سخنگوی انجمن صنایع لبنی در واکنش به گرانی چند باره فرآوردههای لبنی طی هشت ماه گفت: «در نرخگذاری لبنیات نباید قیمتگذاری صورت گیرد برای اینکه صنعت لبنیات رقابتی است و نیاز به متولی خاص ندارد.»
سخنان محمد فربد پس از انتشار گزارشهای مربوط به افزایش پیدرپی قیمت شیر و سایر محصولات لبنی از ابتدای سال تاکنون و همچنین بازتاب نارضایتی مصرفکنندگان در این گزارشها مطرح شده است.
خبرگزاری مهر با اشاره به اینکه «کسی در خصوص سریال دنبالهدار افزایش قیمت فرآوردههای لبنی پاسخگو نیست»، نوشت: «در هفته منتهی به ۲۲ آبان، یک بطری شیر حدود ۹۰۰ گرمی کم چرب یکی از ارزانترین برندها، با افزایش ۱۳.۳ درصدی از ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان به ۴۲ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است.»
بر اساس این گزارش، همچنین هر سطل ماست پرچرب یکی از برندها از ۱۷۸ هزار تومان در روزهای اخیر به ۱۹۵ هزار تومان رسیده است.
مهر افزود: «شیوع تب برفکی در کنار کمبود و گرانی نهاده دامی سبب شد تا تولیدکنندگان فرآوردههای لبنی بهانهای دیگر برای فرایند افزایش قیمت محصولات به دلیل افزایش قیمت شیر خام داشته باشند.»
در این حال، فربد گفت: «اگر توانستند مرغ و تخم مرغ را به قیمت قبل بفروشند، لبنیات را نیز با تورم قریب ۴۰ درصدی به قیمت قبل میفروشند.»
«صنابع لبنی از شیر بارانهای استفاده میکنند»
خبرگزاری تسنیم اشاره کرد که سخنان فربد مبنی بر اینکه صنعت لبنیات نیاز به متولی خاص ندارد، در شرایطی عنوان شد که «صنایع لبنی از شیر یارانهای استفاده میکنند.»
این خبرگزاری افزود: «همین محصولات لبنی یارانهای که سهم مردم است، به راحتی و آزادانه به بازار های صادراتی با ارز آزاد عرضه میشود و حتی ارز آن نیز به کشور بر نمیگردد.»
تسنیم اضافه کرد که طبق قانون، هر سال با افزایش نرخ شیر خام، قیمت چهار قلم کالای پرمصرف لبنی شامل شیر بطری کمچرب، شیر کیسهای کمچرب، ماست ۲.۵ کیلویی کمچرب و پنیر ۴۰۰ گرمی (از نوع یو اف) «باید بهصورت مصوب دولتی تعیین شود، اما با وجود گذشت حدود شش ماه از افزایش نرخ شیر خام، هنوز قیمت مصوب این چهار قلم اعلام نشده است و کالاها چندین مرتبه گران شدهاند.»
در همین حال، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان به شرکتهای لبنی اعلام کرده است که «هرگونه افزایش قیمت بدون طی مراحل قانونی، تخلف محسوب میشود و مشمول پیگرد خواهد بود.»
امینالله لطیفی، سرپرست اداره کل نظارت بر محصولات کشاورزی و فرآوردههای دامی این سازمان، هم گفت که با توجه به تغییرات هزینههای تولید، «وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده که نظرش همچنان بر قیمتگذاری همان چهار قلم کالای پرمصرف است و ما نیز آمادگی داریم قیمتها را محاسبه و اعلام کنیم.»
در مقابل، محسن حسنیمقدم، رییس بازرگانی داخلی و تنظیم بازار وزارت جهادکشاورزی، گفت: «با توجه به اینکه مرجع تشخیص اینکه ذائقه مردم، وزارت جهاد کشاورزی نیست و انجام این کار زمانبر بود، خواستار تداوم روال ۱۳ سال گذشته شدیم تا قیمتگذاری بر اساس چهارچوب و ضوابط موجود صورت گیرد.»
بحثها در مورد افزایش قیمت بیرویه قیمت محصولات لبنی در شرایطی است که گزارشهای رسانههای داخلی نشان میدهد قیمت دیگر اقلام خوراکی از جمله نان با مجوز دولت مسعود پزشکیان رو به افزایش گذاشته است.
در سالهای اخیر، خوراکیهای پرمصرف خانوار در زمره کالاهایی بودهاند که یکی از بیشترین جهشهای قیمتی را ثبت کردهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
