ماریا کورینا ماچادو، برنده صلح نوبل، در یک کنفرانس خبری گفت که ونزوئلا «در اشغال نیروهای خارجی» است. او حکومتهای روسیه، ایران و کوبا و همچنین گروههای تبهکار را از حامیان اصلی حکومت ونزوئلا دانست و از کشورهای دموکراتیک خواست مسیر این حمایتها را قطع کنند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ماچادو پنجشنب۲۰ آذر در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا او از «مداخله آمریکا» در ونزوئلا حمایت میکند، گفت: «کشور ما همین الان هم در اشغال نیروهای خارجی است.»
او با اشاره به این که «کشورهای دموکراتیک باید مسیر این فعالیتهای غیرقانونی را قطع کنند»، اعلام کرد قصد دارد جایزه صلح نوبل را «در زمان مناسب» به کشورش بازگرداند؛ اما حاضر نشد توضیح دهد چه زمانی دوباره به ونزوئلا بازخواهد گشت.
سفر مخفیانه ماچادو
ماچادو پس از خروجی مخفیانه و پرخطر از ونزوئلا، بامداد پنجشنبه وارد اسلو شد؛ سفری که بهدلیل تعقیب امنیتی و ممنوعیت خروج او از ونزوئلا، از دید افکار عمومی پنهان نگه داشته شده بود.
او که بهدلیل تبعید داخلی و بیش از یک سال زندگی مخفیانه نتوانسته بود در مراسم رسمی چهارشنبه حاضر شود، در پارلمان نروژ گفت: «برای دریافت این جایزه از طرف مردم ونزوئلا آمدهام و آن را در زمان درست به کشورم بازمیگردانم.»
او خروج خود از کشور را «تجربهای خاص» توصیف کرد و گفت گروهی از شهروندان جان خود را برای کمک به او به خطر انداختند و مقامهای آمریکایی نیز حمایتهایی ارائه کردند.
این برنده جایزه صلح نوبل افزود: «یک روز میتوانم همه جزییات را بگویم، اما اکنون نمیخواهم کسی را به خطر بیندازم.»
دیوسدادو کابیو، وزیر کشور ونزوئلا، شامگاه چهارشنبه گفت ماچادو «بدون هیچگونه درامی» کشور را ترک کرده است، اما توضیح بیشتری ارائه نکرد.
ماچادو و ترامپ
تنش میان واشینگتن و کاراکاس در ماههای اخیر افزایش یافته است.
دولت ترامپ بیش از ۲۰ حمله دریایی علیه شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در منطقه انجام داده و چهارشنبه نیز از توقیف یک نفتکش تحت تحریم در نزدیکی سواحل ونزوئلا خبر داد؛ اقدامی که بازار نفت جهانی را تحت تاثیر قرار داد.
ماچادو در اینباره گفت: «اقدامات رییسجمهوری ترامپ برای رسیدن به نقطهای که امروز رژیم مادورو ضعیفتر از همیشه است، تعیینکننده بوده است.»
او که هنگام دریافت جایزه در ماه اکتبر آن را به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز تقدیم کرده بود، بار دیگر بر مواضع تند خود علیه حکومت نیکولاس مادورو تاکید کرد و گفت ساختار قدرت در ونزوئلا «بر پایه شبکههای سازمانیافته قاچاق و سرکوب مالیشده» بنا شده و از جامعه جهانی خواست جریانهای مالی تغذیهکننده این شبکهها را قطع کند.
وزارت اطلاعات ونزوئلا به درخواست رویترز درباره این اظهارات پاسخی نداد.
ماچادو افزود: «مادورو رفتنی است. مساله این است که چه زمانی کارهایی را که باید در خارج از کشور انجام دهم، به پایان میرسانم.»
لیندسی گراهام، سناتور آمریکایی چهارشنبه گفت: «زمان پایانیافتن حکومت مادورو و رهایی مردم ونزوئلا از استبداد فرا رسیده است.»
ممنوعیت انتخاباتی و سرکوب
ماچادو، که سال گذشته با وجود پیروزی قاطع در انتخابات درونحزبی، از حضور در انتخابات ریاستجمهوری محروم شد، از اوت ۲۰۲۴ بهدنبال موج تازه بازداشت مخالفان، به زندگی مخفیانه روی آورد.
کمیته انتخابات ونزوئلا و دیوان عالی این کشور، مادورو را پیروز انتخابات اعلام کردند، اما اپوزیسیون با انتشار صورتجلسههای صندوقها میگوید پیروزی متعلق به نامزد آنها بوده است.
همزمان، گزارش تازه هیات حقیقتیاب سازمان ملل از «نقض جدی حقوق بشر و جنایت علیه بشریت» از سوی گارد ملی بولیواری در بیش از یک دهه خبر میدهد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
