دیوان عالی برزیل دستور بازداشت پیشگیرانه ژائیر بولسونارو، رییسجمهوری پیشین این کشور را صادر کرد و این سیاستمدار ۷۰ ساله از حبس خانگی به مقر پلیس فدرال در برازیلیا، پایتخت برزیل، منتقل شد.
الکساندر دِ مورائس، قاضی دیوان عالی برزیل، شنبه اول آذر اعلام کرد بولسونارو قصد داشته تنها چند روز پیش از آنکه دوران محکومیت ۲۷ سالهاش بهدلیل رهبری یک تلاش برای کودتا آغاز شود، فرار کند.
این قاضی دیوان عالی که بر پرونده قضایی بولسونارو نظارت دارد، در حکم خود گفت که ضابطه عملکرد پابند الکترونیکی او در نیمهشب گذشته نقض شده است.
این پابند از ۱۸ ژوئیه به دلیل «خطر فرار» به پای بولسونارو بسته شد.
قاضی گفت: «این اطلاعات نشان میدهد محکوم قصد شکستن نظارت پابند الکترونیکی را داشته است.»
او همچنین گفت که بازداشت «باید با رعایت تمام احترام به شأن رییسجمهور پیشین و بدون استفاده از دستبند و بدون هیچگونه نمایش رسانهای انجام شود.»
آندریلی سیرینو، دستیار بولسونارو، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که بازداشت حدود ساعت شش صبح شنبه به وقت محلی، تنها چند ساعت پس از تصمیم غیرمنتظره قاضی انجام شده است.
سیرینو گفت رییسجمهوری پیشین از منزلش در یک مجتمع محصور در محله اعیاننشین پایتخت به مقر پلیس فدرال منتقل شد.
تظاهرات هواداران بولسونارو
بولسونارو به اتهام رهبری یک «سازمان جنایی مسلح» و تلاش برای «لغو خشونتآمیز حاکمیت قانون دموکراتیک» مجرم شناخته شد اما او هرگونه تخلف را رد کرده است.
در حکم قاضی به ویدیویی اشاره شده که این هفته از سوی سناتور فلاویو بولسونارو، یکی از پسران رییسجمهوری پیشین منتشر شد و در آن هواداران بولسونارو دعوت به تظاهرات در خیابانها شدند.
قاضی نوشت: «ویدیوی ضبط شده توسط فلاویو بولسونارو بیاحترامی به متن قانون اساسی و تصمیم قضایی است و نهادهای (دموکراتیک) را تحریک میکند و نشان میدهد این سازمان جنایی در تلاش خود برای ایجاد هرجومرج و درگیری در این کشور هیچ حد و مرزی نمیشناسد و کاملا نسبت به دموکراسی بیاحترام است.»
او افزود: «دموکراسی برزیل به اندازه کافی به بلوغ رسیده است که از ابتکارهای غیرقانونی و مضحکی که برای دفاع از سازمان جنایی مسئول تلاش بهمنظور کودتا انجام میشود، فاصله بگیرد و آنها را تحت پیگرد قرار دهد.»
برخی هواداران بولسونارو که میگویند او تحت آزار سیاسی و اذیت قرار دارد، قصد دارند شنبه و یکشنبه در برابر مقر پلیس فدرال تجمع کنند.
بولسونارو تابستان امسال، چند هفته پیش از آنکه در محاکمه کودتا مجرم شناخته شود، در حبس خانگی قرار گرفت.
وکلای بولسونارو از دیوان عالی برزیل میخواستند بهدلیل وضعیت جسمانیاش اجازه دهد دوره محکومیت او در خانه بگذرد.
انتظار میرفت بولسونارو که از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۲ رییسجمهوری برزیل بود، پس از آنکه همه فرجامخواهیهایش به پایان رسید، هفته آینده دوران محکومیت خود را آغاز کند.
چهار منبع آگاه شنبه اول آذر به خبرگزاری رویترز گفتند که نمایندگان کشورهای عضو گروه ۲۰، جمعه پیشنویس بیانیه رهبران را بدون مشارکت آمریکا تدوین کردند؛ اقدامی غافلگیرکننده که یک مقام ارشد کاخ سفید آن را «شرمآور» توصیف کرد.
با وجود تردیدهای مطرح شده از سوی دولت دونالد ترامپ درباره منشاء انسانی گرمایش زمین، یکی از این منابع آگاه تایید کرد که پیشنویس بیانیه اجلاس به تغییرات اقلیمی اشاره دارد.
رامافوسا در سخنان خود در افتتاحیه اجلاس ژوهانسبورگ گفت: «اجماع و توافق گستردهای وجود دارد و یکی از وظایفی که باید از همان ابتدا انجام دهیم این است که بیانیه خود را تصویب کنیم.»
او از تمام هیاتهایی که «با حسن نیت» با آفریقای جنوبی همکاری کردند تا «سندی شایسته گروه ۲۰» تولید شود، تشکر کرد.
رییسجمهوری آفریقای جنوبی گفت: «ما نباید اجازه دهیم هیچ چیز ارزش، جایگاه و تاثیر نخستین ریاست آفریقایی بر گروه ۲۰ را کاهش دهد.»
ترامپ دستور کار اجلاس گروه ۲۰ را رد کرد
رییسجمهوری ایالات متحده گفت که مقامهای آمریکایی در اجلاس شرکت نخواهند کرد، زیرا به گفته او دولت اکثریت سیاهپوست آفریقای جنوبی، اقلیت سفیدپوست را تحت آزار قرار میدهد.
ترامپ همچنین دستور کار کشور میزبان برای ترویج همبستگی و کمک به کشورهای در حال توسعه بهمنظور سازگاری با بلایای ناشی از تغییرات آبوهوایی، گذار به انرژی پاک و کاهش هزینههای سنگین بدهی را رد کرد.
رویترز نوشت تحریم این اجلاس از سوی آمریکا سایهای بر تلاشهای رامافوسا برای برجستهسازی نقش آفریقای جنوبی در ترویج دیپلماسی چندجانبه انداخته، اما برخی تحلیلگران گفتهاند در صورتی که سایر اعضا دستورکار اجلاس را بپذیرند و در مسیر تدوین یک بیانیه محتوایی پیشرفت کنند، این موضوع شاید به نفع آفریقای جنوبی تمام شود.
رویترز تاکید کرد هنوز مشخص نیست در پیشنویس بیانیه، چه زبان و واژگانی به کار رفته است.
ایالات متحده با هرگونه اشاره به اقلیم یا انرژیهای تجدیدپذیر در مباحثات مخالفت کرده و برخی دیگر از اعضا نیز معمولا در این زمینه محتاط هستند.
سه مورد از چهار موضوع اصلی برنامهریزیشده از سوی آفریقای جنوبی ارتباطی نزدیک به تغییرات اقلیمی دارند: آمادگی برای بلایای آبوهوایی، تامین مالی گذار به انرژی سبز و تضمین اینکه افزایش تقاضا برای کسب مواد معدنی حیاتی باید به سود تولیدکنندگان تمام شود.
چهارمین مورد درباره ایجاد یک نظام عادلانهتر برای وامدهی به کشورهای فقیر است.
ایالات متحده در سال ۲۰۲۶ میزبان گروه ۲۰ خواهد بود و رامافوسا گفت که مجبور خواهد شد ریاست دورهای این گروه را به یک «صندلی خالی» تحویل دهد.
آفریقای جنوبی پیشنهاد آمریکا برای اعزام کاردار خود به مراسم پایانی برای تحویل گرفتن ریاست گروه ۲۰ را رد کرده است.
خبرگزاری رویترز شنبه اول آذر به نقل از منابع متعدد نوشت نشست محرمانه مقامهای دولت ترامپ با کریل دیمیتریِف، رییس «صندوق سرمایهگذاری مستقیم روسیه» و از نزدیکان ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری این کشور، در پایان ماه اکتبر در میامی برگزار شده است.
دیمیتریِف از سال ۲۰۲۲ در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد و شهروندان آمریکایی قانونا از هرگونه تعامل مالی با او منع شدهاند.
مقامهای آمریکایی گفتهاند دولت ترامپ با صدور یک معافیت ویژه، ورود او را به آمریکا ممکن کرده است.
در این نشست که با حضور استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ و جرد کوشنر، داماد رییسجمهوری آمریکا، برگزار شد، پیشنویس یک «طرح ۲۸ بندی» برای توقف جنگ اوکراین تهیه شده است.
افشای این طرح که خبر آن این هفته برای نخستین بار از سوی اکسیوس منتشر شد، مقامهای ارشد دولت آمریکا، دیپلماتهای خارجی و متحدان اروپایی را غافلگیر کرده و باعث «گیجی و نگرانی» در واشینگتن و پایتختهای اروپایی شده است.
بر اساس این طرح، اوکراین باید منطقه دونباس را واگذار کند، نیروهای ارتش خود را به ۶۰۰ هزار نفر کاهش دهد و با شناسایی عملی کریمه، لوهانسک و دونتسک بهعنوان مناطق تحت کنترل روسیه، موافقت کند.
این در حالی است که حدود یک میلیون نیروی اوکراینی اکنون در خط مقدم در حال دفاع از بیش از هزار کیلومتر جبهه مرزی هستند.
کییف این طرح را «بهشدت متمایل به منافع روسیه» خواند و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، تاکید کرد که «هرگز منافع اوکراین را معامله نمیکند».
دیدارهای مکرر با دیمیتریف
منابع مطلع گفتهاند دیمیتریِف در سال جاری بارها با ویتکاف ملاقات کرده و یکی از کانالهای اصلی مسکو برای گفتوگو با واشینگتن بوده است.
هنوز روشن نیست کدام درخواستهای روسیه مستقیما از سوی دیمیتریِف وارد طرح شده است.
به گفته منابع آگاه، رستم عمروف، وزیر دفاع پیشین و دبیر شورای امنیت اوکراین، اوایل هفته جاری در میامی با ویتکاف دیدار کرده و در جریان کلیات این طرح قرار گرفته است.
آمریکا نسخه اولیه طرح را ابتدا از طریق دولت ترکیه به اوکراین تحویل داده و سپس در کییف آن را رسما ارائه کرده است.
عمروف گفته نقش او صرفا «فنی» بوده و وارد محتوای طرح نشده است.
در واشینگتن، بسیاری از مقامهای ارشد وزارت خارجه و شورای امنیت ملی از روند تهیه این طرح بیخبر بودهاند.
حتی کیت کلگ، نماینده ویژه آمریکا در امور اوکراین که مسئول گفتوگوهای رسمی با کییف بود، از این فرآیند کنار گذاشته شده است.
یک مقام آمریکایی گفت مارکو روبیو، وزیر خارجه، «بعدا» در جریان طرح قرار گرفته اما منابع دیگر این گزارش را رد کرده و گفتند «هیچکس در وزارت خارجه از آن اطلاع نداشت».
راجر ویکر، رییس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، این طرح را «مشکلدار» خوانده و گفته است: «نمیتوان از اوکراین خواست سرزمین خود را به یکی از خشنترین جنایتکاران جنگی جهان واگذار کند.»
در همین حال کارشناسان هشدار میدهند که مسکو این سند را «مبنایی برای مطالبه امتیازهای بیشتر» میبیند.
پوتین ۳۰ آبان گفت که طرح پیشنهادی «میتواند پایهای برای توافق آینده باشد».
نگرانیهای اطلاعاتی در مورد دیمیتریف
در سطح اطلاعاتی، نگرانیهایی درباره نقش دیمیتریِف مطرح شده است. او در گذشته نیز تلاش کرده بود با استفاده از صندوق سرمایهگذاری روسیه به سیاستگذاران غربی نزدیک شود.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، دیمیتریِف در تماسهایی با اریک پرنس و دیگر نزدیکان رییسجمهوری، برای «تنظیم روابط واشینگتن-مسکو» نقشآفرینی کرده بود.
دیمیتریِف در سفر اخیر خود به میامی علاوه بر دیدار با ویتکاف و کوشنر، با آنا لونا، نماینده جمهوریخواه کنگره، نیز ملاقات کرده و درباره «توسعه روابط تجاری آمریکا-روسیه» گفتوگو کرده است.
این ملاقاتها حساسیت نهادهای اطلاعاتی آمریکا را افزایش داده است.
تصاویر منتشرشده از خبرگزاری دولتی روسیه نشان میدهد لونا در این نشست «جعبه شکلات با تصویر پوتین» دریافت کرده است.
این نشست در هتل فاِنا در ساحل میامی برگزار شده. هتلی متعلق به شرکت اکسس اینداستریز که صاحبان آن از چهرههای شناختهشده نزدیک به محافل اقتصادی روسیه هستند و در پروژههای تجاری مشترکی با شرکت ویتکاف فعالیت دارند.
در حالیکه ترامپ گفته است انتظار دارد زلنسکی «تا روز شکرگزاری» طرح صلح را امضا کند، آمریکا به کییف هشدار داد در صورت مخالفت با طرح، «احتمال کاهش و قطع کمکهای نظامی» وجود دارد.
کریل دیمیتریف، فرستاده ویژه سرمایهگذاری ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، جمعه ۳۰ آبان اعلام کرد طرح آمریکا برای پایاندادن به جنگ اوکراین از ابتدا با هدف جلوگیری از ادامه تلفات انسانی و از دسترفتن بیشتر مناطق این کشور تنظیم شده است. به گفته او، منتقدان طرح صلح منافع خود را در تداوم جنگ میبینند.
چند منبع به خبرگزاری رویترز و دیگر رسانهها گفتهاند این طرح نتیجه گفتوگوهای پشتپرده میان دیمیتریف و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بوده است.
دیمیتریف در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهدلیل تبلیغات جنگطلبان، بسیاری نمیبینند که طرح صلح ترامپ برای نجات اوکراین از از دستدادن زمین و جان طراحی شده است.»
دیمیتریف که ریاست صندوق ثروت ملی روسیه را برعهده دارد، در سالهای گذشته چندین سفر به آمریکا داشته تا روابط خود را با مقامهای دولت ترامپ تقویت کند. او گفت منتقدان طرح صلح باید از نزدیک بررسی شوند و اینکه «چگونه از جنگ بیپایان سود میبرند».
به گزارش رویترز، این طرح پنجشنبه به ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، ارائه شد و شامل امتیازدهیهای بزرگ از سوی کییف است؛ از جمله واگذاری بخشهای وسیعی از سرزمین و محدودکردن اندازه نیروهای مسلح اوکراین. این موارد در صورت اجرای کامل میتواند ساختار امنیتی اوکراین را دستخوش تغییر جدی کند.
زلنسکی روز جمعه گفت این طرح اوکراین را در خطر از دستدادن «حیثیت و آزادی»اش قرار میدهد و میتواند حمایت آمریکا را نیز تضعیف کند. او تاکید کرد هیچ طرحی که تمامیت ارضی اوکراین را تهدید کند قابل قبول نیست.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، گفت درباره این پیشنهاد «تماس جمعی مهمی» با همتایانش در فرانسه، بریتانیا، لهستان و فنلاند داشته است. او نوشت: «نتایج تماسهای اخیر را با رییسجمهوری زلنسکی مطرح کردم و منطق گامهای بعدیمان را توضیح دادم.» به گفته او، [در این مذاکرات] عناصر اصلی طرح صلح آمریکا و مسیر دستیابی به یک «صلح عادلانه» بررسی شده است.
ادعای روسیه درباره تصرف چند روستای دیگر در شرق اوکراین
همزمان وزارت دفاع روسیه اعلام کرد مجموعهای از روستاهای خط مقدم در شرق اوکراین را به کنترل خود درآورده است؛ ادعایی که مقامهای اوکراینی آن را رد کرده یا از تایید آن خودداری کردهاند.
مسکو میگوید چهار روستا در استان دونتسک، از جمله یمپل در شرق اسلوویانسک، تحت کنترل نیروهای روسیه قرار گرفته است. اوکراین تاکید کرده یمپل همچنان در اختیار این کشور است.
همزمان والری گراسیموف، رییس ستاد کل روسیه، مدعی شد شهر ویرانشده کوپیانسک تصرف شده، اما اوکراین تنها از وقوع چند حمله در این منطقه خبر داده است. روسیه همچنین میگوید روستاهای استاوکی، نووسلیوکا و مسلیکیوکا را در دونتسک و یک روستا را در استان دنیپروپتروفسک تصرف کرده است.
ستاد کل اوکراین میگوید این مناطق هدف حمله بودهاند اما از دسترفتن آنها را تایید نمیکند. همزمان، بلاگ نظامی دیپاستیت گزارش داده مرکز پوکروفسک «بهتدریج» در حال قرار گرفتن تحت کنترل روسیه است.
روسیه در تلاش برای پیشروی بهسوی پوکروفسک و تکمیل تصرف دونباس است؛ منطقهای که شامل استانهای دونتسک و لوهانسک میشود. مسکو اکنون حدود ۱۹ درصد خاک اوکراین را در اختیار دارد.
در اطلاعیه جمعه ۳۰ آبان اداره هوانوردی فدرال ایالات متحده به «وخامت اوضاع امنیتی و افزایش فعالیت نظامی در داخل یا اطراف ونزوئلا» اشاره شده و آمده است که این موضوع میتواند خطراتی را برای هواپیماها در تمام ارتفاعات ایجاد کند.
در ماههای اخیر، حضور نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته است و از جمله میتوان به بزرگترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی ایالات متحده، دستکم هشت ناو جنگی دیگر و جنگندههای اف-۳۵ اشاره کرد.
به گزارش خبرگزاری رویترز دولت ترامپ، در روزهای اخیر قایقهایی را که گفته میشود حامل مواد مخدر بودهاند و از خط ساحلی ونزوئلا و سایر کشورهای آمریکای لاتین حرکت کرده بودند، بمباران کرده است.
پروازهای مستقیم شرکتهای مسافربری یا باری ایالات متحده به ونزوئلا از سال ۲۰۱۹ به حالت تعلیق درآمده است، اما برخی از شرکتهای هواپیمایی ایالات متحده برای برخی از پروازهای آمریکای جنوبی از فراز این کشور عبور میکنند.
شرکت هواپیمایی امریکن ایرلاین جمعه اعلام کرد که در ماه اکتبر پرواز بر فراز ونزوئلا را متوقف کرده است. شرکتهای هواپیمایی دلتا و یونایتد تا لحظه تنظیم این گزارش به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا اعلام کرد که از ماه سپتامبر میزان تداخل در سیستم ماهوارهای ناوبری جهانی در آسمان ونزوئلا افزایش یافته است؛ تداخلی که در برخی موارد اثرات ماندگاری بر مسیر پروازها گذاشته و به «فعالیتهای مرتبط با افزایش آمادگی نظامی ونزوئلا» نیز نسبت داده میشود.
این اداره توضیح داد: «ونزوئلا چندین رزمایش نظامی برگزار کرده و هزاران نیروی نظامی و ذخیره را بسیج کرده است.»
با این حال، در اطلاعیه تأکید شده که «ونزوئلا در هیچ زمانی قصد هدف قرار دادن هوانوردی غیرنظامی را اعلام نکرده است.»
با وجود این، اداره هوانوردی فدرال هشدار داد که ارتش ونزوئلا به جنگندههای پیشرفته و مجموعهای از سامانههای تسلیحاتی مجهز است که توان رسیدن یا عبور از ارتفاع پرواز هواپیماهای غیرنظامی را دارند، و پرواز در ارتفاع پایینتر از محدوده سامانههای دفاع هوایی و توپخانه ضدهوایی میتواند خطر بالقوه ایجاد کند.
این اداره گفت که به نظارت بر محیط پرخطر برای هوانوردی غیرنظامی ایالات متحده که در منطقه فعالیت میکند، ادامه خواهد داد.
ترامپ جمعه در گفتوگو با رادیوی فاکسنیوز اعلام کرد که انتظار دارد به زودی و با توجه به حضور نظامی گسترده ارتش ایالات متحده در منطقه کاراییب با نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، گفتوگو کند.
او افزود: «در آیندهای نه چندان دور با او صحبت خواهم کرد.»
ترامپ از اشاره به محورهای این گفتوگوی احتمالی خودداری کرد و تنها گفت: «نمیتوانم به شما بگویم چه چیزی قرار است به او بگویم، اما حرفهای خیلی مشخصی برای گفتن دارم.»
او سهشنبه ۲۷ آبان گفته بود که استقرار نیروهای آمریکایی در ونزوئلا را منتفی نمیداند و در عین حال تمایل خود را برای شنیدن مستقیم پیشنهادهای رییسجمهوری ونزوئلا درباره جلوگیری از تشدید بیشتر اقدامهای نظامی آمریکا اعلام کرد.
پس از آن روزنامه نیویورکتایمز چهارشنبه ۲۸ آبان گزارش داد که رییسجمهوری آمریکا مجوز اجرای طرحهای سازمان سیآیای برای اقدامات مخفیانه در ونزوئلا را صادر کرده است.
