بیستوهفتمین روز انقلاب ملی ایرانیان با تشدید سرکوب داخلی، افزایش شمار کشتهشدگان و بازداشتها، ادامه قطع و مهندسی اینترنت، و همزمان اوجگیری فشارهای دیپلماتیک و حقوق بشری علیه جمهوری اسلامی در سطح بینالمللی همراه بود.
جمعه سوم آبان در حالی بیستوهفتمین روز انقلاب ملی ایرانیان سپری شد که نگاهها بیش از هر زمان دیگری به شورای حقوق بشر سازمان ملل و واکنش دولتها و نهادهای جهانی دوخته شده بود.
در داخل ایران، سرکوب همچنان ادامه دارد. گزارشها از کشته شدن چندین دانشجو و شهروند در روزهای ۱۹ و ۲۰ دیماه حکایت دارد.
کانال تلگرامی «دانشجویان متحد» اعلام کرد محمد جعفرپور، دانشجوی ورودی ۱۴۰۲ کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت، ۲۰ دیماه در خمینیشهر اصفهان با شلیک گلوله ماموران حکومتی کشته شد.
همچنین فائزه حسیننژاد، دانشجوی ۲۳ ساله رشته پزشکی، ۱۹ دیماه در مشهد جان خود را از دست داد و شهاب خورشید، جوان ۲۲ ساله، همان روز در منطقه سعادتآباد تهران هدف گلوله جنگی قرار گرفت و کشته شد.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد میلاد میانهخواه منفردی، ۲۹ ساله و بازیکن پیشین تیمهای پایه ملوان، شامگاه ۱۹ دی در انزلی با شلیک گلوله نیروهای سرکوب کشته شد.
همچنین محمد میرزایی نوشآبادی، ۳۷ ساله، شامگاه ۱۸ دی در ساری با گلوله جنگی به شکم جان باخت. در کرج نیز زهرا آزادپور، بازیکن تیم زنان مهرگان پردیس و کوهنورد، شامگاه ۱۹ دی کشته شد.
در کنار کشتهشدگان، موج بازداشتها ادامه دارد. پریسا بختیاری، شهروند ساکن تهران، ۲۰ دیماه از مقابل منزلش بازداشت شد.
رضا مسلمی، فعال صنفی معلمان همدان، همان روز بازداشت شد و از سرنوشت سیاوش دیهیمی، بازداشتشده ۲۰ دی، همچنان خبری در دست نیست.
همچنین گزارش شده است نادر پورمهین، بازیگر سینما و تئاتر، در ابتدای اعتراضات در جزیره قشم بازداشت شده است.
همزمان، گزارشهایی درباره مرگهای مشکوک در بازداشت منتشر شد.
منابع ایراناینترنشنال اعلام کردند علی عالیپور، رییس هیات بوکس پلدختر، یک روز پس از بازداشت در ۱۹ دی، جان خود را از دست داد.
پیامهای دریافتی حاکی از اعمال شکنجه و تزریق آمپولهای ناشناس به برخی بازداشتشدگان است؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت زندانیان را تشدید کرده است.
اظهارات مقامات جمهوری اسلامی
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی به مدیران مسئول روزنامهها و رسانههای آنلاین دستور داده است از انتشار خبر درباره کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند و در این زمینه تنها به آمار حکومتی ارجاع دهند.
طبق اطلاعات رسیده، در جلسه نمایندگان شورای امنیت ملی با مسئولان رسانهها، همچنین به رسانهها گفته شد که هیچ گونه مصاحبهای با خانواده های کشته شدگان انجام نشود.
محمد مهاجر مازندرانی، امام جمعه گرگان، خواستار «قدردانی از ماموران سرکوب» شد و گفت باید میان «فریبخوردگان» و افرادی که «آگاهانه علیه امنیت ملی اقدام کردهاند» تفاوت گذاشت.
این در حالی است که ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود دستکم ۱۲ هزار نفر در دو شب ۱۸ و ۱۹ دی کشته شدهاند.
محمدجواد حاج علیاکبری، امام جمعه تهران، نیز کشورهای منطقه را با موشکهای جمهوری اسلامی تهدید کرد و گفت «تمام منافع و پایگاههای آمریکا اهداف روشن موشکهای ما هستند».
واکنشهای بینالمللی
در سطح بینالمللی، فشارها افزایش یافت. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشست اضطراری شورای حقوق بشر اعلام کرد اگرچه شدت کشتار خیابانی در ایران کاهش یافته، اما سرکوب همچنان ادامه دارد و هزاران نفر، از جمله کودکان، در جریان اعتراضات کشته شدهاند.
پارلمان اروپا پنجشنبه دوم بهمن به قطعنامهای غیرالزامآور رای مثبت داد که خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی است. وزارت خارجه جمهوری اسلامی این مصوبه را «مداخلهجویانه و غیرمسئولانه» توصیف کرد. در این رایگیری، ۵۶۲ نماینده رای موافق دادند.
همزمان، هانا نویمان، نماینده آلمان در پارلمان اروپا، اعلام کرد نشست عمومی درباره سرکوب اعتراضات ایران دوشنبه آینده برگزار میشود.
در سوئد نیز دو نماینده پارلمان خواستار پاسخگویی ماریا مالمر، وزیر خارجه این کشور، درباره ایران شدند. مالمر پیشتر اعلام کرده بود سوئد برای تحریمهای جدید علیه مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکند و از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی حمایت میکند.
وضعیت اینترنت
در کنار فشارهای سیاسی، وضعیت اینترنت همچنان بحرانی است. نتبلاکس اعلام کرد ایران وارد مرحله جدیدی از فیلترینگ شده که آن را «فیلترنت پلاس» توصیف کرد. به گفته این نهاد، با وجود دسترسی محدودتر به ویپیانها، اتصال به اینترنت بینالمللی همچنان بسیار پایین است و حکومت در تلاش است با ایجاد ترافیک جعلی، روایت بازگشت اینترنت را القا کند.
بیش از ۳۴۸ ساعت از آغاز قطع سراسری اینترنت گذشته است.
تحولات در خارج از ایران
در خارج از کشور، تجمعهای اعتراضی ایرانیان ادامه دارد. به دنبال درخواست رضا پهلوی، ایرانیان در اروپا، آمریکا، کانادا و استرالیا برای شنبه و یکشنبه تجمع و راهپیمایی برنامهریزی کردهاند.
لندن، برلین، پاریس، بروکسل، فرانکفورت، دوسلدورف و سیدنی از جمله شهرهایی هستند که فراخوان تجمع در آنها منتشر شده است. از شرکتکنندگان خواسته شده شمع یا چراغ به همراه داشته باشند.
در لندن، گزارشها حاکی از آن است که طبقه اول کنسولگری جمهوری اسلامی بهطور کامل تخلیه و قفل شده و شمار کارکنان بهشدت کاهش یافته است.
تصاویر منتشرشده نشان میدهد خروج تجهیزات و اسناد اداری از این ساختمان آغاز شده و همزمان با افزایش تجمعات اعتراضی مقابل کنسولگری صورت گرفته است.
در حوزه نظامی و امنیتی، تنشها افزایش یافت. خبرگزاری رویترز گزارش داد گروه ضربت ناوهای ارتش آمریکا بهزودی وارد خاورمیانه خواهد شد. دونالد ترامپ نیز اعلام کرد تحولات ایران را «دقیق زیر نظر دارد» و از حرکت یک ناوگان بزرگ نظامی به سمت ایران خبر داد.
مقامهای جمهوری اسلامی از جمله محمد سعیدی، نماینده خامنهای در قم، تهدید کردند در صورت حمله، «کل منطقه درگیر خواهد شد».
در سطح اجتماعی، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان با هشتگ «نیمکتهای_خالی» یاد کودکان کشتهشده در جریان سرکوبها را زنده نگه داشت و خواستار پایان فوری خشونت و آزادی بازداشتشدگان شد. در بیانیه این شورا به نام ۲۳ کودک کشتهشده اشاره شده و تاکید شده است هر نیمکت خالی، نماد آیندهای است که با خشونت از جامعه گرفته شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
