ایوب نصیری، مدیرکل جدید صدا و سیمای آذربایجان شرقی گفت: «الگوی رسانهای صدا و سیما در دنیا کمنظیر است، چراکه هم صدای حاکمیت و نظام جمهوری اسلامی است و هم صدای مردم، جمع بین این دو نیازمند ظرافت و هنرمندی است و ما در مسیر تقویت این الگو تلاش خواهیم کرد.»
او افزود: «پیش از جنگ ۱۲ روزه رسانه ملی عمدتاً به معنای سازمان صدا و سیما تلقی میشد، اما در این رویداد، مردم نیز در کنار رسانه رسمی قرار گرفتند.»
او ادامه داد: «هر کاربر فضای مجازی که پست یا استوری در حمایت از کشور و رهبری منتشر کرد، در حقیقت بخشی از رسانه ملی بود و این دیوارهای سنتی رسانه فرو ریخت.»
در این بیانیه که یکشنبه ۹ آذر منتشر شد، آمده است: «در سامانه هوشمند سوخت، هر کارت دقیقا بر اساس شماره ویآیان برای یک وسیله نقلیه مشخص صادر میشود و امکان وجود کارت سوخت فاقد هویت کاملا منتفی است.»
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی تاکید کرد اطلاعات خود را در اختیار «نهادهای ذیصلاح» قرار داده و حق پیگیری قضایی هرگونه «شایعهسازی» یا «تشویش اذهان عمومی» در این زمینه را برای خود محفوظ میداند.
بر اساس اطلاعات سامانه هوشمند سوخت، در حال حاضر ۳۱ میلیون کارت سوخت فعال در کشور وجود دارد.
از این تعداد، ۲۲ میلیون کارت برای خودروهای سواری، شش میلیون کارت برای موتورسیکلتها و سه میلیون کارت برای خودروهای دولتی و عمومی صادر شده است.
همچنین طبق اعلام پلیس راهور، تعداد کل وسایل نقلیه کشور حدود ۴۰ میلیون دستگاه است.
پس از فاش شدن وجود «سیمکارت سفید» و «اینترنت بدون فیلتر» برای مسئولان حکومت و برخی افراد نزدیک به نهادهای امنیتی، اخباری در خصوص احتمال وجود شرایط مشابه در زمینه کارتهای سوخت مطرح شده است.
حسین سلاحورزی، فعال اقتصادی و رییس سابق اتاق ایران، ۹ آذر در یادداشتی در روزنامه هممیهن با عنوان «اصلاح قیمت آری، تبعیض نه» نوشت: «در ماجرای بنزین خطر اصلی خود قیمت نیست. خطر واقعی جایی است که ممکن است کارتهای سوختی شکل بگیرد که سهمیه اضافه یا دسترسی ویژه به بنزین ارزان داشته باشند؛ همان چیزی که در حوزه اینترنت با عنوان "سیمکارت سفید" رخ داد.»
او اضافه کرد: «کارت سوخت سفید حتی اگر تعدادش کم باشد، اعتماد مردم را بهطور کامل از بین میبرد و تجربه نشان داده که این اعتماد وقتی فرو ریخت، بازسازیاش تقریبا ناممکن است.»
ششم آذر محمد پارسی، روزنامهنگار، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «طبق برآوردها، در ازای ۲۲ میلیون خودرو، ۲۵ میلیون کارت سوخت داریم؛ یعنی میلیونها کارت سوخت سفید.»
او با اشاره به صحبتهای برخی دارندگان سیمکارت سفید که پس از افشای دسترسیشان به اینترنت بدون فیلتر گفته بودند اطلاعی از سهمیه ویژه خود نداشتند، افزود: «در واقع الان که این مطلب را میخوانید، یک عده دارند با کارت سوخت سفید بنزین میزنند، لابد فردا هم که اسامی لو برود میگویند "شب خوابیدیم، صبح دیدیم کارتمان سفید شده؛ به شرافتمان قسم."»
با وجود تکذیب رسمی وجود «کارت سوخت سفید»، گمانهزنیها و برآوردهای متفاوت از سوی برخی فعالان اقتصادی و روزنامهنگاران، پرسشهایی را درباره نحوه صدور و استفاده از کارتهای سوخت ایجاد کرده است.
اختلاف میان آمار و توضیحات رسمی با برداشتها و محاسبات غیررسمی، موضوع شفافیت در تعداد کارتهای سوخت و شیوه تخصیص آنها را به یکی از محورهای بحث عمومی درباره سیاست بنزینی دولت تبدیل کرده است.
پس از ماهها کشمکش و گمانهزنی، دولت مسعود پزشکیان بهصورت رسمی نظام سهنرخی بنزین را برقرار کرد و نرخ سوم از ۱۵ آذر با قیمت پنج هزار تومان عرضه خواهد شد.
بسیاری از شهروندان این اقدام را مغایر با وعدههای انتخاباتی پزشکیان و عاملی برای تشدید فشارهای اقتصادی بر مردم ارزیابی کردند.
جلالیان یکشنبه ۹ آذر در مصاحبه با خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گفت جامعه ایرانیان خارج از کشور «جمعیت مشکلداری نیست» و بیش از ۹۸ درصد از آنان «هیچ مساله و مشکلی ندارند».
به گفته این مقام جمهوری اسلامی، «جمعیت زیر دو درصد» که دارای پروندههای سیاسی و امنیتی هستند، «عدد قابل اعتنایی» به شمار نمیرود و نباید ایرانیان خارج از کشور را «بهعنوان تهدید نگاه کرد».
او افزود: «تنها چیزی که امکان دارد نگرانیهایی ایجاد کرده باشد، پروژه ایرانهراسی است که توسط معاندین، مخالفین و دشمنان این مرز و بوم در حوزه بینالملل و در عرصه رسانهای رخ میدهد.»
صحبتهای این مقام جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که طی سالهای گذشته شمار زیادی از ایرانیان خارج از کشور پس از بازگشت به ایران بازداشت، زندانی و یا ممنوعالخروج شدهاند.
آفرین (معصومه) مهاجر، زن ۷۰ ساله ایرانی-آمریکایی، رضا ولیزاده، شهروند ایرانی-آمریکایی، نسرین روشن، شهروند ایرانی-بریتانیایی و کیانوش سنجری، روزنامهنگار، شماری از ایرانیانی هستند که در سالهای گذشته پس از بازگشت به ایران دستگیر و زندانی شدند.
این نمونهها و موارد مشابه در سالهای اخیر، به همراه گزارشهای متعدد از بازداشت، فشار امنیتی و ممنوعالخروجی، از مهمترین عواملی هستند که ترس و بیاعتمادی ایرانیان خارج از کشور نسبت به بازگشت را تقویت کردهاند.
«از خامنهای تقاضای عفو کنید»
جلالیان در ادامه سخنان خود درباره سرنوشت ایرانیان خارج از کشور که دارای «مسائل سیاسی یا امنیتی» هستند، گفت: «برای آنها به تناسب جرایمی که مرتکب شدند و به تناسب پروندههایی که دارند، دستگاههای متولی از جمله دادستانی، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی و غیره اقدام میکنند.»
او اضافه کرد: «تکلیف فردی که مشکل امنیتی و اطلاعاتی دارد، روشن و مسیرش مشخص است.»
این مقام وزارت دادگستری قانون موسوم به «حمایت از ایرانیان خارج از کشور» را «بسیار ارزشمند» توصیف کرد و گفت طبق ماده شش این قانون، قوه قضاییه مکلف به ایجاد سامانهای ویژه شده که «هر ایرانی در هر جای دنیا بتواند شکایت، دادخواست و اعتراض خود را در آن بهصورت مجازی ثبت و پیگیری کند».
او گفت ایرانیان مقیم خارج از کشور که در داخل ایران با احکام حبس یا محکومیتهای مشابه روبهرو هستند، میتوانند با ارائه درخواست از «ظرفیت عفو رهبری» استفاده کنند.
جلالیان پیشتر در هفتم آبان گفته بود کسانی که به دلایل سیاسی ایران را ترک کردهاند، میتوانند بازگردند اما احتمال مجازات آنها وجود دارد.
با وجود مواضع رسمی حکومت مبنی بر نبود نگاه امنیتی و فراهم بودن شرایط برای بازگشت ایرانیان مهاجر، تجربه بسیاری از شهروندان و یافتههای پژوهشهای اجتماعی از واقعیتی متفاوت حکایت دارد.
بر پایه نتایج یک پژوهش با عنوان «مهاجرت ایرانیان: علل و انگیزهها» که در آذر ۱۴۰۳ انجام شد، از میان بیش از ۱۲ هزار پاسخدهنده، حدود ۱۹ درصد گفتند که در خارج از کشور زندگی میکنند و تنها یکپنجم آنان تمایل به بازگشت دارند.
یافتهها همچنین حاکی از آن است که تنها ۱۶ درصد ایرانیان به فکر مهاجرت نیستند.
این شکاف میان اظهارات مقامهای رسمی و واقعیت میدانی نگرانیهای امنیتی، از مهمترین عوامل تداوم بیاعتمادی ایرانیان مقیم خارج نسبت به بازگشت به کشور به شمار میآید.
هنریان مجرد یکشنبه ۹ آذر در گفتوگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی، دلیل توقیف این کشتی را «قاچاق ۳۵۰ هزار لیتر نفتگاز (گازوئیل) از ایران» عنوان کرد.
این فرمانده سپاه افزود این کشتی «با حکم قضایی» توقیف و به ساحل بوشهر منتقل شد و سوخت آن «در حال تخلیه و تحویل به شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی بوشهر» است.
او همچنین درباره افراد بازداشتشده توضیح داد خدمه این کشتی «از کشور هند و یکی از کشورهای همسایه» هستند.
این نخستین بار نیست که سپاه پاسداران با طرح اتهام «قاچاق سوخت»، اقدام به توقیف کشتیها در خلیج فارس یا دریای عمان میکند.
هشتم آذر، علی سالمیزاده، دادستان جزیره کیش، از توقیف دو شناور «حامل ۸۰ هزار لیتر سوخت قاچاق» در آبهای خلیج فارس خبر داد.
فروردینماه، نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش خارجی به نامهای «استار ۱» و «وینتگ» در خلیج فارس توقیف شدهاند.
سپاه در بیانیه خود در آن زمان، این دو نفتکش را «سرشبکههای قاچاق سوخت» توصیف کرد و افزود این شناورها که در مجموع ۲۵ خدمه داشتند، «حامل بیش از سه میلیون لیتر سوخت گازوئیل قاچاق» بودند.
«قاچاق سوخت» توجیهی برای افزایش قیمت بنزین
مقامهای حکومت ایران معمولا «قاچاق سوخت» را یکی از دلایل اصلی توجیه افزایش قیمت سوخت در داخل کشور عنوان میکنند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، دیماه ۱۴۰۳ از قاچاق روزانه ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر بنزین در ایران خبر داد و آن را یک «فاجعه» خواند.
پزشکیان گفت: «این حجم از قاچاق از چرخهای که تولید و توزیع آن در دست خود ماست، به هیچ وجه قابل قبول نیست.»
با این حال، جمهوری اسلامی تاکنون هیچگاه عوامل اصلی و شبکههای پشتپرده «قاچاق گسترده سوخت» را معرفی نکرده است.
محمود احمدینژاد، رییس پیشین دولت جمهوری اسلامی، تیرماه ۱۳۹۰ در همایشی درباره پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفت سود حاصل از قاچاق در ایران «همه قاچاقچیهای درجه يک دنيا را به طمع میاندازد، چه برسد به برادران قاچاقچی خودمان».
بسیاری از تحلیلگران این سخنان را کنایهای به نقش نهادهای امنیتی و نظامی، بهویژه سپاه پاسداران، در قاچاق سازمانیافته در ایران دانستند.
این مقام امنیتی یکشنبه ۹ آذر در مصاحبه با رادیو کان گفت نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از احتمال حمله مجدد اسرائیل موجب شده روند تجدید تسلیحات خود و نیروهای نیابتیشان در منطقه، از جمله حوثیهای یمن و حزبالله لبنان، را تسریع کنند.
او افزود حکومت ایران همچنین قاچاق سلاح به کرانه باختری و «سازمانهای تروریستی» فعال در سوریه را بهمنظور حمله به اسرائیل افزایش داده است.
ششم آذر، یک مقام ارشد پیشین موساد در مصاحبه با وبسایت هافینگتنپست با اشاره به بنبست موجود در پرونده هستهای حکومت ایران اعلام کرد اگر شرایط کنونی ادامه یابد، احتمال آغاز دور تازهای از درگیری مستقیم میان جمهوری اسلامی و اسرائیل «در آیندهای نزدیک» وجود دارد.
۲۵ آبان، یک وبسایت یمنی متعلق به مخالفان حوثیها خبر داد سپاه پاسداران عبدالرضا شهلایی، فرمانده کلیدی خود را که پس از حمله هفتم اکتبر حماس به تهران فراخوانده شده بود، دوباره به صنعا اعزام کرده است.
در همان زمان، روزنامه الشرق الاوسط گزارش داد جمهوری اسلامی در حال افزایش حمایت نظامی و امنیتی از حوثیهاست تا عقبنشینیهای خود در دیگر نقاط منطقه را جبران کند.
ارزیابی تهران از حمله احتمالی اسرائیل به حزبالله
مقام امنیتی اسرائیلی در ادامه مصاحبه با رادیو کان به تحولات اخیر لبنان اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی دریافته اسرائیل ممکن است پس از ۳۱ دسامبر، ضربالاجل خلع سلاح حزبالله، دست به اقدام علیه این گروه بزند.
او همچنین هشدار داد حکومت ایران وارد یک «رقابت تسلیحاتی» شده و این موضوع نگرانی مقامهای امنیتی اسرائیل را در پی داشته است.
ماه گذشته، تام باراک، نماینده ویژه آمریکا، از دولت لبنان خواسته بود روند خلع سلاح حزبالله را سرعت بخشد، زیرا تاخیر در این مسیر ممکن است اسرائیل را به اقدامهای یکجانبه وادار کند.
حزبالله و جمهوری اسلامی، بهعنوان بزرگترین حامی آن، تاکنون با خلع سلاح این گروه مخالفت کردهاند.
تلاش تهران برای بازیابی نفوذ منطقهای خود
این نخستین بار نیست که مقامها و رسانههای اسرائیلی نسبت به تسلیح دوباره جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن هشدار میدهند.
چهارم آذر، کانال ۱۴ اسرائیل گزارش داد حکومت ایران بهمنظور بازسازی توان از دسترفته حزبالله و سایر گروههای نیابتی پس از حملات اسرائیل، انتقال سلاحهای پیشرفته به لبنان، یمن، عراق و حتی آفریقا را آغاز کرده است.
این رسانه با اشاره به کشته شدن هیثم علی طباطبایی، نفر دوم حزبالله، افزود جمهوری اسلامی در موقعیتی حساس و راهبردی در برابر اسرائیل قرار دارد و با وجود خسارتهای سنگین، مصمم است نفوذ منطقهای خود را حفظ و تواناییهای حزبالله و متحدانش را بازسازی کند.
گزارش رسانههای اسرائیلی همچنین حاکی از آن است که تهران افزون بر انتقال سلاح، بخشی از توان خود را به بازسازی تاسیسات، گسترش شبکههای جاسوسی و برنامهریزی برای انجام حملات در خارج از کشور اختصاص داده است.
توکلی یکشنبه ۹ آذر در یک برنامه تلویزیونی گفت در آبانماه، ۲۲ درصد از ۹۳ هزار ماموریت اورژانس استان تهران مربوط به آلودگی هوا بود.
او افزود: «در ۸ روز اخیر، ۲۸ هزار ماموریت انجام شده که ۳۱ درصد آن مرتبط با آلودگی بوده است.»
با تشدید آلودگی هوا و گسترش شیوع آنفلوانزا در ایران، کارگروههای اضطرار در استانهای مختلف کشور گستردهترین موج تعطیلی مدارس و دانشگاهها در ماههای اخیر را برای ۹ آذر اعلام کردند.
در استان تهران، آموزش در تمام مدارس و دانشگاهها در روزهای ۹ و ۱۰ آذر غیرحضوری است.
با این حال، شهرستانهای ملارد، رباطکریم، دماوند، فیروزکوه و پردیس از این قاعده مستثنی هستند و فعالیت آموزشی در آنها طبق روال معمول ادامه خواهد داشت.
کمبود شدید تجهیزات اورژانس تهران
در حالی که مراجعه شهروندان برای دریافت خدمات درمانی فوری افزایش یافته است، رییس اورژانس استان تهران از کمبود جدی تجهیزات خبر داد.
توکلی گفت تهران در حال حاضر ۴۰۰ پایگاه اورژانس و ۵۰۰ دستگاه آمبولانس کم دارد.
او اضافه کرد تهران با جمعیتی حدود ۱۴ میلیون نفر تنها ۲۰۰ آمبولانس در اختیار دارد و بهدلیل شرایط جغرافیایی، ترافیک سنگین و محدودیتهای دسترسی، امکانات فعلی پاسخگوی نیازهای شهروندان نیست.
این نخستین بار نیست که مسئولان اورژانس نسبت به کمبود آمبولانس هشدار میدهند.
شهریور ۱۴۰۳، بابک یکتاپرست، سخنگوی سازمان اورژانس، گفت: «کمبود آمبولانس و فرسودگی ناوگان از جمله دلایلی است که سبب تاخیر در رسیدن به محل و بروز رفتارهای خشونتآمیز همراهان بیمار با تکنسینهای اورژانس میشود.»
با وجود هشدارهای مکرر درباره کمبود امکانات امدادی، جمهوری اسلامی در سالهای اخیر اقدام موثری برای رفع کمبود تجهیزات اورژانس و بهبود زیرساختهای درمانی انجام نداده است.
رییس اورژانس استان تهران در ادامه اظهارات خود گفت این نهاد تنها دو فروند بالگرد و سه فروند هواگرد بالثابت در اختیار دارد.
توکلی همچنین از عدم استقرار نیروهای اورژانس در میدانهای تهران دفاع کرد و گفت: «در گذشته ۱۴ اتوبوسآمبولانس در میادین اصلی مستقر میشد که بیشتر جنبه نمادین داشت.»
مرگهای مرتبط با آلودگی هوا
رییس اورژانس تهران اعلام کرد در ۸ روز نخست آذرماه، ۳۵۷ مورد مرگ در اورژانس اتفاق افتاده که «آلودگی هوا میتواند در آن نقش داشته باشد».
با این حال، توکلی جزییاتی درباره شمار دقیق مرگهای مرتبط با آلودگی هوا و همچنین نوع مشکلات جسمانی که شهروندان در این شرایط با آن مواجه شدهاند، ارائه نکرد.
افزون بر بیماریهای قلبی و ریوی که معمولا در دورههای آلودگی هوا افزایش مییابند، خبرگزاری ایلنا ۹ آذر نسبت به بروز و گسترش بیماریهای چشمی هشدار داد.
هاشم دریاباری، چشمپزشک، در مصاحبه با این خبرگزاری گفت: «هنگامی که هوا به هر دلیلی آلوده باشد، اعضایی از بدن مانند پوست، چشمها و ریهها که بهطور مستقیم در ارتباط با هوا قرار دارند، بیشترین آسیبپذیری را دارند.»
او افزود آسیبهای ناشی از آلودگی هوا بر چشم میتوانند گذرا یا حتی بلندمدت باشند.
قالیباف: امکان حل کوتاهمدت بحران آلودگی هوا وجود ندارد
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۹ آذر در نطق پیش از دستور خود درباره بحران آلودگی هوا گفت این معضل با «اقدامات مقطعی و کوتاهمدت» حل نخواهد شد.
او افزود: «لازم است کمیسیون کشاورزی با کمک معاونت نظارت گزارشی از میزان اجرایی شدن قانون هوای پاک را به مجلس ارائه کرده و در آن، قصور و تقصیرهای دستگاههای مجری و اصلاحات احتمالی مورد نیاز قانون را مشخص کند.»
تداوم مازوتسوزی در ایران
شهریورماه، شینا انصاری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، شرایط سیاسی کشور، تحریمها و محدودیتها را از دلایل عدم اجرای کامل قانون هوای پاک دانست.
او با دفاع از عملکرد دولت مسعود پزشکیان گفت سال گذشته مازوت کمگوگرد در نیروگاه شازند اراک سوزانده شد.
با این حال، خبرگزاری فارس ۹ آذر گزارش داد ۱۵ نیروگاه توس، منتظر قائم، رجایی، سلیمی، سهند، تبریز، ایرانشهر، منتظری، زرند، بندرعباس، مفتح، بیستون، شازند، رامین و اصفهان روزانه ۲۱.۱ میلیون لیتر مازوت میسوزانند.
برخلاف وعدههای پیشین مقامهای جمهوری اسلامی، مازوتسوزی به گزینه رسمی و مورد اتکا برای حکومت در مدیریت بحران انرژی تبدیل شده و این روند همچنان در جریان است.
اسماعیل کهرم، مشاور پیشین سازمان محیط زیست، ۹ آذر هشدار داد سولفور مازوت ایران هفت برابر استاندارد جهانی است.
