رضا محمدحسینی در نامهای از زندان قزلحصار، با اشاره به خیزش ملی ایرانیان نوشت مردم خواستههای خود را با صدایی رسا بیان میکنند و آزادی، رفاه و عدالت میخواهند. او وضعیت کنونی کشور را حاصل سیاستهای جمهوری اسلامی خواند و افزود مردم این سیاستها را عامل مشکلات موجود میدانند.
این زندانی سیاسی همبستگی مردم و همراهی برخی اقشار و ورزشکاران با معترضان را برجسته دانسته و خواستار ایستادن همه گروههای اجتماعی از جمله معلمان، کارگران، پرستاران، دانشجویان، پزشکان و بازاریان در کنار یکدیگر شده است.
محمدحسینی در بخش دیگری از نامه، خطاب به حاکمیت خواستار پایان بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و نگهداری معترضان در سلولهای انفرادی شده و نسبت به پیامدهای اعدام معترضان هشدار داده است.
او همچنین نیروهای نظامی و انتظامی را به پرهیز از خشونت و ایستادن در کنار مردم فراخوانده است.
این اتفاق چند ساعت بعد از موشکباران پایگاه آمریکاییها در عینالاسد عراق از سوی سپاه پاسداران رخ داد. همان «انتقام سختی» بود که جمهوری اسلامی بعد از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، وعده داده بود.
دقایقی بعد، رسانهها خبر حادثه را دادند و خیلی زود مشخص شد که همه سرنشینها جانشان را از دست دادهاند. یکی از مسئولان در همان ساعت ابتدایی «نقص فنی» را دلیل سقوط خواند.
سخنگوی وزارت راه و وزیر راه در همان روز سقوط، شایعه اصابت موشک را با قاطعیت رد کردند.
جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا در پیام تسلیتش خبر داد که ۶۳ نفر از مسافران پرواز کانادایی بودند. ۵۷ نفر از این قربانیان ایرانی-کانادایی بودند و ایران آنها را بهعنوان قربانیان ایرانی حادثه معرفی کرد. تعدادی از قربانیان هم شهروندان دوتابعیتی افغانستان بودند.
اعتراف حکومت ایران به سرنگونی
گمانهزنیها درباره اصابت موشک به هواپیما در میان کاربران مجازی، کارشناسان و رسانهها ادامه داشت تا این که انتشار یک خبر فوری وضعیت را دگرگون کرد.
رسانههای آمریکایی بهنقل از مقامهای نظامی این کشور و بر اساس شواهد ماهوارهای از احتمال سقوط هواپیما بهدلیل اصابت موشک ایرانی خبر دادند. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا هم ماجرا را مشکوک خواند.
کمی بعد نخست وزیر کانادا در یک نشست خبری اعلام کرد هواپیمای اوکراینی با موشک ساقط شده است.
بعد از این سخنان رسانههای آمریکایی اصالت ویدیویی را تایید کردند که یک نفر در ایران از برخورد موشک به هواپیما و آتش گرفتن آن گرفته بود.
همه اینها در حالی اتفاق افتاد که مقامات ایرانی همچنان انهدام هواپیما را دروغی بزرگ میخواندند. در همین زمان، گزارشهایی از پاکسازی محل سقوط با بولدوزر منتشر میشد.
بالاخره ۷۲ ساعت بعد سرنگون کردن هواپیمای مسافربری، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیهای تایید کرد که «هواپیمای مذکور مورد اصابت قرار گرفته».
امیرعلی حاجیزاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران، که قبلا شلیک موشک به هواپیما را رد کرده بود، دوباره جلو دوربین آمد. او این بار برای خودش آرزوی مرگ کرد و گفت اپراتور پدافند هوایی سپاه، هواپیما را با موشک کروز اشتباه گرفته است.
فرمانده هوافضای سپاه «همه مسئولیت» این واقعه را بر عهده گرفت و گفت: «هر چه تقصیر هست بر عهده ماست. همه درست عمل کردهاند و اگر خطایی بوده یکی از عناصر ما خطا کرده است.»
رسیدگی قضایی در ایران و توهین به بازماندگان
کمتر از یک سال بعد، دادستان نظامی تهران از رسیدگی قضایی به شکایت خانوادههای قربانیان در دادسرای نظامی خبر داد.
با وجود این، دولتهای کانادا و اوکراین بارها تاکید کردند که جمهوری اسلامی تاکنون به وعدههایش در مورد پاسخگویی کامل و روشن شدن حقیقت عمل نکرده است.
رفتار مقامهای جمهوری اسلامی با خانواده های قربانیان هم شبهه عمدی بودن شلیک به هواپیما را بیشتر میکرد؛ به گفته خانوادهها، وسایل شخصی قربانیان از جمله موبایلهای آنها تحویل داده نشد.
گزارشهایی هم مبنی بر رفتار غیرانسانی مسئولان دادسرای نظامی با خانوادههای داغدار منتشر شد. معاون دادستان به یکی از بازماندگان گفته بود؛ «کشتیم، خوب کردیم که کشتیم».
خسرو ملک، پدر مریم ملک از جانباختگان سرنگونی هواپیما گفته بود تمام تلاش دستگاه قضایی این بود که دادگاه همان برداشت حکومتی اعلام شده اول مبنی بر خطای انسانی چند مامور رده پایین در شلیک به هواپیما را به اثبات برسد.
او گفته بود:«عزم خود را جزم کردهاند که تا قبل از فرا رسیدن سومین سالگرد، یک پرونده بسیار پیچیده بزرگ در ابعاد ملی و بینالمللی را جمع و جور کنند یا به اصطلاح، ماستمالی کنند. تمام ابزار دست آنها است و آنها هر چه را که در راستای رسیدن به حکم خطای انسانی بودن شلیک باشد، انجام میدهند.»
متهمانی که دادگاه نظامی معرفی کرده بود ۱۰ نفر از افراد رده پایین نظامی بودند که یکی از آنها، فرمانده سامانه پدافندی شلیک کننده به هواپیما بود.
عباس صادقی که پسر، دختر، عروس و نوه خود را در پرواز پیاس ۷۵۲ از دست داده و خود نیز وکیل دادگستری است، گفته بود:« پس از تخریب آثار جنایت و از بین بردن آثار جرم، ستاد کل مدعی شد که هواپیما بر اثر خطای انسانی غیرعمد ساقط شده و همین ادعا نیز که از سوی رهبر جمهوری اسلامی اعلام شد. به این ترتیب، خطای انسانی نقشه راه و خط مشی تحقیقات دادسرا قرار گرفت. آنها با قلب واقعیت، حقیقت را به مسلخ بردند»
مجموعه رفتار مقامهای جمهوری اسلامی باعث شد که خانواده های قربانیان به این باور برسند که سپاه پاسداران از عزیزان آنها بهعنوان سپر انسانی استفاده کرده تا مانع حمله نظامی آمریکا شود.
دو سال بعد از حادثه، محسن اسدی لاری و زهرا مجد، والدین محمدحسین و زینب اسدیلاری که در شلیک سپاه پاسداران به هواپیمای اوکراینی جان باختند فاش کردند که حسین سلامی، فرمانده وقت سپاه پاسداران به دیدار آنها رفته و اذعان کرده که اگر این حادثه رخ نمیداد، آمریکا به ایران حمله میکرد.این زوج در مصاحبهای با وبسایت انصافنیوز گفتند که معتقدند سپاه پاسداران هواپیمای اوکراینی را به عنوان سپر انسانی زده و میخواسته که آن را گردن آمریکا بیندازد.
شکایت در مراجع قضایی بینالمللی و بسته شدن پرونده در ایران
همزمان با تشکیل دادگاه نظامی در تهران، شماری از خانوادههای کشتهشدگان هواپیمای اوکراینی که تابعیت آمریکایی دارند، شکایتی «از حکومت ایران به رهبری علی خامنهای» و «سپاه پاسداران به فرماندهی حسین سلامی» در دادگاه فدرال شهر واشینگتن ثبت کردند.
سه سال بعد از سرنگونی هواپیما انجمن خانوادههای قربانیان پرواز پیاس ۷۵۲ از جمهوری اسلامی به دیوان کیفری بینالمللی شکایت کرده اند و دلیل آن را عدم اقدام حقوقی موثر از سوی دولتهای ذی نفع در این پرونده خواندند.
آنها اعلام کردند که از حکومت ایران و سپاهپاسداران به دلیل ارتکاب «جنایت علیه بشریت» و «جنایت جنگی» به این نهاد قضایی بینالمللی شکایت کردهاند.
همزمان تعدادی از شاکیان پرونده سرنگونی هواپیما اعلام کردند که شکایت خود را از دادسرای نظامی بعد از دو ماه رسیدگی پس گرفتهاند. آنها در این مدت بارها اعلام کرده بودند که امیدی به کشف حقیقت و اجرای عدالت در این دادگاه ندارند اما تا اوایل بهمن ۱۴۰۱ و برگزاری سیزدهمین جلسه رسیدگی به پرونده، در جلسات آن شرکت کردند؛ جلساتی که شرکت در آنها چندان هم راحت نبود.
از اواخر آذر آن سال جلسات دادگاه به سرعت و پی در پی برگزار شدند اما آنگونه که خانوادههای قربانیان گفتند، دادسرای نظامی تنها به دنبال پایان دادن به رسیدگی بود. آنها گفتند که دستگاه قضایی برای این که شرایط خود را تحمیل و جنایت را لاپوشانی کند، در فاصله چهار روز کاری، سه جلسه دادگاه پی در پی برگزار کرد.در طول دادرسی، با پافشاری خانوادههای خشمگین و وکلا و سوالات مکرر آنها فاش میشود که استقرار سامانه پدافند موشکی تور در مسیر تردد هواپیماهای مسافربری، نتیجه مخفیکاری عامدانه سپاه پاسداران بوده و سپاه حتی سیستم یکپارچه پدافند هوایی کشور را هم، که زیر نظر ارتش عمل میکند، از تصمیم مرگبار خود مطلع نکرده بود. با این حال دادگاه از احضار آمران این تصمیم خودداری کرد.
خانوادهها در نهایت در اعتراض به روند دادگاهی که به گفته آنها نه آمران شلیک به هواپیما را احضار کرد و نه شواهد مورد درخواست شاکیان را بررسی کرد، شکایت خود را پس گرفتند.
سرانجام در تیر ۱۴۰۲چهار کشور اوکراین، کانادا، بریتانیا و سوئد که شهروندانشان در سرنگونی هواپیما کشته شدند، بهدلیل عدم پاسخگویی ایران در مورد حادثه، پروندهای علیه جمهوری اسلامی در عالیترین دادگاه سازمان ملل در لاهه تشکیل دادند.
این چهار کشور در دادخواست خود به «دادگاه لاهه» یا دیوان بینالمللی دادگستری اعلام کردند که حکومت ایران «مجموعهای از تعهدات» را در قبال کنوانسیون مونترال، با محوریت تأمین امنیت سفرهای هوایی غیر نظامی، نقض کرده است.
بر اساس متن این دادخواست که نسخهای از آن توسط اکانت دادگاه لاهه منتشر شده، جمهوری اسلامی در اتخاذ اقدامهای عملی برای جلوگیری از سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲ کوتاهی کرده و در پیشبرد تحقیقات و پیگرد کیفری «بیطرفانه، شفاف و منصفانه» مرتکب قصور شده است.
بازی ایران با ایکائو
در پنجمین سالگرد سرنگونی هواپیما دولت کانادا در بیانیهای اعلام کرد این کشور همراه با سوئد، اوکراین و بریتانیا از مدتی پیش پرونده پیگرد ایران در سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) بهدلیل نقض کنوانسیون هوانوردی بینالمللی (معروف به کنوانسیون شیکاگو) را به جریان انداخته است.
بعد ازاین شکایت در هشتم ژانویه ۲۰۲۴ در شورای ایکائو، ایران موظف بود به جرایم خود در این واقعه پاسخ بدهد. اما جمهوری اسلامی به جای پاسخگویی به نقض عهدنامه شیکاگو که ضمانتی است برای پروازهای غیرنظامی، صلاحیت شورا را زیر سوال برد.
سرانجام ایکائو در ۱۷ مارس ۲۰۲۵ صلاحیت خود در این زمینه را به رأی گذاشت و اکثریت اعضا نیز صلاحیت لازم شورا برای رسیدگی به شکایت گروه هماهنگی و پاسخ بینالمللی برای قربانیان پرواز پیاس ۷۵۲ را تأیید کردند.
۱۷ آوریل ۲۰۲۵ ایران نسبت به تصمیم صلاحیتی شورای ایکائو نزد دیوان بینالمللی دادگستری درخواست تجدید نظر کرد. در نتیجه، رسیدگی ماهوی در ایکائو تا تصمیم دیوان متوقف شد.
حالا پروندهای که دادگاههای جمهوری اسلامی کمکی به کشف حقایق آن نکردند، با پیگیری خانوادههای قربانیان و ورود دولتهای خارجی، به دادگاههای بینالمللی راه یافته است؛ جایی که دیگر روایت رسمی جمهوری اسلامی تعیینکننده نیست.
شهروندان و بازاریان معترض چهارشنبه ۱۷ دی در شماری از شهرهای ایران مانند املش، بابلسر، بجنورد، بندرعباس، پردنجان، تبریز، تهران، چابکسر، رشت، زنجان، سبزوار، سمنان، شهرکرد، شیراز، عسلویه، فسا، فلاورجان، قزوین، قم، قیدار، کرج، کرمان، کرمانشاه، گناباد، لاهیجان، لردگان، مشهد و نیشابور، تجمع و اعتصاب کردند.
در این تجمعهای اعتراضی شهروندان عمدتا شعارهایی مانند «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده»، «جاوید شاه»، «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنهای»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «رضا شاه، روحت شاد» و «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» سر دادند.
کارگران پالایشگاه پارس جنوبی در عسلویه نیز در این روز به اعتصابات پیوستند.
شماری از این تجمعها نیز مربوط به اعتراضات دانشجویی در دانشگاه علم و هنر یزد، دانشگاه آزاد قم، دانشگاه مازندران در بابلسر، دانشگاه کرمانشاه و دانشگاه سمنان بود.
جمعی از دانشجویان دانشگاه هنر ایران در بیانیهای اعلام کردند: «ما دانشجویان دانشگاه هنر کنار مردم ایستادهایم، ما حق را فریاد میزنیم.»
گزارشها و ویدیوهایی نیز از حمله نیروهای سرکوبگر به مردم و ایستادگی و مقاومت معترضان در برابر آنان منتشر شد.
ماموران امنیتی در تهران گاز اشکآور به سمت معترضان شلیک کردند، در شیراز و لردگان چهارمحال و بختیاری به سمت معترضان حملهور شدند و به سوی آنان تیراندازی کردند.
مردم معترض در بازار دلاوران تهران پس از شلیک ماموران، ایستادگی کردند و به سمت ماموران هجوم بردند.
در مشهد نیز معترضان در برابر سرکوب ماموران ایستادگی کردند و آنها را به عقب راندند.
اختلال در اینترنت
با تداوم اعتراضات سراسری، دسترسی به اینترنت در شهرهای ایران محدود شد.
حساب فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در شبکه ایکس با اشاره به قطع گسترده اینترنت و اختلالهای شدید ارتباطی، بهویژه در شهرهایی که اعتراضات خیزش ملی در جریان است، نوشت حتی ویپیانها و دیگر ابزارهای دور زدن سانسور نیز مسدود شدهاند و ارتباط بسیاری از ایرانیان با دنیای بیرون قطع شده است.
در این متن تاکید شده که قطع اینترنت، تلاشی آشکار برای سرکوب اطلاعات و خفه کردن اعتراضهاست، اما هرچقدر هم حکومت تلاش کند، نمیتواند اقدامات ظالمانه خود را از نگاه جهان پنهان کند.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس نوشت که جمهوری اسلامی چه نیازی دارد که صداها را خفه کند و حقیقت را پنهان نگه دارد؟
در روزهای اخیر همزمان با گسترش اعتراضات سراسری، دسترسی به اینترنت در برخی نقاط ایران محدود یا قطع شده است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، ۱۵ دی محدودیت و قطع اینترنت را بهدلیل اعتراضات سراسری در ایران تایید کرده بود.
حمایتهای بینالمللی ادامه دارد
واکنشها و حمایتهای بینالمللی از معترضان ایرانی در یازدهمین روز از این خیزش همچنمان ادامه دارد.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در مصاحبهای گفت اگر حکومت ایران به سرکوب معترضان ادامه دهد، دونالد ترامپ، دستور قتل علی خامنهای را صادر خواهد کرد.
مارکوین مالین، سناتور جمهوریخواه آمریکا، ضمن اعلام حمایت از تلاش مردم ایران برای «احیای آزادی» در کشورشان، تاکید کرد که حمایت از معترضان دموکراسیخواه به معنای مداخله نظامی ایالات متحده نیست.
ریک اسکات، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «قلبم واقعا با مردم ایران است» و افزود از «مردمی که فقط حقوق اولیه و حقوق انسانی میخواهند» حمایت میکند.
مارک دوبوویتز، مدیرعامل بنیاد دفاع از دموکراسیها و بن کوهن، تحلیلگر ارشد این اندیشکده، در یادداشتی با اشاره به خیزش ملی ایرانیان نوشتند جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری شکننده است و آمریکا باید فراتر از سیاست فشار حداکثری، از تلاش معترضان برای سرنگونی حکومت حمایت کند.
نوربرت روتگن، نماینده پارلمان آلمان، در حساب خود در شبکه ایکس در واکنش به خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی نوشت که مساله مردم ایران انتخاب بین آزادی و ترور است.
او تاکید کرد که رژیم جمهوری اسلامی بار دیگر با استفاده از وحشیانهترین خشونت علیه مردم خود، این ترور را به تصویر می کشد که حتی کودکان نیز از آن در امان نیستند.
همزمان، استرالیا با تداوم اعتراضات، از شهروندانش خواست فورا ایران را ترک کنند.
هشدار شاهزاده رضا پهلوی به نیروهای امنیتی و نظامی
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی نیروهای مسلح و امنیتی جمهوری اسلامی را خطاب قرار داد و به آنان گفت اینک در معرض یک انتخاب تاریخی قرار دارند.
او از این نیروها پرسید در روزهای اعتراضات سرنوشتساز ایرانیان، آنان در کدام سوی تاریخ خواهند ایستاد: «در کنار جنایتکاران یا در کنار مردم؟»
شاهزاده رضا پهلوی سرنگونی رژیم سرکوبگر جمهوری اسلامی را حتمی خواند و تاکید کرد اکنون دیگر مساله فقط زمان سقوط آن است که زمانش از همیشه نزدیکتر است.
او خطاب به نیروهای امنیتی و نظامی افزود: «در این لحظههای سرنوشتساز از شما انتظار دارم که به آغوش ملت بازگردید و سلاح خود را نه برای شلیک به مردم، که برای حفاظت از آنها به کار گیرید. با این کار، نه تنها به وظیفه ملی خود عمل میکنید، که از آینده خود و خانوادههایتان نیز محافظت خواهید کرد.»
شاهزاده رضا پهلوی از ارتقای پلتفرم همکاری ملی به عنوان «کانال امن اعلام وفاداری به مردم» برای ارائه پاسخ فوری خبر داد و از این نیروها خواست اگر قبلا ثبتنام کردهاند و پاسخی نگرفتهاند، دوباره و تنها از طریق تنها راه امن یعنی اسکن کردن QR کد در زمان پخش زنده از تلوزیون ایراناینترنشنال اقدام کنند.
او تاکید کرد: «این آخرین فرصت شماست تا به ملت بپیوندید و سرنوشت خود را از کشتی در حال غرق شدن جمهوری اسلامی جدا کنید.»
شاهزاده رضا پهلوی در پایان بیانیه تصویری خود افزود: «سرکوبگران ملت و آنها که به سوی مردم گلوله میزنند، مطمئن باشند که شناسایی و مجازات خواهند شود. آنها که در کنار ملت ایران بایستند، مورد احترام و تجلیل ملی قرار خواهند گرفت.»
دهمین روز اعتراضات سراسری
سهشنبه ۱۶ دی نیز دهمین روز اعتراضات ایران با اعتصاب بازاریان، گسترش اعتراضات شبانه در دهها شهر، حضور پررنگ دانشجویان و واکنشهای سیاسی داخلی و بینالمللی همراه شده بود.
این اعتراضات از آبدانان تا تهران، از الوند تا مشهد، و از خیابان تا دانشگاه، اعتراضات همچنان ادامه یافت؛ در حالی که فراخوانها برای روزهای آینده و موضعگیری چهرههای سیاسی، چشمانداز روزهای پیشرو را پرتنشتر کرده است.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی خطاب به مردم اعلام کرد: «این پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، همزمان سر ساعت ۸ شب، همگی چه در خیابانها یا حتی از منازل خودتان شروع به سر دادن شعار کنید.»
در این روز، هفت حزب کردستان ایران در حمایت از اعتراضات سراسری و محکومیت «جنایات رژیم در کرمانشاه، ایلام و لرستان»، فراخوان مشترکی برای اعتصاب عمومی در کردستان و مناطق کردنشین در پنجشنبه ۱۸ دی صادر کردند.
سازمان حقوق بشر ایران استفاده از سلاح جنگی علیه معترضان و حمله به بیمارستانها را مصداق «جنایت بینالمللی» دانست و خواستار واکنش فوری جامعه جهانی شد.
شبکه همبستگی برای حقوق بشر در ایران نیز بر اتحاد فراگیر تمامی نیروهای سیاسی، صنفی و مدنی تاکید کرد.
از سوی دیگر، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است تاکنون حدود ۸۰۰ نفر از شبهنظامیان شیعه عراقی به ایران اعزام شدهاند که تقریبا همه آنها از اعضای کتائب حزبالله، النجباء، سیدالشهدا و بدر هستند.
آخرین تحولات مرتبط با اعتراضات سراسری در ایران را میتوانید در این پوشش زنده دنبال کنید.
بر اساس این گزارش که چهارشنبه ۱۷ دی منتشر شد، از زمان بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، بهدست نیروهای ویژه آمریکایی، مقامهای و رسانههای جمهوری اسلامی بهشدت این عملیات را محکوم کردهاند.
با این حال، در میان مردم و حتی در برخی گفتوگوهای رسمی این پرسش مطرح شده: آیا ممکن است ماموریتی مشابه مقامهای ارشد حکومت ایران، از جمله علی خامنهای، رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی، را هدف قرار دهد؟
اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه شماری از فرماندهان ارشد نظامی و عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی را از پا درآورد. در آن زمان، گزارشها حاکی از آن بود که خامنهای برای در امان ماندن از حملات در پناهگاهی زیرزمینی مخفی شده است.
به گزارش ایبیسینیوز، اکنون برخی حامیان جمهوری اسلامی بیم آن دارند که سناریو مشابهی رقم بخورد. سعید سیدی، معلم ۵۷ ساله اهل تهران و از حامیان حکومت، ابراز نگرانی کرد که آمریکا ممکن است همان عملیاتی را که در ونزوئلا انجام داد، در ایران تکرار کند.
بلافاصله پس از بازداشت مادورو، مصطفی خوشچشم، کارشناس صدا و سیما، بدون ارائه هیچ مدرکی گفت آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه برنامههایی برای ربودن مقامهای حکومت با استفاده از تیمی از ایرانیان دوتابعیتی داشتند.
ایبیسینیوز نوشت حتی برای صدا و سیمای جمهوری اسلامی که به طرح «نظریههای توطئه» مشهور است، «پخش چنین ادعایی غیرمعمول به شمار میآید».
همچنین محمدعلی جاودان، از مدرسان حوزه علمیه، ۱۵ دی در یک سخنرانی مذهبی در مراسم حکومتی اعتکاف گفت جان خامنهای در خطر است.
در سوی دیگر، لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، ۱۶ دی هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به سرکوب اعتراضات مردمی در ایران ادامه دهد، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دستور کشتن خامنهای را صادر خواهد کرد.
ترامپ ۱۵ دی هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به کشتار معترضان دست بزند، «ضربه سختی» از آمریکا خواهد خورد.
رییسجمهوری آمریکا ۱۲ دی نیز گفته بود اگر حکومت ایران «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
دستگیری مادورو، ویرانکنندهتر از حمله به تاسیسات هستهای
ایبیسینیوز در ادامه نوشت ایران از نظر وسعت تقریبا دو برابر ونزوئلا است و بهگفته تحلیلگران، جمهوری اسلامی از توان نظامی قویتر و نیروهای امنیتی مستحکمتری برخوردار است.
این رسانه افزود نیروهای سپاه پاسداران که تنها به خامنهای پاسخگو هستند، از نظام دینی حاکم بر ایران محافظت میکنند.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی در موسسه واشینگتن، گفت این نیروها قادرند به ترور، عملیات سایبری و حمله به کشتیرانی در خاورمیانه دست بزنند.
او با اشاره به گمانهزنیها درباره انجام عملیاتی مشابه ونزوئلا در ایران افزود: «در چارچوب راهبرد کلان، باید به فردای آن روز هم فکر کنند. ایران از نظر سیاسی وضعیت بسیار پیچیدهتری دارد. آنها باید هزینهها و فایدهها را محاسبه کنند.»
با این حال، گمانهزنیها در خصوص کارزار نظامی قریبالوقوع آمریکا در ایران همچنان مطرح میشوند.
نشریه سان ۱۵ دی گزارش داد تعدادی جت نظامی آمریکایی به بریتانیا و آلمان منتقل شدهاند که احتمالا در ارتباط با وضعیت فعلی ایران است.
به گزارش ایبیسینیوز، حتی عربستان سعودی، رقیب دیرینه جمهوری اسلامی، نیز ظاهرا سناریو مداخله احتمالی آمریکا در ایران را مدنظر قرار داده است.
غسان شربل، سردبیر روزنامه سعودی الشرق الاوسط که در لندن منتشر میشود، در همین رابطه نوشت: «ترامپ با کشاندن مادورو به دادگاهی در آمریکا، پیامی فرستاد که از بمبهای سنگینی که هواپیماهایش بر تاسیسات هستهای ایران فرود آوردند، خشنتر بود.»
او اضافه کرد: «شنیدن خبر ربوده شدن مادورو بهدست نیروهای آمریکایی قطعا برای رهبر جمهوری اسلامی ویرانکننده بوده است.»
نگارندگان در این مطلب که چهارشنبه ۱۷ دی منتشر شد، تاکید کردند ایران بار دیگر شاهد موجی از اعتراضات فراگیر است و این بار به نظر میرسد پایههای قدرت آیتاللهها بهطور جدی در حال فرو ریختن است.
در این مطلب آمده است پایان سرکوب، تمامیتخواهی و نقشآفرینی جمهوری اسلامی در تروریسم جهانی ممکن است بیش از هر زمان دیگری قابل تصور باشد.
به گفته دوبوویتز و کوهن، برای ایالات متحده، ماموریت امروز تنها ادامه سیاست «فشار حداکثری» علیه حکومت ایران نیست. اکنون زمان آن است که این فشار با یک راهبرد صریح و علنی تکمیل شود: تضعیف فلجکننده جمهوری اسلامی از راه «حمایت حداکثری» از ایرانیانی که با عزم راسخ در پی سرنگونی آن هستند
زمانی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در فوریه ۲۰۲۵ سیاست فشار حداکثری و تحریمها را دوباره علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد، به دنبال تحقق این اهداف بود: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، برچیدن شبکه نیروهای نیابتی و توقف برنامه موشکهای بالستیک.
حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه سیاست ترامپ در قبال تهران را تقویت کرد.
این مسیر به معنای تکرار تجربه عراق یا افغانستان نیست
اعضای بنیاد دفاع از دموکراسیها تاکید کردند آنچه واشینگتن هنوز انجام نداده و اکنون باید انجام دهد، تعهدی صریح به در هم شکستن توانایی جمهوری اسلامی برای حکمرانی است: «این مسیر به معنای تکرار تجربه عراق یا افغانستان نیست. به معنای اعزام نیروهای آمریکایی، ملتسازی یا اشغال نظامی هم نیست.»
تغییر رژیم در ایران با حرکت ارتش آمریکا بهسوی تهران اتفاق نمیافتد؛ این تغییر از خیابانها و به دست خود ایرانیان رقم میخورد، با پشتیبانی قدرت ایالات متحده و اقدامات اسرائیل که بهطور مستقیم ماشین سرکوب حکومت را فلج میکنند.
مردم ایران پیشتر انتخاب خود را بهروشنی اعلام کردهاند. این موج تازه اعتراضات که ادامه خیزشهایی از سال ۲۰۰۹ (جنبش سبز) است، هیچ ابهامی درباره مطالبات مردم ایران باقی نمیگذارد.
در عین حال، موضع ترامپ نیز روشن است: او به رهبران جمهوری اسلامی هشدار داده اگر حکومت دوباره به کشتار گسترده متوسل شود، ایالات متحده «آماده اقدام» است.
لزوم «حمایت حداکثری» از مردم ایران
دوبوویتز و کوهن در ادامه مطلب خود هشدار دادند شجاعت بهتنهایی برای شکست یک دیکتاتوری بهشدت مسلح کافی نیست و دیکتاتورها همین حالا در حال کشتن، زندانی کردن و شکنجه ایرانیان هستند.
آنها افزودند اگر حمایت کافی از معترضان صورت نگیرد، شجاعت در برابر گلوله، زندان و اتاقهای شکنجه در هم شکسته میشود.
در اینجاست که اعلام یک سیاست صریح از سوی آمریکا و اجرای مشترک آن با اسرائیل میتواند نقشی تعیینکننده ایفا کند.
واشینگتن باید در راستای «حمایت حداکثری»، بهطور آشکار عملیاتهای نظامی و پنهان اسرائیل را مورد حمایت قرار دهد و با استفاده از ظرفیتهای سایبری و اطلاعاتی خود، ساختار سرکوب جمهوری اسلامی را تضعیف کند؛ از سپاه پاسداران و نیروهای امنیت داخلی گرفته تا نهادهای اطلاعاتی و سامانههای فرماندهی و کنترل که ستونهای بقای آیتاللهها هستند.
هدف اصلی از کار انداختن ماشین سرکوب جمهوری اسلامی است؛ یعنی هموار کردن مسیر برای شهروندان غیرمسلحی که در برابر یک حکومت مسلح ایستادهاند.
همزمان، ایالات متحده باید حمایتهای غیرنظامی خود را افزایش دهد؛ از جمله فراهم کردن ارتباطات امن، تامین مالی اعتصابهای کارگری و کمک به سازماندهی معترضان و حفظ شتاب اعتراضات.
عملیات سایبری نیز میتواند هماهنگی و انسجام حکومت ایران را مختل کند.
فشار روانی و کارزارهای نفوذ دیجیتال میتوانند وفاداری نخبگان را متزلزل کنند. مشوقها میتوانند به ریزش و جدایی در درون رژیم منجر شوند. شبکههای حمایتی رژیم، چه در داخل و چه در خارج از کشور، قابلیت فروپاشی دارند.
برقراری ارتباطات امن برای معترضان امری حیاتی است و برای تحقق آن، واشینگتن باید واکنش همیشگی جمهوری اسلامی، یعنی قطع اینترنت، را بیاثر کند.
دولت آمریکا باید دسترسی به ویپیانهای رایگان را گسترش دهد و با شرکتهای خصوصی، از جمله استارلینک، همکاری کند تا ارتباط ایرانیان حفظ شود. بدون امکان ارتباط، بسیج و سازماندهی امکانپذیر نیست.
نه مذاکره با جمهوری اسلامی، نه عقبنشینی
در ادامه مطلب دوبوویتز و کوهن آمده است:
امروز مخالفت با رژیم تمام لایههای جامعه ایران را در بر گرفته و اتحادیههای کارگری دست به اعتصاب زدهاند.
طبقه بازاری نیز به این حرکت پیوسته است؛ به گونهای که بازار بزرگ تهران که زمانی یکی از ستونهای حمایت از جمهوری اسلامی به شمار میرفت، در اعتراضات اخیر تعطیل شد.
زنان ایرانی همچنان در صف اول قرار دارند؛ با سرپیچی از حجاب اجباری و احیای روح جنبش «زن، زندگی، آزادی».
حمایت حداکثری آمریکا میتواند مانع از آن شود که این جنبشها زیر فشار ترس، فرسودگی و خشونت سرکوب شوند.
ایالات متحده همچنین باید فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی را افزایش دهد. متحدان آمریکا باید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند و روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کنند یا در سطح پایینتری ادامه دهند.
مقامهای حکومت در همه سطوح باید با تحریمهای هدفمند و مسدود شدن داراییها روبهرو شوند و داراییهای بلوکهشده جمهوری اسلامی در خارج از کشور نیز باید برای تامین مالی صندوقهای اعتصاب کارگری مورد استفاده قرار گیرد.
ترامپ باید از یک موضوع پرهیز کند: عقبنشینی یا تکرار تلاشهای بینتیجه برای مذاکره با حکومتی که گفتوگو را ابزاری برای خریدن زمان میداند.
فرصتهایی مانند اعتراضات اخیر بهندرت و شاید یکبار در هر نسل به وجود میآیند. از سال ۱۳۵۷ تاکنون، جمهوری اسلامی هرگز تا این حد آسیبپذیر نبوده است. پس از نزدیک به نیم قرن تاریکی ناشی از حاکمیت دینی، تاریخ روزنهای گشوده است. ترامپ باید به گشوده شدن کامل این دریچه کمک کند.
این روزنامه چهارشنبه ۱۷ دی به نقل از شاهدان نوشت: «هیچکدام از معترضان اسلحه گرم یا سرد همراه نداشتهاند، به وضعیت زندگیشان معترض بودهاند و بعد از راهپیمایی مسالمتآمیزشان، به آنها شلیک شده است.»
به روایت یک شاهد عینی، چهار تن از مجروحان بلافاصله پس از رسیدن به بیمارستان جان خود را از دست دادند و دو تن دیگر نیز در روزهای اخیر بهدلیل شدت جراحات جان باختند.
او به نقل از پرستاران بیمارستان خمینی گفت حدود «۱۱ نفر زخمی بدحال» در این مرکز بستری بودهاند.
در ادامه مطلب هممیهن آمده است این شاهد «خودش بهچشم دیده که مامورها یکی از زخمیهایی که از مچ پایش بهدلیل اصابت گلوله خون میآمد، بدون اینکه مداوا شود، با خودشان بردهاند».
او دلیل دیگر یورش نیروهای امنیتی را ربودن پیکر کشتهشدگان ملکشاهی عنوان کرد و افزود آنها «میخواستند بهزور وارد بیمارستان شوند و خانوادهها مقاومت میکردند که این اتفاق نیفتد، اما درنهایت نیروها وارد بیمارستان شدند، چون حراست بیمارستان هم با آنها همکاری کرد».
او ادامه داد: «خانوادههای زخمیها تا دیروز در بیمارستان بودند و بهدلیل اینکه اجازه رفتوآمد افراد را به آنجا نمیدادند، این خانوادهها به بستگانشان پیام میدادند که به آنها آب و غذا برسانند. در واقع، به این دلیل بیمارستان تحت نظر است که فیلم یا عکسی منتشر نشود.»
ماموران سرکوبگر جمهوری اسلامی ۱۳ دی با تیراندازی به اعتراضات مردمی در ملکشاهی ایلام، برخی معترضان را کشتند و حدود ۳۰ تن دیگر را زخمی کردند.
ایراناینترنشنال تاکنون توانسته هویت چهار نفر از کشتهشدگان اعتراضات ملکشاهی، رضا عظیمزاده، فارس (فارز) آقامحمدی، مهدی امامیپور و لطیف کریمی، را بهطور مستقل تایید کند.
خانوادهها نتوانستند مقاومت کنند
هممیهن در ادامه گزارش خود به نقل از یکی از پرستاران بیمارستان خمینی نوشت جوانی به نام رضا بر اثر اصابت سه گلوله کلاشنیکف تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما جان خود را از دست داد.
فردی به نام مصطفی نیز که گلوله به پهلویش اصابت کرده، در وضعیت وخیمی قرار دارد.
به گفته این پرستار، فرد دیگری بهنام رضا از ناحیه شکم و سینه زخمی شده و یکی دیگر از مجروحان نیز که گلوله به سرش اصابت کرده بود، ابتدا در حالت مرگ مغزی بستری شد و سپس جان باخت.
یک جوان ۲۸ ساله در مصاحبه با هممیهن درباره جزییات روز کشتار گفت: «دوستم سه گلوله خورد و من او را به بیمارستان رساندم. ماموران بلافاصله وارد محوطه بیمارستان شدند که جنازهها و زخمیها را ببرند. به همین دلیل، بلافاصله او را با بدبختی از بیمارستان خارج کردیم تا دستگیر نشود.»
او ادامه داد: «شنیدم که نیروها عدهای از زخمیها را با خودشان بردهاند و خانوادهها نتوانستند بیشتر مقاومت کنند. من حتی شنیدم که نیروها جلوی پایگاه انتقال خون هم ایستاده بودند تا کسی خون اهدا نکند.»
هممیهن نوشت بیمارستان شهر ملکشاهی پس از گذشت ۱۳ سال از آغاز پروژه، هنوز به مرحله بهرهبرداری نرسیده است و از این رو، مردم مجبور شدند در جریان اعتراضات، زخمیها را به ایلام منتقل کنند.
همزمان با ادامه خیزش ملی ایرانیان، جمهوری اسلامی میکوشد با بهکارگیری روشهای مختلف، شهروندان معترض را سرکوب کند.
ماموران امنیتی جمهوری اسلامی ۱۶ دی نیز به بیمارستان سینا در تهران یورش بردند.
ادامه واکنشها
انجمنهای اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران، در بیانیهای حمله نیروهای نظامی و انتظامی حکومت به بیمارستان خمینی ایلام را محکوم کردند.
در این بیانیه آمده است: «این حرمتشکنی خشونتآمیز و تاسفبار از بیمارستان مصداق مبرهن نقض تمامی قوانین حمایت از حقوق بشر و جنایتی بهتآور است که هرگز نباید ساده از آن گذر کرد.»
این تشکلها تاکید کردند: «حتی در شرایط جنگی نیز هرگونه تعرض، مداخله نظامی یا حمله به بیمارستانها، خط قرمزی آشکار و مصداق جنایت جنگی به شمار میرود.»
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیز در واکنش به حملههای اخیر به دو بیمارستان در ایلام و تهران گفت کادر درمان مکلف است «فارغ از هرگونه مرزبندی سیاسی و اجتماعی» به افراد خدمات ارائه کند.
او ادامه داد: «نسبت به تمامی افرادی که به هر دلیل به بیمارستان مراجعه کرده و بستری میشوند، اعم از بیمار یا مجروح درگیری و تجمعات، تعهد ارائه خدمات داریم.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، پیشتر از وزارت کشور خواست هیاتی ویژه را مسئول بررسی حمله به بیمارستان ایلام کند.
این در حالی است که شخص پزشکیان و مقامهای دولت او تاکنون از همراهی با خیزش ملی خودداری کردهاند و کوشیدهاند اعتراضات را به مطالبات اقتصادی تقلیل دهند.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی پزشکیان، ۱۷ دی بهصورت تلویحی از حمله به بیمارستان خمینی دفاع کرد و گفت: «وقتی که یک گروه بیمارستان را اشغال میکنند، چه باید کرد؟»
او افزود حکومت «اعتراض کسانی را که به گرانی و مسائل صنفی معترض هستند»، به رسمیت میشناسد.
وزارت امور خارجه آمریکا ۱۶ دی اعلام کرد «حمله وحشیانه» به بیمارستان ایلام «جنایتی آشکار علیه بشریت» است.
