پس از اعلام ارتش اسرائیل درباره موج جدید حملات در تهران، صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد بخشهایی از ساختمان این سازمان در پایتخت هدف حمله قرار گرفته است. صداوسیمای جمهوری اسلامی جزئیات بیشتری درباره میزان خسارات منتشر نکرد.
یک روز پس از کشته شدن علی خامنهای و در دومین روز از حملات علیه جمهوری اسلامی، اسرائیل اعلام کرد که موج گستردهای از حملات را در مرکز تهران آغاز کرده و در پی آن است که بر آسمان پایتخت تسلط یابد. گزارشها حاکی از حملات به دیگر شهرهای ایران از جمله مشهد بود.
ارتش اسرائیل یکشنبه دهم اسفند اعلام کرد که در طول شبانهروز گذشته حملاتی را برای گشودن «مسیر به سوی تهران» انجام داد و بخش عمده سامانههای پدافند هوایی در غرب و مرکز ایران منهدم شدهاند.
سخنگوی ارتش اسرائیل به خبرنگاران گفت که اهداف بسیاری همچنان باقی ماندهاند، از جمله سایتهای تولیدی-صنعتی نظامی. او افزود: «ما تواناییها و اهداف لازم را داریم تا هر زمان که لازم باشد به عملیات ادامه دهیم.»
این مقام اسرائیلی در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل در حال بررسی اعزام نیروهای زمینی به ایران است یا نه، گفت چنین موضوعی در دستور کار نیست، هرچند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از ایرانیان خواستهاند از فرصتی نادر برای سرنگونی جمهوری اسلامی استفاده کنند.
شهرهای متعددی در روز یکشنبه هدف حمله قرار گرفتند.
به عنوان نمونه، شبکه حقوق بشر کردستان به نقل از آنچه گزارشهای دریافتی نامید، نوشت تعدادی از مراکز نظامی شامل پایگاههای بسیج، سپاه پاسداران، کلانتری در شهرهای نقده، شاهیندژ، روانسر و کامیاران توسط جنگندههای آمریکا و اسرائیل بمباران شدند.
بر اساس این گزارشها، دستکم دو مامور انتظامی کشته شدند. همچنین چند که در اطراف کلانتری کامیاران بودند، زخمی شدهاند.
واکنشها به مرگ خامنهای
موج شادی ایرانیان به مرگ خامنهای یکشنبه نیز ادامه یافت و ایرانیان به ویژه در سراسر جهان با برگزاری تجمعاتی این رویداد تاریخی را جشن گرفتند.
به عنوان نمونه و بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، ایرانیان مقیم سوئد یکشنبه ۱۰ اسفند در گوتنبرگ جشن برگزار کرده و برای کشته شدن علی خامنهای شادی میکنند.
شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به کشته شدن علی خامنهای گفت: «مرگ ضحاک زمانه، آغاز جشن بزرگ ملی است اما پایان راه نیست.» او تاکید کرد ملت ایران بهدنبال سقوط کامل جمهوری اسلامی است و از مردم خواست امنیت خود را حفظ کنند.
شاهزاده رضا پهلوی همچنین از نظامیان خواست به مردم ملحق شوند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، در پیامی به همتای ایرانی خود گفت که کشته شدن خامنهای و اعضای خانوادهاش «قتل عامدانه و بیرحمانه»ای بوده که همه معیارهای اخلاق انسانی و حقوق بینالملل را نقض کرده است.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز یکشنبه گفت مرگ خامنهای «لحظهای تعیینکننده در تاریخ ایران» است. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آنچه در ادامه رخ میدهد نامشخص است. اما اکنون مسیر بازی برای ایرانی متفاوت گشوده شده است؛ ایرانی که مردمش شاید آزادی بیشتری برای شکل دادن به آن داشته باشند.»
علیرضا اعرافی یکشنبه به عنوان عضو فقیه شورای منتخب پاسداران حاکم برای اداره کشور منصوب شد؛ شورایی که وظیفه دارد تا زمان انتخاب رهبر جدید از سوی مجلس خبرگان، وظایف رهبر را انجام دهد.
به غیر از اعرافی، مسعود پزشکیان و غلامحسین محسنی اژهای در این شورا عضویت دارند.
یکشنبه همچنین کشته شدن عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، از سوی مقامات جمهوری اسلامی تایید شد.
تعلیق پروازها و هشدار کشورهای منطقه
شرکت هواپیمایی آلمانی لوفتهانزا اعلام کرد که بهدلیل وضعیت کنونی در خاورمیانه، پروازهای خود به تلآویو، بیروت، اَمان، اربیل، دمام و تهران را تا تاریخ ۸ مارس (و شامل این روز) به حالت تعلیق درآورده و بدین ترتیب لغو پروازهایی را که پیشتر اعمال شده بود تمدید میکند.
این شرکت همچنین اعلام کرد که حریم هوایی اسرائیل، لبنان، اردن، عراق، قطر، کویت، بحرین، دمام و ایران تا ۸ مارس (و شامل این روز) بسته خواهد بود.
پروازها به مقصد و از مبدأ دبی و ابوظبی نیز تا ۴ مارس (و شامل این روز) متوقف شدهاند و استفاده از حریم هوایی امارات متحده عربی نیز تا ۴ مارس (و شامل این روز) انجام نخواهد شد.
همزمان انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی در حساب ایکس خود نوشت که حمله به کشورهای خلیج فارس، جمهوری اسلامی را در لحظهای حساس منزویتر کرد.
مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی، افزود که جنگ شما با همسایگانتان نیست، به عقلانیت بازگردید و پیش از گسترش انزوا و تنش، با همسایگان با خرد و مسیولیت رفتار کنید.
همچنین فؤاد حسین، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه عراق، و فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، در گفتوگویی تلفنی «بر اهمیت حفاظت از گذرگاههای آبی حیاتی، بهویژه تنگه هرمز، به دلیل اهمیت راهبردی آن برای اقتصاد جهانی و امنیت انرژی تأکید کردند.»
حسین اشاره کرد «ادامه جنگ به آشفتگی بازار انرژی منجر خواهد شد و تأثیرات منفی بر ثبات بازار جهانی بر جای خواهد گذاشت.»
دونالد ترامپ در گفتوگو با مجله آتلانتیک اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی خواهان گفتوگو با او شدند و او نیز با این درخواست موافقت کرده است. ترامپ گفت: «آنها میخواهند گفتوگو کنند و من هم با گفتوگو موافقت کردهام. باید زودتر این کار را میکردند. آنها بیش از حد صبر کردند.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا گفتوگو با ایرانیها امروز یا فردا انجام میشود، گفت: «نمیتوانم این را به شما بگویم.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین اشاره کرد برخی از افرادی که در هفتههای اخیر در مذاکرات نقش داشتند، دیگر زنده نیستند و افزود: «بیشتر آن افراد از میان رفتهاند. برخی از افرادی که با آنها در حال مذاکره بودیم، دیگر نیستند، چون آن حمله بزرگی بود. آنها باید زودتر این کار را میکردند، مایکل. میتوانستند به توافق برسند. باید زودتر انجام میدادند. بیش از حد زرنگبازی درآوردند.»
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ادامه حمایت در صورت زمانبر بودن سرنگونی حکومت، ترامپ پاسخ قطعی نداد و گفت: «باید وضعیت را در زمانی که رخ میدهد بررسی کنم. نمیتوان به این سوال پاسخ قطعی داد.»
روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد عملیات منجر به کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران و دیگر مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، بهدنبال همکاری اطلاعاتی نزدیک میان آمریکا و اسرائیل انجام گرفت.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۰ اسفند منتشر شد، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) طی ماهها خامنهای را زیر نظر داشت و بهتدریج به شناخت دقیقتری از محل اقامت و الگوی تردد او رسیده بود.
سازمان سیا دریافت که صبح شنبه ۹ اسفند جلسهای با حضور مقامهای ارشد جمهوری اسلامی در یکی از مجموعههای وابسته به خامنهای در مرکز تهران برگزار خواهد شد. از همه مهمتر آنکه دیکتاتور تهران نیز در آن محل حضور خواهد داشت.
به گفته منابع آگاه، ایالات متحده و اسرائیل در ابتدا قرار بود عملیات علیه جمهوری اسلامی را شبانه انجام دهند، اما زمان آن را به صبح تغییر دادند تا از دادههای اطلاعاتی جدید حداکثر استفاده را ببرند.
این اطلاعات پنجرهای راهبردی برای دو کشور گشود تا در همان مراحل ابتدایی به هدفی تعیینکننده دست یابند: از میان برداشتن مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و کشتن خامنهای.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه ۹ اسفند در پیامی تایید کرد خامنهای، «یکی از شرورترین افراد تاریخ»، کشته شده است.
ترامپ افزود مرگ او «عدالت برای مردم ایران و برای آمریکاییهایی است که به دست او و افرادش کشتهاند».
سطح بالای هماهنگی عملیاتی و اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل
نیویورکتایمز در ادامه نوشت سرعت کمسابقه در حذف رهبر جمهوری اسلامی بیانگر سطح بالای هماهنگی عملیاتی و اطلاعاتی میان آمریکا و اسرائیل در آستانه حمله بود.
این عملیات نشان داد دو کشور، بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، به درک عمیق و جزییتری از ساختار و تحرکات رهبری حکومت ایران رسیده بودند.
این رویداد همچنین آشکار کرد مقامهای جمهوری اسلامی، با وجود نشانههای علنی آمادهسازی آمریکا و اسرائیل برای جنگ، تدابیر حفاظتی کافی برای جلوگیری از افشای موقعیت خود اتخاذ نکرده بودند.
به گزارش نیویورکتایمز، سیا اطلاعات مربوط به محل حضور خامنهای را به اسرائیل منتقل کرد و اسرائیل با تکیه بر این دادهها و اطلاعات مستقل خود، عملیاتی را به اجرا گذاشت که از ماهها پیش برای آن برنامهریزی کرده بود: ترور هدفمند مقامهای ارشد جمهوری اسلامی.
شاهزاده رضا پهلوی ۹ اسفند در مقالهای در روزنامه واشینگتنپست، با اشاره به آغاز عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران، از ترامپ قدردانی کرد و گفت سخنان رییسجمهوری آمریکا درباره فرا رسیدن «زمان آزادی» مردم ایران، به آنان نیرو بخشیده است.
جزییات هدف قرار گرفتن خامنهای و دیگر مقامهای ارشد حکومت
نیویورکتایمز در ادامه نوشت مقامهای ارشد جمهوری اسلامی قرار بود در مجموعهای دیدار کنند که دفتر ریاستجمهوری، دفتر خامنهای و شورای عالی امنیت ملی در آن مستقر است.
اسرائیل به این جمعبندی رسیده بود که در این نشست، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی حضور خواهند داشت؛ از جمله محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع، مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، محمد شیرازی، رییس دفتر نظامی خامنهای.
عملیات حدود ساعت ۶ صبح به وقت اسرائیل با برخاستن جنگندهها از پایگاههایشان آغاز شد. در این حمله از شمار محدودی هواپیما استفاده شد که به مهمات دوربرد و دقیق مجهز بودند.
دو ساعت و پنج دقیقه پس از برخاستن جنگندهها، حدود ساعت ۹:۴۰ صبح به وقت تهران، موشکهای دوربرد به آن مجموعه اصابت کردند. هنگام حمله، مقامهای ارشد امنیتی جمهوری اسلامی در یکی از ساختمانهای این مجموعه حضور داشتند و خامنهای در ساختمانی دیگر در همان نزدیکی بود.
نیویورکتایمز به نقل از منابع آگاه، این عملیات را حاصل «اطلاعات دقیق و ماهها برنامهریزی» توصیف کرد و نوشت اسرائیل توانست در این حمله به «غافلگیری تاکتیکی» دست یابد.
ترامپ پیشتر در جریان جنگ ۱۲ روزه اعلام کرده بود ایالات متحده از محل اختفای خامنهای آگاه است و میتواند او را از میان بردارد.
یک مقام پیشین آمریکایی در همین رابطه گفت آن دادهها بر همان شبکه اطلاعاتی استوار بود که آمریکا در عملیات اخیر نیز از آن استفاده کرد.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی به جزییات طرح مشترک اسرائیل و آمریکا برای هدف قرار دادن همزمان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و علی خامنهای پرداخت و نوشت جنگندههای اسرائیلی ۳۰ بمب بر مجموعه محل اقامت او فروریختند.
به نوشته این روزنامه، مقامهای اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا مدتها در انتظار برگزاری نشست مشترک رهبران ارشد سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی بودند تا بتوانند آنها را بهطور همزمان هدف قرار دهند. مقامهای اسرائیلی گفتهاند نیروهای اطلاعاتی سرانجام روز شنبه سه نشست را شناسایی کردند و محل حضور خامنهای نیز مشخص شد.
والاستریت ژورنال افزود این فرصت «منحصربهفرد» تلقی شد و به همین دلیل حمله در روشنای روز انجام گرفت. به گفته منابع آمریکایی، واشینگتن اطلاعاتی در اختیار داشت که نشان میداد جمهوری اسلامی پیش از صدور دستور حمله از سوی ترامپ در حال بررسی اقدام علیه اهداف آمریکایی بوده و همین موضوع به تصمیم رییسجمهوری آمریکا فوریت بیشتری داده است.
بر اساس این گزارش، عملیات اندکی پیش از ساعت ۱۰ صبح به وقت ایران با موج گستردهای از موشکها و جنگندهها آغاز شد و تا عصر، حدود ۲۰۰ جنگنده اسرائیلی نزدیک به ۵۰۰ هدف را مورد حمله قرار دادند؛ عملیاتی که ارتش اسرائیل آن را بزرگترین کارزار هوایی در تاریخ این کشور توصیف کرده است.
روزنامه واشینگتنپست به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد با وجود ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا مبنی بر نبود تهدید فوری از سوی جمهوری اسلامی، عربستان سعودی و اسرائیل طی هفتههای اخیر با لابیگری گسترده، دونالد ترامپ را به سمت حمله به ایران سوق دادند.
به نوشته این روزنامه، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در یک ماه گذشته چندین تماس تلفنی خصوصی با ترامپ برقرار کرده و در حالی که بهطور علنی از راهحل دیپلماتیک حمایت میکرد، در محافل خصوصی خواستار اقدام نظامی آمریکا شده است.
همزمان، بنیامین نتانیاهو نیز کارزار دیرینه و علنی خود برای ترغیب واشینگتن به حمله به جمهوری اسلامی را ادامه داده است.
واشینگتنپست همچنین نوشت بن سلمان به مقامهای آمریکایی هشدار داده بود در صورت خودداری واشینگتن از اقدام نظامی، ایران با توجه به تمرکز کمسابقه نیروهای آمریکایی در منطقه، قدرتمندتر و خطرناکتر خواهد شد.
به گفته منابع آگاه، موضع پیچیده ولیعهد سعودی ناشی از تلاش او برای پرهیز از تلافی احتمالی تهران علیه زیرساختهای نفتی عربستان و در عین حال نگاه او به ایران بهعنوان رقیب اصلی منطقهای ریاض بوده است.