در پی مرگ احمد بالدی، دانشجوی ۲۰ سالهای که در اعتراض به تخریب مغازه اغذیهفروشی خانوادهاش بهدست ماموران شهرداری اهواز دست به خودسوزی زد، شهردار اهواز استعفا کرد و چهار مقام شهرداری این شهر از کار برکنار شدند.
استانداری خوزستان، چهارشنبه ۲۱ آبان در اطلاعیهای اعلام کرد رضا امینی، شهردار اهواز از سمت خود کنارهگیری کرده و چهار مقام شهرداری شامل معاون خدمات شهری، شهردار منطقه سه، معاون شهردار منطقه سه و مسئول اجراییات شهرداری اهواز از سمت خود برکنار شدهاند.
خبرگزاری دولتی ایرنا نیز ضمن تایید خبر برکناری چهار مقام شهرداری اهواز، نوشت اسکندر مومنی، وزیر کشور، با استعفای شهردار اهواز موافقت کرده است.
وزارت کشور اعلام کرد این تصمیم به دستور مستقیم پزشکیان برای بررسی حادثه گرفته شده و پس از گزارش کمیته ویژه، تغییرات گسترده در مدیریت شهرداری اهواز انجام شده است.
پیشتر در شامگاه سهشنبه ۲۰ آبان، مجاهد بالدی، پدر احمد بالدی، در مراسم عزاداری فرزندش خواستار برکناری مقامهای مسئول شهرداری شد و هشدار داد که در غیر این صورت تکتک اعضای خانوادهاش خود را به آتش خواهند کشید.
او در ویدیویی که در رسانههای محلی منتشر شد، گفت: «جنازه را تحویل نمیگیریم و فاتحهخوانی نداریم تا وقتی امینی شهردار و شمس، یکی از مدیران شهرداری از این شهر بیرون بروند.»
اقدام به خودسوزی و واکنشها
احمد بالدی ۱۱ آبان و پس از آنکه ماموران شهرداری منطقه سه اهواز دکه اغذیهفروشی خانوادهاش را تخریب کردند، در برابر چشمان آنها با بنزین خود را به آتش کشید.
او با سوختگی ۷۰ درصدی به بیمارستان طالقانی اهواز منتقل شد و صبح ۲۰ آبان جان باخت.
این رخداد واکنشهای گستردهای در فضای مجازی و در میان فعالان مدنی و شهروندان اهوازی بهدنبال داشت و گروهی از شهروندان و بستگان بالدی نیز مقابل بیمارستان طالقانی تجمع اعتراضی برگزار کردند.
پس از انتشار خبرها، سه فعال رسانهای و مدنی عرب اهوازی، حسن سلامات، جواد ساعدی و صادق آلبوشوکه، که اخبار مربوط به خودسوزی اعتراضی بالدی را پوشش داده بودند، بهدست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
امیر خلفیان، دادستان عمومی و انقلاب اهواز، در روزهای گذشته از بازداشت موقت شهردار منطقه سه و مسئول اجراییات شهرداری و صدور دستور جلب برای سه نفر دیگر در ارتباط با این پرونده خبر داده بود.
در همین حال، وکیل خانواده بالدی در گفتوگو با روزنامه اعتماد گفت ماموران شهرداری منطقه سه اهواز «بدون حضور کلانتری و برخلاف دستور قضایی» برای تخلیه محل اقدام کردند که این رفتار «خودسرانه» منجر به خودسوزی احمد و آسیب به مادرش شد.
مجاهد بالدی نیز در گفتوگو با روزنامه هممیهن گفته بود صبح روز حادثه، برای تمدید مهلت تخلیه مغازه به سازمان خدمات شهری اهواز رفته بود و از مسئولان خواست تا پایان مراسم سالگرد مادرش فرصت دهند، اما شهردار منطقه سه پاسخ داده بود: «مغازه باید امروز خراب شود».
او همچنین گفت ماموران شهرداری پسرش را تحریک کردهاند: «یکی گفت فندک بدهم؟ کبریت بدهم؟»
استعفای شهردار اهواز و برکناری چند مقام دیگر نخستین واکنش رسمی به خشم عمومی و فشار افکار عمومی پس از مرگ بالدی بهشمار میرود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
