قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا، موجی از واکنشها در داخل و خارج از ایران بهدنبال داشت. شاهزاده رضا پهلوی با استقبال از این تصمیم گفت اکنون زمان اقدامات عملیتر برای حفاظت از مردم ایران و حمایت از یک دولت انتقالی مشروع با هدف گذار به دموکراسی است.
تصمیم اتحادیه اروپا در تروریستی شناختن سپاه پاسداران، پاسخ به مطالبهای بود که در سالهای گذشته از سوی هزاران ایرانی از جمله در خیابانهای شهرها و کشورهای مختلف فریاد زده شد.
دفتر شاهزاده رضا پهلوی پنجشنبه ۹ بهمن در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، از تصمیم این کشور برای تروریستی شناختن سپاه پاسداران قدردانی و تاکید کرد: «نامگذاری سپاه پاسداران به همان شکلی که هست، بهروشنی نشان میدهد رژیم ایران بر پایه ترس حکومت میکند، نه رضایت مردم.»
به گفته شاهزاده رضا پهلوی، زمان اقدامات عملیتر برای «حفاظت از جان مردم ایران و حمایت از یک دولت انتقالی مشروع با هدف گذار به دموکراسی» فرارسیده است.
حامد اسماعیلیون، از چهرههای مخالف جمهوری اسلامی و عضو هیاتمدیره انجمن دادخواهی پرواز اوکراینی، نیز در این باره نوشت: «آدمکشهای سپاه پاسداران سرانجام در اتحادیه اروپا هم در همان جایی قرار گرفتند که سزاوارش بودند.»
انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز اوکراینی از تروریستی خواندن سپاه پاسداران استقبال کرد اما آن را «تنها یک گام مهم» در مسیر دادخواهی دانست و گفت این تصمیم تایید حقیقت تلخی است که دادخواهان سالها با آن زندگی کردهاند.
این انجمن تاکید کرد نهادی که پرواز ۷۵۲ را هدف قرار داد و در سرکوبهای داخلی نقش داشته، باید پاسخگو شود و مسیر عدالتخواهی ادامه دارد.
جیسون برادسکی، رییس شورای سیاستگذاری گروه اتحاد علیه ایران هستهای، نیز این تصمیم را «پیروزی مهمی برای مبارزان راه آزادی در ایران» دانست و گفت اتحادیه اروپا با این اقدام، خواستههای ایرانیان معترض را به رسمیت شناخته است.
واکنشهای جهانی
وزارت خارجه ایالات متحده از تصمیم اتحادیه اروپا برای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی استقبال کرد و این اقدام را گامی مهم در مسیر پاسخگو کردن جمهوری اسلامی و مهار فعالیتهای بیثباتکننده آن دانست.
واشینگتن تاکید کرد تصمیم اتحادیه اروپا به تقویت تلاشهای هماهنگ جهانی برای مقابله با سیاستهای سرکوبگرانه و مداخلهجویانه تهران منجر خواهد شد.
وزارت کشور بریتانیا اعلام کرد در حال آمادهسازی قانونی برای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست رسمی سازمانهای ممنوعه و تروریستی این کشور است.
به گزارش روزنامه تایمز، این لایحه که در واکنش به سرکوب خونین اعتراضات در ایران تهیه میشود، در صورت تصویب به پلیس اختیار ضبط گذرنامه مظنونان و اعمال توقف و بازرسی را در شرایط «سطح تهدید بالا» خواهد داد.
دیک شوف، نخستوزیر هلند، تصمیم اتحادیه اروپا را «خبر خوب» توصیف کرد و آن را نشانه اتحاد اروپا در واکنش به سرکوب خونین معترضان مسالمتآمیز در ایران دانست.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، این تصمیم را «مهم و تاریخی» خواند و گفت عامل شماره یک گسترش تروریسم و تضعیف ثبات منطقهای اکنون به نام خود شناخته شده است.
او تاکید کرد که این اقدام تمام فعالیتهای سپاه پاسداران در اروپا را مجرمانه خواهد کرد و به مشروعیت رژیم ایران ضربهای بزرگ میزند.
در ایتالیا، آنتونیو تایانی، وزیر خارجه این کشور، اعلام کرد که توافق سیاسی درباره تروریستی شناختن سپاه پاسداران حاصل شده و اکنون تنها روند فنی باقی مانده است.
شهروندان چه میگویند؟
همزمان بسیاری از کاربران در شبکههای اجتماعی به اظهار نظر در این باره پرداختند.
کاربری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تروریستی اعلام شدن سپاه این گزینه رو که بعد از مرگ خامنهای، سپاه کار رو در دست بگیره و عادیسازی کنه، تا حدودی زیادی کنسل کرد.»
کاربر دیگری تاکید کرد این اقدام پایان دوران ابهام استراتژیک بود و حالا «جهان ناچار است میان ماشین جنگی ایدئولوژیک و امنیت جهان، یکی را انتخاب کند».
شهروندی هم با اشاره به تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران نوشت: «یعنی الان بزرگترین گروه تروریستی، ایران رو اشغال کرده و باید نابود بشه.»
کاربر دیگری خطاب به ایرانیان خارج از کشور نوشت: «شما هموطنان خارج کشور در تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران توسط اروپا تاثیر بهسزایی داشتید. سپاسگزارم.»
جمهوری اسلامی، اروپاییها را تهدید کرد
علی شمخانی، عضو شورای دفاع و مشاور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، در واکنش به این تصمیم اروپا نوشت که غرب تروریسم را «تعریف نمیکند، بلکه مصرف میکند» و این رویکرد را نشانه استحاله مفهوم تروریسم در ادبیات آمریکا و اروپا دانست.
او گفت در حالی که «همکاری در کشتار غزه و طراحی ناامنی»، سیاست تلقی میشود، مقابله سپاه پاسداران با داعش «تروریسم» خوانده میشود و هشدار داد در برابر این روند، «اقدامات مقابلهای فوری» در دستور کار قرار خواهد گرفت.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و از فرماندهان سابق سپاه پاسداران، در واکنش به این تصمیم اروپا نوشت سپاه پاسداران «یکی از قویترین و موثرترین نیروهای ضدتروریستی در دنیا» است و انکار نقش آن در مقابله با داعش را همسنگ ایستادن در کنار تروریستها دانست.
او هشدار داد حمایت از تروریسم برای کشورهای اروپایی «نتیجهای جز پشیمانی» نخواهد داشت و از سابقه سپاه پاسداران در مقابله با داعش دفاع کرد.
وزارت دفاع جمهوری اسلامی نیز با صدور بیانیهای، تصمیم اتحادیه اروپا را «کینهتوزانه و عجولانه» توصیف کرد.
این وزارتخانه با رد هرگونه جرمانگاری علیه سپاه پاسداران اعلام کرد حاکمیت ملی «یکپارچه و غیرقابل تفکیک» است و نمیتوان بخشی از ساختار رسمی یک دولت را تروریستی دانست.
شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی هم تصمیم اتحادیه اروپا را «فاقد مبنای حقوقی و آکنده از اغراض سیاسی» خواند و هشدار داد اروپا بابت این اقدام «تاوان سیاسی، امنیتی و حیثیتی» خواهد پرداخت.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
