ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال نشان میدهد که ۱۸ دیماه در دهگلان، همزمان با آغاز شکلگیری تجمعهای اعتراضی با شعار «مرگ بر خامنهای»، ماموران در خیابان شروع به تخریب اموال مردم کردند.
نیویورکتایمز با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داده که جمهوری اسلامی بهسرعت شماری از تاسیسات موشکهای بالستیک خود را که در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف حمله قرار گرفته بود، ترمیم کرده است. همچنین در ماههای گذشته عملیات تعمیر در تاسیسات موشکی متعددی صورت گرفته است.
روزنامه نیویورکتایمز جمعه ۱۷ بهمن نوشت تفاوت سرعت در بازسازی سایتهای آسیبدیده در جنگ ۱۲ روزه، نشانهای از اولویتهای نظامی تهران در شرایطی است که آمریکا نیروهای خود را در منطقه افزایش داده و احتمال یک اقدام نظامی تازه وجود دارد.
کارشناسانی که برنامههای هستهای و موشکی ایران را بهدقت دنبال میکنند، تحلیل نیویورکتایمز را تایید کردهاند.
این روزنامه حدود ۲۴ نقطه را که در جنگ ۱۲ روزه در خرداد ماه گذشته هدف حملات اسرائیل یا آمریکا قرار گرفته بودند بررسی کرده و دریافته است که در بیش از نیمی از این نقاط، کارهای عمرانی و بازسازی در جریان است.
طبق این تحلیل، تعمیرات در چندین مرکز تولید و آزمایش موشکهای بالستیک خیلی زود پس از حملات آغاز شده است؛ امری که نشان میدهد بازسازی توان موشکی، اولویت کوتاهمدت حکومت ایران بوده است.
جان پی. کیوز، کارشناس مرکز مطالعات سلاحهای کشتارجمعی، گفت تهدید پایگاههای آمریکا و اسرائیل با موشکهای بالستیک، یکی از معدود ابزارهای بازدارندگی جمهوری اسلامی برای جلوگیری از حملات مجدد به تاسیسات هستهای است.
در مقابل، تصاویر ماهوارهای از سایتهای هستهای اصلی ایران حاکی از ترمیمهای محدود و عمدتا سطحی است.
کارشناسان گفتند در تاسیسات نطنز، اصفهان و فردو نشانهای از بازسازی گسترده برای ازسرگیری غنیسازی دیده نمیشود و این مراکز همچنان غیرعملیاتی به نظر میرسند.
از ماه دسامبر، سقفهایی بر روی برخی ساختمانهای آسیبدیده نصب شده که میتواند تلاشی برای پنهانسازی فعالیتهای داخلی از دید ماهوارهها باشد.
با این حال، بخش قابلتوجهی از خسارات سطحی همچنان قابل مشاهده است.
در نطنز، ساختمانی که بهعنوان واحد آزمایشی غنیسازی شناخته میشود با سازهای سفیدپوش پوشانده شده و در اصفهان نیز ساختمانهای تخریبشده با سقفهای موقت پوشیده شدهاند.
به گزارش نیویورکتایمز، سم لایر، پژوهشگر مرکز مطالعات عدم اشاعه جیمز مارتین در مونتری، کالیفرنیا، گفت: «تاکید بر بازسازی برنامه موشکی در تضاد با برنامه هستهای است.»
لایر گفت که به نظر میرسد تاسیسات آزمایش موشکی شاهرود به سرعت بازسازی شده و اعتقاد بر این است که ظرف چند ماه پس از حملات دوباره عملیاتی شده است.
او خاطرنشان کرد که وقتی ماه گذشته برف بارید، جادههای این تاسیسات به سرعت پاکسازی و برف از روی سقفها آب شد، که نشان میدهد این سایت فعال است.
در عین حال، کارشناسان هشدار میدهند ایران همچنان ذخایری از اورانیوم غنیشده در اختیار دارد که بنا بر ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل، زیر آوار سایتهای هدفقرارگرفته باقی مانده و دستنخورده است.
دیوید البرایت، رییس موسسه «علوم و امنیت بینالمللی»، با اشاره به تصاویر ماهوارهای گفته اقدام ایران به انباشتن خاک و پوشاندن ورودی تونلها در اصفهان احتمالا برای آمادهسازی در برابر حمله است و این کار «این سوءظن را تقویت میکند که چیزی باارزش در آنجا نگهداری میشود»؛ احتمالا اورانیوم غنیشده.
او تاکید کرده هنوز روشن نیست ایران دقیقا چه میکند، اما این تحرکات «شبهه بازسازی ظرفیتی برای حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای را افزایش میدهد».
با این حال، البرایت افزوده که این روند را فوری یا قریبالوقوع نمیداند.
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی پس از مذاکرات با مقامات آمریکایی در مسقط به صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت: «مذاکرات با آمریکا طولانی و فشرده بود.»
او افزود: «جلسات متعددی به صورت غیرمستقیم برگزار شد و وزیر خارجه عمان پیامها را منتقل میکرد.»
عراقچی ادامه داد: «نقطه نظرات ما بعد از این مدت طولانی که با یکدیگر صحبتی نداشتیم منتقل شد و نگرانیهای ما منتقل شد و همه مواردی که باید گفته میشد در جو خوبی منتقل شد و دیدگاه طرف مقابل هم شنیده شد.»
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی پس از مذاکرات با مقامات آمریکایی اعلام کرد: «شروع خوبی بود و ادامه آن منوط به این است که در پایتختها مشورت کنیم.»
او افزود: «درباره ادامه مذاکرات توافق وجود داشت اما چگونگی و زمان آن بعدا تعیین خواهد شد.»
عراقچی گفت: «این بیاعتمادی در مدت ۸ ماه وقفه یک چالش بر سر مذاکرات است و باید ابتدا بر آن غلبه کنیم و چارچوب یک گفتوگوی جدید را تعیین کنیم.»
سناتور پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا و یوهان وادهفول همتای آلمان او در بیانیهای مشترک درباره ایران و در جریان سفر وزیر آلمان به استرالیا، «سرکوب وحشیانه» معترضان در ایران را محکوم کردند.
این دو اعلام کردند: «ما سرکوب وحشیانهای را که رژیم ایران علیه مردم خود در جریان اعتراضات اعمال کرده است، محکوم میکنیم و با نگرانی شدید گزارشهای تکاندهنده درباره شمار قربانیان و بازداشتهای خودسرانه را از نزدیک دنبال میکنیم.»
آنان افزودند: «ما از مقامهای ایرانی میخواهیم به تعهدات بینالمللی ایران پایبند باشند و بهطور کامل حقوق مربوط به آزادی بیان، تشکل و تجمعات مسالمتآمیز را رعایت کنند. همچنین خواستار تضمین حق جستوجو، دریافت و انتقال اطلاعات هستیم، از جمله از طریق بازگرداندن دسترسی همگانی به اینترنت.»
چهلویکمین روز انقلاب ملی در شرایطی سپری شد که تحولات مرتبط با مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا در مسقط، فضای سیاسی ایران را تحت تاثیر قرار داد. همزمان، ادامه سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی با محکومیت در داخل کشور و در سطح بینالمللی همراه شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، جمعه ۱۷ بهمن بهصورت غیرمستقیم در عمان مذاکره کردند.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، واسطه انتقال پیام میان تهران و واشینگتن در این گفتوگوها بود.
مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی تاکید کردند این مذاکرات صرفا محدود به پرونده هستهای بود.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، در ترکیب هیات مذاکرهکننده ایالات متحده در مسقط حضور داشت. یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی به رویترز گفت حضور فرمانده سنتکام میتواند «مذاکرات هستهای غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا را به خطر بیندازد.
عراقچی ساعاتی پیش از مذاکره با آمریکا در ایکس نوشت جمهوری اسلامی با «چشمانی باز» و بدون از یاد بردن تجربههای یک سال گذشته مذاکره خواهد کرد.
مقامهای حکومت ایران نیز با تردید به گفتوگوهای مسقط نگریستند. اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، تاکید کرد مذاکرات عمان به جایی نخواهد رسید.
احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد، هم گفت: «مذاکرهای که بالای میزش اسلحه و هواپیماست، مضحکه سیاست آمریکا است.»
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، رونمایی حکومت از موشک «خرمشهر-۴» را «پیامی روشن» به آمریکا و غرب توصیف کرد و افزود: «نشستن پای میز مذاکره به معنای عقبنشینی از قدرت نظامی نیست.»
احتمال رویارویی نظامی آمریکا و جمهوری اسلامی
پایگاه خبری واینت گزارش داد تومر بار، فرمانده نیروی هوایی و شلومی بیندر، رییس اداره اطلاعات نظامی اسرائیل، نشستی طولانی و محوری را با تمرکز بر تکمیل آمادگیها و تایید طرحها برای اقدام احتمالی علیه جمهوری اسلامی به پایان رساندند.
به گزارش واینت، این نشست در چارچوب سناریو حمله آمریکا به ایران برگزار شده است؛ سناریویی که در آن، اسرائیل در صورت هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی، ممکن است وارد عمل شود.
بلومبرگ نوشت برخی شرکتهای مالک ابرنفتکشها بهدلیل نگرانی از تشدید تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی و پیامدهای احتمالی آن برای امنیت کشتیرانی در منطقه، سرعت عبور کشتیهای خود از تنگه هرمز را افزایش دادهاند.
شبکه انبیسی به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد ارتش ایالات متحده همچنان در حال اعزام نیروها و سامانههای پدافند هوایی به خاورمیانه است.
بر اساس این گزارش، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نیز برای قرار گرفتن در محدوده حمله به ایران، به منطقه نزدیکتر میشود.
دانشجویان دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در بیانیهای هشدار دادند: «کشور در وضعیت غیرعادی دائمی به سر میبرد؛ وضعیتی که محصول مستقیم یک نظم سرکوبگر است. اما حاکمیت و نهادهای وابسته به آن، از وزارتخانهها تا دانشگاهها، ماموریت دارند این غیرعادی بودن را طبیعی جلوه دهند.»
آنها افزودند: «در چنین وضعیتی، تلاش برای عادیسازی صرفا بیاخلاقی نیست؛ جنایت ایدئولوژیک است.»
بر اساس پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از یک وکیل دادگستری، الگوی مشابهی از فشار امنیتی و تحمیل اتهامات سنگین به معترضان بازداشتشده در شهرهای مختلف استان گیلان به چشم میخورد.
این وکیل افزود بازجویان معترضان را تحت فشار میگذارند تا به اتهاماتی چون «قتل مامور»، «حمل سلاح»، «ساخت مواد منفجره» یا «همکاری با شبکههای بیگانه» اعتراف کنند.
همزمان با تجمع ایرانیان مقابل پارلمان استرالیا، تعدادی از نمایندگان پارلمان در گفتوگو با ایراناینترنشنال از سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی انتقاد کردند.
آنها خواستار تشدید تحریمها، تقویت فشارهای دیپلماتیک بر حکومت، پایان خشونت و تداوم دسترسی به اینترنت در ایران شدند و تاکید کردند دولت و مردم استرالیا در کنار مردم ایران ایستادهاند.
گروهی از جامعهشناسان با انتشار بیانیهای تاکید کردند: «وضعیت کنونی حاصل برونداد سالها انسداد سیاسی و اقتصادی است که طیفهایی از مردم را برای برونرفت از بنبست کنونی، ناگزیر به سوی یاریگری کشورهای خارجی رهنمون ساخته است.»
امضاکنندگان بیانیه افزودند: «تکرار جرمانگاری برای معترضان بازداشتشده و در راس آنان متخصصان و فعالان حرفهای صنوف درمانی، حقوقی، رسانهای، هنری و دانشجویی از مصادیق تضییع حقوق بشر بوده و جامعه را به دوران جدید اعتراضات گستردهتر و عمیقتر پیش میبرد.»
