تعداد شرکت کنندگان در تجمع ایرانیان در «روز جهانی اقدام» با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، نه تنها از تجمعات تاریخ دیاسپورای ایران پیشی گرفت، بلکه در مقیاس جهانی تجمعات دیاسپورای سایر ملتها بر اساس آمارهای رسمی، نادر بود. آنها به رسانهای برای مردم کشور خود در دنیای آزاد تبدیل شدند.
در روز ۲۵ بهمن، برابر ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، دستکم ۹۰۰ هزار نفر تا بیش از میلیون ایرانی، در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، در پنج قاره جهان به خیابانها آمدند. با وجود انکار یکپارچه رسانههای رسمی جمهوری اسلامی و برخی افراد در خارج کشور که پروپاگاندای جمهوری اسلامی را بازنشر کردند، ارقام ثبت شده از سوی مراجع رسمی، حضور تاریخی ایرانیان را اثبات میکند.
این رویداد نه تنها با فاصله بسیار زیاد، از تمام تجمعات ایرانیان خارج کشور در سالهای گذشته پیشی گرفت، بلکه در مقیاس جهانی نیز بیسابقه بود.
مونیخ
فضایی که برای تجمع ایرانیان در مونیخ اختصاص داده شد، میدان «ترزینویز» در این شهر بود. این محوطه ۴۲ هکتار برابر ۴۲۰ هزار متر مربع وسعت دارد. برای مقایسه، وسعت بخش مرکزی میدان شهیاد تهران (میدان آزادی) حدود ۷ هکتار است. استادیوم آریامهر (آزادی) ۱۴ هکتار وسعت دارد. در واقع وسعت این مکان، شش برابر میدان شهیاد و سه برابر استادیوم آریامهر است.
در روز تجمع، بهدلیل برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ و حضور مقامات بلند پایه سیاسی و امنیتی در این شهر، پرواز انواع پهپاد در آن ممنوع و پهپادهای موجود توقیف شدند. بنابراین تصویر هوایی از این تجمع وجود ندارد.
پلیس مونیخ در اعلامیهای بهطور رسمی، تعداد شرکت کنندگان در این تجمع بی سابقه را ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرد.
تصاویری که رسانههای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نظیر خبرگزاری فارس و برخی نیروهای سیاسی خارج کشور برای زیر سوال بردن این رقم از آن استفاده کردند، ویدیو تایم لپس این میدان است.
این تایم لپس از پخش زنده کانال قدیمی Oktoberfest-TV استخراج شده است. این کانال یوتیوبی از ۲۵ سال پیش، به صورت ۲۴ ساعته، تصاویر میدان ترزینویز را نمایش میدهد.
تمام پستهای شبکههای اجتماعی و خبرگزاری فارس که آمارهای پلیس را زیر سوال بردند، بر اساس ویدیویی است که از روی پخش زنده همین کانال ضبط شده است. موضوع این است که در این شبه راستیآزماییها عمدتا از بخشی از ویدیو استفاده شده است که جمعیت تازه در حال ورود به میدان بودند. اوج جمعیت در این ویدیو در ساعت ۱۶:۵۰ قابل مشاهده است.
تا پیش از تجمع ایرانیان در این میدان، یکی از تاریخی ترین تجمعات در آن مربوط به تجمع بهمن ماه سال ۱۴۰۳ انجمن «مونیخ رنگارنگ است» علیه نژادپرستی بود. در آن زمان نیز پلیس مونیخ، تعداد شرکت کنندگان را در اعلامیه رسمی خود ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرد. اکنون همین مرجع، تعداد شرکت کنندگان در تجمع ایرانیان را ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرده است.
حضور دستکم یک میلیون ایرانی در روز جهانی اقدام
پلیس تورنتو در کانادا، شمار ایرانیان حاضر در رویداد «روز جهانی اقدام» را ۳۵۰ هزار نفر اعلام کرد. این تجمع در خیابان بلند یانگ برگزار شد.
برخی رسانهها تعداد شرکتکنندگان در تجمع لسآنجلس را «صدها هزار نفر» اعلام کردند. اشاره غیر دقیق در این بخش، میتواند گمراه کننده باشد، چراکه عبارت «صدها هزار نفر» از ۲۰۰ هزار نفر تا ۹۵۰ هزار نفر را دربر میگیرد. تنها اشاره دقیق به تعداد این تجمع در گزارش ایران اینترنشنال به نقل از پلیس لسآنجلس آمده که تعداد شرکت کنندگان را ۳۵۰ هزار نفر اعلام کرد.
خبرگزاریهای دولتی و رسانهها تجمع ایرانیان لندن را ۵۰ هزار نفر، ونکوور کانادا را ۴۵ هزار نفر، سیدنی را دهها هزار نفر و ملبورن استرالیا را ۴ هزار نفر، اعلام کردند.
تجمعات کوچکتری در شهرهایی از جمله بریزبرن در استرالیا، توکیو در ژاپن و شیکاگو در آمریکا، آکرا، پایتخت غنا در آفریقا، لیسبون در پرتغال، تلآویو در اسرائیل و آتن در یونان، نیز برگزار شده است.
با این حساب، در روز ۲۵ بهمنماه، بر اساس آمارهای رسمی و رسانهها بین دستکم ۹۰۰ هزار تا بیش از یک میلیون ایرانی به خیابانهای جهان در پنج قاره آمدند.
تجمع بی سابقه
تا پیش از آغاز انقلاب ملی ایرانیان بزرگترین تجمع دیاسپورای ایرانی مربوط به تجمع ۳۰ مهر ۱۴۰۱ در برلین بود. در این تجمع ۸۰ هزار ایرانی شرکت کردند.
ایرانیان خارج از کشور، هرگز در تاریخ اعتراضات خود چنین تجمعاتی با این گستردگی نداشتند. نه تنها ایرانیان، بلکه گستره این تجمعات در تاریخ برخی از شهرهای جهان نیز کم سابقه بود. شبکه خبری سیپی-۲۴ تورنتو، تجمع ایرانیان را بزرگترین تجمع در تاریخ این شهر خواند.
در مونیخ، بزرگترین تجمع معاصر مربوط به تجمع «مونیخ رنگارنگ است» بود. پلیس مونیخ تعداد شرکت کنندگان آن تجمع را هم ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرد. اگرچه رویدادهایی مانند جشنهای سالانه آبجو ارقام بیشتری را ثبت کردند.
تجمعهای چند ملیتی از جمله اعراب و سایر ملیتها در حمایت از فلسطین، به خصوص پس از ۷ اکتبر، به صدها هزار نفر رسیده است، اما به سختی میتوان تجمع سیاسی دیاسپورای تک ملیتی را یافت که به رقم ۳۵۰ هزار نفر نزدیک شده باشد.
طی ۴۵ سال حکومت جمهوری اسلامی، نزدیک به ۶ میلیون ایرانی از طریق پناهندگی و مهاجرت، از کشور رفتند. اکنون در یک روز، حدود یک میلیون نفر آنان در حمایت از مردم کشورشان به خیابانها آمدند. این اگرچه رویدادی تاریخی برای دیاسپورای ایرانی و در سطح جهانی بود، اما اولین بار نبود، از اوایل انقلاب شیر و خورشید، با فراخوانها شاهزاده رضا پهلوی، ایرانیان در پنج قاره، ۳۰ کشور و ۷۳ شهر جهان، دستکم ۱۶۸ تجمع اعتراضی برگزار کردند.
حضور پرشمار آنها در خیابانهای جهان به رسانهای موثر تبدیل شد که جهان نمیتواند آن را نادیده بگیرد.
جمهوری اسلامی در اقدامی تازه صفحه اینستاگرام برند پوشاک «جین وست» را در پی برگزاری جشنی مختلط، از دسترس خارج و یکی از شعبههای آن را در تهران پلمب کرد. چند کافهدار و شهروند به ایراناینترنشنال گفتند حکومت با سیاست پلمب درصدد کنترل شهروندان، اعمال فشار بر آنان و انتقامگیری است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.