آلودگی شدید هوا در بسیاری از نقاط ایران همچنان ادامه دارد. بابک یکتاپرست، سرپرست معاونت اجتماعی سازمان انتقال خون، هشدار داد با کاهش مراجعه مردمی، میزان ذخایر خون برخی استانها به وضعیت بحرانی رسیده است.
یکتاپرست چهارشنبه ۱۲ آذر در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا گفت مراجعه برای اهدای خون در برخی استانها مانند تهران بهدلیل آلودگی هوا کاهش یافته؛ بهطوری که میزان ذخایر خون در پایتخت تنها برای حدود سه و نیم روز است.
حضور در هوای آلوده، با عوارض کوتاهمدتی مانند بیحالی و خستگی مداوم ناشی از استنشاق مونوکسید کربن، سوزش چشم و گلو و درد سینه همراه است. به همین دلیل، به گفته یکتاپرست مردم ترجیح میدهند در روزهای آلوده فقط برای انجام امور روزمره زندگی از خانه خارج شوند.
میزان ذخایر خونی کشور ۳۳ هزار واحد و برای ۴.۸ روز است اما ذخایر برخی استانها مانند تهران از میانگین کشوری پایینتر است.
بر اساس گزارشها، کیفیت هوای تهران در روز ۱۲ آذر به عدد ۱۶۳ و وضعیت قرمز رسیده است.
شاخص آلودگی هوا در مرکز تهران نیز از مرز ۲۰۰ گذشته و در شرایط «بسیار ناسالم و بنفش» قرار دارد.
شاخص کیفیت هوا پنج دسته اصلی دارد که بر اساس آن، از عدد صفر تا ۵۰، هوای پاک، از ۵۰ تا ۱۰۰، هوای سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰، هوای ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰، هوای ناسالم (برای همه)، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، شرایط کیفی هوا خطرناک محسوب میشود.
تعطیلی مدارس و دانشگاهها در البرز
استانداری البرز صبح ۱۲ آذر اعلام کرد بهدلیل تشدید آلودگی هوا، تمام مدارس، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی این استان در روز جاری تعطیل هستند.
با افزایش غلظت آلایندهها، کیفیت هوای مشهد نیز با شاخص ۱۴۹ در وضعیت نارنجی قرار گرفت و برای گروههای حساس ناسالم اعلام شد.
سازمان هواشناسی پیشبینی کرد از جمعه جوی پایدار در بیشتر مناطق برقرار شود که احتمال افزایش آلودگی هوا را در شهرها بالا میبرد.
هوای بسیاری از شهرهای ایران در هفتههای اخیر بهطور مداوم در وضعیت ناسالم، از نارنجی تا قرمز، قرار داشته است.
با وجود تداوم این بحران، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز راهحل موثر و پایداری برای کنترل منابع آلاینده و کاهش آلودگی هوا ارائه و اجرا نکردهاند و همچنان به تعطیلیهای مقطعی و تصمیمهای کوتاهمدت بسنده میکنند.
فرهیختگان: مشکل آلودگی هوا بهخاطر کمبود بودجه ناشی از ساخت موشک نیست
روزنامه حکومتی فرهیختگان به سخنان اسماعیل کهرم، مشاور پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، که درباره بحران آلودگی هوا گفته بود با پول ۱۰ موشک میتوان مازوتها را استاندارد کرد، واکنش نشان داد.
فرهیختگان نوشت بخش اعظم مشکلات زیستمحیطی ناشی از «ایراد خودروها، مصرف بیرویه سوخت و عدم اجرای قوانین» است، نه کمبود بودجه به خاطر موشک.
این روزنامه با اشاره به جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل افزود: «کسانی که امروز از هزینه موشک حرف میزنند، ظاهرا فراموش کردهاند که اگر این بازدارندگی نبود هزینه جنگ بسیار سنگینتر از هر آلودگی هوایی میبود.»
کهرم با انتقاد از سیاستهای محیط زیستی جمهوری اسلامی گفته بود حکومت میتواند به جای پول تولید بخشی از موشکهایش، مشکل کیفیت سوخت مازوت در ایران را حل کند.
سهم ۸۲ درصدی منابع متحرک در انتشار آلایندههای گازی تهران
مهدی پیرهادی، رییس کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران، ۱۲ آذر به سهم منابع مختلف در آلودگی هوای پایتخت اشاره کرد.
بر اساس آخرین آمار در دسترس مربوط به سهم منابع آلاینده، منابع متحرک شامل خودروها، با تولید بیش از ۵۷ هزار تن آلاینده گازی و سهم ۸۲.۷ درصدی، بزرگترین نقش را در آلودگی هوای تهران دارند.
ذرات معلق ناشی از منابع متحرک نیز با سهم ۶۰.۸ درصدی و تولید ۵۳۲۸ تن، بیشترین تاثیر را در آلودگی ذرات در پایتخت داشته که به گفته پیرهادی، نشاندهنده «ضرورت نوسازی ناوگان، بهبود کیفیت سوخت و توسعه حملونقل عمومی» است.
پس از منابع متحرک، بخش خانگی، تجاری و اداری با تولید ۳۲۵۱ تن آلاینده گازی و سهم ۵.۳ درصدی در رتبه دوم آلایندهها قرار دارد.
نیروگاهها با ۳۸۵۳ تن تولید آلایندههای گازی (۵.۷ درصد) و پالایشگاه با ۱۷۱۵ تن (۲.۹ درصد) از جمله منابع ثابت آلاینده در پایتخت محسوب میشوند.
پیرهادی گفت صنایع با سهم حدود ۱.۳ درصدی کمترین میزان تولید آلایندههای گازی را به خود اختصاص دادهاند.
گزارشهای متعدد نشان میدهند بخش قابل توجهی از بنزین تولیدی کشور از مسیرهای پتروشیمی و با استفاده از ترکیبات شیمیایی خارج از چرخه عادی پالایش تامین میشود.
جمهوری اسلامی برای جبران کمبود بنزین در سالهای اخیر از افزودنیهای پرآروماتیک و حتی مواد ممنوعه استفاده کرده است. ترکیباتی که میتوانند غلظت بنزن و سایر مواد سرطانزا در هوای شهرها را چند برابر حد ایمن بالا ببرند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
