گزارشها از شنیده شدن دهها صدای تیراندازی در نزدیکی کاخ سفید خبر میدهد. به گزارش رسانههای آمریکایی، خبرنگاران در داخل کاخ سفید در محل امن مستقر شدند و ماموران سرویس مخفی در چمن شمالی کاخ سفید در حالی دیده میشوند که تفنگ در دست دارند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از دیدار محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، اعلام کرد تهران در حال تمرکز بر نهایی کردن یک «یادداشت تفاهم» است.
رسانههای حکومتی در ایران همچنین گزارش دادند منیر پیش از ترک تهران، با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز دیدار کرده است.
ارتش پاکستان اعلام کرد مذاکرات ۲۴ ساعت گذشته «پیشرفتهای امیدوارکنندهای» در مسیر دستیابی به یک تفاهم نهایی به همراه داشته است.
واشینگتن: شاید ظرف چند روز آینده چیزی برای اعلام داشته باشیم
به گزارش خبرگزاری رویترز، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، که به هند سفر کرده، نیز گفت در موضوع ایران پیشرفتهایی حاصل شده و واشینگتن ممکن است «در روزهای آینده» موضع یا خبر تازهای اعلام کند.
روبیو در جمع خبرنگاران در دهلینو گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده و حتی همین حالا که با شما صحبت میکنم، کارهایی در حال انجام است. این احتمال وجود دارد که امروز، فردا یا ظرف چند روز آینده، چیزی برای گفتن داشته باشیم.»
همزمان فایننشال تایمز گزارش داد میانجیهای «جنگ ایران» معتقدند در حال نزدیک شدن به توافقی هستند که آتشبس میان واشینگتن و تهران را به مدت ۶۰ روز تمدید و چارچوبی برای مذاکرات درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایجاد کند.
افرادی که در جریان این مذاکرات قرار دارند به این رسانه گفتند این توافق شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و همچنین تعهد به بررسی رقیقسازی یا واگذاری ذخایر اورانیوم با غنای بالا خواهد بود.
فایننشال تایمز افزود آمریکا همچنین محاصره بنادر ایران را کاهش میدهد و با کاهش تحریمها و آزادسازی مرحلهای داراییهای مسدودشده تهران در خارج از کشور هم موافقت خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت روند این هفته به سمت کاهش اختلافها بوده، اما هنوز موضوعهایی باقی مانده که باید از طریق میانجیها بررسی شود.
او افزود: «باید منتظر ماند و دید وضعیت ظرف سه یا چهار روز آینده به کجا میرسد.»
تنگه هرمز و توقف حملات، محور مذاکرات
پاکستان تلاش میکند پس از وقوع جنگ، اختلافهای تهران و واشینگتن را کاهش دهد. جنگی که باعث بسته شدن بخش عمدهای از تردد کشتیها در تنگه هرمز شده و بازارهای جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده است.
رویترز گزارش داد مذاکرات بر محور سندی ۱۴ مادهای که ایران آن را چارچوب اصلی گفتوگوها میداند و همچنین پیامهای ردوبدلشده میان دو طرف، متمرکز بوده است.
بقایی گفت موضوع محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا اهمیت دارد، اما اولویت تهران پایان دادن به خطر حملات جدید آمریکا و همچنین توقف درگیریها در لبنان است. جایی که نیروهای حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، با ارتش اسرائیل در جنوب لبنان درگیر هستند.
تکرار مواضع تهران و واشینگتن
روبیو بار دیگر خواستههای دولت آمریکا را تکرار کرد و گفت: «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. تنگهها باید بدون عوارض باز باشند و ایران باید اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد.»
قالیباف نیز گفت جمهوری اسلامی «حقوق مشروع» خود را هم در میدان نبرد و هم از مسیر دیپلماسی دنبال خواهد کرد، اما افزود تهران نمیتواند به «طرفی که هیچ صداقتی ندارد» اعتماد کند. اتهامی که مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر نیز بارها مطرح کردهاند.
او همچنین گفت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در دوره آتشبس تواناییهای خود را بازسازی کردهاند و اگر آمریکا «احمقانه جنگ را از سر بگیرد»، پیامدهای آن «شدیدتر و تلختر» از آغاز درگیری خواهد بود.
نگرانی ترامپ از تبعات جنگ
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که محبوبیتش تحت تاثیر افزایش قیمت انرژی در آمریکا قرار گرفته، اول خرداد ماه اعلام کرد بهدلیل تحولات مربوط به ایران و برخی مسائل دیگر، در مراسم عروسی پسرش در آخر هفته شرکت نخواهد کرد و در واشینگتن میماند.
با وجود جنگ ۴۰ روزه، جمهوری اسلامی همچنان ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی خود و همچنین توان موشکی، پهپادی و شبکه نیروهای نیابتیاش را حفظ کرده است. تواناییهایی که آمریکا و اسرائیل میگویند هدفشان محدود کردن آنهاست.
خبرگزاری رویترز شنبه دوم خرداد به نقل از رسانههای دولتی ترکیه گزارش داد بازداشتها در چارچوب تحقیقات دادستانی استانبول درباره «دخالت در آرای نمایندگان» در جریان کنگره حزب جمهوریخواه خلق انجام شده است.
در این کنگره، اوزل به رهبری حزب رسیده بود.
دادگاه تجدیدنظر ترکیه ۳۱ اردیبهشت حکم داد که این کنگره بهدلیل «تخلفات» نامشخص باطل است و در نتیجه، کمال قلیچداراوغلو، رهبر پیشین حزب، دوباره به ریاست بازمیگردد.
قلیچداراوغلو که شکست او در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۳ مقابل اردوغان شکافهای داخلی حزب را تشدید کرده بود، دوم خرداد از اعضای حزب خواست از اختلافات داخلی پرهیز کنند و گفت حزب باید «ارزشهای اخلاقی» خود را حفظ کند.
او همچنین گفت هنوز با اوزل گفتوگو نکرده است.
کودتای قضایی علیه اپوزیسیون؟
رهبری حزب جمهوریخواه خلق به ریاست اوزل، حکم دادگاه را «کودتای قضایی» توصیف کرد و گفت که «از مسیرهای حقوقی» با آن مقابله خواهد کرد.
اوزل نیز اعلام کرد «شبانهروز» در ساختمان مرکزی حزب در آنکارا باقی خواهد ماند.
دفتر دادستانی استانبول اعلام کرد افراد بازداشتشده در هفت استان، از جمله استانبول، آنکارا و ازمیر، به اتهامهایی چون «نقض قانون احزاب سیاسی»، «دریافت رشوه» و «پولشویی»، بازداشت شدهاند.
به گزارش خبرگزاری آناتولی، نیروهای امنیتی همزمان عملیات بازرسی و توقیف در خانههای متهمان انجام دادهاند.
تحولات اخیر در حالی رخ میدهد که طی ماههای گذشته، فشار قضایی و امنیتی بر مخالفان دولت اردوغان بار دیگر افزایش یافته است.
پیشتر نیز رسانههای ترکیه و نهادهای حقوق بشری از بازداشت فعالان سیاسی، روزنامهنگاران و مقامهای محلی وابسته به اپوزیسیون خبر داده بودند. روندی که منتقدان آن را بخشی از تلاش دولت برای محدود کردن رقبای سیاسی پیش از انتخابات آینده میدانند.
در ماههای گذشته، شماری از شهرداران و مقامهای محلی حزب جمهوریخواه خلق نیز با پروندههای قضایی و بازداشت مواجه شدند که این موضوع، اعتراض گسترده مخالفان را در پی داشت.
نگرانی از تضعیف بیشتر دموکراسی در ترکیه
تحلیلگران میگویند حکم اخیر دادگاه، که بسیاری آن را آزمونی برای مرز میان دموکراسی و اقتدارگرایی در ترکیه میدانند، میتواند حکومت ۲۳ ساله اردوغان را طولانیتر کند؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد ترکیه همچنان با تورم سنگین و بحران هزینههای زندگی روبهروست.
انتخابات بعدی ترکیه قرار است سال ۲۰۲۸ برگزار شود، اما اگر اردوغان بخواهد بار دیگر نامزد شود، احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام افزایش مییابد، زیرا قانون اساسی ترکیه محدودیت دوره ریاستجمهوری تعیین کرده است.
برخی تحلیلگران میگویند حکم دادگاه علیه رهبری حزب جمهوریخواه خلق میتواند زمینه را برای چنین سناریویی فراهم کند.
دولت ترکیه اتهام استفاده سیاسی از دستگاه قضایی علیه مخالفان را رد میکند و میگوید قوه قضاییه این کشور مستقل عمل میکند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، گفتوگوهای سازمان ملل برای بازبینی پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، که مهمترین چارچوب بینالمللی کنترل تسلیحات هستهای به شمار میرود، پس از چهار هفته مذاکره و در شرایطی که انتظارات از ابتدا پایین بود، بدون دستیابی به توافق پایان یافت.
دو هونگ ویت، رییس کنفرانس و نماینده ویتنام، جمعه اول خرداد اعلام کرد که با وجود تلاشهای صورتگرفته، امکان دستیابی به توافق درباره موضوعات اصلی وجود نداشته است. او گفت: «با وجود تمام تلاشهای ما، برداشت من این است که کنفرانس در موقعیتی نیست که بتواند درباره بخشهای اساسی کار خود به توافق برسد» و افزود به همین دلیل سند نهایی برای تصویب ارائه نخواهد شد.
این سومین بار پیاپی است که روند بازبینی پیمان انپیتی شکست میخورد؛ بازبینیهای قبلی در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ نیز بدون نتیجه پایان یافته بودند. مذاکرات امسال در حالی انجام شد که نگرانیها درباره احتمال آغاز دور تازهای از رقابت تسلیحات هستهای، همزمان با افزایش تنشهای ژئوپلیتیک، رو به افزایش است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، آخرین نسخه متن مورد مذاکره تنها تصریح میکرد که ایران «هرگز» نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. با این حال، این عبارت همچنان در داخل کروشه باقی مانده بود. نکتهای که نشانهای از ادامه اختلاف میان کشورها بود. در نسخه اولیه متن، عبارت مربوط به «عدم پایبندی ایران» به تعهداتش آمده بود که در جریان مذاکرات حذف شده بود. در همین حال، نگرانیها درباره برنامه هستهای کره شمالی و حتی اشاره به خلع سلاح هستهای شبهجزیره کره نیز از متن حذف شده بود. همچنین درخواست مستقیم از آمریکا و روسیه برای آغاز مذاکرات درباره توافقی جایگزین برای پیمان «نیواستارت» (New START)، که محدودکننده زرادخانههای هستهای دو کشور بود و در ماه فوریه منقضی شد، از نسخه نهایی کنار گذاشته شد.
با وجود تعدیلهای گسترده، متن همچنان به خطر ازسرگیری آزمایشهای هستهای از سوی روسیه، چین و آمریکا، رشد زرادخانههای هستهای و حملات به زیرساختهای هستهای اشاره داشت؛ موضوعاتی که نشاندهنده نگرانیهای فزاینده درباره آینده نظام کنترل تسلیحات جهانی است.
ریچارد گووان، تحلیلگر گروه بینالمللی بحران، پیش از پایان مذاکرات هشدار داده بود که متن پیمان بهتدریج «کمتر و کمتر با واقعیت درگیریهای کنونی و خطرهای گسترش تسلیحات هستهای هماهنگ میشود.» او بهطور مشخص به ایران و کره شمالی بهعنوان نمونههایی از این چالشها اشاره کرده بود.
کارشناسان تاکید میکنند شکست مذاکرات باعث از بین رفتن پیمان انپیتی نمیشود، اما میتواند به کاهش مشروعیت و اثربخشی آن منجر شود. ست شلدن از کارزار بینالمللی نابودی سلاحهای هستهای (ICAN) گفت اگرچه بیشتر کشورها با حسن نیت برای خلع سلاح تلاش میکنند، اما تعداد محدودی از قدرتهای هستهای و برخی متحدانشان با گسترش زرادخانهها و مانعتراشی در مسیر خلع سلاح، پیمان را تضعیف کرده و جهان را به سوی خطر بیشتری سوق میدهند.
بر اساس دادههای موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (SIPRI)، تا ژانویه ۲۰۲۵، ۹ کشور دارای سلاح هستهای شامل آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا، هند، پاکستان، اسرائیل و کره شمالی در مجموع ۱۲ هزار و ۲۴۱ کلاهک هستهای در اختیار داشتهاند که حدود ۹۰ درصد آنها متعلق به آمریکا و روسیه بوده است. همزمان، برخی کشورها در حال نوسازی یا افزایش ذخایر تسلیحات هستهای خود هستند؛ روندی که نگرانیها درباره تضعیف نظام جهانی کنترل تسلیحات را افزایش داده است.
پیمان انپیتی که از سال ۱۹۷۰ اجرایی شده و تقریباً همه کشورهای جهان - به جز کشورهایی مانند اسرائیل، هند و پاکستان - به آن نپیوستهاند، با هدف جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای، پیشبرد خلع سلاح و حمایت از استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای شکل گرفته است. شکست تازه مذاکرات نشان میدهد اختلاف میان قدرتهای جهانی بر سر آینده کنترل تسلیحات هستهای همچنان عمیق باقی مانده و دستیابی به اجماع در این حوزه دشوارتر از گذشته شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه اول خرداد گزارش داد بیش از ۲۰ هزار ملوان در حدود دو هزار کشتی در آبهای خلیج فارس سرگردان ماندهاند؛ بسیاری از آنها امکان ترک شناورهای خود را ندارند و با کمبود غذا، آب آشامیدنی و عدم اطمینان نسبت به آینده دست و پنجه نرم میکنند.
دریانوردانی که در هفتههای اخیر با رویترز مصاحبه کردهاند، از چالشها و اضطراب مداوم خود در اوضاع جنگی منطقه سخن گفتهاند.
سلمان صدیقی، ملوان هندی که در یکی از کشتیهای گرفتار حضور دارد، در تماسی تلفنی به رویترز گفت: «تنها کاری که اینجا انجام میدهیم، این است که برای گذراندن شب برنامهریزی کنیم و دعا کنیم در جریان حملات هدف قرار نگیریم.»
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
انزوای دریانوردان در منطقه جنگی
در حالی که بحران در خلیج فارس ادامه دارد، خبرنگاران رویترز بهتازگی با یک قایق امدادرسانی به سوی کشتیهای پهلوگرفته در سواحل عربستان سعودی رفتند.
در این زمان، ملوانان یک نفتکش با تجمع کنار نردههای شناور، برای خبرنگاران دست تکان دادند. رویترز این رویداد را «لحظهای نادر از تماس آنها با جهان خارج» توصیف کرد.
بر اساس این گزارش، دریانوردان گرفتار در خلیج فارس نزدیک به سه ماه است در شرایطی منزوی و پراضطراب به سر میبرند. آنها در فضایی محدود، میان کابینهای کوچک، سالنهای غذاخوری مشترک و عرشههای داغ کشتیها روزگار میگذرانند و تنها با شمار اندکی از همکاران خود در تماس هستند.
محمد اراشدی، هماهنگکننده شبکه جهان عرب و ایران در فدراسیون بینالمللی کارکنان حملونقل (ITF)، هشدار داد وضعیت جنگی منطقه آسیبپذیری دریانوردان را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
به گفته او، بسیاری از ملوانان با مشکلاتی همچون تاخیر در پرداخت دستمزد، مخالفت با بازگرداندن آنها به کشورهایشان، کمبود آذوقه و نگرانی از حملات موشکی و پهپادی مواجهاند.
اراشدی افزود برخی از دریانوردان در تماسهای تلفنی با او گریه کردهاند.
اول خرداد، مارک روته، دبیرکل ناتو، در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو این ائتلاف در سوئد هشدار داد هرگونه تهدید علیه گذرگاههای راهبردی دریایی، از جمله تنگه هرمز، میتواند پیامدهای گستردهای برای امنیت بینالمللی و اقتصاد جهانی داشته باشد.
به گفته او، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز موضوعی مهم برای همه اعضای ناتو است، اما ممکن است بهطور مستقیم در چارچوب ماموریت رسمی این ائتلاف قرار نگیرد.
گرفتار میان حقوقهای معوقه و هراس جنگ
موهیت کوهلی، کاپیتان یک کشتی باری که پس از آغاز جنگ در خلیج فارس گرفتار شده بود، گفت در ابتدا حتی تصور بسته شدن تنگه هرمز هم برای او امکانپذیر نبود.
کشتی تحت فرمان او که متعلق به شرکتی آلمانی بود، توانست در منطقهای امن در نزدیکی بندر دمام عربستان سعودی لنگر بیندازد، اما تنها چند روز پس از آغاز درگیریها، خدمه کشتی شاهد عبور موشکها و پهپادهایی بودند که حکومت ایران به سوی کشورهای حاشیه خلیج فارس شلیک میکرد.
کوهلی در گفتوگو با رویترز پس از بازگشت به هند، با اشاره به فضای حاکم بر کشتی گفت: «خدمهای که همیشه پرجنبوجوش و پرسروصدا بودند، ناگهان ساکت شدند. زمان غذا خوردن کوتاهتر شد و همه با احتیاط بیشتری صحبت میکردند.»
او افزود مالکان کشتی برای اعزام نیروهای جایگزین با خدمه همکاری کردند.
با این حال، مقام فدراسیون بینالمللی کارکنان حملونقل خاطرنشان کرد تمامی دریانوردان گرفتار در تنگه هرمز وضعیت مشابهی ندارند و بسیاری از آنها با چالشها و فشارهای بهمراتب شدیدتری روبهرو هستند.
اراشدی گفت در برخی پروندههای در دست بررسی، حقوق ناچیز ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلاری ملوانان از سال گذشته پرداخت نشده و برخی مالکان کشتی نیز از فراهم کردن امکان بازگشت آنها به کشورشان خودداری میکنند یا این کار را مشروط به صرفنظر کردن ملوانان از مطالبات معوقهشان دانستهاند.
او هشدار داد به برخی از ملوانان گرفتار تنها یک وعده غذا در روز شامل برنج یا عدس داده میشود و دسترسی آنها به اینترنت به چند دقیقه محدود شده است؛ فرصتی کوتاه برای تماس با خانواده یا درخواست کمک از بیرون.
اراشدی بر ضرورت حمایت فوری از این دریانوردان تاکید کرد: «آنها به یک مداخله جمعی نیاز دارند؛ زیرا هم بخشی حیاتی از اقتصاد و زنجیره تامین جهانی هستند و هم بهعنوان دریانوردان غیرنظامی باید مورد حمایت قرار گیرند.»
تلاش برای تسهیل خروج ملوانان از برزخ
رویترز در ادامه نوشت کشورهای حاشیه خلیج فارس اقداماتی را برای کمکرسانی به خدمه کشتیهای گرفتار آغاز کردهاند؛ از جمله تسهیل روند تامین تدارکات و جابهجایی نیروها.
سلیمان المزروعی، رییس سازمان بنادر عربستان سعودی، گفت مهمترین مساله برای دریانوردان گرفتار این است که بدانند ساحلی امن «به روی آنها باز است».
به گفته او، سازمان بنادر عربستان سعودی تاکنون به صدها کشتی در تامین مواد غذایی، آب آشامیدنی، سوخت و دارو کمک کرده و امکان انتقال بیش از ۵۰۰ ملوان را فراهم آورده است.
