او کماهمیت بوده، در حالی که ترامپ پیشتر بر لزوم پاسخ آمریکا تاکید کرده بود.
نیویورکتایمز در گزارشی که شامگاه سهشنبه ۱۹ خرداد منتشر کرد، نوشت آمریکا پیشنهاد کرده مذاکرات مفصل با جمهوری اسلامی تابستان پیشِ رو در سوئیس برگزار شود.
به گفته این مقامها و دیپلماتها، گفتوگوها در حال حاضر به چهار محور اصلی شامل تعلیق ۲۰ ساله هرگونه غنیسازی اورانیوم، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای رقیقسازی اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی، برچیدن سه سایت نطنز، فردو و اصفهان و موافقت تهران با بازرسیهای سرزده آژانس رسیده است.
به نوشته نیویورکتایمز، هنوز روشن نیست که تازهترین تحولات، از جمله اظهارات سهشنبه ترامپ مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی یک بالگرد آمریکایی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و ایالات متحده ناچار به پاسخگویی خواهد بود، آیا مذاکرات را به عقب خواهد راند یا نه.
این رسانه نوشت: «ایالات متحده ماههاست از ایران خواسته است بپذیرد دستکم به مدت ۲۰ سال هیچگونه غنیسازی اورانیوم انجام ندهد. ایرانیها در مقابل پیشنهاد توقف ۱۰ ساله را مطرح کردهاند، اما مقامهای آمریکایی معتقدند آنها در نهایت به ۱۵ سال رضایت خواهند داد.»
به گفته دو مقام آمریکایی آشنا با مذاکرات، ایالات متحده با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد بازرسی سازمان ملل، همکاری خواهد کرد تا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را رقیق کند.
مقامهای آمریکایی برای خود نقشی فعال در جابهجایی و مدیریت مواد هستهای در نظر گرفتهاند؛ چیزی که ایران همواره آن را ممنوع کرده است. مقامهای ایرانی میگویند ایالات متحده تنها نقش ناظر خواهد داشت.
ایالات متحده میخواهد بازرسان بینالمللی بتوانند هر زمان و در هر نقطهای در داخل ایران، بازرسی «سرزده» انجام دهند. روشن نیست دولت ایران با این موضوع موافقت خواهد کرد یا نه.
این گزارش همچنین اشاره میکند که هرچند ایالات متحده خواستار برچیدن سه سایت هستهای اصلی نطنز، فردو و اصفهان شده است، جمهوری اسلامی درباره برچیدن دو مرکز گفتوگو کرده است و اصرار دارد یکی از آنها را باز و فعال نگه دارد. به نوشته نیویورکتایمز، این موضوع از جمله موارد مشکلساز در روند گفتوگوهای جاری است.
این گزارش میافزاید: «گفتوگوها در وضعیتی بسیار حساس قرار دارند. جمهوری اسلامی و اسرائیل، یکشنبه و دوشنبه با یکدیگر تبادل آتش کردند و ترامپ گفت یک بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش آمریکا، دوشنبه در نزدیکی سواحل عمان سرنگون شده است. خدمه این بالگرد نجات یافتند.»
نیویورکتایمز سفر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا و جرد کوشنر، دیگر عضو تیم مذاکرهکننده آمریکا، به آزمایشگاه فوقمحرمانه هستهای در ایالت تنسی را نشانهای از آماده شدن ایالات متحده برای چگونگی برخورد با ذخایر ۱۱ تنی اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی ارزیابی کرده است.
دو مقام آمریکایی به این روزنامه گفتند کانال مذاکراتی میان عراقچی و ویتکاف، از شامگاه یکشنبه تا بامداد دوشنبه، نقشی حیاتی در پیشگیری از گسترش تخاصم میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایفا کرد. در این بازه زمانی ویتکاف پیامهایی را منتقل کرد و از حکومت ایران خواست در تبادل حملات موشکی با اسرائیل از تشدید تنش خودداری کند.
مقامها گفتند این گفتوگوها در اعلام ایران مبنی بر توقف شلیک به اسرائیل نقش داشت. سپس ترامپ نتانیاهو را تحت فشار گذاشت تا حمله برنامهریزیشده در داخل ایران را لغو کند.
مقامهای کاخ سفید ابراز خوشبینی میکنند که درگیری میان اسرائیل و ایران فقط یک انحراف کوتاهمدت باشد. خوشبینترین آنها معتقدند گفتوگوهای مفصل درباره سازوکارهای برچیدن برنامه هستهای ایران، شاید تا میانه ماه ژوئن در سوئیس آغاز شود.
این مذاکرات پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مطرح شده که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و در ۱۹ فروردین با اعلام آتشبس متوقف شد.
با وجود آتشبس، تنشها در هفتههای بعد ادامه یافت و تنگه هرمز، برنامه هستهای جمهوری اسلامی و درگیریهای پراکنده میان جمهوری اسلامی و اسرائیل همچنان از محورهای اصلی بحران باقی ماندند.
بر اساس پژوهش تازه محققان دپارتمان «صلح و تعارض» دانشگاه اوپسالا در سوئد که سهشنبه ۱۹ خرداد در نشریه «مطالعات صلح» دانشگاه آکسفورد منتشر شد، در سال ۲۰۲۵، ۶۵ درگیری فعال در جهان ثبت شد. از این میان، هشت درگیری در دسته «درگیریهای مستقیم میان دولتها» قرار گرفتهاند؛ رقمی که نسبت به سال پیش دو برابر شده و بالاترین شمار این نوع درگیریها از زمانی است که برنامه «دادههای منازعات» در دانشگاه اوپسالا در سال ۱۹۴۶ آغاز شد.
هشت درگیری مستقیم میان دولتها، جنگهای روسیه و اوکراین، جنگ ۱۲روزه، درگیریها میان هند و پاکستان، تایلند و کامبوج، درگیریهای اسرائیل در سوریه و یمن، درگیری مرزی میان افغانستان و پاکستان و تنشها در دریای سرخ و خلیج عدن میان آمریکا و بریتانیا در یک سو و حوثیهای یمن از سوی دیگر را شامل میشود.
باقی درگیریها به نوشته این مقاله، درگیریهای داخلی و نبرد میان نیروهای دولتی در کشورها با گروههای شورشی و مخالفان مسلح بود.
شانس دیویس، تحلیلگر ارشد برنامه دادههای منازعات به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «اکنون شاهد افزایش آشکار درگیریها میان دولتها هستیم. برای مدت طولانی، جنگهای میاندولتی بهنسبت نادر بودند، اما تحولات سالهای اخیر از افزایش تنشهای بینالمللی و تغییر در نظم امنیتی جهانی حکایت دارد.»
بیشترین شمار کشتهشدگان از نسلکُشی رواندا در سال ۱۹۹۴
دادههای این پژوهش نشان میدهد شمار کشتهشدگان در سال ۲۰۲۵ به بالاترین رقم ثبتشده از سال ۱۹۹۴ رسید و حدود ۲۴۴ هزار و ۶۰۰ نفر در درگیریها کشته شدند. این رقم در سال ۲۰۲۴، ۱۸۷ هزار نفر بود.
ترزه پترسون، تحلیلگر ارشد و مدیر پروژه در برنامه دادههای منازعات اوپسالا، به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «موضوع فقط افزایش شمار درگیریها نیست، بلکه سطح بسیار بالای خشونت مرگبار نیز مطرح است. شاهد افزایش چشمگیر خشونت علیه غیرنظامیان هستیم، بهخصوص در سودان.»
در این پژوهش، درگیریها در چند دسته اصلی طبقهبندی شدهاند. نخست، «خشونت مبتنی بر دولت» که جنگهای داخلی و همچنین جنگهای میان کشورها را در بر میگیرد؛ در این نوع درگیریها، دستکم یکی از طرفها دولت است. جنگهای اوکراین، سودان و غزه در این دسته قرار گرفتهاند.
دسته دوم، «خشونت غیردولتی» است که به درگیری میان دو گروه غیردولتی اشاره دارد؛ از جمله درگیریهای فرقهای در پاکستان یا خشونتهای مرتبط با کارتلها در مکزیک.
دسته سوم، «خشونت یکطرفه» است؛ خشونتی که در آن غیرنظامیان هدف قرار میگیرند، مانند سرکوب اعتراضات در تانزانیا از سوی دولت در سال گذشته یا حملات گروههای شورشی به غیرنظامیان در جمهوری دموکراتیک کنگو.
بر اساس این پژوهش، از میان ۶۵ درگیری ثبتشده در سال ۲۰۲۵، ۱۳ مورد به سطح «جنگ» رسیدند؛ تعریفی که به درگیریهایی با بیش از هزار کشته در میدان نبرد طی یک سال اطلاق میشود.
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین جنگ سال ۲۰۲۵
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین درگیری میاندولتی بود و ۶۲ درصد از کل کشتهشدگان مرتبط با نبرد را به خود اختصاص داد.
در سال ۲۰۲۵، ۷۷ هزار و ۷۰۰ نفر در روسیه و ۱۴ هزار نفر در اوکراین کشته شدند. با توجه به اینکه طرفهای درگیر بهطور منظم آمار کشتهها را منتشر نمیکنند، پژوهشگران اوپسالا برای رسیدن به این آمار از منابع علنی گوناگون، از جمله شبکههای اجتماعی، استفاده کردهاند.
آنها نتیجه گرفتهاند که در بازه زمانی مورد مطالعه شمار کشتههای روسیه در میدان نبرد افزایش یافته و تلفات اوکراین بهنسبت ثابت مانده است.
جنگ اسرائیل و حماس با ۱۴ هزار و ۴۰۰ کشته در سال ۲۰۲۵ دومین درگیری مرگبار ثبت شده در این پژوهش است. به نوشته محققان این رقم به دلیل آتشبس در ماههای پایانی سال نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش داشت.
درگیریها در سودان با ۱۲ هزار و ۲۰۰ کشته سومین درگیری مرگبار دولتی شناخته شد. پژوهشگران تاکید کردهاند که این رقم فقط جنگ میان نیروهای دولتی و نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع را در بر میگیرد.
سودان از نظر خشونت علیه غیرنظامیان در صدر فهرست این پژوهش قرار دارد. در بخشی از گزارش آمده است: «تنها پس از تصرف شهر الفاشر سودان در سال گذشته، دهها هزار غیرنظامی سودانی در کشتارهای جمعی به دست نیروهای پشتیبانی سریع کشته شدند.»
درگیریهای شدید در دارفور که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده بود، در سال ۲۰۱۷ پایان یافت. با این حال خشونتهای پراکنده قومی از آن زمان تا کنون ادامه داشت و در سال گذشته به درگیریهایی خونبار و شدید تبدیل شد
دولت ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که تجدید خشونتها در این منطقه به حدی است که میتوان گفت یک نسلکُشی مجدد در حال وقوع است.
دلیل افزایش جنگها
یکی از دلایلی که پژوهشگران برای افزایش درگیریها در جهان طی دهه گذشته مطرح کردهاند، تغییر در نظم بینالمللی است؛ نظمی که از زمان جنگ جهانی دوم به رهبری آمریکا شکل گرفته بود.
در این پژوهش آمده است: «با استناد به راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا، این کشور اکنون علیه نظمی که خود آن را شکل داده بود، عمل میکند. شمار بسیار بالای درگیریها و جنگهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵، بهویژه رکوردشکنی شمار درگیریهای میاندولتی، به استدلال شمار فزایندهای از صاحبنظران اعتبار میبخشد که معتقدند جهان با پایان «صلح آمریکایی» و نظم جهانی لیبرال روبهروست.»
با این حال در این گزارش تاکید شده است که دادههای مورد بررسی به پژوهشگران اجازه نمیدهد میان تغییرات مشخص در سیاست آمریکا و افزایش شمار درگیریهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵ که با نخستین سال دولت دوم دونالد ترامپ همزمان است، رابطه علتومعلولی مستقیم برقرار کند.
پژوهشگران همچنین هشدار دادهاند که علت درگیریها و جنگها هرچه باشد، به نظر نمیرسد سال ۲۰۲۶ از سال گذشته آرامتر باشد.
با گذشت ۱۰۰ روز از آغاز حملات دوباره اسرائیل به جنوب لبنان، تلفات انسانی و خسارتهای اقتصادی ناشی از این جنگ همچنان رو به افزایش است؛ آن هم در شرایطی که پس از آغاز مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل با میانجیگری آمریکا، آتشبس اعلام شده بود.
بر اساس گزارش سهشنبه ۱۹ خرداد العربیه، شمار کشتهشدگان درگیریهای اسرائیل و حزبالله لبنان از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون به سه هزار و ۶۳۷ نفر و شمار زخمیها به ۱۱ هزار و ۱۸۸ نفر رسیده است.
از سوی دیگر، با وجود تلاش آمریکا برای جلوگیری از تشدید تنشها، اسرائیل حمله اخیر جمهوری اسلامی به این کشور را اقدامی برای تغییر معادلات بازدارندگی در جبهه شمالی تلقی کرد و به آن پاسخ داد، زیرا از نگاه اسرائیل، بیپاسخ ماندن حمله تهران میتوانست آزادی عمل این کشور را در مقابله با حزبالله، محدود کند.
۴۷ کشته در نیروهای مسلح لبنان
میشل منسه، وزیر دفاع لبنان، در نشست اخیر هیات دولت این کشور اعلام کرد ۴۷ نفر از نیروهای مسلح و امنیتی لبنان در جریان درگیریها با اسرائیل کشته شدهاند که ۲۹ نفر از آنان عضو ارتش لبنان بودهاند.
العربیه نوشت هزینههای جنگ تنها به نهادهای دولتی محدود نشده و حزبالله نیز با افزایش تلفات در میان نیروهای خود روبهرو شده است.
افزون بر این، بسیاری از ساکنان مناطق شیعهنشین و حامی این گروه، خانههای خود را از دست داده یا از روستاهایشان آواره شدهاند.
به نوشته این رسانه، همین موضوع باعث شده برخی از ساکنان این مناطق نسبت به ادامه درگیریها اعتراض کنند و از اینکه به گفته آنها، زندگی و داراییهایشان «فدای ایران» شده است، ابراز نارضایتی کنند.
استفاده از نیروهای زیر ۱۸ سال
منابع امنیتی به العربیه و الحدث گفتند حزبالله در جریان جنگ جاری از نیروهای زیر ۱۸ سال استفاده کرده و آنها را برای جنگ به جنوب لبنان فرستاده است.
این منابع احتمال دادند تلفات گسترده حزبالله در ماههای گذشته، دلیل اصلی اتکای این گروه به نیروهای کمسنوسالتر باشد.
به گفته این منابع، حزبالله در جنگی که از آن با عنوان «حمایت از جمهوری اسلامی ایران» یاد شده و همچنین در درگیریهای سال ۲۰۲۴ مرتبط با جنگ غزه، هزاران نفر از نیروهای خود را از دست داده است.
آنها گفتند حزبالله شمار زیادی از فرماندهان، مسئولان میدانی و نیروهای باتجربه و آموزشدیده خود را از دست داده و همین مساله، باعث شده که این گروه به نیروهای جوانتر متکی شود.
اورشلیمپست ۱۴ فروردین گزارش داد شماری از نیروهای یگان رضوان حزبالله که بهتازگی بهدست ارتش اسرائیل در جنوب لبنان اسیر شدهاند، از وضعیت بد روحی در میان اعضای این گروه خبر میدهند.
مشارکت متحدان حزبالله در نبردها
منابع امنیتی همچنین از حضور برخی گروههای همپیمان حزبالله در نبردهای جنوب لبنان خبر دادند.
به گفته آنها، نیروهایی از حماس و متحدان سوری، در کنار نیروهای حزبالله در برخی جبههها حضور داشتهاند. موضوعی که به گفته این منابع، نشاندهنده تلاش برای جبران کمبود نیروهای باتجربه در صفوف حزبالله است.
علی الامین، سردبیر وبسایت «جنوبیه»، نیز به العربیه گفت حزبالله بهدلیل از دست دادن بخش بزرگی از نیروهای حرفهای خود، بیش از گذشته به نیروهای نسل جوان وابسته شده است.
او افزود حزبالله در جنگ اخیر حدود سه هزار و ۵۰۰ نیروی خود را از دست داده، بدون آن که این آمار بهطور رسمی در اطلاعیههای ترحیم این گروه اعلام شده باشد.
الامین همچنین گفت بخش عمده نیروهای حزبالله نه در نبردهای مستقیم، بلکه در نتیجه فروریختن ساختمانها و محلهای استقرارشان پس از حملات اسرائیل، کشته شدهاند.
به گفته او، تنها شمار محدودی از نیروهای این گروه در درگیریهای مستقیم، بهویژه در نبردهای شهرهای الخیام و بنت جبیل، جان خود را از دست دادهاند.
در حالی که مذاکرات مستقیم دیپلماتیک در واشینگتن برای تثبیت آتشبس ادامه دارد، حملات هوایی و توپخانهای اسرائیل به مناطق مختلف استانهای صور، نبطیه، صیدا و الزهرانی همچنان ادامه یافته و عملیات تخریب خانهها نیز متوقف نشده است.
العربیه در پایان گزارش خود نوشت برآورد میشود خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ در لبنان از سال ۲۰۲۴ تاکنون به بیش از ۲۵ تا ۲۶ میلیارد دلار رسیده باشد.
«کیسیانای»، رسانه رسمی کره شمالی، سهشنبه ۱۹ خرداد گزارش داد این توافق «فصل تازهای» در روابط پکن و پیونگیانگ است.
بر اساس این گزارش، شی در دیدار با رهبر کره شمالی بر عزم پکن برای تقویت روابط دوجانبه تاکید کرد. دو طرف همچنین توافق کردند از طریق تبادل هیاتهای بلندپایه، ارتباطات راهبردی خود را گسترش دهند.
رهبر کره شمالی نیز حمایت کامل خود را از سیاست «چین واحد» اعلام کرد. اصلی که پکن بر مبنای آن تایوان را بخشی جداییناپذیر از قلمرو خود میداند.
چین بارها تهدید کرده در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد. دولت تایپه ادعاهای حاکمیتی چین را رد میکند.
کره شمالی تنها متحد چین به شمار میرود که با پکن پیمان رسمی دفاع متقابل دارد. توافقی که دو کشور را در صورت بروز تهدیدات امنیتی، به حمایت نظامی از یکدیگر متعهد میکند.
این نخستین سفر شی به کره شمالی در هفت سال گذشته است. او آخرین بار در ژوئن ۲۰۱۹ به پیونگیانگ سفر کرده بود.
بازدید شی از برج دوستی چین و کره
شینهوا، خبرگزاری رسمی چین، گزارش داد شی در ادامه برنامههای خود در ۱۹ خرداد، از برج دوستی چین و کره در پیونگیانگ، یادبود سربازان چینی کشتهشده در جنگ کره، بازدید کرد.
پیشتر در ۱۸ خرداد، رهبران کره شمالی و چین به همراه همسران خود و مقامهای ارشد دو کشور، در مراسم اجرای ترانههای چینی و کرهای شرکت کردند.
همچنین کیم به مناسبت شصتوپنجمین سالگرد پیمان دوستی دو کشور، ضیافتی رسمی برای شی و هیات همراه او برگزار کرد.
به گزارش رسانه رسمی کره شمالی، رییسجمهوری چین در این مراسم روابط پکن و پیونگیانگ را در «آستانه یک نقطه آغاز تاریخی جدید» توصیف کرد.
با این حال، خبرگزاری رویترز گزارش داد رسانههای کره شمالی به طرح احتمالی پرونده هستهای این کشور یا روابط پیونگیانگ با واشینگتن در مذاکرات کیم و شی اشارهای نکردند.
جا یان چونگ، استاد علوم سیاسی دانشگاه ملی سنگاپور، معتقد است عدم پرداختن به این موضوعات نشان میدهد پکن ترجیح داده این سفر در چارچوب تقویت روابط دوجانبه و پیوندهای سنتی میان چین و کره شمالی به تصویر کشیده شود.
روایتهای متفاوت رسانهای در چین و کره شمالی
به گزارش رویترز، تحلیلگران معتقدند با وجود تاکید متقابل پکن و پیونگیانگ بر روابط دوستانه، روایتهای رسمی دو کشور از دیدار رهبرانشان را میتوان نشاندهنده «تفاوت در اولویتها» دانست.
شینهوا در گزارش خود بر موضوعاتی همچون تبادلات سطح بالا، همکاریهای تجاری و کشاورزی و همچنین احیای مسیرهای حملونقل میان دو کشور تمرکز کرد.
در مقابل، خبرگزاری رسمی کره شمالی این دیدار را بیش از هر چیز در قالب «پیمانی میان دو شریک برابر» به تصویر کشید.
لیم اول-چول، استاد دانشگاه کیونگنام کره جنوبی، گفت روایت رسمی پیونگیانگ از دیدار کیم و شی بر «کرامت» حکومت کره شمالی و «روابط ویژه» میان دو کشور تاکید دارد، در حالی که پکن بیشتر بر روابط عملی میان دولتها و ابتکارهای خود برای نظم بینالمللی متمرکز است.
هونگ مین، پژوهشگر ارشد موسسه اتحاد ملی کره، نیز گفت: «کره شمالی عناصری را که میتوانست این کشور را بهعنوان طرفی تابع، وابسته یا بهرهمند نشان دهد، حذف کرد و آن را بهصورت رابطهای میان دو شریک برابر بازنویسی کرد.»
او افزود: «پیونگیانگ نشانههای همبستگی، مانند پیامهای ضدآمریکایی و مواضع مرتبط با تایوان را برجسته کرد.»
