جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در کاخ سفید درباره مذاکرات واشینگتن و تهران گفت: «بدیهی است که این مذاکرات بسیار حساس هستند. صبح چهارشنبه مدت قابلتوجهی با جرد کوشنر و استیو ویتکاف تلفنی صحبت کردم و همچنین با تعدادی از دوستانمان در جهان عرب گفتوگو داشتم. فکر میکنم ما در حال پیشرفت هستیم.»
ونس در ادامه گفت: «پرسش اساسی این است که آیا این پیشرفت به اندازهای است که خط قرمز رییسجمهوری را تامین کند یا نه. این خط قرمز بسیار ساده است: او باید اطمینان پیدا کند که ما مجموعهای از تضمینها و سازوکارهای حفاظتی را برقرار کردهایم، بهگونهای که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند. مسئله همین است.»
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود: «فکر میکنم از زمانی که پاکستان را ترک کردیم، پیشرفت زیادی داشتهایم. تصور میکنم در پاکستان هم مقداری پیشرفت حاصل شد، اما پس از آن پیشرفت بیشتری کردهایم. اما در نهایت، هدف مذاکرات همین است؛ ما میخواهیم بتوانیم با اطمینان در چشم مردم آمریکا نگاه کنیم و بگوییم که شما دیگر لازم نیست نگران دسترسی این رژیم بسیار خطرناک به خطرناکترین سلاحهای جهان باشید.»
او تاکید کرد: «این هدفی است که بر آن تمرکز کردهایم. باز هم میگویم، راههای زیادی برای رسیدن به این هدف وجود دارد. رییسجمهوری فعلا ما را در مسیر دیپلماسی قرار داده و تمرکز من نیز بر همین مسیر است.»
روزنامه تایمز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت گزارش داد که احتمال استعفای وِسلی اِستریتینگ، وزیر بهداشت کابینه استارمر، قوت گرفته است. دور از انتظار نیست که او پنجشنبه کنار برود و با ورود به رقابتهای حزب کارگر برای تغییر رهبر حزب، رویدادها به سمتی برود که برنامه دولت استارمر که چارلز آن را با شکوه و تشریفات فراوان تشریح کرد، هرگز به مرحله اجرا نرسد.
تایمز نوشت که دفتر استریتینگ به درخواست برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداد. سخنگوی استارمر هم گفت نخستوزیر به وزیر بهداشت خود اعتماد کامل دارد، اما از اظهارنظر درباره دیدار پیشین میان این دو نفر خودداری کرد.
تیم وزیر بهداشت گفت او نیز درباره آن دیدار، که در دفتر استارمر در داونینگاستریت برگزار شد، اظهارنظر نخواهد کرد تا توجهها را از سخنرانی پادشاه منحرف نکند.
استریتینگ بعدتر در شبکه ایکس به تمجید از دستاوردهای خود در کاهش زمان انتظار در نظام درمانی دولتی بریتانیا پرداخت. او نوشت: «کارهای زیادی انجام شده، کارهای زیادی هم مانده است»؛ اما به این گزارش اشارهای نکرد.
چالش در دولت بر سر چیست؟
مساله با شکست سنگین حزب کارگر در انتخابات شوراهای محلی انگلستان شروع شد. این حزب در انتخابات ۱۸ اردیبهشت بخش قابل توجهی از رایها را بهویژه در مناطقی از مرکز و شمال انگلستان و همچنین در بخشهایی از لندن که پایگاه سنتی این حزب به شمار میآید، از دست داد.
در مقابل، حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا» به رهبری نایجل فاراژ، بیش از ۳۵۰ کرسی در شوراهای محلی انگلستان به دست آورد و حالا اگر همین مسیر را در انتخابات ملی ادامه دهد، به اپوزیسیون اصلی در اسکاتلند و ولز تبدیل میشود.
خبرگزاری رویترز پس از اعلام رسمی این شکست حزب کارگر، نتایج انتخابات محلی را نشاندهنده عمق نارضایتی از نخستوزیر بریتانیا خواند و نوشت که تنها دو سال پس از پیروزی قاطع او در انتخابات سراسری، تردیدها را درباره آینده سیاسیاش افزایش داد.
برخی نمایندگان حزب کارگر پس از نتایج انتخابات هشدار دادند که اگر این حزب در اسکاتلند عملکرد ضعیفی داشته باشد، قدرت را در ولز از دست بدهد و نتواند بخش زیادی از حدود ۲۵۰۰ کرسی تحت دفاع خود در انگلستان را حفظ کند، فشارها بر استارمر برای کنارهگیری یا دستکم تعیین جدول زمانی خروجش از قدرت افزایش خواهد یافت.
با این حال، همزمان گزارشهایی از تلاش برخی از اعضای حزب برای ایجاد تغییرات بنیادین در دفتر نخستوزیری و جایگزینی استارمر با فردی دیگر منتشر شد.
در این میان استارمر کوشیده است چالشها علیه اقتدار خود را کماهمیت جلوه دهد و سخنرانی پادشاه بریتانیا که از سوی دولت نوشته و از سوی پادشاه قرائت میشود، برنامههایی را برای تقویت رشد اقتصادی، امنیت انرژی و دفاع اعلام کرد.
سخنرانی پادشاه در بریتانیا در واقع ابزار رسمی دولت برای اعلام برنامههای سال آینده است، اما سخنرانی ۲۳ اردیبهشت چارلز، به جای نمایش دادنِ اقتدار و برنامهریزی دولت استارمر، زیر سایه بحران رهبری او و گزارشها درباره احتمال استعفای وزیر بهداشت و آغاز رقابت برای جانشینی نخستوزیر قرار گرفت.
این موضوع، در کنار اخبار مرتبط با تلاشهای استریتینگ احتمال ورود رقبای دیگر به رقابتهای درونحزبی علیه نخستوزیر کنونی را افزایش داده است. علاوه بر وزیر بهداشت، نام اندی برنهم، شهردار منچستر، و آنجلا رینر، معاون پیشین نخستوزیر، نیز مطرح شده است، هرچند هر دو آنها پیش از آنکه بتوانند نامزد شوند، باید موانعی را از پیش رو بردارند.
پادشاه چه گفت؟
استارمر امیدوار بود با رونمایی از برنامه دولتش، اقتدار رو به کاهش خود را تقویت کند. اما به نقل از رویترز این برنامه برای بیش از ۹۰ نماینده حزب کارگر که از او خواستهاند جدول زمانی خروج خود را تعیین کند، چیز تازهای در بر نداشت.
منتقدان میگویند استارمر با این شیوه رهبری، حزب کارگر را در انتخابات ملی بعدی، که قرار است در سال ۲۰۲۹ برگزار شود، فقط به سوی شکست خواهد برد.
استارمر در مقدمه سخنرانی پادشاه تکرار کرد که جهان «امروز از هر زمان دیگری در طول عمر ما بیثباتتر و خطرناکتر است» و دولت او باید از سنتِ جستوجوی پاسخها در «وضع موجود» فاصله بگیرد.
با این حال، بخش عمده سخنرانی پادشاه تکرار صورتبندی رسمی سیاستهایی بود که پیشتر اعلام شده بودند؛ از جمله تلاش برای تحریک رشد اقتصادی کمرمق از طریق ایجاد روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا.
چارلز که از کاخ باکینگهام با ردیف باشکوهی از کالسکهها به پارلمان رسیده بود، مراسمی را رهبری کرد که برخی سنتهای آن به قرن شانزدهم بازمیگردد و در چارچوب تقسیم اختیارات در قانون اساسی بریتانیا، برنامه دولت را ارائه میکند.
او خطاب به نمایندگان مجلس اعیان بریتانیا گفت: «وزیران من تصمیمهایی خواهند گرفت که امنیت انرژی، دفاعی و اقتصادی بریتانیا را در بلندمدت حفظ کند.»
در حوزه اقتصاد و کسبوکار، پادشاه به نیابت از دولت وعده داد که با تاخیر در پرداختها به کسبوکارهای کوچک مقابله کند و از طریق کاهش مقررات غیرضروری، زمینه رشد را فراهم آورد. زیرساختها نیز جایگاه مهمی در این سخنرانی داشتند و به برنامههایی برای توسعه فرودگاهها، ساخت سریعتر جادهها، پروژه ریلی شمال انگلستان و حمایت از تولید داخلی فولاد اشاره شد.
در بخش خدمات عمومی، دولت از اصلاح پلیس، نوسازی خدمات ملی سلامت، اصلاح دادگاهها و نظام عدالت کیفری، پاکسازی صنعت آب و تاسیس راهآهن ملی جدید سخن گفت. پادشاه بریتانیا همچنین ارتقای استاندارد مدارس، اصلاح نظام نیازهای آموزشی ویژه، حمایت از کارآموزی، مقابله با بیکاری جوانان و اصلاح نظام رفاه برای کمک به جوانان و افراد دارای معلولیت اشاره کرد.
در حوزه حکمرانی، پادشاه وعده داد قانونی برای افزایش پاسخگویی مقامهای عمومی ارائه کند و امکان سلب عناوین اشرافی را فراهم آورد.
سیاست خارجی، با تمرکز بر ایران و خاورمیانه
پادشاه بریتانیا از درگیری در خاورمیانه بهعنوان تازهترین نمونه بیثباتی در جهانی «خطرناک و بیثبات» نام برد و تاکید کرد که امنیت انرژی، دفاعی و اقتصادی کشور در چنین فضایی در معرض آزمون است.
او همچنین افزود که باید با رویکردی مبتنی بر قدرت، منافع ملی و ارزیابی آرام و سنجیده به تحولات بینالمللی پاسخ داد.
هرچند او در این سخنرانی بهطور ویژه به جنگ ایران اشاره نکرد، اما چند محور آن بهطور مستقیم با نگرانیهای بریتانیا درباره خاورمیانه و پرونده جمهوری اسلامی ارتباط داشت.
پادشاه بریتانیا اعلام کرد برای مقابله با تهدید فزاینده نهادهای دولتی خارجی و نیروهای نیابتی آنها قانونگذاری خواهد کرد.
او گفت: «دولت من در واکنش به حمله هولناک در ساوتپورت، اقداماتی را برای حفاظت از مردم بریتانیا در برابر خشونت افراطی انجام خواهد داد و یاد قربانیان، مجروحان و خانوادههای آنان را گرامی خواهد داشت.»
موضوع خاورمیانه هم در پیوند با امنیت انرژی مطرح شد.
او گفت: «وزیران من معتقدند استقلال انرژی باید هدفی بلندمدت در حوزه امنیت ملی باشد و امنیت انرژی کشور، همانگونه که رخدادهای اخیر در خاورمیانه نشان داده است، به سرمایهگذاری و اصلاحات بلندمدت نیاز دارد. همچنین افزایش تولید انرژی پاک بریتانیایی کمک خواهد کرد تا دشمنان بریتانیا نتوانند امنیت اقتصادی مردم بریتانیا را هدف قرار دهند.»
پادشاه چارلز در بخش دیگری از سخنرانیاش به تداوم تلاشهای دولت بریتانیا برای تحقق صلح بلندمدت در خاورمیانه و حمایت از راهحل دو کشوری برای پایان مناقشه اسرائیل و فلسطین تاکید کرد. همچنین گفت که دولت برای مقابله با یهودستیزی و اطمینان از اینکه همه جوامع احساس امنیت کنند، اقدام فوری انجام خواهد داد.
