رسول خادم، قهرمان پیشین المپیک، در واکنش به بازداشت علیرضا نجاتی، ملیپوش پیشین کشتی فرنگی و برنده مدال برنز قهرمانی جهان از سوی اطلاعات سپاه بهدلیل حمایت از انقلاب ملی ایرانیان، نوشت: «علیرضا نجاتی عنواندار جهان در کشتی فرنگی است. او و سایر قهرمانان ورزشی را آزاد کنید.»
دستگیری خشونتآمیز نجاتی از سوی سازمان اطلاعات قم، در روز ۱۹ دی ۱۴۰۴ رخ داده و ۲۲ روز از بازداشت المپین کشتی ایران در توکیو میگذرد.
ملاوردی، متولد ۱۳۷۰، ساکن حصارک کرج، در اعتراضات جمعه ۱۹ دی، از پشت هدف ساچمه قرار گرفت. ساچمهها به پای او خوردند و او را دچار مجروحیتی حفیف کردند.
به گفته یک فرد مطلع، ملاوردی دستگیر شده و او را به زندان قزلحصار بردهاند.
برادر دوست صمیمی او که به دلایل امنیتی ذکر نامش ممکن نیست، بعد از چند روز او را سالم داخل زندان دیده است.
این دوست صمیمی گفت: «چند روز بعد هم به خانوادهاش میگویند فیش حقوقی بیاورید تا آزادش کنیم اما روز اول بهمن زنگ میزنند که بیایید جسد او را از بهشت سکینه تحویل بگیرید.»
به گفته این فرد مطلع، برای تحویل پیکر به خانواده ملاوردی، یک میلیارد تومان طلب کردند که خانواده امکان پرداخت این پول را نداشت: «یا باید پول میدادند یا او را بسیجی اعلام میکردند .... مجبور میشوند او را بسیجی شهید اعلام کنند.»
با وجود این، به خانواده ملاوردی اجازه نمیدهند فرزندشان را در «بهشت سکینه» دفن کنند و آنان مجبور میشوند او را به قبرستان «امامزاده حیدر» در جاده مخصوص ببرند و آنجا به خاک بسپارند.
این معترض که شماری از دوستان و بستگانش در جریان سرکوب اعتراضات در دزفول و اندیمشک با شلیک مستقیم نیروهای سپاهی جانباختهاند، در گفتوگو با ایراناینترنشنال مشاهدات خود را از کشتار گسترده مردم روایت کرد.
به گفته او، شب پنجشنبه ۱۸ دیماه بیش از ۲۰۰ هزارنفر یعنی بیش از یک سوم از جمعیت ۶۰۰ هزار نفری دزفول به خیابان آمده بودند و علیه حکومت و دیکتاتوری خامنهای و در حمایت از پهلوی شعار میدادند. او میگوید این شب جز شماری نیروی بسیجی، سایر نیروهای حاضر در خیابانها نیروی انتظامی بودند و مقابل مردم مقاومتی نکردند.
این معترض میگوید بسیجیها اما در هر حال قصد تقابل داشتند و برای شروع سرکوب دنبال بهانه میگشتند: «در دزفول امامزادهای به نام امامزاده سبزقبا هست که بسیجیها آتش زدند. البته این مساله آن شب باعث کشتار نشد اما حالا دو نفر از جمله مهدی کولیوند را میخواهند به بهانه آتشزدن همین امامزاده اعدام کنند.»
پنجشنبهشب مقابل پایگاه بسیج محله سیاهپوشان، نزدیک اداره منکرات و پشت بانک صادرات، محمد اسماعیلی با تیراندازی یک بسیجی به نام مجید شیخ لیوسی از پشتبام پایگاه کشته شد: «یک نفر که در میان مردم بود اما خودش در واقع سپاهی بود مرتب میگفت بیاییم برویم منکرات را بگیریم. من و چند نفر دیگر از بچهها گفتیم این از خودشان است اما جمعیت گوش نکرد.»
به گفته این معترض، با نزدیک شدن جمعیت معترض به مقابل منکرات، در نتیجه تیراندازی ماموران و بسیجیها «چند نفر با تیر ساچمهای زخمی شدند، خودم هم با ساچمه زخمی شدم. چشم یکی از دوستانم هم تخلیه شد و بیناییاش را از دست داد. همینجا تقریبا ۳۰ متر جلوتر از من گلوله به قلب محمد اصابت کرد و همانجا کشته شد.»
تغییر چهره سرکوب در روز جمعه
اما روز بعد، عصر جمعه همه چیز عوض شده بود. او میگوید حوالی ساعت ۵ عصر تعداد زیادی موتورسوار سیاهپوش بلندقد و قویهیکل را در خیابان خمینی دیده که همه کولهپشتی به پشت داشته و در این خیابان اصلی شهر دزفول، جولان میدادند.
به گفته او پیش از ساعت ۸ شب تمام خیابان خمینی قرق شده و اصلا راهی نبود کسی وارد خیابان شود یا ترددی آنجا صورت بگیرد: «ما وقتی این وضعیت را دیدیم، رفتیم سمت خیابان قاضی. دیدیم حدود دویست نفر در این خیابان جمع شدهاند اما شعاری نمیدادند. این جمعیت نزدیک ساعت ۸:۳۰ به حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ نفر رسید و شعاردادن هم شروع شد.»
این زمانی است که به گفته این شاهد عینی، تیراندازی پراکنده ماموران امنیتی شروع شد: «یکی از میان جمعیت داد میزد تیرها مشقیه، نترسید بیاید جلو.» جمعیت با تشویق این فرد در خیابان جلوتر رفته و متراکمتر شدند.
این اما آغاز کشتار بزرگ بود. او میگوید وقتی آنها جلو رفتند، ۳ نفر در همان لحظه اول کشته شدند: «تکتیراندازها بالای ساختمانی نیمهکاره مستقر شده بودند که مالک آن حسن سیاهپوش است. پائین ساختمان یک شعبه بانک است و بالای آن هم چند طبقه تجاری است.»
او میگوید بعدا متوجه شدند که ماموران سپاهی پیش از شروع تظاهرات و جمعشدن مردم، کشتن را شروع کرده بودند: «نگهبان این ساختمان پیرمردی اهل همین محله سیاهپوشان بود که شبها مراقب این ساختمان بود. ما بعدا بر اساس روایت کسانی که شاهد این ماجرا بودند فهمیدیم که این پیرمرد وقتی میبیند ماموران مسلح هستند ابتدا با خواهش و تمنا و بعد با تلاش برای بستن در سعی کرده نگذارد تکتیراندازها وارد ساختمان شوند، اما یکی از ماموران با کلت کمری به سرش شلیک کرده و او را میکشد.»
تکتیراندازها تا میتوانستند کشتند
وضعیت شب جمعه لحظه به لحظه بحرانیتر میشود. به گفته این شاهد عینی تیراندازی پس از کشتهشدن ان ۳ نفر نخست شدت میگیرد و افراد زیادی با شلیک به سرشان کشته میشوند: «فقط به سر میزدند. خیلیها کشته شدند. بعضی مثل من کشتههای نزدیک خود را همراه خود به کوچههای اطراف کشیدیم. هم مردم درها را برای کمک باز می کردند و هم ماشینهایی بودند که زخمیها و جنازهها را به بیمارستان میبردند.»
او میگوید نزدیکتر به ساختمان حسن سیاهپوش، پیکر یک جانباخته به نام مهدی حاجیوند رحیمی روی زمین مانده بود: «یکی از دوستانم به نام حمید شاکریان، که کنار من پناه گرفته بود و با مهدی هم دوستی نزدیکی داشت از اینکه پیکر مهدی آنجا مانده بود خیلی خشمگین بود. داد زد چند آدم باشرف پیدا میشود با هم برویم جنازه مهدی را بیاوریم؟»
در تلاش برای آوردن پیکر این جانباخته آنطور که این شاهد عینی روایت میکند با وجود اینکه آنها میدانستند تکتیراندازها منتظر شکار آنها هستند، جند نفر دیگر جان میبازند: «۱۰ تا ۱۵ نفری میشدیم که رفتیم جنازه مهدی را بیاوریم. موفق شدیم جنازه او را بیاوریم اما ۲ نفر دیگر از ما هم همانجا هدف تکتیراندازها قرار گرفته و کشته شدند.»
به گفته این شاهد عینی، دوستش حمید در همین تعقیب و گریز از او جدا میافتد و سمت دیگر خیابان پشت یک پایه بتونی پناه میگیرد: «من که در یک کوچه بنبست پشت درختی پناه گرفته بودم حواسم به حمید بود. من میدانستم اگر حرکتی کند و دیده شود او را میزنند، فریاد زدم همان جا بمان. کمی بعد نمیدانم چرا سرش را کمی بالا آورد تا به جایی نگاه کند، تکتیرانداز همان لحظه شلیک کرد و زدش. او افتاد و با وجود آنکه معلوم بود تمام کرده، سپاهیهای آنطرف خیابان هم با تفنگ ساچمهای هم به سینهاش شلیک کردند.»
دوست حمید میگوید پیکر او مدتی همانجا روی زمین ماند و آنها قادر نبودند به سمت او بروند: «بعد از حدود بیست دقیقه دوباره چند نفری دویدیم آن طرف خیابان تا جنازه را بتوانیم برداریم. اینجا هم دو تا از بچهها گلوله به سرشان خورد و تمام کردند و یکی از بچههای دیگر هم گلوله به پاشنه پاش خورد و زخمی شد، اما خلاصه ما جنازه حمید و بچههای دیگر را کشیدیم تو یک کوچه.»
به گفته او، گلوله دقیق به پشت گوش حمید اصابت کرده و غضروف گوش را برده بود و در جا تمام کرده بود: «حمید متولد ۱۳۶۴ بود، متاهل بود و سه تا دختر کوچک از او به جا مانده است.»
بیمارستان غرق خون بود
او که میگوید سیاهپوش حمید و دیگر دوستان جانباختهاش است از شمار بالای جانباختههای جمعه شب خبر میدهد: «به پیراهن عزای تنم قسم، تا زمانی که حمید را بردم، به چشم خودم کشتهشدن و بردن ۸۰ تا ۹۰ جنازه به بیمارستان را شاهد بودم. فقط هم تکتیراندازهای بالای ساختمان نبودند، سپاهیها حاضر در خیابان هم بیهدف و رگباری شلیک میکردند. بعد از رفتن من هم تیراندازی ادامه داشت و ۲۰ تا ۳۰ نفر دیگر کشته شدند. تازه این فقط کشتههای یک خیابان دزفول است. اینجا در دزفول ماموران دستکم ۳۰۰ را کشتهاند.»
این معترض، پیکر حمید را به بیمارستان گنجویان میبرد که نزدیک محل کشتار معترضان در چهارراه قاضی بود. پیکر او و دیگر جانباختههای آن شب، پس از انتقال به سردخانه بیمارستان، در کنترل نهادهای امنیتی قرار میگیرد.
خانوادهها شنبه صبح پس از مراجعه به بیمارستان متوجه میشوند پیکر جانباختهها در کنترل نیروهای امنیتی قرار گرفته و ناچار عازم اداره اطلاعات شهر میشوند: «۳۰ تا ۴۰ نفر از اعضا خانواده حمید رفته بودند دم اداره اطلاعات دزفول. بعد از معطلی زیاد، آنجا به دروغ به آنها گفته بودند جنازهها به اهواز منتقل شده است.»
تلاش خانواده و مراجعه آنها در روزهای بعد به اطلاعات، سپاه و آگاهی برای دریافت پیکر حمید بینتیجه میماند: «آن طور که من شنیدم در یک مورد، یکی از ماموران اطلاعات به یکی از برادران حمید گفته بود برو از جنازه برادرت بپرس چرا به اغتشاشات رفته تا بهت بگوید کجاست. ماموران خیلی وحشیانه این خانواده و دیگر خانوادههای جاویدنامان را چند روز آزار روانی دادند.»
بگوئید بسیجی بود تا جنازه تحویل دهیم
چند روز بعد آگاهی دزفول با آنها تماس گرفته و میگویند برای کسب تکلیف پیکر حمید به آنجا مراجعه کنند: «در آگاهی به خانواده حمید گفته بودند گروه پژاک او را کشته است. بیایید امضا کنید فرزند شما بسیجی بود و به طور علنی هم اعلام کنید تا ما شهید اعلامش کنیم. برای دخترانش هم خوب است.»
به گفته این معترض دزفولی که عزادار جانباختن حمید و چند تن دیگر از دوستانش است، خانواده این جانباخته زیر بار این درخواست نرفتهاند: «حمید آدم سیاسی بود و بسیار هم شاه دوست بود. او در عین داشتن تمکن مالی کافی به لحاظ سیاسی معترض بود و همیشه میگفت من حاظرم جانم را هم برای آزادی بدهم، فقط این جمهوریاسلامی دیگر نباشد.»
فشار به خانواده جانباخته حمید در روزهای بعد تشدید میشود و دو برادر او هم به بازداشت تهدید میشوند تا به سناریوی بسیجی بودن حمید تن دهند: «با ادامه مقاومت خانواه حمید، ۶ روز پس از کشتهشدن او، چند نفر اطلاعاتی نزد خانواده او رفته و با شرط عدم برگزاری مراسم، میگویند منتظر باشند تا جنازه را تحویل بگیرند. ساعت ۱۱ شب ۲۵ دیماه به آنها اطلاع میدهند تنها اعضا درجه اول خانواده به آرامستان شهر مراجعه کنند تا جنازه را تحویل گرفته و خاک کنند.»
بر اساس گفته خانواده حمید، نزدیک به ۲۰ نفر از اعضا خانواده این جانباخته آنجا رفته تا با حضور ماموران اطلاعاتی مسلح خاکسپاری را انجام دهند: «با توجه به اینکه روی صورت این جانباخته گچ ریخته بودند تا از صورتش عکس نگیرند، برادران حمید از روی خالکوبی روی شانهاش او را شناسایی کرده و خاکسپاری انجام میشود.»
این معترض دزفولی میگوید فشارهای امنیتی در این شهر همچنان ادامه دارد و شهر عملا در حالت شبهنظامی قرار دارد: «شبانهروز به خانه افراد میریزند و آدمها را با خشونت تمام بازداشت میکنند.»
در یک مورد، خانواده داغدار مهدی پورراستی برای پسر جانباختهشان که در جریان سرکوب معترضان در فلکه بسیج زخمی شده و پس از چند روز در بیمارستان جانباخته بود در خانه مراسم سوگواری برگزار میکنند: «وقتی فامیل برای همدردی دم در خانه آنها میرسند، چند نفری علیه خامنهای هم شعار میدهند. ساعتی بعد نیروهای سپاه سر رسیده و میخواهند مردم متفرق شده و مراسم تمام شود. وقتی پدر مهدی مقاومت میکنند، ماموران همانجا مقابل چشم همه با کلت به پایش شلیک میکنند.»
به گفته این منبع از جمله چند صد جانباخته دزفول؛ علاوه بر کسانی که نامشان در روایت ذکر شد، او عظیم زارع، ابراهیم حسیوند، رضا جهانگیری، مهرداد افراز، علی عشیری، احمد عشیری، علی رشیدی، مرتضی جهانگیری، قدرت کایدخورده، مسعود عیسوند، مصطفی عیسوند، احسان خواجویزاده، ابراهیم حسینوند و منصور پوررکنی را میشناسد.
پیشتر هم یک معترض دیگر دزفولی در گفتوگو با ایراناینترنشنال گزارشی از سرکوب خونین اعتراضات این شهر داده بود و گفته بود مردم دزفول در شامگاه جمعه شاهد جنایتی بودند که با کلمات نمیتواند توضیح دهد.
بر اساس روایت این شاهد عینی، جمعه ۱۹ دیماه در دزفول ماموران سرکوب تا جایی که توانستند آدم کشتند: «نیروهایی که مستقر شده بودند، نیروی زمینی سپاه پاسداران بودند که لباس فرم نظامی به تن داشتند و نقابدار بودند. همه کلاشنیکف دستشان بود. علاوه بر این، بالای بیشتر ساختمانهای بلند هم تکتیرانداز مستقر کرده بودند که فقط به سر بچهها شلیک میکردند.»
اورشلیمپست به نقل از گفتوگوی شبکه N12 با چند شهروند ایرانی گزارش میدهد که یک ساکن کرج گفته است مردم «هیچ احساس امنیتی ندارند» و اضطراب از لحظه خروج از خانه آغاز میشود و تا بازگشت ادامه دارد. او تاکید کرده است که خیابانها دیگر امن به نظر نمیرسند.
به گفته «دلارا»، ساکن کرج، اضطراب کنونی از جهاتی با فضای جنگ ۱۲روزه متفاوت است؛ زیرا در آن مقطع مردم تصور میکردند حملات «هدفمند و محدود» است و خطر برای مناطق غیرنظامی کمتر. او افزوده است: «امروز بسیاری احساس میکنند چیزی برای از دست دادن ندارند و حتی منتظرند جنگ هرچه زودتر آغاز شود، چون هر روز تأخیر به معنای کشتهها و بازداشتهای بیشتر است.»
این شهروندان گفتهاند قطع ارتباطات، از کار افتادن تلفنها و اینترنت در روزهای نخست اعتراضات، بر ترس عمومی افزوده است. به گفته آنان، نیروهای حکومتی میتوانند شهروندان را متوقف کنند، تلفنها را بگردند، وارد خانهها شوند و بازداشت کنند؛ وضعیتی که احساس ناامنی را تشدید کرده است.
اورشلیمپست همچنین به مشکلات اقتصادی گسترده اشاره میکند. به گفته مصاحبهشوندگان، بسیاری از کسبوکارها تعطیل شدهاند، درآمدها قطع شده و «خشم بیپایان» در میان مردم با دیدن تصاویر و روایتها از کشتهها، مجروحان و شکنجهها در حال افزایش است.
در تهران نیز شهروندی به نام «هالی رضا» به N12 گفته است بسیاری «منتظر فرود آمدن ضربه» هستند و در عین حال نسبت به پیامدهای جنگ، از جمله قطع برق و اینترنت و سوءاستفاده تبلیغاتی حکومت از درگیری، نگرانی دارند. او افزوده است با وجود ترسها، بخش بزرگی از اطرافیانش از اقدام خارجی علیه حکومت حمایت میکنند و به آزادی ایران امیدوارند.
در بخش دیگری از گزارش، «علیرضا مشهدی» از ترس دائمی بازداشت شبانه سخن گفته و تاکید کرده است اطرافیانش منتظر پایان قدرت سرکوباند. او گفته است بسیاری از ایرانیان چشمانتظار کمک خارجی هستند و از احتمال تحقق وعدههای حمایت نگراناند.
اورشلیمپست در جمعبندی مینویسد روایتهای شهروندان ایرانی نشان میدهد که با تشدید تهدیدهای نظامی، جامعهای گرفتار ترس، ناامیدی و خشم شکل گرفته است؛ جامعهای که همزمان میان امید به پایان سرکوب و نگرانی از هزینههای یک درگیری گسترده در نوسان است.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است که این فشارها در برخی موارد با احضار رسمی به ساختمانهای نهادهای امنیتی همراه بوده و منابع آگاه گفتهاند دامنه تهدیدها علاوه بر فعالان مدنی و حقوق بشری، شماری از کنشگران سیاسی را نیز شامل میشود.
این اطلاعات حاکی است که فعالان حقوق بشر در شهرهایی از جمله تهران، کرج، اصفهان، شیراز و رشت، از سوی ماموران وزارت اطلاعات تهدید شدهاند و به آنها گفته شده در صورت هرگونه ارتباط با خانوادههای کشتهشدگان یا انتشار اطلاعات درباره آنها، بازداشت شده و با احکام سنگین قضایی روبهرو خواهند شد.
منابع آگاه به ایراناینترنشنال گفتند این فشارها در چارچوب موجی گستردهتر از سرکوب در سراسر ایران اعمال میشود؛ موجی که همزمان خیابان، دانشگاه، رسانه و شبکههای مدنی را هدف گرفته است.
تهدید مستقیم؛ از برچسب «تروریسم» تا تهدید به مرگ
یکی از فعالان حقوق بشر ساکن تهران که طی تماسی از سوی وزارت اطلاعات تهدید شده، به ایراناینترنشنال گفت ماموری امنیتی به او اعلام کرده که انتشار هرگونه اطلاعات در صفحات شخصیاش «بهمنزله همکاری با گروههای تروریستی» تلقی میشود.
به گفته این شهروند، مامور امنیتی همچنین تاکید کرده حتی ابراز نگرانی درباره وضعیت بازداشتشدگان و زخمیهای اعتراضات نیز میتواند با «برخوردی سخت و عبرتآموز» مواجه شود.
این فعال حقوق بشر افزود ماموران امنیتی بهصراحت هشدار دادهاند حتی نوشتن مطالب کوتاه در شبکههای اجتماعی، استفاده از هشتگها یا انتشار محتوایی که از نظر نهادهای امنیتی «حمایت از معترضان» یا «همراهی با کسانی که خواهان مداخله نظامی کشورهای خارجی در ایران هستند» تلقی شود، میتواند مصداق جرم باشد.
به گفته او، مامور تماسگیرنده تاکید کرده طرح موضوعاتی مانند «کشتار»، «قتلعام» یا هر اشارهای که بهزعم آنها فضای اعتراضی را تشدید کند و به خشم عمومی منجر شود، با برخورد «سخت» امنیتی و قضایی مواجه خواهد شد.
یکی از فعالان مدنی ساکن کرج نیز به ایراناینترنشنال گفت پس از احضار به ساختمان یکی از نهادهای امنیتی این شهر، بهطور مستقیم تهدید به مرگ شده است.
به گفته او، ماموران امنیتی هشدار دادهاند که در صورت کوچکترین ارتباط یا رفتوآمد با خانوادههای جانباختگان، این اقدام «تلاش برای اقدام علیه امنیت کشور» تلقی شده و با مجازات سنگین روبهرو خواهد شد.
این فعال مدنی افزود پس از اعتراض به این تهدیدها، مامور امنیتی با لحنی صریح گفته است: «یا از طریق دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی با تو برخورد میکنیم، یا در یک حادثه در خیابان، کوچه یا زیر یک پل خلوت کشته میشوی و اگر محارب شناخته نشوی، جنازهات مثل بقیه جنازههایی در این مدت دیدی به خانوادهات تحویل داده میشود.»
اغلب این فعالان همچنین گفتهاند که در هفتههای گذشته و در شرایط دسترسی محدود به اینترنت، حتی با کوچکترین فعالیتی در زمینه اطلاعرسانی از وضعیت بازداشتشدگان و زخمیها، یا ابراز ناراحتی و نوشتن از مشاهدات عینی خود از رنج خانوادههای داغدار، با تماس، احضار یا تهدید تلفنی از سوی نهادهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شدهاند.
فشار بر زندانیان، خانوادهها و دیگر حلقههای اطلاعرسانی
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، همزمان با افزایش فشار بر کنشگران مدنی و حقوق بشری، بسیاری از زندانیان سیاسی در شهرهایی از جمله تهران و کرج نیز با محدودیت تماس مواجه شدهاند.
به گفته منابع آگاه، برخی از این زندانیان تهدید شدهاند که در صورت انتشار نامه یا بیانیه و افشای اسامی بازداشتشدگانی که بهتازگی وارد زندانها شدهاند، با برخورد شدیدتر و محدودیتهای بیشتری در ایام حبس روبهرو خواهند شد.
با وجود این تهدیدها، شماری از زندانیان سیاسی طی این مدت اقدام به انتشار نامهها و بیانیههایی کردهاند، اما منابع آگاه گفتهاند برخی از آنها ظرف چند روز با تهدید و بازجویی دوباره مواجه شده و به آنها اعلام شده در صورت ادامه این روند، «پرونده تازهای» برایشان گشوده خواهد شد.
یکی دیگر از فعالان مدنی به ایراناینترنشنال گفت دستکم پنج تن از فعالان مدنی و روزنامهنگاران بهدلیل فعالیت مدنی و اطلاعرسانی درباره سرکوب خشونتبار معترضان در هفتههای اخیر احضار یا بازداشت شدهاند و برخی از آنها در این مدت هیچ تماسی با خانوادههای خود نداشتهاند.
او تاکید کرد خانوادهها نیز تهدید شدهاند که در صورت اطلاعرسانی درباره بازداشت عزیزانشان، برای دیگر اعضای خانواده پروندهسازی خواهد شد و مسیر رسیدگی قضایی بهگونهای تغییر میکند که بازداشتشدگان با احکام سنگین و طولانیمدت مواجه شوند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال همچنین نشان میدهد در هفتههای گذشته، علاوه بر شهروندان معترض، گروههای مختلفی از شهروندان از جمله خانوادههای دادخواه، روزنامهنگاران، اعضای کادر درمان، دانشجویان و دیگر فعالان اجتماعی، با تهدید، احضار و بازداشت مواجه شدهاند.
در برخی موارد، خانوادهها از محل نگهداری و وضعیت عزیزانشان بیاطلاع ماندهاند و نسبت به صدور احکام سنگین ابراز نگرانی کردهاند.
فعالان حقوق بشر گفتهاند این الگوی فشار و ارعاب، از تهدید فعالان تا ترساندن خانوادهها و محدودسازی زندانیان، سابقهای طولانی دارد و هدف آن قطع زنجیره اطلاعرسانی درباره قربانیان سرکوب است.
به گفته آنها، اطلاعرسانی عمومی در بسیاری از پروندهها تنها عاملی بوده که توانسته هزینه سرکوب را بالا ببرد و خطر ناپدیدسازی، اعترافگیری اجباری و صدور احکام سنگین را دشوارتر کند.
فعالان حقوق بشر همچنین تاکید کردهاند حکومت از یکسو با تهدید و ارعاب، هر مسیر اطلاعرسانی و حتی تحقیق مستقل درباره کشتهشدگان، زخمیها و بازداشتشدگان را میبندد و از سوی دیگر، مقامهای رسمی میگویند «هر کس مدرکی از سرکوب دارد ارائه کند».
به باور این فعالان، این تناقض در عمل به معنای مطالبه «مدرک» در شرایطی است که کانالهای ثبت، جمعآوری و انتقال دادهها خود هدف سرکوب قرار گرفتهاند.
در هفتههای گذشته نیز شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهایی گزارش دادند ماموران حکومت با استقرار در خیابانهای پرتردد برخی شهرها، تلفنهای همراه شهروندان را بازرسی کردهاند.
به گفته این منابع، در مواردی که در گوشی افراد عکسها و ویدیوهای مرتبط با اعتراضات یا مدارکی مانند تصاویر تیراندازی مستقیم ماموران به معترضان و عکس جانباختگان پیدا شده، شماری از شهروندان بازداشت شدهاند.
این منابع افزودند در برخی موارد نیز ماموران پس از ثبت مشخصات هویتی افراد، محتوای تلفنهای همراه آنان را حذف کردهاند.
برخی از مخاطبان گفتهاند این اقدامات بهویژه در روزهایی که اینترنت بهطور کامل قطع یا بهشدت محدود بود تکرار شده است.
یک شهروند در این خصوص گفت: «فکر میکنم هدفشان این بود که قبل از وصلشدن دوباره اینترنت، تا جایی که میتوانند اسناد را پاک کنند؛ تا بعداً مردم نتوانند تصاویر و مدارک را بفرستند و افکار عمومی و نهادهای بینالمللی از ابعاد سرکوب و خشونت حکومتی باخبر شوند. میدانستند چه جنایتی کردهاند و خواستند آن را پنهان کنند.»
در هفتههای اخیر، از علی خامنهای تا غلامحسین محسنیاژهای و دیگر مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، بارها با ادبیات تهدیدآمیز به معترضان، فعالان مدنی و رسانهها هشدار دادهاند؛ همزمان، گزارشهای متعدد از تداوم فشارهای امنیتی و قضایی در شهرهای مختلف ایران حکایت دارد.
ابراز نگرانی از بازداشت گسترده مدافعان حقوق بشر
سازمان حقوق بشری فرانت لاین دیفندرز، شامگاه جمعه ۱۰ بهمن با انتشار بیانیهای اعلام کرد از بازداشت گسترده مدافعان حقوق بشر در ایران، از جمله وکلای حقوق بشر، روزنامهنگاران، پزشکان و کادر درمانِ رسیدگیکننده به معترضان زخمی و همچنین کنشگران حوزه فناوری و حقوق دیجیتال «عمیقا نگران» است.
این سازمان تاکید کرد در سه هفته گذشته و همزمان با قطع و اختلال شدید اینترنت، مستندسازی و گزارشدهی نقضهای حقوق بشری از جمله کشتار و بازداشتهای گسترده عملا ناممکن شده و افرادی که در داخل کشور فعالیت میکنند با تهدیدهای جدی علیه جان و امنیت خود روبهرو هستند.
فرانت لاین دیفندرز بهطور خاص نسبت به بازداشت افسون علیمرادیان و وفا صالحی، دو فعال اهل نهاوند در استان همدان و همچنین محمدهادی جعفرپور، وکیل دادگستری و عضو کانون وکلای فارس در شیراز، ابراز نگرانی کرد و نوشت این بازداشتها بخشی از الگوی تشدیدشونده سرکوب کنشگران جامعه مدنی و وکلای مستقل در ایران است.
این نهاد حقوق بشری خواستار آزادی فوری این افراد، اعلام محل نگهداری و تضمین سلامت جسمی و روانی آنان شد و از مقامهای جمهوری اسلامی خواست به «جرمانگاری و آزار قضایی» مدافعان حقوق بشر پایان دهند و بازداشتشدگان اخیر از جمله شیما گوشه و سیدمهدی کریمی فارسی، دو وکیل دادگستری را آزاد کنند.
فرانت لاین دیفندرز همزمان از جامعه جهانی خواست از همه سازوکارهای موجود برای حمایت و حفاظت از مدافعان حقوق بشر استفاده کند.
در این مدت، شماری از نهادهای بینالمللی حقوق بشری و کشورها مختلف، برخوردهای امنیتی و سرکوب اعتراضات در ایران را محکوم کردهاند؛ با این حال، فعالان مدنی و حقوق بشری معتقدند این واکنشها عمدتا در سطح نمادین باقی مانده و بازدارندگی موثری ایجاد نکرده است.
به باور آنها، با تداوم این وضعیت و کافینبودن اقدامهای عملی در سطح بینالمللی، جان شهروندان معترض، فعالان مدنی، سیاسی و حقوق بشری، روزنامهنگاران، دانشجویان و زندانیان سیاسی بیش از پیش در معرض خطر قرار میگیرد.
