وزارت دادگستری ایالات متحده اعلام کرد کارلایل ریورا، قاتل محکومشده که با نام مستعار «پاپ» شناخته میشود، به دلیل مشارکت در طرح «قتلِ سفارشی» به دستور حکومت ایران علیه مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر، به ۱۵ سال زندان محکوم شده است.
بر اساس بیانیه رسمی وزارت دادگستری آمریکا، ریورا پیشتر در دادگاه فدرال ناحیه جنوبی نیویورک به یک فقره توطئه برای ارتکاب قتلِ سفارشی و یک فقره توطئه برای تعقیب و آزار اعتراف کرده بود و قاضی لوئیس جی. لیمن روز چهارشنبه حکم نهایی را صادر کرد. علاوه بر حبس، ریورای ۵۰ ساله به سه سال آزادی مشروط تحت نظارت نیز محکوم شده است.
جان آیزنبرگ، معاون دادستان کل آمریکا در امور امنیت ملی، در واکنش به این حکم گفت صدور این محکومیت نشان میدهد همدستی با «رژیمی که برای بقا به خشونت و ارعاب متکی است» پیامدهای جدی دارد. او تاکید کرد که وزارت دادگستری به همراه نهادهای امنیتی به تلاش برای شناسایی و خنثیسازی چنین توطئههایی ادامه خواهد داد.
افبیآی نیز اعلام کرد این پرونده نمونهای روشن از تلاش حکومت ایران برای هدف قرار دادن منتقدان خود در خاک ایالات متحده است. دونالد هولستد، معاون بخش ضدتروریسم افبیآی، گفت تلاشهای حکومت ایران برای آسیب رساندن به یک روزنامهنگار ساکن نیویورک ناکام مانده و حکم امروز «پیامی صریح» برای هر فردی است که با دولتهای خارجی علیه ساکنان آمریکا توطئه کند.
به گفته دادستانی آمریکا، این طرح ترور در سال ۲۰۲۴ و به دستور مقامهای ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طراحی شده بود. بر اساس اسناد دادگاه، فرهاد شاکری، که در آن زمان در ایران زندگی میکرد و بهعنوان عامل سپاه معرفی شده، ریورا را با وعده پرداخت ۱۰۰ هزار دلار برای شناسایی و قتل مسیح علینژاد استخدام کرده است.
طبق این گزارش، ریورا برای اجرای نقشه خود یکی از دوستانش به نام جاناتان لودهولت را نیز به همکاری کشاند. آنها با استفاده از پول ارسالشده از سوی شاکری، یک سلاح گرم و تلفنهای یکبارمصرف تهیه کردند و طی چند ماه تلاش کردند محل حضور علینژاد را شناسایی کنند؛ از جمله با تعقیب او در یک برنامه سخنرانی عمومی و زیر نظر گرفتن خانهای در بروکلین که تصور میکردند محل سکونتش است.
دادستانی میگوید ریورا و همدستانش در پیامها و یادداشتهای صوتی، درباره پیشرفت طرح و دشواری دسترسی به علینژاد گفتوگو کرده و حتی به سلاح تهیهشده برای اجرای ترور اشاره کرده بودند. این تلاشها سرانجام در هفتم نوامبر ۲۰۲۴ با بازداشت ریورا ناکام ماند. ماموران در محل سکونت او یک سلاح گرم با شماره سریال مخدوش کشف کردند.
بر اساس اعلام مقامهای آمریکایی، مسیح علینژاد از اهداف اصلی سپاه پاسداران بوده و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی سالهاست به دلیل فعالیتهای او در زمینه حقوق زنان، آزادیهای مدنی و افشای فساد و سرکوب در ایران، در پی ربودن یا کشتن او هستند. پیش از این نیز در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ تلاشهایی برای ربودن علینژاد از آمریکا و انتقال او به ایران صورت گرفته بود و در سال ۲۰۲۲ نیز طرحی دیگر برای ترور او ناکام مانده بود.
در این پرونده، جاناتان لودهولت در ژانویه ۲۰۲۶ به اتهام توطئه برای تعقیب و آزار و توطئه برای پولشویی اعتراف کرده و قرار است حکم او در آوریل ۲۰۲۶ صادر شود. فرهاد شاکری همچنان متواری است.
تحقیقات این پرونده توسط گروه مشترک ضدتروریسم افبیآی در نیویورک با همکاری پلیس نیویورک، وزارت امنیت داخلی و چند نهاد فدرال دیگر انجام شده است.
پیش از این نیز دادگاهی در نیویورک هفتم آبان رفعت امیروف و پولاد عمروف، دو عضو مافیای روس را، که به اتهام طراحی سوءقصد علیه مسیح علینژاد، مجرم شناخته شده بودند، به ۵۰ سال حبس محکوم کرد. هر یک از دو مجرم به ۳۰۰ ماه برابر با ۲۵ سال زندان محکوم شدهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
