گروهی متشکل از ۲۲۳ هنرمند و موسیقیدان ایرانی در نامهای از سوی خانه هنرمندان همکاری ملی ایران (هما) خطاب به راجر واترز، آهنگساز بریتانیایی، از او خواستهاند در این مقطع حساس تاریخی با تجدیدنظر در دیدگاههای خود، در کنار ملت ایران بایستد.
آنها در این نامه با اشاره به تاثیرگذاری راجر واترز بر میلیونها نفر در سراسر جهان، نوشتهاند که معترضان ایرانی به دنبال «زندگی، آزادی و کرامت انسانی» هستند و این مطالبه را امتیازی دانستهاند که مخاطب نامه در ایالات متحده از آن برخوردار است.
راجر واترز، عضو پیشین گروه پینک فلوید، ۲۷ دی در برنامه «پیرس مورگان بدون سانسور»، در پاسخ به پرسشهای مورگان درباره انقلاب ملی ایرانیان گفت که «تغییر رژیم خواست مردم ایران نیست» و معترضان تنها به «مشکلات اقتصادی» مانند تورم و کاهش ارزش پول ملی اعتراض داشتهاند.
هنرمندان ایرانی در نامهای خطاب به او نوشتند: «ما بهعنوان موزیسینها، خوانندگان، شاعران و خالقانی با شما سخن میگوییم که صدایشان خاموش، کنسرتهایشان ممنوع، سازهایشان شکسته و ترانههایشان به تبعید رانده شده است. هنر ما تنها از آن رو زنده مانده که درد، امید و کرامت ملتی را در خود حمل میکند که نمیخواهد و نمیتواند محو شود.»
امضاکنندگان این نامه اظهارات واترز درباره خیزش ملی ایرانیان را «نادرست و توهینآمیز» خوانده و نوشتهاند: «اگر با دقت بیشتری گوش دهید، صدای مردم در خیابانهای شهرهای کوچک و بزرگ ایران را خواهید شنید که خواست پایان این حکومت و بازگشت خاندان پهلوی را فریاد میزنند. اراده ملت شجاع و بزرگ ایران شایسته شنیدهشدن و احترام است.»
اِبی، لیلا فروهر، فریبا فروهی، مژگان شجریان، احسان کرمی، نوشآفرین، برزو ارجمند، حمید فرخنژاد، شبنم طلوعی، فاطمه اختصاری، کاوه یغمایی، لادن طباطبایی، پرستو صالحی، نگار استخر، بابک امینی، پژمان حدادی، شهرام آذر (سندی)، شاهین نجفی و مازیار فلاحی از امضاکنندگان این نامهاند.
خانه هنرمندان همکاری ملی ایران، خود را یک «پلتفرم دیجیتال امن» برای هنرمندان ایرانی معرفی کرده است که «در حمایت از گذار دموکراتیک ایران» متحد شدهاند. مدیریت این مجموعه با حمید فرخنژاد، بازیگر ایرانی است.
بر اساس آنچه در وبسایت هما دیده میشود، این مجموعه از هفت کارگروه هنرهای تجسمی، هنرهای نمایشی، هنرهای تصویری، ادبیات، مطبوعات، اینفلوئنسرها و رسانههای دیجیتال، و موسیقی تشکیل شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
