علی خامنهای طی سخنانی به مناسبت روز مبعث، اعتراضات مردم در جریان انقلاب ملی ایرانیان را «فتنه آمریکایی» خواند که هدفش «بلعیدن ایران» بود. او افزود: «شخص ترامپ در این فتنه دخالت و اظهار نظر کرد و فتنهگران را تشویق کرد و گفت حمایت نظامی میکنیم.»
او ادامه داد: «از اول انقلاب تا امروز، سلطه آمریکا با رهبری امام از بین رفت، از روز اول به فکرند این سلطه را بازگردانند.»
خبرگزاری فرانسه جمعه ۲۶ دی گزارش داد که دادستان پرونده اسفندیاری، تقاضای صدور حکم چهار سال زندان برای او را مطرح کرده است که سه سال آن بهصورت تعلیقی باشد، اما گفته است که ضرورتی برای بازگرداندن او به زندان وجود ندارد.
انتظار میرود رای این پرونده ماه آینده میلادی صادر شود.
بر اساس این گزارش، در مورد پرونده اسفندیاری، احتمال تبادل او با دو شهروند فرانسوی زندانی در ایران نیز وجود دارد.
دادگاه اسفندیاری که بهصورت مشروط آزاد شده است، ۲۳ دی آغاز شد.
همزمان با این دادگاه، وزیر خارجه فرانسه گفته بود که سفیر حکومت ایران را به دلیل سرکوب «غیرقابل تحمل و غیرانسانی» اعتراضات در ایران احضار کرده است.
اسفندیاری به دلیل حمایت از حمله مسلحانه حماس، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، به اسرائیل بازداشت شد و بیش از هفت ماه در فرانسه زندانی بود.
او در ماه اکتبر سال گذشته میلادی به طور مشروط آزاد شد.
به نوشته خبرگزاری فرانسه، او هنگام ورود به دادگاه که قرار بود به مدت چهار روز برگزار شود، گفت: «من امروز اینجا هستم تا بالاخره در مورد حقایق صحبت کنم.»
اسفندیاری رسانهها را متهم به گفتن «دروغ» و «داستانهای نادرست» در مورد خود کرده بود.
به دنبال آزادی مشروط اسفندیاری، کوهلر و پاریس در ماه نوامبر از زندان بیرون آمدند و به سفارت فرانسه منتقل شدند، ولی هنوز نتوانستهاند ایران را ترک کنند.
اخبار مربوط به «آزادی مشروط» اسفندیاری هشت روز پس از اعلام محکومیت سسیل کوهلر و همسرش، ژاک پاریس، به زندان اعلام شد.
به گزارش خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در احکام دادگاه انقلاب اسلامی تهران، یکی از این زندانیها در مجموع به ۳۱ سال زندان و دیگری در مجموع به ۳۲ سال زندان محکوم شدهاند.
کوهلر، عضو «فدراسیون ملی آموزش و فرهنگ نیروی کار فرانسه» و پاریس، دبیر کل سابق همین سندیکا در بخش آموزش، در پی دیدار با شماری از فعالان کارگری و معلمان در تهران در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ به دست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند.
پس از آن هم تعداد زیادی از فعالان کارگری و معلمان در تهران و چند شهر دیگر بازداشت شدند.
بازداشت کوهلر، پاریس و فعالان صنفی در ایران انتقادهای گسترده سندیکاها و اتحادیههای کارگری و معلمان در ایران و جهان را به دنبال داشت. آنان تاکید کردند که بر اساس مقاولهنامههای سازمان بینالمللی کار، دیدار فعالان سندیکایی کشورهای مختلف، موضوعی قانونی است.
فارین پالیسی با اشاره به تولد شاهزاده رضا پهلوی در «دورهای آکنده از آشوب» در ایران نوشت که که کمتر از دو دهه پس از تولد او، روحالله خمینی نظام پادشاهی در ایران را سرنگون کرد اما اکنون «جمهوری اسلامی با تهدیدی بیسابقه برای بقای خود روبهروست، در قالب یک جنبش اعتراضی سراسری و فراگیر، و شاهزاده رضا [پهلوی] به گستردهترین نماد پذیرفتهشده آینده سیاسی ایران بدل شده است.»
این نشریه نوشت: «برخی محبوبیت فزاینده [شاهزاده] رضا [پهلوی] را صرفا نوستالژی میدانند. اما میتوان آن را به همان اندازه بهعنوان نوعی سرکشی نسل جوان نیز خواند؛ نسلی جهانوطن و مسلط به فضای دیجیتال که از انتخابهای تراژیکی که تاریخ بر آنها تحمیل کرده خشمگین است و همچنین نوعی پشیمانی بنیادین در میان نسلهای مسنتر ایرانیان.»
تلاش برای منسجم کردن ایرانیان
فارین پالیسی سپس به سیر رشد و تحصیلات شاهزاده رضا پهلوی در آمریکا در دوران جوانی پرداخت و نوشت که پس از درگذشت محمدرضاشاه پهلوی «رضا سفری را آغاز کرد که اکنون به یک سرگذشت چند دههای بدل شده است. او گزینههای متعددی پیش رو داشت، اما راهی دیگر را برگزید.»
این نشریه نوشت که شاهزاده رضا پهلوی «مانند برخی فرزندان خاندانهای سلطنتی ساقطشده، میتوانست زندگیای آکنده از فراغت انتخاب کند. میتوانست موقعیت سلطنتی خود را از طریق شهرت، نمایش، یا انباشت سرمایه کارآفرینانه به پول تبدیل کند. اما او هیچیک از اینها را انتخاب نکرد. در عوض، به کاری تقریبا سیزیفوار دست زد: تلاش برای منسجم کردن یک دیاسپورای ایرانیِ ازهمگسیخته، نومید و عمیقا دوقطبیشده، در قالب چیزی شبیه به یک ائتلاف سیاسی.»
فارین پالیسی افزود: «در این مسیر دشوار، او در آغاز نه به درباریان، بلکه به مردان کهنهکار عرصه اندیشه و سیاست رجوع کرد ــ چهرههایی چون احمد قریشی، رییس پیشین یک دانشگاه، و هرمز حکمت، یکی از روشنفکران کمنظیر نسل خود. او از شکافهای ایدئولوژیک عبور کرد و کوشید متحدانی از میان سلطنتطلبان، لیبرالها، ملیگرایان، سوسیالدموکراتها و چپ سکولار بیابد. در آن زمان، هدف این بود که همه نیروها در قالب یک صدای واحد گرد هم آیند تا پیام مردم ایران و اخبار مبارزات آنها را به جهان برسانند.»
این نشریه با اشاره به سفرهای بسیار و شرکت در گردهماییهای کوچک و بزرگ ایرانیان با پیشینههای گوناگون سیاسی، در بخش دیگری از گزارش خود نوشت: «با انباشته شدن شکستهای جمهوری اسلامی ــ از تصلب ایدئولوژیک و ناتوانی اقتصادی گرفته تا فساد ساختاری و ماجراجویی امپریالیستی ــ چشمانداز سیاسی بهتدریج تغییر کرد.»
این نشریه درباره ۲۰ سال گذشته نوشت که حکومت ایران در داخل کشور بیش از پیش به این دلیل مورد انتقاد قرار گرفت و بیش از رسیدگی به نیازهای اولیه مردم خود، در پی تأمین مالی سرکوب در خارج از مرزها بود و به عنوان نمونه دهها میلیارد دلار برای حفظ دیکتاتوری اسد یا مسلح کردن نیروهای نیابتی در لبنان صرف کرده است.
بازنگری تازه درباره دوران پهلوی
به نوشته فارین پالیسی، با از دست رفتن تدریجی مشروعیت جمهوری اسلامی، در تظاهرات داخل ایران گاه شعارهایی در حمایت از پدربزرگ ولیعهد ــ رضاشاه ــ شنیده شد که این شعارهای اولیه، نخستین جلوه مردمی نوعی بازنگری تازه درباره دوران پهلوی بود؛ فرایندی که پژوهشگران مدتها پیش آغاز کرده بودند.
در بخش دیگری از مطلب فارین پالیسی آمده است: «شاهزاده پهلوی در پاسخ به این پرسش که چه نوع حکومتی را پس از سقوط رژیم تصور میکند، گفته است که شکل حکومت در مرتبه دوم اهمیت قرار دارد و باید توسط مردم تعیین شود؛ اما ماهیت آن باید بر حاکمیت مردمی، برابری جنسیتی و حقوق بشر استوار باشد.»
این نشریه ادامه داد: «با تشدید سرکوب در سالهای اخیر و تبدیل مطالبه تغییر به فراخوانی صریح برای تغییر رژیم، نقش [شاهزاده] رضا [پهلوی] دگرگون شد. بهتدریج ــ و نه بدون مقاومت ــ او بهعنوان چهرهای دیده شد که توانایی منسجم کردن یک ائتلاف گسترده در داخل و خارج از ایران را برای مدیریت آنچه بسیاری اکنون فروپاشی اجتنابناپذیر استبداد مذهبی میدانند، دارد.»
به نوشته فارین پالیسی، شاهزاده رضا پهلوی نزدیک به چهار دهه است که بهطور پیوسته با دیگران کار کرده و اقتدار شخصی را به نفع ائتلافسازی کنار گذاشته است.
این نشریه افزود که هر چند برخی گرایشها هنوز قانع نشدهاند، اما شمار بیشتری از ایرانیان در داخل کشور و در دیاسپورا او را معتبرترین چهره وحدتبخش در افق سیاسی میدانند.
یک نظرسنجی از سوی «گمان»، یک مؤسسه معتبر نظرسنجی مستقر در هلند، میزان حمایت از او را حدود یکسوم نشان میدهد که هیچکس دیگر در صحنه سیاسی ایران حتی به این میزان محبوبیت نزدیک نیست.
نکته تعیینکنندهای که فارین پالیسی بر آن تاکید کرده این است که شاهزاده رضا پهلوی بارها و بارها تصریح کرده که در پی قدرت بهخاطر خود قدرت نیست و او نقش خود را صراحتا گذارمحور توصیف کرده است: کمک به عبور ایران از ویرانههای جمهوری اسلامی به سوی نظمی دموکراتیک و سکولار که شکل نهایی آن نه توسط او، نه توسط هیچ سلسله یا جناحی، بلکه بر اساس اراده آزادانه مردم ایران تعیین خواهد شد.
این نشریه در پایان نوشت: «اگر ایران واقعا در آستانه لحظهای سرنوشتساز باشد، به یک منجی نیاز نخواهد داشت، بلکه به یک تسهیلگر؛ نه به یک رهاننده، بلکه به چهرهای که قادر به اعتمادسازی در میان شکافهای عمیق باشد.»
به نوشته این نشریه، در آن فضای محدود اما اجتنابناپذیر، شاهزاده رضا پهلوی خود را نه بهعنوان حاکم ایران، بلکه بهمثابه امانتدار آن در گذار میان دو دوره سیاسی جای داده است. اگر آن لحظه فرا برسد، تصور یک گذار در ایران بدون چنین نقشی برای او هرچه بیشتر دشوار میشود.
آژانس ایمنی هوانوردی اروپا شامگاه جمعه ۲۶ دی با صدور اطلاعیهای درباره مناطق بالقوه درگیری اعلام کرد: «وجود و احتمال استفاده از طیف گستردهای از تسلیحات و سامانههای دفاع هوایی، همراه با واکنشهای غیرقابل پیشبینی، خطر بالایی برای پروازهای غیرنظامی در تمام ارتفاعها و سطوح پروازی ایجاد میکند».
این سازمان هشدار داد که با توجه به تنشهای جاری و احتمال اقدام نظامی ایالات متحده، که باعث شده نیروهای پدافند هوایی ایران در حالت آمادهباش بالا قرار گیرند، احتمال شناسایی اشتباه در فضای هوایی ایران افزایش یافته است.
همزمان با این هشدار، کانال ۱۲ اسرائیل اعلام کرد شرکت هواپیمایی لوفتهانزا به دلیل تنشها در ایران، لغو پروازهای شبانه خود به تلآویو را تا پایان ماه تمدید کرد.
پیش از آن، هواپیمایی لوفتهانزا اعلام کرد در پی تشدید تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، پروازهای خود به مقصد و از مبدا تلآویو و امان را محدود میکند.
لوفتهانزا همچنین افزود: «علاوه بر این، تمامی شرکتهای گروه لوفتهانزا تا اطلاع ثانوی از عبور از حریم هوایی ایران و حریم هوایی عراق خودداری خواهند کرد.»
علاوه بر شرکتهای اروپایی، هواپیمایی هند اعلام کرد که پروازهایش در منطقه به دلیل شرایط تازه و بسته بودن آسمان ایران تغییر مسیر دادهاند.
هواپیمایی هند اضافه کرد که استفاده از مسیرهای جایگزین برای پروازهای منطقه ممکن موجب تاخیر در پروازها یا لغو آنها شود.
ایران در اولین ساعات روز پنجشنبه ۲۵ دی با صدور اطلاعیهای اعلام کرد که حریم هوایی کشور به روی تمام پروازهای تجاری، به جز پروازهای بینالمللی که مجوز قبلی از سازمان هواپیمایی کشوری دارند، بسته است.
اما ایران آسمان خود را پس از نزدیک به پنج ساعت، باز کرد. مسدود کردن آسمان ایران شرکتهای هواپیمایی را ناچار به تغییر مسیر پرواز، لغو پروازها و تاخیر در برخی موارد دیگر کرد.
نگرانی شرکتهای هواپیمایی از پرواز بر فراز آسمان ایران در شرایطی است که تعدادی از کشورها نیز درباره سفر به ایران به شهروندان خود هشدار دادهاند.
