دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مراسم آغاز به کار «هیئت صلح» غزه در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس اعلام کرد جمهوری اسلامی خواهان مذاکره با واشینگتن است. ترامپ گفت: «ایران میخواهد مذاکره کند و مذاکره خواهیم کرد.»
این رسانه پنجشنبه دوم بهمن نوشت اعتراضات ایران که در آغاز با محوریت مشکلات اقتصادی شکل گرفت، خیلی زود به گستردهترین اعتراضهای ضدحکومتی از زمان انقلاب ۵۷ تبدیل شد.
یک مهندس صنعت نفت که با نام مستعار «فرهاد» معرفی شده، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه روایت خود را از انقلاب ملی در شهری در نزدیکی تهران بازگو کرد.
فرهاد ۴۵ ساله که اکنون در استانبول به سر میبرد، گفت: «در روز اول آنقدر جمعیت در خیابانها زیاد بود که نیروهای امنیتی فقط فاصله خود را حفظ میکردند. اما در روز دوم فهمیدند که بدون تیراندازی، مردم متفرق نخواهند شد.»
او افزود که در زمان تیراندازی، همراه خواهرش داخل خودرو بوده: «حدود ۲۰ نیروی نظامی را دیدیم که از خودروها پیاده شدند و شروع کردند به تیراندازی به سمت جوانانی که حدود ۱۰۰ متر دورتر بودند. دیدم مردم در حال فرار بودند، اما از پشت به آنها شلیک میکردند.»
فرهاد ادامه داد: «جلوی چشمانم دیدم یکی از دوستانمان که پزشک بود، با ساچمههای شاتگان از ناحیه صورت هدف قرار گرفت.»
پس از گذشت روزها از این حادثه، فرهاد از سرنوشت دوست خود هیچ اطلاعی ندارد.
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شده بود، اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
از آن زمان، راههای ارتباطی مردم ایران با بیرون تقریبا مسدود شده است. با این حال، همان شمار اندک روایتها، تصاویر و ویدیوهای رسیده، تصویری تکاندهنده از گستره سرکوب و کشتار هدفمند شهروندان ارائه میدهد.
مراکز درمانی تحت کنترل نیروهای سرکوب
خبرگزاری فرانسه در ادامه نوشت ابعاد سرکوب در جریان اعتراضات اخیر ایران بهتدریج در حال آشکار شدن است.
سازمانهای عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر اعلام کردهاند ماموران امنیتی جمهوری اسلامی با تفنگ و شاتگانهای مجهز به ساچمههای فلزی، بهطور مستقیم سر و بالاتنه معترضان را هدف قرار دادهاند.
فرهاد از شلیک بیهدف به معترضان خبر داد و گفت شمار زیادی از مردم «داخل خودروهایشان جان باختند، چون گلولهها از جایی نامعلوم شلیک میشدند».
او اضافه کرد مجروحان اغلب بهدلیل ترس از پیامدها جرأت مراجعه به بیمارستان را ندارند: «مردم نمیتوانند به بیمارستان بروند، چون ماموران حکومتی و پلیس آنجا هستند. هر کسی که بر اثر گلوله یا ساچمه شاتگان زخمی شده باشد، بازداشت و بازجویی میشود.»
به گفته فرهاد، با توجه به ادامه سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی، پزشکان برای ارائه کمکهای درمانی به خانههای مردم میروند.
یک عضو کادر درمان اول بهمن با ارسال پیامی صوتی به ایراناینترنشنال تایید کرد نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی از مجروحان عکس میگرفتند و خانوادهها بهدلیل ترس از شناسایی، نگران انتقال عزیزانشان به مراکز درمانی بودند.
روزنامه ساندیتایمز ۲۷ دی گزارش داد در جریان انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۱۶ هزار و ۵۰۰ تا ۱۸ هزار معترض کشته و بین ۳۳۰ هزار تا ۳۶۰ هزار تن دیگر زخمی شدهاند.
مردم در خانههای خود را به روی معترضان باز کردند
فرهاد در ادامه مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت از سوی دو موتورسوار با باتون مورد ضربوشتم قرار گرفت و تصور میکرد دستش شکسته است، اما با توجه به «خطرات بیش از حد»، از مراجعه به بیمارستان خودداری کرد.
به گفته او، بسیاری از مردم «در خانههایشان را به روی معترضان باز کردند تا آنها را پناه دهند و کمکهای اولیه ارائه کنند».
فرهاد افزود نیروهای سرکوب ایستهای بازرسی برپا کردهاند تا افرادی را که آثار جراحتهای مرتبط با اعتراضات یا تصاویر و ویدیوهایی در تلفنهای همراه خود دارند، شناسایی کنند.
او ادامه داد: «اوضاع بسیار خطرناک است، چون تلفنهای همراه را بهطور تصادفی بررسی میکنند. اگر هر چیزی مرتبط با این انقلاب ببینند، کارتان تمام است. همچنین مردم را وادار میکنند لباسشان را بالا بزنند تا نشانههای جراحت ناشی از گلوله یا ساچمه را بررسی کنند. اگر چنین نشانهای ببینند، فرد را برای بازجویی میبرند.»
شهروندان در پیامهای خود به ایراناینترنشنال، از حضور گسترده نیروهای امنیتی و برقراری فضای حکومت نظامی در سطح شهرها خبر میدهند.
صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا اول بهمن در ایکس نوشت: «پارانویای رژیم جمهوری اسلامی کشور را به حالتی از حکومت نظامی اعلامنشده فرو برده است. ماموران مسلح خیابانها را تسخیر کردهاند و مقررات منع رفتوآمد و ایست بازرسیها زندگی روزمره را مختل میکنند.»
این نظام دوام نخواهد آورد
فرهاد از قصد خود برای بازگشت به ایران خبر داد و تاکید کرد: «اصلا و ابدا نمیترسم.»
به گفته او، با وجود همه سرکوبها، مردم ایران همچنان آماده اعتراض هستند، «چون بسیار خشمگیناند».
فرهاد با اشاره به تقویت حضور نظامی ایالات متحده در منطقه ابراز اطمینان کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به وعده خود برای مداخله در ایران و حمایت از معترضان عمل میکند.
این شهروند ادامه داد: «این نظام دوام نخواهد آورد. در ایران همه از این دیکتاتوری به ستوه آمدهاند. دیگر به اندازه کافی آنها را تحمل کردهایم.»
فارینپالیسی چهارشنبه اول بهمن در تحلیلی نوشت افزایش قیمتها، سقوط ارزش پول ملی، اعتصابهای کارگری و نافرمانی علنی از اقتدار روحانیت، سطحی از ناآرامی ایجاد کرده که در بسیاری از کشورها به بحران سیاسی یا فروپاشی حکومت منجر میشود. با این حال، در ایران، حتی چرخههای مکرر اعتراضهای سراسری نیز تاکنون نتوانستهاند به گسست سیاسی منجر شوند.
به نوشته این نشریه، مساله اصلی این نیست که ایرانیان خواهان تغییر نیستند. سرکوب خونین اخیر که به کشته شدن هزاران معترض انجامید، نشان میدهد حکومت با بحران مشروعیت عمیق روبهرو است.
اما پرسش کلیدی این است که چرا ناآرامیهای پایدار هنوز به شکاف در هسته قدرت نینجامیده است. پاسخ فارینپالیسی به این پرسش روشن است: جمهوری اسلامی از ابتدا بهگونهای طراحی شده که چنین فشارهایی را تاب بیاورد.
بر اساس این تحلیل، جمهوری اسلامی امروز بهعنوان یک حکومت امنیتی-دینی عمل میکند که حول علی خامنهای و خانواده او سازمان یافته است.
قدرت در ساختاری حلقهای و متمرکز شکل گرفته که در آن، بقای سیاسی نه به نهادهای رسمی، بلکه به نزدیکی شخصی به رهبر و بیت او وابسته است.
اقتدار بهشدت شخصیسازی شده و همین امر، امکان شکاف در سطوح بالای قدرت را کاهش داده است.
فارینپالیسی مینویسد خامنهای از زمان رسیدن به رهبری در سال ۱۳۶۸، بهتدریج نظام را به دولتی تبدیل کرده که زور و سرکوب را بر رضایت عمومی ترجیح میدهد.
در این چارچوب، حفظ حکومت نه یک انتخاب سیاسی، بلکه وظیفهای «مقدس» تلقی میشود. همین نگاه، فضای اندکی برای سازش یا عقبنشینی در زمان بحران باقی گذاشته است.
در قلب این ساختار، بیت رهبری قرار دارد؛ نهادی غیرشفاف که بهگفته فارین پالیسی، عملا نقش دولت واقعی را ایفا میکند.
این نهاد طی سه دهه گذشته به یک دولت موازی تبدیل شده که فراتر از قانون اساسی، مجلس و ریاستجمهوری عمل میکند و تصمیمگیریها را در حوزههای نظامی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی هدایت میکند.
بیت رهبری همچنین کانال اصلی نفوذ خانواده خامنهای، بهویژه پسران او، در ساختار قدرت است.
پیرامون این هسته، شبکهای گسترده از روحانیت همسو با حکومت قرار دارد که مشروعیت دینی نظام را تامین میکند. فارینپالیسی تاکید میکند که در این چارچوب، اطاعت از رهبر بهعنوان تکلیف دینی معرفی میشود و سرکوب معترضان نه یک تصمیم سیاسی، بلکه ضرورتی اخلاقی جلوه داده میشود.
نهادهایی مانند مجلس خبرگان و شورای نگهبان نیز در تثبیت این مشروعیت و مهار مخالفت درون روحانیت نقش دارند.
در لایه بعدی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دستگاه امنیتی قرار دارند که سپر قهری حکومت را تشکیل میدهند.
به نوشته فارینپالیسی، سپاه از یک نیروی نظامی به سازمانی چندوجهی تبدیل شده که با تکیه بر بسیج و شبکههای محلی، ناآرامیها را مهار و خشم اجتماعی را از طریق سرکوب منحل میکند.
وابستگی اقتصادی و سیاسی سپاه به ساختار رهبری، احتمال جدا شدن آن از هسته قدرت را به حداقل رسانده است.
در نهایت، دولت و دیوانسالاری بهعنوان لایه بیرونی این ساختار عمل میکنند. این نهادها امور روزمره را اداره میکنند و نارضایتی عمومی را در خود جذب میکنند، اما نقشی در تصمیمگیریهای کلان ندارند.
فارینپالیسی نتیجه میگیرد که همین معماری قدرت، احتمال تبدیل نارضایتی اجتماعی به شکاف در میان نخبگان را بهشدت کاهش داده است.
بهنوشته این نشریه، جمهوری اسلامی نه بهدلیل محبوبیت، بلکه بهدلیل مهندسی آگاهانه ساختار قدرت، هنوز تاب آورده است. هر تحلیل جدی از آینده سیاسی ایران، باید از درک این ساختار آغاز شود، نه از فرض فروپاشی اجتنابناپذیر.
نشریه سینمایی ددلاین چهارشنبه اول بهمن گزارش داد بیش از ۸۰۰ فعال حرفهای سینما، از جمله ژولیت بینوش، ماریون کوتیار، کامی کتن و یورگوس لانتیموس، با امضای بیانیهای مشترک، کشتار، شکنجه و سرکوب معترضان به دست جمهوری اسلامی را به شدیدترین شکل محکوم کردهاند و سکوت در برابر این اقدامات را همدستی با خشونت حکومت ایران دانستهاند.
در متن این بیانیه آمده است که امضاکنندگان با «خشم، اندوه و احساس عمیق مسئولیت اخلاقی» جنایتهای سازمانیافته جمهوری اسلامی علیه غیرنظامیان معترض را محکوم میکنند.
به نوشته ددلاین، این بیانیه تاکید دارد که حکومت ایران در واکنش به اعتراضهای گسترده و مسالمتآمیز مردم علیه سرکوب، فقر، تبعیض و بیعدالتی ساختاری، به جای شنیدن صدای جامعه، مسیر خشونت عریان را برگزیده است.
بر اساس این بیانیه، استفاده از گلوله جنگی، کشتار جمعی، بازداشتهای گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و قطع سراسری اینترنت، از جمله ابزارهایی بوده که جمهوری اسلامی برای مقابله با اعتراضها به کار گرفته است.
امضاکنندگان با استناد به گزارشهای مستقل و منابع معتبر اعلام کردهاند بیش از سه هزار شهروند بیدفاع، از جمله زنان، نوجوانان و کودکان، جان خود را از دست دادهاند.
ددلاین مینویسد در این بیانیه، قطع عامدانه اینترنت و سرکوب رسانهها بهعنوان تلاشی آشکار برای پنهان کردن جنایتها و جلوگیری از ثبت حقیقت توصیف شده است.
به گفته امضاکنندگان، این اقدامات نقضی سیستماتیک از حقوق بنیادین بشر، از جمله حق حیات، آزادی، کرامت انسانی و امنیت است و مصداق روشن جنایت علیه بشریت به شمار میرود.
این بیانیه در شرایطی منتشر شده که بیش از دو هفته از آغاز موج تازه سرکوب اعتراضهای سراسری در ایران میگذرد.
به نوشته ددلاین، به دلیل قطع اینترنت از ۱۸ دی، ابعاد دقیق خشونتهای حکومتی مشخص نیست، اما گزارشها از کشته شدن هزاران نفر و زخمی شدن صدها هزار نفر در نتیجه شلیک نیروهای جمهوری اسلامی به سوی معترضان حکایت دارد.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که دهها هزار نفر بازداشت شدهاند و همزمان تصاویری از شکنجه بازداشتشدگان منتشر شده است؛ موضوعی که نگرانیها درباره احتمال اجرای حکم اعدام برای شمار زیادی از زندانیان را افزایش داده است.
در میان امضاکنندگان، نام چهرههای تبعیدی سینمای ایران از جمله زر امیرابراهیمی، گلشیفته فراهانی، سپیده فارسی و شیرین نشاط دیده میشود.
همچنین فیلمسازان و تهیهکنندگانی از کشورهای مختلف و مدیران جشنوارههای سینمایی بینالمللی نیز این بیانیه را امضا کردهاند.
به گزارش ددلاین، امضاکنندگان از نهادهای مستقل بینالمللی، جشنوارههای فیلم، موسسات فرهنگی و جامعه جهانی هنرمندان خواستهاند بهطور علنی و عملی این جنایتها را محکوم کرده، روابط خود با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی را بازنگری کنند و از مبارزه مردم ایران برای آزادی، کرامت انسانی و حقوق سلبناشدنی بشر حمایت کنند.
