اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد دو کشتی تجاری آمریکا که دوشنبه از تنگه هرمز عبور کردند، بدون اسکورت حرکت کردند. به گفته این مقام، جمهوری اسلامی شلیک نکرده و قواعد درگیری تغییر کرده و نیروهای آمریکا میتوانند تهدیدهای فوری را هدف قرار دهند.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت در گزارشی نوشت که اقدامات حزبالله، پیامدهای سیاسی قابل توجهی نیز به همراه داشته است: در بیروت، مخالفتها با وضعیت حزبالله بهعنوان یک گروه مسلح تشدید شد.
رقیبان داخلی، این گروه را عامل قرار گرفتن لبنان در معرض جنگهای مکرر با اسرائیل میدانند.
فروردین ۱۴۰۵، دولت لبنان برای نخستین بار در چند دهه گذشته، وارد گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل شد. تصمیمی که حزبالله بهشدت با آن مخالفت کرد.
با این حال، بیش از ۱۰ مقام حزبالله گفتند این گروه همچنان فرصتی برای تغییر شرایط میبیند؛ از جمله از طریق همراستایی با تهران در جنگ با اسرائیل و آمریکا.
گروه مسلح شیعه حزبالله که در سال ۱۹۸۲ (۱۳۶۱) بهوسیله سپاه پاسداران تاسیس شد، دو روز پس از آغاز درگیریها با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، وارد جنگ شد.
به گفته منابع مطلع، هدف این است که موضوع لبنان وارد دستور کار مذاکرات آمریکا و حکومت ایران شود و فشار تهران، به آتشبس قویتری بینجامد.
خسارتهای سنگین و تلاش برای بازسازی
حزبالله در جنگ قبلی ضربات سنگینی متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه و حدود پنج هزار نیروی آن و تضعیف نفوذش در دولت لبنان.
با این حال، این گروه که با کمک تهران دوباره مسلح شد، با تاکتیکهای جدید و پهپادها، پس از یک آتشبس شکننده ۱۵ماهه، بار دیگر وارد درگیری شد.
ابراهیم الموسوی، نماینده حزبالله، گفت که این گروه در پی «شکستن چرخهای» است که به گفته او، در آن اسرائیل بدون گرفتن پاسخ، حمله میکند.
او با اذعان به تلفات حزبالله گفت در شرایطی که «کرامت و حاکمیت» مطرح است، محاسبه تعداد کشتهها اولویت ندارد.
رویترز نوشت که دفتر رسانهای حزبالله، آمار کشته شدن چند هزار نیروی خود را رد کرد.
تلفات و فشار بر جامعه
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون بیش از دو هزار و ۶۰۰ نفر در این کشور کشته شدهاند.
این آمار تفکیکی میان غیرنظامیان و نیروهای نظامی قائل نشده است.
منابعی گفتند تلفات حزبالله در این آمار لحاظ نشده و ممکن است به چند هزار نفر برسد.
در جنوب بیروت، پس از آتشبس ۲۷ فروردین ۱۴۰۵، دهها قبر تازه با پیکر نیروهای کشتهشده پر شد و در روستای یاطر، مرگ ۳۴ نیروی حزبالله ثبت شده است.
جامعه شیعه لبنان بیشترین آسیب را دیده و بسیاری به مناطق دیگر پناه بردهاند. جایی که برخی حزبالله را مسئول جنگ میدانند.
ادامه درگیری و بنبست سیاسی
اسرائیل اکنون حضور خود را در منطقهای تا عمق حدود ۱۰ کیلومتری لبنان تثبیت کرده و میگوید هدفش جلوگیری از حملات حزبالله است.
یک مقام اسرائیلی گفت حزبالله با حمله در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ آتشبس را نقض کرد و اسرائیل قصد دارد تهدید را از میان بردارد.
ارتش اسرائیل از شلیک صدها راکت و پهپاد از سوی حزبالله خبر داده و کشته شدن ۱۷ نظامی خود را اعلام کرده است.
حزبالله نیز آتشبس فروردین ۱۴۰۵ را بیمعنا دانسته و به حملات ادامه داده است.
نقش ایران و چشمانداز مذاکرات
یک دیپلمات، اقدامات حزبالله لبنان را «خطرآفرینی بزرگ» و در عین حال تلاشی برای نقش داشتن در راهحل آینده تنشها میان آمریکا و اسرائیل و جمهوری اسلامی توصیف کرد.
تهران خواستار گنجاندن موضوع حزبالله در هر توافقی شده، اما دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است توافق با حکومت ایران، به لبنان «مرتبط نخواهد بود».
برخی مقامهای غربی نیز احتمال دادهاند توافقی حاصل شود که شامل لبنان نباشد.
اختلاف بر سر خلع سلاح
حزبالله میگوید به جمهوری اسلامی «اعتماد کامل» دارد و تهران، متحدانش را معامله نخواهد کرد.
در مقابل، آمریکا بر حق دفاع اسرائیل تاکید کرده و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خلع سلاح حزبالله را «شرط صلح» دانسته است.
حزبالله این موضوع را رد کرده و آن را به گفتوگوی ملی موکول کرده است.
مقامهای لبنانی هشدار دادهاند تلاش برای خلع سلاح اجباری میتواند به درگیری داخلی منجر شود.
در همین حال، مقامهای لبنان معتقدند گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل با میانجیگری آمریکا بهترین مسیر برای دستیابی به آتشبس پایدار و خروج نیروهای اسرائیلی است.
جمهوری اسلامی، دوشنبه ۱۴ اردیبهشت به نیروهای آمریکایی هشدار داد وارد تنگه هرمز نشوند. این هشدار پس از آن مطرح شد که ترامپ اعلام کرد آمریکا قصد دارد به کشتیهایی که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران در خلیج فارس گرفتار شدهاند، کمک کند.
رییسجمهوری آمریکا جزییات زیادی از این طرح ارائه نکرد. طرحی که هدف آن کمک به کشتیها و خدمهای است که به گفته او بیش از دو ماه است در این آبراه حیاتی گیر افتادهاند و با کمبود غذا و دیگر مایحتاج روبهرو هستند.
او ۱۳ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «به این کشورها گفتهایم که کشتیهایشان را بهطور امن از این آبراههای محدود خارج خواهیم کرد تا بتوانند آزادانه به کار خود ادامه دهند.»
هشدار نظامی تهران
در واکنش به این وضعیت، فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، به نیروهای آمریکایی هشدار داد از ورود به تنگه هرمز خودداری کنند و اعلام کرد در برابر هرگونه تهدید، «پاسخی سخت» خواهد داد.
این نهاد همچنین از کشتیهای تجاری و نفتکشها خواست بدون هماهنگی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، از هرگونه جابهجایی خودداری کنند.
علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، در بیانیهای گفت: «بارها اعلام کردهایم امنیت تنگه هرمز در اختیار ماست و عبور ایمن شناورها باید با هماهنگی نیروهای مسلح ما انجام شود.»
او افزود: «هشدار میدهیم هر نیروی نظامی خارجی، بهویژه ارتش آمریکا، در صورت نزدیک شدن یا ورود به تنگه هرمز، هدف قرار خواهد گرفت.»
طرح آمریکا برای حمایت از کشتیها
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد برای این ماموریت از ۱۵ هزار نیروی نظامی، بیش از ۱۰۰ هواگرد مستقر در دریا و خشکی، و همچنین ناوهای جنگی و پهپادها استفاده خواهد شد.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «حمایت ما از این ماموریت دفاعی برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی ضروری است؛ در حالی که همزمان محاصره دریایی را حفظ میکنیم.»
به گفته سازمان بینالمللی دریانوردی، در جریان درگیری اخیر، صدها کشتی و حدود ۲۰ هزار دریانورد، نتوانستهاند از تنگه عبور کنند.
ساعاتی پس از اظهارات ترامپ، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد یک نفتکش در تنگه هرمز هدف پرتابههایی ناشناس قرار گرفته است.
این نهاد افزود همه خدمه در این حادثه که در فاصله ۷۸ مایل دریایی شمال فجیره در امارات متحده عربی رخ داد، سالم هستند، اما جزییات بیشتری منتشر نشده است.
تداوم اختلال در کشتیرانی
ایران بیش از دو ماه است تقریبا تردد همه کشتیها از خلیج فارس، بهجز کشتیهای خود را متوقف کرده و این وضعیت باعث افزایش شدید قیمت انرژی شده است.
برخی کشتیها هنگام تلاش برای عبور از تنگه هرمز گزارش دادهاند هدف تیراندازی قرار گرفتهاند و تهران چند کشتی دیگر را نیز توقیف کرده است.
آمریکا نیز از ماه گذشته محاصرهای علیه کشتیهایی که از بنادر ایران حرکت میکنند، اعمال کرد.
دولت ترامپ در تلاش است با جلب حمایت دیگر کشورها، ائتلافی بینالمللی برای تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز تشکیل دهد و این اقدام را ترکیبی از تحرکات دیپلماتیک و هماهنگی نظامی، توصیف کرده است.
هنوز مشخص نیست این عملیات شامل کدام کشورها میشود یا دقیقا چگونه اجرا خواهد شد.
گزارشها حاکی از آن است که این طرح لزوما شامل اسکورت کشتیهای تجاری بهوسیله نیروی دریایی آمریکا نخواهد بود.
خبرگزاری رویترز نوشت که کاخ سفید نیز بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
ترامپ هشدار داد هرگونه اخلال در این عملیات «با قاطعیت پاسخ داده خواهد شد».
بررسی پاسخ آمریکا به پیشنهاد تهران
بازارهای سهام دوشنبه ۱۴ اردیبهشت اندکی رشد کردند، در حالی که قیمت نفت تغییر زیادی نداشت. این در حالی است که قیمت نفت هفته گذشته و در پی ابهام درباره زمان و نحوه پایان درگیری، به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
تهران یکشنبه اعلام کرد پاسخ آمریکا به پیشنهاد جدید خود برای مذاکرات صلح را دریافت کرده است. یک روز پس از آنکه ترامپ گفت احتمالا این پیشنهاد را رد خواهد کرد، زیرا «بهای کافی [از سوی حکومت ایران] پرداخت نشده» است.
ترامپ شامگاه یکشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت مذاکرات «بسیار خوب» پیش میرود، اما توضیح بیشتری ارائه نکرد.
رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند واشینگتن پاسخ خود به پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران را از طریق پاکستان منتقل کرده و جمهوری اسلامی در حال بررسی آن است.
هنوز تایید مستقلی در این زمینه از سوی آمریکا یا پاکستان منتشر نشده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت: «در این مرحله، مذاکره هستهای نداریم.»
این اظهارات به پیشنهاد تهران برای به تعویق انداختن مذاکرات هستهای تا پس از پایان جنگ و لغو محاصرههای متقابل در خلیج فارس اشاره داشت.
آمریکا و اسرائیل چهار هفته پیش کارزار بمباران خود علیه حکومت ایران را متوقف کردند و مقامهای ایالات متحده و جمهوری اسلامی، در اسلامآباد یک دور مذاکره برگزار کردند، اما تلاشها برای برگزاری دورهای بعدی تاکنون به نتیجه نرسیده است.
اختلاف بر سر برنامه هستهای
پیشنهاد تهران برای به تعویق انداختن مذاکرات هستهای با درخواست مکرر واشینگتن مبنی بر اعمال محدودیتهای سخت بر برنامه هستهای حکومت ایران پیش از پایان جنگ در تضاد است.
آمریکا میخواهد ایران ذخایر بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا را کنار بگذارد. موادی که به گفته واشینگتن میتواند برای ساخت سلاح هستهای استفاده شود.
تهران تاکید دارد برنامه هستهایاش صلحآمیز است، هرچند اعلام کرده در ازای لغو تحریمها حاضر به پذیرش برخی محدودیتهاست. محدودیتهایی که در توافق سال ۲۰۱۵ (برجام) پذیرفته شده بود، اما ترامپ از آن خارج شد.
رویترز نوشت در حالی که رییسجمهوری آمریکا میگوید عجلهای ندارد، با فشار داخلی برای پایان دادن به کنترل ایران بر تنگه هرمز مواجه است. مسیری که بسته شدنش ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز را مختل کرده و قیمت سوخت در آمریکا را افزایش داده است.
حزب جمهوریخواه نیز در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره در آبان ماه با خطر نارضایتی رایدهندگان بهدلیل افزایش قیمتها روبهروست.
رسانهها در ایران گزارش دادند پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران شامل خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، لغو محاصره، آزادسازی داراییهای مسدودشده، پرداخت غرامت، رفع تحریمها، پایان جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، و ایجاد سازوکار جدیدی برای کنترل تنگه هرمز است.
همزمان با ادامه جدال لفظی میان مقامهای جمهوری اسلامی و آمریکا درباره وضعیت ترافیک دریایی در تنگه هرمز و سرنوشت جنگ، فرماندهی مرکزی ایالات متحده با اعلام اینکه از آغاز محاصره در ۲۳ فروردین ۴۹ کشتی تجاری را مجبور به تغییر مسیر کرده است، تاکید کرد: «نیروهای آمریکا به اجرای کامل عملیات محاصره متعهدند.»
از سوی دیگر تانکر ترکرز، نهاد مستقل ردیابی کشتیها، یکشنبه ۱۳ اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که از ابتدای ماه آوریل (۱۲ فروردین) ۲۵ نفتکش حامل نفت خام از آبهای سرزمینی ایران خارج شدهاند.
بر اساس این گزارش، از این تعداد، آمریکا هفت نفتکش را در دریای عرب و اقیانوس هند به سمت ایران بازگرداند، دو نفتکش دیگر نیز در اقیانوس هند به دست نیروهای آمریکایی توقیف شدند و ۱۵ نفتکش که بیشتر آنها در نیمه نخست آوریل (نیمه دوم فروردین) از ایران خارج شده بودند، به مقاصد یا نقاط تعیینشده اولیه رسیدند.
وزارت جنگ ایالات متحده سوم اردیبهشت اعلام کرد سومین کشتی حامل نفت مرتبط با جمهوری اسلامی را در آبهای بینالمللی توقیف کرد. در این اطلاعیه به مکان دقیق توقیف، مبداء و مقصد نفتکش توقیفشده اشاره نشده بود.
افزون بر این، تانکر ترکرز در پست یکشنبه ۱۳ اردیبهشت خود نوشت که یک نفتکش بسیار بزرگ شرکت ملی نفتکش ایران با بیش از ۱.۹ میلیون بشکه نفت خام، پس از دور زدن سامانههای رهگیری آمریکا به آبهای شرق دور رسیده است. ارزش محموله این شناور حدود ۲۲۰ میلیون دلار برآورد میشود.
مزاحمتهای مشکوک برای کشتیهای تجاری و باری در تنگه هرمز
این تحولات در حالی گزارش میشود که مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از دو رویداد امنیتی در آبهای اطراف ایران و امارات متحده عربی در روز یکشنبه خبر داده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، وابسته به ارتش این کشور، از حمله به یک کشتی باری در نزدیکی بندر سیریک در سواحل دریای عمان و همینطور «ایجاد مزاحمت غیرعادی» در مسیر یک کشتی تجرای در محدوده آبهای سرزمینی امارات متحده عربی خبر داد.
این نهاد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک کشتی باری یکشنبه ۱۳ اردیبهشت، در حدود ۲۰ کیلومتری غرب سیریک در تنگه هرمز، هدف حمله قرار گرفته است.»
به گفته کاپیتان این کشتی «چند قایق کوچک» به آن حمله کردهاند با این حال تمامی خدمه کشتی در سلامت هستند.
این مرکز حدود یک ساعت بعد، در پستی دیگر نوشت که یک کشتی تجاری در حال عبور از آبهای منطقه راسالخیمه در امارات متحده عربی، از فعالیتهای مشکوک و مزاحمت غیرعادی در مسیر خود خبر داده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا افزود که به کشتیها توصیه شده با احتیاط تردد کنند و هرگونه فعالیت مشکوک را به این مرکز گزارش دهند.
در هیچیک از اطلاعیههای مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا به هویت عاملان حمله یا ایجاد مزاحمت برای کشتیها اشاره نشده است.
سخنگوی وزارت دفاع کویت نیز یکشنبه اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور صبح شنبه یک عملیات نفوذ دریایی به آبهای سرزمینی کویت را خنثی کردند.
بر اساس این گزارش که جزئیات اندکی در آن ارائه شده بود، چهار فرد که قصد ورود غیرقانونی از طریق دریا را داشتند، بهدست نیروهای امنیتی کویت بازداشت شدند.
محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران بعد از ظهر ۲۳ فروردین (به وقت ایران و بامداد ۲۴ فروردین به وقت شرق آمریکا) آغاز شد. سنتکام اعلام کرد که تمام کشتیهایی که در حال حرکت به مقصد بندرهای ایران یا از مبدا این بندرها باشند، توقیف میشوند و محمولههای بشردوستانه مشمول محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی نخواهند شد.
شرکتهای تحلیل دادههای کشتیرانی در گزارشهایی درباره ۴۸ ساعت نخست محاصره دریایی گزارش دادند که در این مدت دستکم سه نفتکش مرتبط با ایران از تنگه هرمز عبور کردند.
مقامهای ایالات متحده در روزهای گذشته بارها بر اثرگذاری محاصره بندرهای جنوب ایران تاکید کرده و گفتهاند که این محاصره ضربهای کاری بر پیکر اقتصاد جمهوری اسلامی وارد خواهد کرد.
بسنت: در حال خفه کردن سپاهیم و اموال مردم ایران را برایشان حفظ میکنیم
در یکی از تازهترین اظهارنظرها، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، صبح یکشنبه در گفتوگو با شبکه خبری فاکس این محاصره را ادامه فرمان دونالد ترامپ مبنی بر «فشار حداکثری» به جمهوری اسلامی خواند که از بهار سال گذشته آغاز و سه هفته پیش تشدید شد.
او به برنامه «ساندی مورنینگ فیوچرز» گفت: «میتوان گفت ما در ۱۲ ماه گذشته در حال دویدن در یک ماراتن بودیم و حالا به سمت خط پایان میدویم. ما در حال خفه کردن این رژیم هستیم. آنها دیگر حتی نمیتوانند حقوق سربازانشان را پرداخت کنند.»
بسنت با تاکید بر اینکه همه بخشهای دولت آمریکا در اجرای محاصره دخیلاند و فشار بر «هر کسی» که تلاش کند برای «کمک به سپاه پولی به ایران منتقل کند» افزایش یافته است، گفت: «سپاه نهادی فاسد است. آنها سالهاست از مردم ایران دزدی کردهاند. پولهایی در خارج از کشور دارند. ما رد آن پولها را پیدا کردهایم، به این کار ادامه خواهیم داد و این داراییها را برای مردم ایران که در سوی دیگر این درگیری هستند، حفظ خواهیم کرد.»
او در بخش دیگری از صحبتهایش گفت: «رژیم ایران کنترل اوضاع را در دست ندارد.»
کوین هست، مدیر شورای ملی اقتصاد کاخ سفید، نیز یکشنبه در گفتوگو با شبکه سیبیاس بر اثرگذاری محاصره تاکید کرد و گفت که تلاشهای آمریکا فشار زیادی به حکومت ایران وارد میکند.
او همچنین گفت که جمهوری اسلامی با یک «اَبَر تورم» مواجه است.
خبرگزاری رویترز ۱۲ اردیبهشت به نقل از یک مقام کاخ سفید نوشت که ترامپ در نشستهای خصوصی احتمال محاصره دریایی طولانیمدت جنوب ایران، احتمالا برای چند ماه دیگر را مطرح کرده است تا صادرات نفت جمهوری اسلامی را بیش از پیش محدود و تهران را به توافق هستهای وادار کند.
