غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه در شبکه ایکس نوشت: «از ادامه جنگ استقبال نمیکنیم، اما از جنگ هراسی نداریم و اگر عزتمان تهدید شود، برای آن خواهیم جنگید.»
پیشتر نیز محمدجعفر اسدی، معاون بازرسی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد شواهد نشان میدهد که «آمریکا به تعهدات خود پایبند نیست و احتمال درگیری مجدد وجود دارد.»
بهنوشته لوموند این کشورها که درگیر اختلافات و درگیریها با یکدیگرند، اکنون در پی دستیابی به خودمختاری بیشتر در حوزه دفاعی هستند.
لوموند نوشت سفر وزیر امور خارجه فرانسه به پادشاهیهای خلیج فارس در حالی جمعه اول مه پایان یافت که خطر شروع دوباره جنگ وجود دارد.
بهنوشته این روزنامه، عربستان سعودی انتظار دارد ظرف ۴۸ ساعت آینده، آمریکا حملات جدیدی علیه زیرساختهای غیرنظامی در ایران انجام دهد. چنین اقدامی، همانگونه که تهران هشدار داده، میتواند به واکنش مشابه جمهوری اسلامی علیه کشورهای خلیج فارس منجر شود.
لوموند نوشت فرانسه در تلاش بود در جریان آتشبسی شکننده، بر مذاکراتی که میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی به بنبست رسیده تاثیر بگذارد اما هماهنگسازی پاسخ میان اروپاییها که از هزینه اقتصادی عظیم انسداد تنگه هرمز نگراناند و کشورهای خلیج فارس که مستقیما از آن متاثر میشوند اما هنوز از گفتوگو با تهران خودداری میکنند، دشوار به نظر میرسد.
پادشاهیهای خلیج فارس در برابر این تهدید بهشدت دچار شکاف شدهاند. عربستان سعودی، که تاکنون نسبتا از حملات جمهوری اسلامی در امان مانده، خواهان تشدید تنش نیست. در مقابل، امارات متحده عربی که بیشترین حملات تهران را طی بیش از سی روز متحمل شده، آمریکا و اسرائیل را به ادامه جنگ تشویق میکند.
فرصت
بهنوشته لوموند، پاریس با این حال در بلندمدت نشانههایی از یک همگرایی بالقوه میان متحدانی میبیند که از سیاستهای دولت ترامپ که پایههای امنیت آنها را تضعیف کرده آسیب دیدهاند، اما همچنان آنقدر به چتر امنیتی آمریکا وابستهاند که صدایشان در واشینگتن شنیده شود.
ژان-نوئل بارو جمعه گفت: «همانند اروپاییها، کشورهای خلیج فارس نیز بهدنبال تقویت تابآوری و حاکمیت خود در حوزه دفاعی و امنیت اقتصادی هستند. این فرصتی است تا دو منطقه ما در این مسیر با یکدیگر همکاری کنند.»
پاریس در حال بررسی مشارکتهای نظامی جدید با این کشورهاست؛ کشورهایی که از کمک فرانسه در رهگیری پهپادها و موشکهای ایرانی در نخستین روزهای جنگ قدردانی کردهاند.
بهنوشته لوموند فرانسه شاهد آن است که این پادشاهیها در حال بازنگری در معماری دفاعی خود هستند: از توانمندیهای جنگ الکترونیک گرفته تا سامانههای پدافند هوایی و ناوگان بالگردی. پاریس همچنین به پروژههای عظیم زیرساختی حملونقل در منطقه توجه دارد که میتواند در بلندمدت وابستگی به تنگه هرمز را کاهش دهد.
در سالهای اخیر، برخی کشورهای خلیج فارس تلاش کردهاند با تنوعبخشی به شرکای بینالمللی خود، وابستگیشان به آمریکا که آن را غیرقابل پیشبینی میدانند کاهش دهند. فرانسه در این میان در تلاش است جایگاه خود را تثبیت کند.
با این حال، عمر حمزاوی، تحلیلگر مرکز کارنگی، در مجله فارن افرز هشدار داده است: «این بحران محاسبات راهبردی آنها را بهسرعت تغییر میدهد. کشورهای خلیج فارس بیش از پیش به توانمندیهای نظامی آمریکا، بهویژه در حوزه پدافند هوایی پیشرفته و تبادل اطلاعات، وابسته میشوند.»
شوک وجودی
بهنوشته لوموند، در حال حاضر، تهران میتواند از ایجاد شکاف میان همسایگانش خرسند باشد. در هفتههای نخست جنگ، حملات جمهوری اسلامی پراکنده به نظر میرسید و حتی موشکهایی به ترکیه و آذربایجان نیز پرتاب شد اما در ادامه حکومت ایران موفق شد روند تشدید تنش را کنترل کند. با وجود نابودی بخش زیادی از مراکز فرماندهی، که مسئولیت شلیکها را به فرماندهان محلی واگذار کرده، به نظر میرسد دستورالعملهای از پیش تعیینشده همچنان موثر بودهاند.
این روند به تقسیمبندی کشورهای خلیج فارس انجامیده است: کشورهایی که رویکردی ملایمتر داشتند مانند عربستان، قطر و عمان کمتر هدف قرار گرفتند، در حالی که امارات و بحرین، که در سال ۲۰۲۰ روابط خود را با اسرائیل عادی کرده بودند، بیشترین حملات را متحمل شدند.
محمد بهارون، تحلیلگر اماراتی، به لوموند گفت: «قطر که از همان آغاز جنگ تولید گاز طبیعی مایع خود را متوقف کرد، از این تصمیم سود برد و کمتر از همسایگانش هدف حمله قرار گرفت.»
با این حال، حملات به تاسیسات گازی قطر همچنان آسیب قابلتوجهی به این کشور وارد کرده است.
بهنوشته لوموند برای امارات، این جنگ یک شوک وجودی بوده است. ابوظبی به امکان دستیابی به توافق صلح با جمهوری اسلامی باور ندارد. ارتش این کشور حتی پس از آتشبس ۸ آوریل، دو تاسیسات نفتی ایران را هدف قرار داد. امارات همچنین به همراه اسرائیل از محاصره تنگه هرمز از سوی ارتش آمریکا حمایت کرده و اکنون به نظر میرسد خود را برای ادامه جنگ آماده ساخته و حتی به فروپاشی رژیم ایران میاندیشد.
یک منبع دیپلماتیک به لوموند گفت: «از نگاه اماراتیها، تنها سه کشور در طول جنگ به آنها کمک کردند: آمریکا، اسرائیل و فرانسه.»
در روزهای اخیر گزارش شده که اسرائیل سامانههای دفاعی پیشرفتهای از جمله «گنبد آهنین» و «پرتو آهنین» را در امارات مستقر کرده است.
شکلگیری تنش
ابوظبی از نبود رهبری منطقهای گلایه دارد و با خروج از سازمان اوپک، اختلاف خود با عربستان سعودی را تشدید کرده است. این کشور قصد دارد بدون محدودیت تولید، نفت خود را در اختیار کاخ سفید قرار دهد. این رقابت میان متحدان عربی، برای تهران مطلوب به نظر میرسد.
بهنوشته لوموند، در پشتپرده منابعی در عربستان نوعی خشم نسبت به این متحد «سرکش» ابراز کردهاند. ریاض در شرایطی که بسته شدن تنگه هرمز امارات را به مسیرهای زمینی وابسته کرده، در حال بررسی اقدامات تلافیجویانه است.
در مقابل، عربستان تلاش میکند با ایجاد یک چارچوب منطقهای برای آشتی، از منطق تقابل آمریکا و اسرائیل فاصله بگیرد. این کشور به ترکیه، مصر و پاکستان نزدیکتر شده و حتی در سال ۲۰۲۵ با اسلامآباد توافق دفاعی امضا کرده است. این رویکرد جدید، بستری برای میانجیگری در مذاکرات صلح در اسلامآباد فراهم کرده و میتواند به توافقی برای عدم تجاوز با ایران منجر شود؛ مشروط به آنکه همه کشورهای منطقه خلیج فارس در آن مشارکت داشته باشند و تضمینهای متقابل ارائه شود.
فرانسه با احتیاط این چارچوب در حال شکلگیری را دنبال میکند، چرا که هیچ قدرت غربی در آن حضور ندارد. با این حال، بارو از تلاش متحدان عرب برای ایفای نقش در مذاکراتی که آمریکا در آن گرفتار شده، استقبال میکند.
او میگوید: «کشورهای خلیج فارس برای حل مساله هستهای ایران به آمریکا تکیه دارند.» اما در عین حال، «آنها ترجیح میدهند مذاکرات درباره برنامه موشکی ایران در چارچوبی منطقهای انجام شود که هنوز شکل مشخصی ندارد.»
