مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، درباره پرونده موشکی و هستهای تهران اعلام کرد حکومت ایران حاضر نیست از برنامههای موشکی یا هستهای خود صرفنظر کند و در برابر فشارها برای کنار گذاشتن این برنامهها تسلیم نخواهد شد.
پزشکیان جمعه ۱۶ آبان در نشست با «فعالان اقتصاد دیجیتال» گفت: «میگویند بیایید برنامه موشکی را با هم بحث کنیم؛ خب بحث کردیم، اسرائیل را مجهز کنند بعد به ما بگویند موشک نداشته باش و دفاع هم نکن. بعد هر وقت که دلش خواست بیاید ما را بمباران کند.»
او افزود: «قرار است با صلح و امنیت زندگی کنیم ولی قرار نیست با ذلت زندگی کنیم. قرار نیست آنها هر چه دلشان خواست به ما تحمیل کنند.»
این اظهارات پزشکیان در شرایطی است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پنجشنبه گفته بود ایران از آمریکا پرسیده که آیا ممکن است تحریمهای واشینگتن علیه تهران لغو شوند یا نه.
پیشتر نیز ترامپ اعلام کرده بود در صورتی که جمهوری اسلامی رفتار صلحجویانه نشان دهد و از اقدامات تهدیدآمیز دست بردارد، آماده لغو تحریمهای تهران است.
با وجود این، پزشکیان گفت: «ما حاضریم در چارچوبهای بینالمللی گفتوگو کنیم اما نه در صورتی که بگویند شما حق ندارید علم (هستهای) داشته باشید، یا حق دفاع از خود (با موشک) را ندارید، وگرنه ما شما را بمباران میکنیم.»
جمهوری اسلامی بارها احتمال مذاکره درباره تواناییهای دفاعی خود، از جمله برنامه موشکیاش، و همچنین کنار گذاشتن کامل غنیسازی اورانیوم در خاک خود را رد کرده است.
پزشکیان ۲۴ مهر نیز از تداوم برنامه هستهای و موشکی جمهوری اسلامی دفاع کرده و گفته بود: «فرزندان این سرزمین بودند که برای ما موشک و انرژی هستهای ساختند.»
تهران و واشینگتن پیش از جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، پنج دور گفتوگوی هستهای برگزار کرده بودند اما جنگی که در جریان آن، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی پایگاههای موشکی ایران را نیز بمباران کردند، این مذاکرات را متوقف کرد.
جمهوری اسلامی در شرایطی بر تداوم برنامه موشکی و هستهای خود تاکید میکند که خواهان «نابودی» اسرائیل است.
با این حال، تهران میگوید موشکهای بالستیکش با بردی تا دو هزار کیلومتر (هزار و ۲۰۰ مایل)، ابزار بازدارندگی و قدرت تلافیجویانهای در برابر ایالات متحده، اسرائیل و دیگر دشمنان احتمالی منطقهای هستند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیش از این مذاکره با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانسته و هرگونه گفتوگو با واشینگتن را ممنوع اعلام کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفته است هیچ مذاکرهای میان تهران و واشینگتن صورت نگرفته و جمهوری اسلامی تنها درباره موضوع هستهای گفتوگو میکند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
