علی مرعشی، رییس مرکز پزشکی حج و زیارت هلال احمر ایران، اعلام کرد ۶۰ تُن داروی مورد نیاز زائران ایرانی تا پایان امسال به عربستان سعودی منتقل میشود. او در مورد تاثیر بحران کمبود دارو در کشور بر شرایط این ارسال، توضیحی نداد.
مرعشی شنبه ششم دی به خبرگزاری فارس گفت: «انتقال داروها در ماه رمضان انجام میشود تا مراکز و درمانگاههای ایرانی در ایام حج، پیش از ورود زائران، بهطور کامل تجهیز شوند.»
این در حالی است که به گفته مقامهای بهداشتی، ایران در داخل با کمبود دارو مواجه است.
همچنین در روزهای گذشته، رییس مرکز پزشکی حج و زیارت اعلام کرده بود عربستان سعودی، مجوز فعالیت درمانگاههای جمهوری اسلامی در مدینه را لغو کرده است.
او درباره دلیل لغو مجوز کار این درمانگاهها توضیحی نداد.
بر اساس گزارش فارس، پس از اعلام رسمی ریاض مبنی بر ضرورت ارسال فهرست داروها تا نیمه شعبان، مقامات جمهوری اسلامی فهرست کامل بیش از ۳۰۰ قلم دارو را در سامانه مربوطه در عربستان سعودی ثبت کردند.
فارس نوشت این نخستین بار نیست که جمهوری اسلامی پیش از آغاز مراسم حج، دارو برای درمان زائران ایرانی به عربستان سعودی ارسال میکند.
بر اساس گزارش این رسانه، در جریان مراسم حج سال گذشته نیز ۴۰ تن دارو شامل بیش از ۳۰۰ قلم دارو و تجهیزات پزشکی از ایران به عربستان سعودی ارسال شد.
نحوه مدیریت جمهوری اسلامی در رسیدگی به زائران ایرانی منجر به برخی مشکلات شده است.
فارس نوشت: «در کنار کمبود دارو برای زائران بیمار، نبود مترجم نیز باعث شده برخی زائران به خوددرمانی روی بیاورند یا اصلا درمان موثری دریافت نکنند.»
استفاده تبلیغاتی و سیاسی جمهوری اسلامی از مراسم مذهبی حج
مراسم حج در سالهای اخیر یکی از موضوعات مورد بحث میان جمهوری اسلامی و عربستان سعودی بوده است.
بهمن سال گذشته، عبدالفتاح نواب، نماینده علی خامنهای در امور حج و زیارت، با اشاره به شرایط «حج ۱۴۰۴» این موضوع را مطرح کرد که: «محدودیتهای عربستان سعودی برای زائران بیشتر شده و نبایدهای زیادی را اعلام کردهاند.»
این در حالی است که جمهوری اسلامی از این مراسم مذهبی، برای اهداف سیاسی و تبلیغاتی خود بهره میبرد.
اردیبهشت امسال، خبرگزاری فارس گزارش داد پس از ممنوعیت ورود کتابهای دعا به عربستان سعودی، این کشور دیگر اجازه ورود بلندگوهای کوچک شخصی را به زائران نمیدهد.
این خبرگزاری نوشت زائران ایرانی با چفیههای منقش به عکس قاسم سلیمانی یا کشتههای جنگ، بازداشت میشوند.
حملات پیشین خامنهای به عربستان سعودی
سال ۱۳۹۴، دو هزار و ۲۳۶ زائر به علت ازدحام جمعیت در مراسم حج در عربستان سعودی کشته شدند.
شهریور ۱۳۹۵، در سالگرد این واقعه، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی راهپیمایی حکومتی برگزار کرد.
رهبر جمهوری اسلامی شهریور ۱۳۹۵ به مناسبت فرارسیدن زمان حج، در پیامی به مقامات عربستان سعودی شدیدا حمله لفظی کرد.
پیش از خامنهای، روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی نیز به حکومت سعودی تاخته بود.
او ۲۹ تیر ۱۳۶۷، در سالگرد کشته شدن حجاج عمدتا ایرانی در طول مناسک حج، گفته بود: «اگر از صدام بگذریم، اگر مساله قدس را فراموش کنیم، اگر از جنایتهای آمریکا بگذریم، از آل سعود نخواهیم گذشت.»
خمینی در ادامه با وعده «پیروزی بر آل سعود»، «وعده فتح مکه» را داده بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
