برخی از فعالان مدنی و سیاسی و همچنین کاربران فضای مجازی در واکنش به حمایت یک مدرس دانشگاه آرکانساس آمریکا از علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، از این دانشگاه به شدت انتقاد کردند.
نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر، و شاهین میلانی، مدیر اجرایی مرکز اسناد حقوق بشر ایران، در واکنش به یک پیام شیرین سعیدی، مدرس دانشگاه آرکانساس، تدریس این چهره حامی جمهوری اسلامی در این دانشگاه را «مایه شرم» خواندند.
میلانی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شرم بر دانشگاه آرکانساس که یکی از حامیان دیکتاتور آدمکش ایران را در میان اعضای هیئت علمی خود دارد.»
دانشگاه آرکانساس، دانشگاه تحقیقاتی دولتی در شهر فایتویل واقع در ایالت آرکانزاس آمریکا است که در سال ۱۸۷۱ تاسیس شد.
سعیدی پیش از این در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن دعا برای رهبر جمهوری اسلامی، نوشته بود که خامنهای در جنگ ۱۲ روزه، «ایران را حفظ کرد».
او برای خامنهای نوشته بود: «خدانگهدار تو.»
علاوه بر فعالان ایرانی، بن سبطی، از سخنگویان پیشین دولت اسرائیل، با اشاره به مواضع ضدغربی سعیدی، خواستار اخراج او از خاک آمریکا شد.
بسیاری از کاربران نیز ضمن انتقاد شدید از دانشگاه آرکانساس، به سرکوب گسترده مردم و نقض فراگیر حقوق بشر به دست جمهوری اسلامی اشاره کردند و سعیدی را عامل حکومت ایران خواندند.
پیشینه حضور حامیان جمهوری اسلامی در دانشگاههای آمریکا
این اولین بار نیست که حضور حامیان جمهوری اسلامی در دانشگاههای آمریکا جنجالی میشود.
پیشتر بهدلیل تدریس حسین موسویان، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی، در دانشگاه پرینستون، انتقادهایی به این دانشگاه آمریکایی وارد شده بود.
موسویان متهم به دست داشتن در قتل شماری از چهرههای سرشناس مخالف جمهوری اسلامی، به ویژه ترور دستکم ۲۴ نفر در اروپا در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی است. افرادی مانند شاپور بختیار، فریدون فرخزاد، عبدالرحمن قاسملو و کاظم رجوی.
در واکنش به این انتقادها، دانشگاه پرینستون اعلام کرد که این دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی «به درخواست خود» در پایان ماه می (۱۰ خرداد) از این دانشگاه بازنشسته شده است.
در نمونهای دیگر، محمدجعفر محلاتی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در سازمان ملل، که بهدلیل اتهامهای گسترده مشارکت در توجیه قتلعام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ و همچنین اتهام آزار جنسی و تجاوز در زمان تدریس در آمریکا رسوایی به بار آورد، اکنون در ایران با دانشجویان در ارتباط است.
ائتلاف علیه توجیهگران رژیم اسلامی ایران (AAIRIA)، یک سازمان ایرانی-آمریکایی، اعلام کرد که محلاتی را در شیراز یافته؛ جایی که او هماکنون به عنوان پژوهشگر ارشد «مرکز تحقیقات مجد» فعالیت میکند.
همچنین در روزهای گذشته، وحید عابدینی، فعال سیاسی نزدیک به جریان اصلاحطلب در جمهوری اسلامی و استادیار مطالعات ایران در دانشگاه ایالتی اوکلاهما پس از مدت کوتاهی بازداشت، آزاد شد.
عابدینی که دهه ۱۳۸۰ عضو فعال انجمن اسلامی دانشگاه تهران بود، در دهه ۱۳۹۰ به آمریکا مهاجرت کرد.
با وجود این، او ارتباط خود را با بدنه اصلاحطلبان در جمهوری اسلامی حفظ کرده است.
عابدینی در جریان انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۴۰۳ از حامیان مسعود پزشکیان و از امضاکنندگان بیانیه مشهور به «روزنهگشایی» بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
