سخنگوی کاخ سفید گفت پیشنهاد تهران برای بازگشایی متقابل تنگه هرمز در جلسه دوشنبه ترامپ و تیم امنیت ملی مطرح شده است، اما نمیخواهم پیش از رییسجمهوری درباره آن صحبت کنم. او افزود مسئله هستهای و دیگر خطوط قرمز این دولت در قبال جمهوری اسلامی بارها بهوضوح اعلام شدهاند.
نشریه پولتیکو، دوشنبه هفتم اردیبهشت، در گزارشی تحلیلی، پیامدهای تقابل دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با جمهوری اسلامی بر ساختار سیاسی کشورهای اروپایی را بررسی کرد.
بر اساس این گزارش، رهبران اروپا همزمان با نگرانی از افزایش فزاینده قیمت انرژی و کاهش رشد اقتصادی، با چالشی سیاسی تازه روبهرو شدهاند؛ بحرانی که دولتهای میانهرو و طرفدار اتحادیه اروپا قدرت چندانی برای مهار آن ندارند و میتواند جریان اصلی سیاست در این بلوک را، که پیشتر نیز تضعیف شده بود، از هم بپاشد.
سایه سنگین راستگرایان افراطی بر الیزه
دولتهای فعلی در سراسر اروپا با فشار و انتقادهای تند احزاب راستگرا روبهرو شدهاند. گزارش پولیتیکو احتمال میدهد که این فشارها در سال آینده میلادی در فرانسه اوج بگیرد و حزب راستگرای «اجتماع ملی» را به پیروزی برساند.
به نوشته این رسانه، ورود راست رادیکال به کاخ الیزه شوک بزرگی به جهان وارد خواهد کرد.
سیموس بولاند، از مقامهای اقتصادی اروپا، میگوید هزینههای بالای انرژی به بخشهای غذا و مسکن سرایت کرده و اعتماد مردم را به توانایی نهادهای اروپایی برای محافظت از شهروندان از بین برده است.
گسترش بیثباتی
فرانسه تنها کشوری نیست که طرفداران اروپای واحد در آن در حال ضعیفتر شدن هستند. پیروزی چهرههای نزدیک به کرملین در بلغارستان و بحران ائتلافی در رومانی، زنگ خطر را برای بروکسل بهعنوان مقر اصلی اتحادیه اروپا به صدا درآورده است.
در آلمان نیز، حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) در حال پیشروی در مناطقی است که پیشتر پایگاه سنتی آن نبود.
رکود تورمی و بنبست تنگه هرمز
والدیس دومبروفسکیس، کمیسر اقتصاد اتحادیه اروپا، هشدار میدهد که تداوم انسداد تنگه هرمز و ماندگار شدن قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار، اروپا را با «رکود تورمی» روبهرو کرده است؛ وضعیتی که در آن رشد اقتصادی متوقف میشود و تورم بهشدت افزایش مییابد.
آلمان و ایتالیا که موتورهای اقتصادی اروپا هستند، ناچار شدهاند پیشبینیهای رشد خود را کاهش دهند.
ماریو دراگی، رییس سابق بانک مرکزی اروپا، پیشتر هشدار داده بود که اروپا بدون اصلاحات بنیادین با «مرگ تدریجی» روبهرو خواهد شد.
شکاف میان شمال و جنوب
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، معتقد است اروپا باید بیدار شود؛ زیرا رهبران آمریکا، روسیه و چین همگی در برابر منافع اروپا ایستادهاند.
او خواستار استقراض مشترک بیشتر برای تامین مالی پروژههای اروپایی است و اصرار بر بازپرداخت سریع بدهیهای دوران کرونا را در شرایط فعلی، «احمقانه» توصیف کرده است.
بسیاری از دولتهای اروپایی به دلیل بدهیهای دوران کرونا، توان مالی لازم برای سرمایهگذاریهای گسترده را ندارند.
این وضعیت باعث بروز درگیری میان کشورهای ثروتمند شمالی که خواستار کاهش هزینهها هستند و کشورهای جنوبی شده است که به حمایت بروکسل نیاز دارند.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، دوشنبه هفتم اردیبهشت گفتوگوهای مستقیم دولت لبنان با اسرائیل را «گناهی بزرگ» خواند و گفت این مذاکرات لبنان را «بیثبات» خواهد کرد.
او همچنین برقراری آتشبس در لبنان را نتیجه تلاشهای حکومت ایران دانست و افزود حزبالله به خلع سلاح تن نخواهد داد.
روزنامه هاآرتص پیشتر گزارش داده بود خلع سلاح این گروه نیابتی جمهوری اسلامی همچنان گره اصلی در مذاکرات میان لبنان و اسرائیل به شمار میرود.
عون: مذاکره خیانت نیست، کشاندن کشور به جنگ خیانت است
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، هفتم اردیبهشت در واکنش به انتقاد اعضای حزبالله که مذاکره با اسرائیل را «خیانت» خوانده بودند، گفت: «خیانت را کسانی مرتکب میشوند که کشور خود را برای تامین منافع خارجی به جنگ میبرند.»
او افزود: «برخی ما را بهخاطر تصمیم به رفتن به مذاکرات بهبهانه نبود اجماع ملی مورد بازخواست قرار میدهند. من میپرسم: آیا زمانی که شما وارد جنگ شدید، اجماع ملی داشتید؟»
عون ادامه داد: «تا چه زمانی فرزندان جنوب [لبنان] باید تاوان جنگهای دیگران را در سرزمین ما بدهند؟»
حزبالله در سالهای اخیر در راستای حمایت از حماس و جمهوری اسلامی، وارد رویارویی نظامی با اسرائیل شده است.
دفتر ریاستجمهوری لبنان هفتم اردیبهشت اعلام کرد برقراری آتشبس پیششرط هرگونه مذاکره با اسرائیل است و وزارت امور خارجه آمریکا نیز این موضوع را پذیرفته است.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها تاکید کردهاند توقف درگیریها در لبنان بخشی از توافق میان تهران و واشینگتن است و حملات اسرائیل به لبنان نقض آتشبس به شمار میرود.
این در حالی است که اسرائیل نیز حزبالله را به ادامه فعالیتهای نظامی در جنوب لبنان و نقض آتشبس متهم کرده است.
حملات متقابل اسرائیل و حزبالله
صبح هفتم اردیبهشت، آژیر هشدار حمله راکتی و پهپادی در مناطق شمالی اسرائیل به صدا درآمد. ارتش اسرائیل خبر داد پهپاد پرتابشده از لبنان سقوط کرده است.
ارتش اسرائیل ساعاتی بعد حملاتی را علیه زیرساختهای حزبالله در دره بقاع، در شرق، و مناطق جنوبی لبنان انجام داد.
بنا بر اعلام رسمی اسرائیل، نظامیان این کشور در روزهای اخیر بیش از ۵۰ زیرساخت حزبالله را در جنوب لبنان نابود کردهاند.
خبرگزاری رویترز، دوشنبه هفتم اردیبهشت نوشت که حملات به شرق لبنان برای نخستین بار از زمان اجرایی شدن آتشبس با میانجیگری آمریکا در ۲۷ فروردین (۱۶ آوریل) صورت گرفته است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد هدف این حملات، نابودی زیرساختهای حزبالله در بقاع و مناطق جنوبی لبنان است. منابع امنیتی گزارش دادند چندین موشک به نزدیکی شهر «نبی شیت» در نزدیکی مرز سوریه اصابت کرده است.
ارتش اسرائیل نیز از کشته شدن سه عضو حزبالله در حملات هوایی در جنوب لبنان خبر داد. به گفته ارتش، این افراد ششم اردیبهشت پس از نزدیک شدن به نیروهای اسرائیلی مستقر در منطقه هدف قرار گرفتند.
خبرگزاری رویترز دوشنبه هفتم اردیبهشت نوشت این سفر رسمی که از نظر جایگاه و پیامدها مهمترین سفر خارجی دوران پادشاهی چارلز به شمار میرود، همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد اعلام استقلال آمریکا از بریتانیا برگزار میشود و نخستین سفر یک پادشاه بریتانیا به آمریکا در دو دهه گذشته است.
این سفر با دیداری خصوصی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که خود را از طرفداران خاندان سلطنتی میداند، آغاز میشود و شامل سخنرانی در کنگره و یک ضیافت رسمی در کاخ سفید خواهد بود.
تیراندازی در ضیافت خبرنگاران، چند روز پیش از سفر
این سفر که از مدتها پیش برنامهریزی شده بود، اکنون در میانه تنشهای سیاسی میان دو کشور بر سر جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران انجام میشود. جنگی که باعث شده ترامپ نارضایتی خود را از عدم حمایت دولت بریتانیا از این عملیات بهصراحت بیان کند.
تیراندازی ششم اردیبهشت در مراسم انجمن خبرنگاران کاخ سفید در واشینگتن - که به گفته دادستان کل موقت آمریکا، احتمالا رییسجمهوری و مقامهای دولت هدف آن بودهاند - نیز سایهای سنگین بر این سفر انداخته است.
کاخ باکینگهام اعلام کرد پس از رایزنی میان مقامهای بریتانیا و آمریکا، این سفر طبق برنامه انجام خواهد شد و حادثه اخیر تاثیری بر برنامههای این سفر نخواهد داشت.
سخنگوی کاخ باکینگهام ششم اردیبهشت گفت: «پادشاه و ملکه از همه کسانی که با سرعت برای حفظ برنامه سفر تلاش کردند سپاسگزارند و مشتاق آغاز این سفر هستند.»
دیدار با ترامپ و برنامههای رسمی
پادشاه چارلز و ملکه کامیلا پس از ورود به واشینگتن، در دیداری خصوصی با ترامپ - که بارها از او بهعنوان «مردی بزرگ» یاد کرده - و همسرش ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، شرکت خواهند کرد.
این پادشاه ۷۷ ساله که همچنان تحت درمان سرطان قرار دارد، روز بعد در کنگره سخنرانی خواهد کرد. اقدامی که تنها برای دومین بار از سوی یک پادشاه بریتانیا انجام میشود.
خانواده سلطنتی سپس به نیویورک سفر خواهند کرد تا پیش از بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، یاد قربانیان این رویداد را گرامی بدارند.
ملکه نیز در این سفر صدمین سالگرد داستانهای کودکانه «وینی پو» را گرامی خواهد داشت.
این سفر در ایالت ویرجینیا به پایان میرسد. جایی که پادشاه با فعالان حوزه حفاظت از محیط زیست دیدار خواهد کرد. موضوعی که به بیش از پنج دهه فعالیت او در این حوزه اشاره دارد.
تلاش لندن برای ترمیم روابط ویژه
دولت کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، امیدوار است این سفر بتواند به تقویت «روابط ویژه» میان دو کشور کمک کند. روابطی که به گفته ناظران، به پایینترین سطح خود از زمان بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ رسیده است.
بحران سوئز یا جنگ دوم اعراب و اسرائیل که در جهان عرب، «تهاجم سه جانبه» نیز خوانده میشود یا در اسرائیل، «جنگ شبهجزیره سینا»، به اشغال مصر در اواخر سال ۱۹۵۶ از یک سو بهوسیله اسرائیل و متعاقبا فرانسه و بریتانیا اشاره دارد که اهداف آن، بازپسگیری مجدد کنترل کانال سوئز و برکناری جمال عبدالناصر، رییسجمهوری مصر، از قدرت بود
کریستین ترنر، سفیر بریتانیا در آمریکا، گفت که سفر پادشاه، بر تاریخ مشترک، فداکاریها و ارزشهای مشترک دو کشور تاکید خواهد کرد و افزود رویکرد لندن در این زمینه همان رویکرد سنتی بریتانیاست: «آرام بمان و ادامه بده.»
با وجود کاهش نسبی انتقادهای ترامپ از بریتانیا در روزهای اخیر، یک ایمیل داخلی پنتاگون نشان میدهد واشینگتن در حال بررسی بازنگری در حمایت خود از ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند بهعنوان اقدامی تنبیهی است؛ موضوعی که بار دیگر بر تنشها افزوده است.
پرونده اپستین خارج از دستور کار
یکی از موضوعاتی که در این سفر مطرح نخواهد شد، پرونده جفری اپستین است.
منابع سلطنتی گفتهاند امکان دیدار زوج سلطنتی با قربانیان اپستین - آنگونه که برخی خواسته بودند - وجود ندارد، زیرا ممکن است بر روند پروندههای قضایی احتمالی، تاثیر بگذارد.
در همین حال، اندرو، برادر چارلز، که بهدلیل ارتباط با این مجرم جنسی آمریکایی اعتبار و جایگاه سلطنتی خود را از دست داده، همچنان با تحقیقات پلیس درباره ارتباطاتش روبهرو است.
شاهزاده پیشین اندرو هرگونه تخلف را رد کرده است.
به گزارش رسانه محلی «دِ اِج» در دوشنبه هفتم اردیبهشت، این تصمیم بر اساس اسناد دادگاه ثبت شده است.
رزاق بهدلیل مجموعهای از جرائم فساد مرتبط با نقش خود در پرونده چند میلیارد دلاری رسوایی 1MDB (مخفف «صندوق توسعه بهراد مالزی» (1Malaysia Development Berhad)، یکی از بزرگترین پروندههای فساد مالی، اختلاس و پولشویی در تاریخ جهان که در سال ۲۰۱۵ فاش شد)، مجرم شناخته شد.
سوابق محکومیت و پرونده فساد
به گزارش خبرگزاری رویترز، رزاق از مرداد سال ۱۴۰۱ در حال گذراندن حکم شش سال زندان است؛ پس از آن که در یکی از چندین پرونده مرتبط با اختلاس میلیاردها دلار از صندوق دولتی مالزی به اتهام فساد و پولشویی محکوم شد.
این صندوق در سال ۱۳۸۸ و در دوران نخستوزیری رزاق تاسیس شد.
پس از آن که مدت محکومیت او در سال ۱۴۰۳ و با تصمیم هیات عفو به ریاست پادشاه پیشین مالزی کاهش یافت، رزاق برای انتقال به حبس خانگی اقدام حقوقی کرد.
او تاکید دارد که این تصمیم با یک دستور الحاقی از سوی پادشاه همراه بوده که به او اجازه میداده باقیمانده محکومیت خود را در خانه بگذراند، اما به گفته رزاق، این دستور از سوی مقامها نادیده گرفته شده است.
روند قضایی و عقبنشینی از درخواست تجدیدنظر
دادگاه عالی کوالالامپور اول دی ۱۴۰۴ درخواست حبس خانگی رزاق را رد کرد. تصمیمی که او خواهان تجدیدنظر در آن شده بود.
با این حال، او اکنون بدون امکان ارائه درخواست تجدیدنظر جدید، این شکایت را پس گرفته است. دادگاه تجدیدنظر نیز این اقدام را تایید کرده است.
رسانه «دِ اِج» با استناد به نامههای وکیلان نجیب و دادگاه، به تاریخ ۱۴ و ۱۷ فروردین، این موضوع را گزارش داده است.
وکیلان نجیب و دادستانی کل مالزی در پاسخ به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهار نظر، واکنش فوری نشان ندادند.
فشارهای قضایی دامنهدار
پس گرفتن درخواست حبس خانگی، تازهترین عقبنشینی رزاق محسوب میشود، آن هم پس از آن که در آذر ماه ۱۴۰۴، در بزرگترین دادگاه مربوط به پرونده 1MDB، به ۱۵ سال زندان دیگر و پرداخت جریمهای به مبلغ ۲.۸ میلیارد دلار به اتهام «سوءاستفاده از قدرت و پولشویی» محکوم شد.
مقامهای تحقیقاتی در مالزی و ایالات متحده میگویند دستکم ۴.۵ میلیارد دلار از صندوق 1MDB اختلاس شده و بیش از یک میلیارد دلار از این مبلغ به حسابهایی مرتبط با رزاق منتقل شده است.
رزاق همواره هرگونه تخلف را رد کرده، هرچند بابت نحوه مدیریت این پرونده عذرخواهی کرده است.
رهبری جدید در تهران که تحت سلطه سپاه پاسداران است، احتمالا کمتر تحت محدودیتهای مذهبی و ایدئولوژیک خواهد بود و بیشتر با انگیزههای امنیتی و انتقامی عمل خواهد کرد.
این ارزیابی در شرایطی مطرح است که از زمان حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، مجموعهای از حملهها علیه اهداف یهودی و اسرائیلی در نقاط مختلف جهان رخ داده است.
در اروپا، گروهی مرتبط با ایران با نام «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت چندین حمله را بر عهده گرفته است؛ از جمله هدف قرار دادن آمبولانسهای داوطلب یهودی در لندن، حمله ناکام به دفترهای بانک آمریکا در پاریس، یک کنیسه در بلژیک و یک کنیسه و مدرسه یهودی در هلند.
در جمهوری آذربایجان نیز مقامها اعلام کردهاند طرحی منتسب به ایران برای هدف قرار دادن سفارت اسرائیل در باکو و مراکز جامعه یهودی را خنثی کردهاند.
افزایش تهدید حملات انفرادی
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، به ایراناینترنشنال گفت جمهوری اسلامی پس از علی خامنهای احتمالا به سمت رفتارهای تهاجمیتر عملیاتی حرکت میکند و تهدید ناشی از هستههای خفته و حملات انفرادی، افزایش مییابد.
او گفت که «حملات انفرادی تهدید بزرگتری هستند» و توضیح داد این نوع حملات زمانی رخ میدهند که یک فرد بدون دستور مستقیم، اقدام به خشونت کند.
سیترینوویچ افزود: «فقط کافی است فضا را ایجاد کنید؛ همین باعث میشود کسی تصمیم بگیرد دست به اقدام بزند.»
او ساختار جدید جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۵ را «انقلاب سوم» توصیف کرد: «سومین مرحله تحول این نظام از سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷)، که در آن یک ساختار نظامی عملا کنترل دکترین ولایت فقیه را در دست گرفته و سپاه پاسداران بر تصمیمهای کلیدی مسلط شده است.»
به گفته او، این نظام نشان داده است از طریق نیروهای خارجی که برای سرکوب اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) به کار گرفته، از حمایت قابل توجهی در خارج از مرزهای خود برخوردار است.
سیترینوویچ گفت: «این نظام تلاش خواهد کرد خود را ادامه حکومت علی خامنهای نشان دهد.»
با این حال، او تاکید کرد که این رهبری همچنان با محدودیتهایی مواجه است، زیرا ساختاری را به ارث برده که جذابیت انقلابی آن مدتهاست از محبوبیت داخلیاش پیشی گرفته.
نقش نیروهای نیابتی و شبکههای منطقهای
گزارشها نشان میدهند حدود ۸۰۰ نیروی شبهنظامی عراقی، از جمله اعضای کتائب حزبالله و حرکت النجباء، چند روز پیش از سرکوب اعتراضات دی ماه وارد ایران شدند. سرکوبی که به کشته شدن دهها هزار معترض انجامید.
همچنین گزارشهایی از حضور نیروهای شیعه از ترکیه، افغانستان و پاکستان در ایران منتشر شده است.
نیروهای پاکستانی، موسوم به تیپ زینبیون، شاخهای از شبکه ایدئولوژیک تهران هستند که از میان جوامع شیعه جنوب آسیا جذب شدهاند. با این حال، تحلیلگران تاکید میکنند که این تنها بخشی از یک تصویر کلی است.
در همین زمینه، سایمون ولفگانگ فوکس، استاد دانشیار دانشگاه عبری اورشلیم، جواد نقوی، روحانی مستقر در لاهور را فردی توصیف میکند که شبکهای گسترده و پیچیده از مدارس علوم دینی شیعه را اداره میکند.
به گفته او، این مراکز روحانیون آموزشدیده در قم، محتوای رسانهای باکیفیت و یک مدل سیاسی مشخص تولید میکنند.
فوکس به ایراناینترنشنال گفت: «نقوی معتقد است باید مدل ایرانی در پاکستان اجرا شود.»
او افزود این مدل از حزبالله الهام گرفته است؛ گروهی از اقلیت شیعه لبنان که با پذیرش ولایت فقیه، به بازیگر مسلط در سیاست این کشور تبدیل شد.
فوکس گفت «این تصور که میتوان بر دولت مسلط شد، وجود دارد»، هرچند تاکید کرد این مقایسه محدود است، زیرا جامعه شیعه پاکستان سابقه مبارزه مسلحانه ندارد.
نفوذ فراتر از مرزها؛ از کشمیر تا هند
کلیف اسمیت، پژوهشگر انجمن خاورمیانه، که به کشمیر تحت کنترل هند سفر کرده، گفت تلاش جمهوری اسلامی برای تثبیت خود بهعنوان رهبر شیعیان «تا حدی موفق بوده» است.
او گفت: «ایده ایران در خارج از مرزهایش قویتر از داخل آن است.»
هند که بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون شیعه دارد - دومین جمعیت بزرگ شیعه پس از ایران - کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
اسمیت گفت دولت هند عملا نفوذ تهران در میان شیعیان را تحمل کرده، زیرا آن را بهعنوان «موازنهای در برابر افراطگرایی سنی از پاکستان و مفید دانسته» است.
با این حال، اعتراضات پس از کشته شدن خامنهای باعث بازنگری در این رویکرد شده است.
او گفت یکی از کارشناسان هندی به او گفته: «بعد از دیدن اعتراضات، فهمیدیم باید زودتر به این موضوع توجه میکردیم.»
ابیناو پاندیا، از بنیاد اوسناس در هند، نیز گفت: «این غفلت گستردهتر است و نفوذ ایران تنها به شیعیان محدود نمیشود.»
او گفت هند حدود ۲۰۰ میلیون مسلمان - سومین جمعیت مسلمان جهان - را دارد و «تمرکز بیش از حد بر تهدید سنی»، باعث شده نفوذ جمهوری اسلامی در میان شیعیان نادیده گرفته شود.
پاندیا گفت: «بزرگترین سوءتفاهم این است که تصور میشود تهدید جهادی فقط از سوی سنیهاست و شیعیان کاملا وفادار هستند.»
او افزود: «شیعیان تاکنون نقش عمدهای در فعالیتهای تروریستی نداشتهاند، اما این برداشت میتواند مشکلساز باشد.»
خطر تشدید درگیری و گسترش فعالیتها
سیترینوویچ هشدار داد عواقب کشته شدن خامنهای میتواند درگیری جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل را به «سطحی دشوارتر برای مهار» تبدیل کند.
او گفت: «این میتواند به نوعی جنگ مذهبی منجر شود که باید از گسترش آن جلوگیری کرد.»
او همچنین در مورد افزایش فعالیتهای برونمرزی حکومت ایران هشدار داد و گفت: «با توجه به این ظرفیتها و حضور جوامع همسو در جهان، بهویژه در کشورهایی مانند هند، احتمال افزایش این فعالیتها بسیار بالاست.»
