اسماعیل کهرم، مشاور پیشین سازمان حفاظت محیط زیست گفت: «هر موشکی که ساخته میشود دو میلیون دلار هزینه دارد، اگر مردم و سلامت مردم برای مسئولین مهم باشد، با پول ۱۰ موشک میتوانیم مازوتهایمان را استاندارد کنیم. نمیکنیم، برای اینکه اولویتها چیز دیگری است.»
او افزود: «مازوت ما در ایران، هفت برابر استاندارد جهانی سولفور دارد.»
او اضافه کرد: «کیفیت بنزینی هم که استفاده میکنیم مناسب نیست و خودروهای ما هم هست؛ ولی تاثیر مازوت به مراتب بیشتر از دیگر عوامل است.»
هنریان مجرد یکشنبه ۹ آذر در گفتوگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی، دلیل توقیف این کشتی را «قاچاق ۳۵۰ هزار لیتر نفتگاز (گازوئیل) از ایران» عنوان کرد.
این فرمانده سپاه افزود این کشتی «با حکم قضایی» توقیف و به ساحل بوشهر منتقل شد و سوخت آن «در حال تخلیه و تحویل به شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی بوشهر» است.
او همچنین درباره افراد بازداشتشده توضیح داد خدمه این کشتی «از کشور هند و یکی از کشورهای همسایه» هستند.
این نخستین بار نیست که سپاه پاسداران با طرح اتهام «قاچاق سوخت»، اقدام به توقیف کشتیها در خلیج فارس یا دریای عمان میکند.
هشتم آذر، علی سالمیزاده، دادستان جزیره کیش، از توقیف دو شناور «حامل ۸۰ هزار لیتر سوخت قاچاق» در آبهای خلیج فارس خبر داد.
فروردینماه، نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش خارجی به نامهای «استار ۱» و «وینتگ» در خلیج فارس توقیف شدهاند.
سپاه در بیانیه خود در آن زمان، این دو نفتکش را «سرشبکههای قاچاق سوخت» توصیف کرد و افزود این شناورها که در مجموع ۲۵ خدمه داشتند، «حامل بیش از سه میلیون لیتر سوخت گازوئیل قاچاق» بودند.
«قاچاق سوخت» توجیهی برای افزایش قیمت بنزین
مقامهای حکومت ایران معمولا «قاچاق سوخت» را یکی از دلایل اصلی توجیه افزایش قیمت سوخت در داخل کشور عنوان میکنند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، دیماه ۱۴۰۳ از قاچاق روزانه ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر بنزین در ایران خبر داد و آن را یک «فاجعه» خواند.
پزشکیان گفت: «این حجم از قاچاق از چرخهای که تولید و توزیع آن در دست خود ماست، به هیچ وجه قابل قبول نیست.»
با این حال، جمهوری اسلامی تاکنون هیچگاه عوامل اصلی و شبکههای پشتپرده «قاچاق گسترده سوخت» را معرفی نکرده است.
محمود احمدینژاد، رییس پیشین دولت جمهوری اسلامی، تیرماه ۱۳۹۰ در همایشی درباره پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفت سود حاصل از قاچاق در ایران «همه قاچاقچیهای درجه يک دنيا را به طمع میاندازد، چه برسد به برادران قاچاقچی خودمان».
بسیاری از تحلیلگران این سخنان را کنایهای به نقش نهادهای امنیتی و نظامی، بهویژه سپاه پاسداران، در قاچاق سازمانیافته در ایران دانستند.
این مقام امنیتی یکشنبه ۹ آذر در مصاحبه با رادیو کان گفت نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از احتمال حمله مجدد اسرائیل موجب شده روند تجدید تسلیحات خود و نیروهای نیابتیشان در منطقه، از جمله حوثیهای یمن و حزبالله لبنان، را تسریع کنند.
او افزود حکومت ایران همچنین قاچاق سلاح به کرانه باختری و «سازمانهای تروریستی» فعال در سوریه را بهمنظور حمله به اسرائیل افزایش داده است.
ششم آذر، یک مقام ارشد پیشین موساد در مصاحبه با وبسایت هافینگتنپست با اشاره به بنبست موجود در پرونده هستهای حکومت ایران اعلام کرد اگر شرایط کنونی ادامه یابد، احتمال آغاز دور تازهای از درگیری مستقیم میان جمهوری اسلامی و اسرائیل «در آیندهای نزدیک» وجود دارد.
۲۵ آبان، یک وبسایت یمنی متعلق به مخالفان حوثیها خبر داد سپاه پاسداران عبدالرضا شهلایی، فرمانده کلیدی خود را که پس از حمله هفتم اکتبر حماس به تهران فراخوانده شده بود، دوباره به صنعا اعزام کرده است.
در همان زمان، روزنامه الشرق الاوسط گزارش داد جمهوری اسلامی در حال افزایش حمایت نظامی و امنیتی از حوثیهاست تا عقبنشینیهای خود در دیگر نقاط منطقه را جبران کند.
ارزیابی تهران از حمله احتمالی اسرائیل به حزبالله
مقام امنیتی اسرائیلی در ادامه مصاحبه با رادیو کان به تحولات اخیر لبنان اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی دریافته اسرائیل ممکن است پس از ۳۱ دسامبر، ضربالاجل خلع سلاح حزبالله، دست به اقدام علیه این گروه بزند.
او همچنین هشدار داد حکومت ایران وارد یک «رقابت تسلیحاتی» شده و این موضوع نگرانی مقامهای امنیتی اسرائیل را در پی داشته است.
ماه گذشته، تام باراک، نماینده ویژه آمریکا، از دولت لبنان خواسته بود روند خلع سلاح حزبالله را سرعت بخشد، زیرا تاخیر در این مسیر ممکن است اسرائیل را به اقدامهای یکجانبه وادار کند.
حزبالله و جمهوری اسلامی، بهعنوان بزرگترین حامی آن، تاکنون با خلع سلاح این گروه مخالفت کردهاند.
تلاش تهران برای بازیابی نفوذ منطقهای خود
این نخستین بار نیست که مقامها و رسانههای اسرائیلی نسبت به تسلیح دوباره جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن هشدار میدهند.
چهارم آذر، کانال ۱۴ اسرائیل گزارش داد حکومت ایران بهمنظور بازسازی توان از دسترفته حزبالله و سایر گروههای نیابتی پس از حملات اسرائیل، انتقال سلاحهای پیشرفته به لبنان، یمن، عراق و حتی آفریقا را آغاز کرده است.
این رسانه با اشاره به کشته شدن هیثم علی طباطبایی، نفر دوم حزبالله، افزود جمهوری اسلامی در موقعیتی حساس و راهبردی در برابر اسرائیل قرار دارد و با وجود خسارتهای سنگین، مصمم است نفوذ منطقهای خود را حفظ و تواناییهای حزبالله و متحدانش را بازسازی کند.
گزارش رسانههای اسرائیلی همچنین حاکی از آن است که تهران افزون بر انتقال سلاح، بخشی از توان خود را به بازسازی تاسیسات، گسترش شبکههای جاسوسی و برنامهریزی برای انجام حملات در خارج از کشور اختصاص داده است.
توکلی یکشنبه ۹ آذر در یک برنامه تلویزیونی گفت در آبانماه، ۲۲ درصد از ۹۳ هزار ماموریت اورژانس استان تهران مربوط به آلودگی هوا بود.
او افزود: «در ۸ روز اخیر، ۲۸ هزار ماموریت انجام شده که ۳۱ درصد آن مرتبط با آلودگی بوده است.»
با تشدید آلودگی هوا و گسترش شیوع آنفلوانزا در ایران، کارگروههای اضطرار در استانهای مختلف کشور گستردهترین موج تعطیلی مدارس و دانشگاهها در ماههای اخیر را برای ۹ آذر اعلام کردند.
در استان تهران، آموزش در تمام مدارس و دانشگاهها در روزهای ۹ و ۱۰ آذر غیرحضوری است.
با این حال، شهرستانهای ملارد، رباطکریم، دماوند، فیروزکوه و پردیس از این قاعده مستثنی هستند و فعالیت آموزشی در آنها طبق روال معمول ادامه خواهد داشت.
کمبود شدید تجهیزات اورژانس تهران
در حالی که مراجعه شهروندان برای دریافت خدمات درمانی فوری افزایش یافته است، رییس اورژانس استان تهران از کمبود جدی تجهیزات خبر داد.
توکلی گفت تهران در حال حاضر ۴۰۰ پایگاه اورژانس و ۵۰۰ دستگاه آمبولانس کم دارد.
او اضافه کرد تهران با جمعیتی حدود ۱۴ میلیون نفر تنها ۲۰۰ آمبولانس در اختیار دارد و بهدلیل شرایط جغرافیایی، ترافیک سنگین و محدودیتهای دسترسی، امکانات فعلی پاسخگوی نیازهای شهروندان نیست.
این نخستین بار نیست که مسئولان اورژانس نسبت به کمبود آمبولانس هشدار میدهند.
شهریور ۱۴۰۳، بابک یکتاپرست، سخنگوی سازمان اورژانس، گفت: «کمبود آمبولانس و فرسودگی ناوگان از جمله دلایلی است که سبب تاخیر در رسیدن به محل و بروز رفتارهای خشونتآمیز همراهان بیمار با تکنسینهای اورژانس میشود.»
با وجود هشدارهای مکرر درباره کمبود امکانات امدادی، جمهوری اسلامی در سالهای اخیر اقدام موثری برای رفع کمبود تجهیزات اورژانس و بهبود زیرساختهای درمانی انجام نداده است.
رییس اورژانس استان تهران در ادامه اظهارات خود گفت این نهاد تنها دو فروند بالگرد و سه فروند هواگرد بالثابت در اختیار دارد.
توکلی همچنین از عدم استقرار نیروهای اورژانس در میدانهای تهران دفاع کرد و گفت: «در گذشته ۱۴ اتوبوسآمبولانس در میادین اصلی مستقر میشد که بیشتر جنبه نمادین داشت.»
مرگهای مرتبط با آلودگی هوا
رییس اورژانس تهران اعلام کرد در ۸ روز نخست آذرماه، ۳۵۷ مورد مرگ در اورژانس اتفاق افتاده که «آلودگی هوا میتواند در آن نقش داشته باشد».
با این حال، توکلی جزییاتی درباره شمار دقیق مرگهای مرتبط با آلودگی هوا و همچنین نوع مشکلات جسمانی که شهروندان در این شرایط با آن مواجه شدهاند، ارائه نکرد.
افزون بر بیماریهای قلبی و ریوی که معمولا در دورههای آلودگی هوا افزایش مییابند، خبرگزاری ایلنا ۹ آذر نسبت به بروز و گسترش بیماریهای چشمی هشدار داد.
هاشم دریاباری، چشمپزشک، در مصاحبه با این خبرگزاری گفت: «هنگامی که هوا به هر دلیلی آلوده باشد، اعضایی از بدن مانند پوست، چشمها و ریهها که بهطور مستقیم در ارتباط با هوا قرار دارند، بیشترین آسیبپذیری را دارند.»
او افزود آسیبهای ناشی از آلودگی هوا بر چشم میتوانند گذرا یا حتی بلندمدت باشند.
قالیباف: امکان حل کوتاهمدت بحران آلودگی هوا وجود ندارد
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۹ آذر در نطق پیش از دستور خود درباره بحران آلودگی هوا گفت این معضل با «اقدامات مقطعی و کوتاهمدت» حل نخواهد شد.
او افزود: «لازم است کمیسیون کشاورزی با کمک معاونت نظارت گزارشی از میزان اجرایی شدن قانون هوای پاک را به مجلس ارائه کرده و در آن، قصور و تقصیرهای دستگاههای مجری و اصلاحات احتمالی مورد نیاز قانون را مشخص کند.»
تداوم مازوتسوزی در ایران
شهریورماه، شینا انصاری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، شرایط سیاسی کشور، تحریمها و محدودیتها را از دلایل عدم اجرای کامل قانون هوای پاک دانست.
او با دفاع از عملکرد دولت مسعود پزشکیان گفت سال گذشته مازوت کمگوگرد در نیروگاه شازند اراک سوزانده شد.
با این حال، خبرگزاری فارس ۹ آذر گزارش داد ۱۵ نیروگاه توس، منتظر قائم، رجایی، سلیمی، سهند، تبریز، ایرانشهر، منتظری، زرند، بندرعباس، مفتح، بیستون، شازند، رامین و اصفهان روزانه ۲۱.۱ میلیون لیتر مازوت میسوزانند.
برخلاف وعدههای پیشین مقامهای جمهوری اسلامی، مازوتسوزی به گزینه رسمی و مورد اتکا برای حکومت در مدیریت بحران انرژی تبدیل شده و این روند همچنان در جریان است.
اسماعیل کهرم، مشاور پیشین سازمان محیط زیست، ۹ آذر هشدار داد سولفور مازوت ایران هفت برابر استاندارد جهانی است.
خبرگزاری ایسنا یکشنبه ۹ آذر با استناد به گزارش سازمان هواشناسی نوشت در هفت روز منتهی به هفتم آذرماه هیچ بارشی در کشور به ثبت نرسیده است.
با توجه به میانگین بلندمدت ۶ میلیمتر بارش در این بازه زمانی، میزان بارشها نسبت به سالهای گذشته با کاهش چشمگیر ۹۹.۳ درصدی همراه بوده است.
ایسنا افزود از ابتدای سال آبی جاری، «بارش در تمامی استانها کمتر از حد نرمال بوده است و در این زمینه چهار استان بوشهر، خراسان جنوبی، قم و یزد بدترین وضعیت را تجربه میکنند، چرا که ۱۰۰ درصد کمتر از حد نرمال طی سال آبی جاری بارش دریافت کردهاند».
سال آبی در ایران از اول مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریورماه سال بعد ادامه دارد.
در روزهای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، چهارم آذر بحران کنونی آب را «بسیار جدی» توصیف کرد و هشدار داد در صورت نبود مدیریت مناسب، زندگی شمار زیادی از شهروندان در معرض خطر قرار خواهد گرفت.
او اضافه کرد پاییز ۱۴۰۴ از نظر میزان بارندگی در پنج دهه اخیر بیسابقه بوده و بهعنوان «خشکترین پاییز کشور» در این مدت به ثبت رسیده است.
کاهش ۹۷.۴ درصدی بارش در استان تهران
ایسنا در ادامه گزارش خود نوشت استان تهران نیز در زمره مناطق کمبارش کشور قرار دارد.
بر پایه دادههای بلندمدت، میانگین بارش در این استان ۴۶.۹ میلیمتر برآورد میشود، اما در سال آبی جاری تنها ۱.۲ میلیمتر بارش ثبت شده است که از کاهش ۹۷.۴ درصدی حکایت دارد.
این خبرگزاری هشتم آذر نیز گزارش داد با عمیقتر شدن بحران آب و ناتوانی حکومت در مدیریت منابع، بخشهایی از تهران، بهویژه منطقه ۱۸، وارد مرحله «فرونشست سریع» شده است.
بر اساس این گزارش، ایران در میانه یکی از پیچیدهترین دورههای تاریخی خود در حوزه آب قرار گرفته و خشکشدن تالابها، افت بیسابقه رطوبت هوا، کاهش پوشش ابری و تشدید فرونشست زمین، تصویری نگرانکننده از آینده اقلیم کشور ترسیم میکند.
خبرگزاری مهر هشتم آذر نوشت بهدلیل خشکسالی در سال گذشته، تولید گندم در ایران بیش از ۳۰ درصد کاهش یافت.
۱۹ آبان، کاوه مدنی، رییس موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، هشدار داد بحران رو به وخامت «ورشکستگی آبی» در ایران توان عملکردی کشور را کاهش میدهد و جایگاه آن را در عرصه جهانی تضعیف میکند.
به گفته او، ایران درگیر شدیدترین خشکسالی خود در چند دهه اخیر است و این بحران میتواند به تخلیه احتمالی تهران منجر شود و ثبات حکومت را با تهدید روبهرو کند.
اورشلیمپست در یادداشتی که یکشنبه نهم آذرماه منتشر کرد با نقد مستند «تسخیرنشده: یهودیان در جمهوری اسلامی ایران» نوشته است که این فیلم بیش از آنکه روایتی مستقل از وضعیت اقلیت یهود در ایران باشد، بازتابی از روایت رسمی حکومت ایران است.
این فیلم مستند که با کارگردانی مشترک مکس بلومنتال و فیلمساز ایرانی، ماریا موَتی، ساخته شده، به زندگی جامعه یهودیان در ایران میپردازد. آنچه به ادعای بلومنتال «نسخهای اصیل از یهودیت، مستقل از صهیونیسم» نامیده شده است.
گزارش اورشلیمپست میگوید فیلم در شرایطی ساخته شده که هیچ خبرنگار یا مستندساز خارجی در ایران اجازه فعالیت آزادانه ندارد و تمامی مصاحبهها و محلهای تصویربرداری باید به تایید وزارت ارشاد برسد. به همین دلیل، نویسنده گزارش این مستند را روایتی میداند که تکرار «روایت رژیم» است از اقلیت یهودیان در ایران.
به نوشته این روزنامه، هرگونه گفتوگوی ضبطشده با یهودیان ایران تحت فشارهای امنیتی شکل میگیرد و به همین دلیل نمیتوان سخنان آنان را «حرفهای واقعی و آزادانه» نامید.
از نظر منتقدانی که با اورشلیمپست گفتوگو کردهاند، بلومنتال با نادیده گرفتن این واقعیتها بهجای روزنامهنگاری، در فرآیند سانسور شریک شده است.
گزارش یادآور میشود که جمهوری اسلامی از جمعیت کوچک یهودیان در کشور برای نمایش «رواداری مذهبی» استفاده میکند، در حالی که این اقلیت عملاً از بسیاری حقوق و مناصب حکومتی محروم است.
اورشلیمپست اشاره میکند که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار یهودی در ایران زندگی میکردند اما امروز تعداد آنها به کمتر از ۱۰ هزار نفر رسیده است؛ کاهش چشمگیری که هیچ اشارهای در فیلم بلومنتال به آن نشده است.
این روزنامه همچنین به بازداشت گسترده بیش از ۷۰۰ نفر از جمله رهبران دینی یهودیان پس از جنگ ۱۲ روزه حکومت ایران و اسرائیل در تابستان گذشته اشاره میکند و مینویسد حتی داشتن نسبت خانوادگی دور با اسرائیل میتواند به بازجویی و بازداشت منجر شود.
اورشلیمپست مینویسد بلومنتال این فضای فشار را نادیده گرفته و نبود هرگونه سخن طرفدار اسرائیل در فیلم را «اعتقاد مذهبی» معرفی کرده؛ در حالی که چنین اظهاراتی در ایران ممکن نیست.
به نوشته این روزنامه، فشار حکومتی حتی در کنیسهها نیز دیده میشود؛ جایی که عکسهای روحالله خمینی به اجبار نصب میشود و مراسم مذهبی تحت کنترل سیاسی قرار دارد.
گزارش همچنین یادآور میشود که در سال ۲۰۲۳، زمانی که «عید پسح» با روز قدس همزمان شد، رهبران یهودی به دستور حکومت مراسم را عقب انداختند و مردم را به حضور در تجمع حکومتی فراخواندند.
اورشلیمپست همچنین به پرونده آروین قهرمانی، جوان ۲۰ ساله یهودی که در نوامبر ۲۰۲۴ اعدام شد، اشاره میکند؛ پروندهای که از سوی نهادهای حقوق بشری «ناعادلانه» توصیف شد. به نوشته این روزنامه، این نمونهها نشان میدهد که اقلیتهای مذهبی در ایران «حکم میگیرند، نه عدالت».
در پایان، گزارش تاکید میکند روایت واقعی یهودیان ایران نه در فیلمهای حکومتی، بلکه در «نجواهای پنهان و ترسآلود» بازماندگان این اقلیت نهفته است؛ نجواهایی که به دلیل فشار امنیتی هرگز نمیتوانند آزادانه به گوش جهان برسند.
