میرحسین موسوی از رهبران جنبش سبز در بیانیهای در واکنش به انقلاب ملی ایرانیان و سرکوب و کشتار معترضان آن را «برگی سیاه» در تاریخ ایران توصیف کرد. موسوی با اشاره به نیروهای نظامی و انتظامی از این نیروها خواست سلاح را زمین بگذارند تا مردم بتوانند مسیر آزادی را رقم بزنند.
او در بخشی از بیانیه خود با تأکید بر مخالفت با هرگونه دخالت نظامی خارجی تصریح کرد که سرکوب داخلی و بستن راه گفتوگو، کشور را در معرض مداخله بیرونی قرار داده است، اما نجات ایران تنها به دست مردم و بدون توسل به قدرتهای خارجی امکانپذیر است.
او در ادامه، راهحل پیشنهادی خود برای عبور از بحران را برگزاری همهپرسی قانون اساسی با تشکیل جبههای فراگیر از همه گرایشهای ملی اعلام کرد؛ جبههای که بر سه اصل «عدم مداخله خارجی»، «نفی استبداد داخلی» و «گذار دموکراتیک مسالمتآمیز» استوار باشد.
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم پنجشنبه ۹ بهمن در مطلبی تحلیلی نوشت به باور این مقامها، اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه این امکان را داشت که رهبری جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، دیکتاتور تهران، و پسرش مجتبی خامنهای، را هدف قرار دهد؛ اما این فرصت از دست رفت.
به گفته منابع امنیتی اسرائیل، اگر در بحران کنونی نیز تغییری در راس قدرت جمهوری اسلامی رخ ندهد، تهدید راهبردی تهران علیه اسرائیل، بهویژه در حوزه هستهای و موشکی، همچنان پابرجا خواهد ماند.
بر اساس این تحلیل، در صورت باقی ماندن ساختار فعلی قدرت در ایران، اسرائیل ناچار خواهد شد هر چند ماه یکبار وارد دور تازهای از تقابل نظامی شود تا روند بازسازی برنامه هستهای و افزایش تولید موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
سیانان پیشتر گزارش داد پس از بینتیجه ماندن گفتوگوهای مقدماتی واشینگتن و تهران درباره محدودسازی برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، ترامپ در حال بررسی گزینه حملهای گسترده به حکومت ایران است.
تفاهم نانوشته آمریکا و اسرائیل
یک منبع سیاسی ارشد در اورشلیم گفت اسرائیل از دست رفتن فرصت را غیرقابل پذیرش میداند و در صورت اقدام نکردن واشینگتن، ممکن است خود برای حذف رهبر جمهوری اسلامی دست به عمل بزند.
بر اساس این گزارش، اسرائیل و آمریکا به تفاهمی نانوشته رسیدهاند تا در صورت تشدید تنشها، زیرساختهای نفت و گاز ایران را هدف قرار ندهند، زیرا هرچند بخش انرژی منبع اصلی تامین مالی جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران به شمار میرود، اما آسیب جدی به آن میتواند هر دولت انتقالی احتمالی در آینده را با بحران اقتصادی عمیق مواجه کند.
در بخش دیگری از این گزارش به موضوع «گزینه جایگزین» برای رهبری آینده ایران پرداخته شده است.
به نوشته مرکز اورشلیم، نام شاهزاده رضا پهلوی در محافل واشینگتن بهعنوان چهرهای نمادین برای دوران گذار مطرح است.
شاهزاده رضا پهلوی پیشتر در مصاحبه با یک شبکه آلمانی گفت قصد دارد برای کمک به تغییر در ایران به کشور بازگردد، اما بهدنبال تصدی هیچ مقام رسمیای نیست و هدفش «خدمت به مردم ایران» است.
بر اساس تحلیل مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم، ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی این است که ترامپ شاهزاده رضا پهلوی را نه بهعنوان حاکم آینده، بلکه بهعنوان یک چهره نمادین برای جلب حمایت بینالمللی و کمک به شکلگیری چارچوب انتقال قدرت در نظر دارد.
سناریوهای رهبری انتقالی
طبق تحلیل مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم، دولت آمریکا در حال بررسی سناریوهایی برای ایجاد یک رهبری انتقالی گستردهتر متشکل از چهرههای اپوزیسیون خارج از کشور، تکنوکراتهای پیشین و برخی عناصر جداشده از ساختار فعلی حکومت ایران است.
با این حال، برخی منابع امنیتی اسرائیل هشدار میدهند فروپاشی حکومت بدون وجود رهبری منسجم میتواند به بیثباتی امنیتی، گسترش سلاحها، مشکلات در کنترل تاسیسات هستهای، و افزایش شکافهای قومی و منطقهای منجر شود.
پایگاه خبری دیدهبان ایران پنجشنبه ۹ بهمن گزارش داد تقاضا برای دریافت وجه نقد در کشور «افزایش محسوسی» یافته و از این رو، بانکها برای هر مراجعهکننده «به شکل غیررسمی» سقف ۳ تا ۵ میلیون تومان در نظر گرفتهاند.
این رسانه افزایش تقاضا برای اسکناس در «شرایط نااطمینانی» را «امری طبیعی» دانست و نوشت: «در شرایط تورمی، ارزش پول کاهش مییابد و در نتیجه افراد برای انجام امور روزمره به ارقام بالاتری از اسکناس نیاز دارند.»
آخرین آمار بانک مرکزی نشان میدهد میزان اسکناس و مسکوکات در دست مردم در ۸ ماه ابتدایی سال جاری جهشی قابل توجه داشت و بیش از ۲۳ درصد افزایش یافت.
این در حالی است که در دوره مشابه سال قبل، این شاخص تقریبا بدون تغییر بود و رشد آن حتی به یک درصد هم نمیرسید.
در روزهای اخیر، کشتار بیسابقه مردم به دست عوامل جمهوری اسلامی، در کنار احتمال مداخله نظامی آمریکا و تداوم بحران اقتصادی، زندگی روزانه در ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.
نرخ ارزهای خارجی نیز با شتابی قابل توجه به مسیر صعودی خود ادامه میدهد و این روند، به ابهام و نگرانی درباره وضعیت اقتصاد ایران دامن زده است.
بر همین اساس، به نظر میرسد شهروندان نگهداری اسکناس را به سپردهگذاری در بانک ترجیح دادهاند و میکوشند دستکم بخشی از داراییهای خود را بهصورت نقد در اختیار داشته باشند.
بهای دلار به ۱۶۵ هزار تومان رسید
قیمت دلار ۹ بهمن در بازار آزاد تهران رکوردی جدید به ثبت رساند و از ۱۶۵ هزار تومان عبور کرد. هر سکه طلای طرح جدید، موسوم به «امامی»، به ۲۰۰ میلیون تومان رسید، اما ساعتی بعد قیمت آن اندکی کاهش یافت.
نرخ پوند از ۲۲۴ هزار تومان و یورو نیز از ۱۹۷ هزار تومان فراتر رفت.
دیدهبان ایران در ادامه گزارش خود نوشت کارشناسان بارها هشدار دادهاند بهدلیل «تورم مزمن و بالا» در کشور، چاپ اسکناسهای درشتتر امری ضروری است.
این رسانه افزود: «در حال حاضر، ایرانچک ۲۰۰ هزار تومانی بزرگترین اسکناس موجود است که از قیمت یک شانه تخممرغ پایینتر است.»
مرکز آمار ایران پیشتر از ثبت بالاترین نرخ تورم در دیماه از زمان تاسیس این سازمان خبر داد.
بر اساس این گزارش، نرخ تورم نقطهای در این ماه به رقم بیسابقه ۶۰ درصد رسید.
منظور از تورم نقطهای (نقطه به نقطه)، درصد تغییر عدد شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل است.
کاربران شبکههای اجتماعی نیز به موضوع کمبود اسکناس در کشور و دلایل آن واکنش نشان دادهاند.
کاربری به نام «جلال» در ایکس نوشت: «فرآیند تولید هر قطعه اسکناس یک ماه زمان نیاز دارد. بهعلاوه، فرآیند توزیع نیز زمانبر است. اما احتمالا مشکل مربوط به تحریمها و عدم امکان تامین مواد تولید است. با توجه به شرایط جنگی، تا جایی که میتوانید پول از عابربانک برداشت کنید.»
کاربری به نام «علیرضا» هم گفت: «شما با فرض جنگ الکترونیک فعلا باید اسکناس دلار و ریال آماده کنی.»
دیپلماتهای اتحادیه اروپا پنجشنبه ۹ بهمن اعلام کردند وزیران خارجه این اتحادیه، تحریمهای جدید را در واکنش به سرکوب اعتراضات تصویب کردند.
خبرگزاری رویترز نوشت انتظار میرود وزیران خارجه اتحادیه اروپا به یک توافق سیاسی برای قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه دست یابند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پیش از نشست شورای وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا گفت این اتحادیه به احتمال زیاد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی خود قرار خواهد داد.
او افزود: «ما در حال اعمال تحریمهای جدید علیه ایران هستیم.»
شامگاه هشتم بهمن، اسپانیا و فرانسه اعلام کردند موضع پیشین خود را تغییر دادهاند و از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا حمایت خواهند کرد.
در پی تغییر موضع پاریس و مادرید، روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، اعلام کرد افزودن سپاه پاسداران به فهرست تروریستی اتحادیه اروپا «وظیفه اخلاقی» این نهاد است.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل نیز از دیگر اعضای اتحادیه اروپا خواست سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند.
صفحه روابط عمومی شاهزاده رضا پهلوی در ایکس هم پیش از این خطاب به اتحادیه اروپا گفته بود: «اکنون زمان اقدام است نه تعلل. سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهید.»
لیستهایی که سپاه پاسداران در آن تروریست است
در سالهای اخیر و بهویژه پس از انقلاب ملی ایرانیان، کنشگران و مخالفان جمهوری اسلامی با اشاره به نقش این نهاد نظامی در سرکوب معترضان در داخل کشور و همچنین دست داشتن آن در طراحی و اجرای حملات تروریستی در بسیاری از کشورهای جهان، بارها خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شدهاند.
بحرین و عربستان سعودی از اولین کشورهایی بودند که در پاییز ۱۳۹۷ سپاه پاسداران را در لیست سازمانهای تروریستی قرار دادند.
ایالات متحده نیز در فروردین ۹۸ سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی معرفی کرد. این اولین بار بود که دولت آمریکا یک نیروی نظامی رسمی وابسته به یک دولت حاکم را تروریستی اعلام میکرد.
دولت پاراگوئه اردیبهشت سال جاری رسما سپاه پاسداران را بهعنوان سازمان تروریستی معرفی کرد.
دولت کانادا نیز خرداد گذشته اعلام کرد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی طبقهبندی خواهد کرد.
خبرگزاری دولتی ایرنا در واکنش به این اقدام استرالیا، آن را «خصمانه و ضدایرانی» توصیف کرد.
دولت اکوادور ۲۵ شهریور سپاه پاسداران، حماس و حزبالله لبنان را بهعنوان «گروههای تروریستی و جنایتکار سازمانیافته» معرفی کرد.
در استرالیا، دولت ۱۶ آذر سپاه پاسداران را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد و اعلام کرد این نهاد نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی مسئول طراحی حملات علیه جامعه یهودیان این کشور در سال ۲۰۲۴ بوده است.
در آرژانتین نیز، خاویر میلی، رییسجمهوری این کشور، ۲۷ دی با امضای فرمانی نیروی قدس سپاه پاسداران و ۱۳ فرد مرتبط با شاخه برونمرزی سپاه پاسداران را «تروریستی» اعلام کرد.
به این ترتیب در صورت اضافه شدن اتحادیه اروپا، میتوان گفت به جز بریتانیا، سپاه پاسداران در لیست سازمانهای تروریستی تمام کشورهای بلوک غرب قرار گرفته است.
پیامدهای اضافه شدن سپاه پاسداران به فهرست سازمانهای تروریستی در اروپا
قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا پیامدهایی فراتر از یک اقدام نمادین خواهد داشت و به معنای ورود پرونده جمهوری اسلامی به مرحلهای تازه از تقابل حقوقی و امنیتی با اروپاست.
در صورت اتخاذ چنین تصمیمی، هرگونه عضویت، همکاری و حمایت مالی یا تبلیغاتی از سپاه پاسداران در قلمرو اتحادیه اروپا جرم کیفری محسوب میشود و دادستانیهای کشورهای عضو موظف خواهند بود بهطور فعال پروندههای قضایی مرتبط را پیگیری کنند.
این اقدام، جایگاه سپاه پاسداران را از یک نهاد صرفا تحریمشده به یک سازمان تروریستی قابل تعقیب کیفری تغییر میدهد.
در بعد اقتصادی و مالی، تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران به مسدودسازی کامل داراییها، حسابها و شبکههای اقتصادی مرتبط با آن در اروپا منجر میشود.
بانکها، شرکتهای بیمه، حملونقل، انرژی و فناوری حتی در صورت ارتباط غیرمستقیم با نهادها یا شرکتهای پوششی وابسته به سپاه پاسداران، با خطر پیگرد قضایی روبهرو خواهند شد.
از منظر سیاسی و امنیتی، این تصمیم همکاری اطلاعاتی و امنیتی کشورهای اروپایی علیه شبکههای وابسته به سپاه پاسداران، از جمله بازوهای برونمرزی آن را تقویت میکند و امکان اخراج دیپلماتها یا تعطیلی مراکز پوششی وابسته به جمهوری اسلامی را آسانتر میسازد.
همزمان، چنین اقدامی مسیر هرگونه گفتوگوی عادی سیاسی میان اروپا و تهران را با مانع جدی روبهرو میکند و پیام روشنی ارسال میکند مبنی بر اینکه سرکوب داخلی و فعالیتهای منطقهای جمهوری اسلامی دیگر یک موضوع داخلی تلقی نمیشود، بلکه تهدیدی علیه امنیت بینالمللی است.
