کامران فانی، مترجم و کتابشناس، در ۸۱ سالگی درگذشت
کامران فانی، مترجم و کتابشناس مطرح ایرانی، در ۸۱ سالگی در یکی از بیمارستانهای تهران درگذشت.
کامران فانی، مترجم و کتابشناس مطرح ایرانی، در ۸۱ سالگی در یکی از بیمارستانهای تهران درگذشت.
خبرگزاری ایسنا گزارش داد فانی شنبه ۲۲ آذر در بیمارستان سینا درگذشت و قرار است مراسم تشییع جنازه او دوشنبه ۲۴ آذر در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار و پیکرش در «قطعه نامآوران بهشت زهرا» به خاک سپرده شود.
انزوا و زندگی در خانه سالمندان
بر اساس گزارشهای رسانههای ایران، این کتابشناس و فهرستنویس برجسته، در اواخر عمر خود در یک خانه سالمندان در کرج نگهداری میشد.
در مهرماه، غلامرضا امیرخانی، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، از انتقال فانی به یکی از بیمارستانهای تهران خبر داد.
او گفت که فانی از سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، «به صورت خودخواسته در انزوا قرار گرفت و ارتباطش را با همه قطع کرد».
چندین دهه فعالیت در حوزه کتابداری
فانی، متولد ۲۵ فروردین سال ۱۳۲۳ در قزوین بود و تا مقطع کارشناسی ارشد در رشته کتابداری تحصیل کرده بود.
او در ابتدا در رشته پزشکی دانشگاه تهران قبول شده بود اما در میانه تحصیل، تغییر رشته داد و به ادبیات فارسی و کتابداری روی آورد.
این مترجم در این زمینه گفته بود: «دانشکده پزشکی در ضلع شمالی دانشگاه بود و من وقت خروج از کنار دانشکده ادبیات میگذشتم و گاهی سری هم به آنجا میزدم و اسامی افرادی مانند دکتر خانلری و فروزانفر و همایی را میدیدم. به خودم میگفتم جای من اینجاست. به این ترتیب وقتی سال دوم رشته پزشکی بودم، دوباره در کنکور شرکت کردم و برای ثبتنام رفتم دانشکده ادبیات.»
فانی به مدت چندین دهه در کتابخانه ملی ایران کار کرد و عضو هیات علمی این کتابخانه و مدتی هم سرپرست بخش ایرانشناسی آن بود.
«سرعنوانهای موضوعی فارسی»، یکی از کتابهای مطرح او در حوزه کتابداری است که حاصل سالها فعالیتش در کتابخانه ملی به شمار میرود.
عضویت در فرهنگستان و آثار متعدد
فانی در سال ۱۳۸۲ به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد.
او همچنین در نگارش و انتشار برخی دانشنامهها در ایران نقش مهمی ایفا کرد.
سرپرستی دانشنامه کودکان و نوجوانان (در ۱۰ مجلد)، سرپرستی دائرةالمعارف دموکراسی (در سه جلد)، مشارکت در دائرةالمعارف کتابداری و اطلاعرسانی، مشارکت در تالیف و ویرایش فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، مشارکت در تولید زندگینامه علمی دانشوران و مشارکت در سرپرستی دائرةالمعارف تشیع، از فعالیتهای فانی در این زمینه بود.
در زمینه ترجمه نیز، فانی آثاری چون «علم در تاریخ»، نوشته برنال، «زردشت، سیاستمدار یا جادوگر؟» نوشته هنینگ و «سلوک روحی بتهوون»، نوشته سالیوان را به فارسی ترجمه کرد.
«خطابه پوشکین» نوشته داستایوفسکی، «مرغ دریایی» نوشته چخوف و «موش و گربه»، نوشته گراس، از دیگر آثار او در زمینه ترجمه کتابهای ادبی است.
فانی با وجود تالیف و ترجمه و نوشتن مقالات متعدد، همواره مطالعه کتاب را فراتر از کار نوشتن میدانست: «میدانید که کتابخوانی فینفسه لذتبخش است. تالیف و ترجمه لذت کتابخوانی را از نویسنده و مترجم میگیرد. آنانی که من را میشناسند به خوبی میدانند بعد از دورهای دیگر ننوشتم و وقتم را برای خواندن صرف کردم.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
