در حالی که شاخص کیفیت هوا در اصفهان و مشهد در وضعیت ناسالم قرار دارد و ۱۰ شهر استان خوزستان با آلودگی شدید هوا مواجه هستند، شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اعلام کرد این کلانشهر از ابتدای سال ۱۴۰۴ تنها شش روز هوای پاک داشته است.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران شنبه سوم آبان اعلام کرد پایتخت از ابتدای امسال در مجموع ۱۱۵ روز هوای قابل قبول، ۸۵ روز هوای آلوده برای گروههای حساس و هشت روز هوای آلوده برای همه افراد جامعه داشته است.
شاخص کیفیت هوا پنج دسته اصلی دارد که بر اساس آن، از عدد صفر تا ۵۰، هوای پاک، از ۵۰ تا ۱۰۰، هوای سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰، هوای ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰، هوای ناسالم (برای همه)، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، شرایط کیفی هوا خطرناک محسوب میشود.
کارشناسان محیط زیست هشدار دادهاند که تداوم این شرایط میتواند سلامت عمومی را تهدید کند و از شهروندان خواستهاند تا حد امکان از فعالیتهای طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند.
خوزستان در بحران
در خوزستان وضعیت هوا بحرانیتر است. ادارهکل حفاظت محیط زیست این استان اعلام کرد هوای امروز در ۱۰ شهر آلوده است.
بر اساس این گزارش، هوای اهواز، کارون و خرمشهر در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه گروهها قرار دارد و سایر شهرها نیز برای گروههای حساس، ناسالم هستند.
محمد سبزهزاری، مدیرکل هواشناسی استان خوزستان، گفت: «پدیده غالب در این هفته غبار صبحگاهی و افزایش غلظت آلایندهها در شهرهای صنعتی و پرجمعیت استان است.»
او اضافه کرد که جو نسبتا پایداری در استان حاکم خواهد بود و همین پایداری «یکی از عوامل تشدید آلودگی» است.
امیر خلفیان، دادستان مرکز خوزستان، با اشاره به تداوم آلودگی شدید در این استان گفت: «هوای پاک حق مسلم مردم خوزستان است و در صورت مشاهده هرگونه قصور یا ترک فعل از سوی دستگاههای مسئول در کنترل آلودگی، با متخلفان برخورد قضایی خواهد شد.»
اصفهان و مشهد در محدوده ناسالم
در مشهد، شاخص میانگین کیفیت هوا در ۲۴ ساعت گذشته عدد ۱۲۳ را ثبت کرده و در محدوده ناسالم قرار دارد.
اداره کل محیط زیست استان خراسان رضوی اعلام کرد هوای ۲۱ منطقه از مشهد در وضعیت ناسالم و تنها دو منطقه در شرایط سالم هستند.
مقامهای محلی از بیماران قلبی و تنفسی، کودکان و زنان باردار خواستهاند در فضای باز تردد نکنند و توصیههای خودمراقبتی را جدی بگیرند.
شاخص کیفیت هوای اصفهان نیز با میانگین عدد ۱۱۴ در وضعیت ناسالم ثبت شد و کارشناسان نسبت به خطرات سلامتی ناشی از آلودگی و لزوم رعایت توصیههای ایمنی هشدار دادند.
آلودگی هوا در سالهای گذشته بارها به سطوح بحرانی رسیده و هجوم ریزگردها بر دامنه بحرانهای زیستمحیطی و تهدیدهای سلامت عمومی افزوده است.
با وجود گسترش این وضعیت، جمهوری اسلامی برنامهای منسجم و پایدار برای مهار و مدیریت این بحران ارائه نکرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
