ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، سخنرانیاش در سازمان ملل را به زبان انگلیسی و با درخواستی مستقیم برای کمکهای نظامی بیشتر آغاز کرد.
او گفت: «امروز هیچکس جز خود ما نمیتواند امنیت را تضمین کند. تنها ائتلافهای قدرتمند. تنها شرکای قوی و تنها تسلیحات خودمان. قرن بیستوچهارم چندان تفاوتی با گذشته ندارد. اگر ملتی خواهان صلح است، هنوز باید روی تسلیحات کار کند.»
زلنسکی افزود: «تسلیحات تعیین میکنند چه کسی زنده میماند.»
او ادامه داد: «جنابان عالیمقام، شما خود بهخوبی میدانید که قانون بینالملل بهطور کامل کار نمیکند مگر اینکه دوستان قدرتمندی داشته باشید که واقعا حاضر باشند از آن دفاع کنند. و حتی آن هم بدون تسلیحات ممکن نیست.»
رییسجمهوری اوکراین در این سخنرانی یادآوری کرد هر هفته افراد زیادی در اوکراین کشته میشوند، زیرا روسیه با صلح مخالفت میکند.
زلنسکی افزود: «روسیه هزاران کودک اوکراینی را ربوده است و ما توانستهایم تنها برخی از آنان را بازگردانیم... چقدر باید صبر کنیم تا بتوانیم همه کودکانمان را به خانه برگردانیم؟ نزدیک به دو سال گذشته و هنوز گروگانهای اسرائیلی آزاد نشدهاند.»
رییسجمهوری اوکراین همچنین بر ناکارآمدی نهادهای بینالمللی تاکید کرد.
او گفت: «حتی در جریان خونریزی، هیچ نهاد بینالمللی وجود ندارد که واقعا بتواند آن را متوقف کند.»
او تاکید کرد این نهادها ضعیف شدهاند و افزود: «سودان یا سومالی یا فلسطین، یا هر مردم دیگری که درگیر جنگاند، واقعا از سازمان ملل یا نظام جهانی چه انتظاری میتوانند داشته باشند؟ دهههاست فقط بیانیه و بیانیه. و حتی همه آنچه در غزه رخ میدهد هم راهحلی ندارد.»
زلنسکی با ارجاع به ناتو افزود: «حتی عضویت در یک اتحاد نظامی دیرپا بهطور خودکار به معنای ایمن بودن شما نیست. همین اخیرا پهپادهای روسی حریم هوایی لهستان را نقض کردند و تنها چهار فروند از آنها سرنگون شدند.»
رامین صفرنیا، وکیل پیمان فرحآور، شاعر و فعال اجتماعی، از رد فرجامخواهی و تایید حکم اعدام موکلش در دیوان عالی کشور خبر داد. فرحآور پیشتر از سوی دادگاه انقلاب رشت به اتهام «بغی» و «محاربه» به اعدام محکوم شده بود.
صفرنیا چهارشنبه دوم مهرماه با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت حکم اعدام فرحآور با فرجامخواهی پرونده در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور مورد رسیدگی قرار گرفت و ضمن رد فرجامخواهی حکم اعدام او تایید شد.
این وکیل دادگستری با بیان اینکه درخواست اعاده دادرسی خود را به دیوان عالی کشور ارائه خواهد داد، ابراز امیدواری کرد که از طریق «قانونی» حکم اعدام این زندانی سیاسی نقض شود.
ایراناینترنشنال ۱۶ اردیبهشت گزارش داد که فرحآور بدون حضور وکیل منتخب و بهصورت غیرعلنی از سوی احمد درویشگفتار، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب رشت به اتهام «بغی» و «محاربه» محاکمه و حکم اعدام او بدون طی روند شفاف دادرسی ابلاغ شده است.
یک منبع آگاه از پرونده این زندانی سیاسی با بیان اینکه فرحآور اتهامات با اتهامات «تبلیغ علیه نظام»، «بغی» و «محاربه» محاکمه شد، به ایراناینترنشنال گفته بود: «اتهامات او عمدتا بر پایه اشعار، سخنرانیها، نوشتهها و مواضعش نسبت به موضوعات اجتماعی، عدالتخواهی، اعتراض به بیعدالتیهای اقتصادی و دفاع از حقوق شهروندی شکل گرفتهاند.»
این منبع آگاه در ادامه گفت: «فرحآور سالها در حوزههای شعر، فعالیتهای اجتماعی و آگاهیبخشی در میان مردم فعالیت داشته و پیشتر نیز سابقه بازداشت بهدلیل اعتراضات مدنی و دفاع از حق مشارکت مردم در سرنوشت خود را داشته است. او پدر یک کودک خردسال است و هیچگونه سابقه خشونت ندارد.»
بازداشت و محرومیت از درمان
فرحآور شهریور ۱۴۰۳ بهدست ماموران وزارت اطلاعات در منزل خود بازداشت و پس از نزدیک به یک ماه بازجویی تحت فشار، به بند «میثاق» زندان لاکان رشت منتقل شد.
طبق اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، او در دوران بازجویی دچار خونریزی داخلی و مشکلات جسمی جدی شد و با وجود هشدارهای پزشکان، همچنان از رسیدگی پزشکی مناسب محروم مانده است.
در ماههای اخیر، افزایش شمار اجرای احکام اعدام و همچنین صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در ایران، با موجی از اعتراضات در داخل و خارج از کشور روبهرو شده است.
در تازهترین نمونه از این اعتراضات، گروهی از خانوادههای زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در همراهی با کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» تجمع اعتراضی برگزار کردند.
اعتصاب غذای زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از نهم بهمن ۱۴۰۲ با درخواست توقف صدور و اجرای این احکام آغاز شد و در هشتادوهفتمین هفته آن زندانیان محبوس در ۵۲ زندان سراسر ایران دست به اعتصاب غذا زدهاند.
در حال حاضر حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر ایران با اتهامات سیاسی در خطر تایید یا اجرای حکم اعدام و بیش از ۱۰۰ تن نیز با اتهامات مشابه در خطر صدور حکم مرگ قرار دارند.
اردوغان در سفر به واشینگتن برای دیدار با ترامپ پس از سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، میکوشد از رابطه شخصی با رییسجمهوری آمریکا برای گشایش در تحریمها و بستن قراردادهای نظامی استفاده کند. دیداری که آزمونی تازه برای مناسبات پرتنش میان دو کشور در هشت سال گذشته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، قرار است سوم مهر ماه (۲۵ سپتامبر ۲۰۲۵) در کاخ سفید با هم دیدار کنند. دیداری که بار دیگر توجهها را به یکی از پرتنشترین و در عین حال شخصیترین روابط میان رهبران دو کشور عضو ناتو جلب کرده است.
برای درک اهمیت این دیدار باید نگاهی زمانمند به گذشته انداخت؛ از نخستین تماسها در سال ۲۰۱۷ تا بحرانهای امنیتی و اقتصادی؛ از روی کار آمدن جو بایدن تا بازگشت دوباره ترامپ.
۲۰۱۷: آغاز رابطه شخصی
ترامپ در همان ماههای نخست ریاستجمهوریاش نشان داد که به تماسهای مستقیم با اردوغان علاقه دارد.
اردوغان نیز با سبکی مشابه که بر «اقتدار فردی» استوار است، از این فرصت استفاده کرد.
تماسهای تلفنی متعدد و وعدههای همکاری اقتصادی، نوید یک دوره تازه را میداد اما خیلی زود، پروندهای سرنوشتساز بر روابط سایه انداخت: قرارداد خرید سامانه موشکی اس۴۰۰ از روسیه.
۲۰۱۸: بحران ارزی و تحریمهای متقابل
در میانه سال ۲۰۱۸، اقتصاد ترکیه با بحران شدید روبهرو شد.
آمریکا با استناد به بازداشت یک کشیش آمریکایی، تحریمهایی علیه مقامات ترک اعمال کرد و تعرفه فولاد و آلومینیوم ترکیه را افزایش داد. ارزش لیره سقوط کرد و اردوغان، آمریکا را به «جنگ اقتصادی» متهم کرد.
آنکارا در پاسخ تعرفههای تلافیجویانه بر کالاهای آمریکایی وضع کرد.
این نخستین بار بود که رابطه شخصی ترامپ و اردوغان نتوانست مانع از رویارویی مستقیم اقتصادی شود.
۲۰۱۹: نقطه عطف در سوریه و کنار گذاشتن ترکیه از اف۳۵
سال ۲۰۱۹ به نوعی اوج تنشها بود. ترکیه سامانه اس۴۰۰ را تحویل گرفت و آمریکا واکنش نشان داد: کنار گذاشتن رسمی ترکیه از پروژه جنگندههای اف۳۵ و محروم کردنش از دریافت جنگندههای پیشرفته.
این تصمیم ضربهای حیثیتی و راهبردی برای آنکارا بود.
اکتبر همان سال، ترامپ دستور خروج نیروهای آمریکایی از شمال سوریه را صادر کرد.
این اقدام چراغ سبزی به عملیات ارتش ترکیه علیه نیروهای کُرد سوریه بود. متحدانی که در جنگ با داعش برای آمریکا حیاتی محسوب میشدند.
تصمیم ترامپ موجی از انتقاد در کنگره و رسانههای آمریکا به راه انداخت و بهعنوان «خیانت به متحدان کُرد» تعبیر شد اما برای اردوغان یک پیروزی بزرگ بود.
نامه مشهور ترامپ به اردوغان با عبارت «احمق نباش!» هم در همین مقطع نوشته شد؛ سندی از رابطهای شخصی و غیرمتعارف که هم بحران آفرید و هم بحران را مهار کرد.
۲۰۲۰: تحریمهای کاتسا
پایان دوره نخست ترامپ با اعمال تحریمهای «کاتسا» علیه ترکیه همراه شد.
واشینگتن صنایع دفاعی ترکیه را هدف قرار داد و آنکارا بیش از پیش از همکاریهای نظامی با غرب محروم شد.
با این حال، تماسهای مستقیم میان دو رهبر ادامه داشت و اردوغان بارها کوشید از طریق همین کانال شخصی فشارها را کاهش دهد.
۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴: دوران بایدن و سردی روابط
با روی کار آمدن جو بایدن در آمریکا، تماسهای شخصی ترامپ جای خود را به دیپلماسی نهادی داد.
بایدن از همان ابتدا با تاخیر به اردوغان تلفن زد و نشانه داد که رابطهای گرم و شخصی در کار نخواهد بود.
بحرانهای قدیمی پابرجا ماندند: اس۴۰۰ همچنان در خاک ترکیه بود، تحریمهای کاتسا ادامه داشت و بازگشت به برنامه جنگندههای اف۳۵ ناممکن بود.
در همین سالها، روابط ترکیه با روسیه و ایران نیز حساسیت واشینگتن را بیشتر کرد.
ترکیه در جنگ اوکراین نقش میانجی ایفا کرد و از تحریمهای گسترده علیه روسیه پیروی نکرد.
همزمان، وضعیت حقوق بشر در داخل ترکیه با بازداشتهای گسترده و محدودیتهای رسانهای، به بیاعتمادی بیشتر آمریکا دامن زد. نتیجه آن شد که روابط دو کشور در وضعیت «نه گرم و نه سرد» باقی ماند: همکاری در چارچوب ناتو اما پر از بیاعتمادی و انتقاد.
۲۰۲۵: بازگشت ترامپ و امید به مصالحه
انتخابات ۲۰۲۴ آمریکا و بازگشت ترامپ به قدرت بار دیگر چشمانداز رابطه شخصی او با اردوغان را زنده کرد.
دیدار ۲۵ سپتامبر ترامپ و اردوغان در کاخ سفید در واشینگتن که در چارچوب سفر اردوغان به آمریکا برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل برنامهریزی شده، فصل تازهای در روابط اردوغان و ترامپ تعبیر شد و ترکیه در ۲۲ سپتامبر اعلام کرد تعرفههای سال ۲۰۱۸ بر واردات آمریکایی مانند خودرو و میوه را لغو میکند.
تاکنون چند نکته کلیدی درباره این دیدار روشن شدهاند: ترامپ از احتمال توافقهای بزرگ سخن گفته؛ فروش هواپیماهای بوئینگ، قرارداد جنگندههای اف۱۶ و حتی بررسی بازگشت ترکیه به پروژه اف۳۵.
تام باراک، سفیر آمریکا در آنکارا، در مصاحبههای اخیر خود به «امکان رفع تحریمهای کاتسا تا پایان سال» اشاره کرده است.
موضوعات منطقهای نیز بخشی از دستور کار هستند: سوریه، وضعیت فلسطین به ویژه حملات اسرائیل به غزه و دیگر موضوعات امنیتی که برای ترکیه اهمیت دارند.
اردوغان نیز تاکید کرده که موضوع فلسطین، سوریه و روابط تجاری را مطرح خواهد کرد.
به بیان دیگر، او میخواهد این دیدار را به فرصتی برای تثبیت نقش منطقهای ترکیه و باز کردن گرههای اقتصادی داخلی تبدیل کند.
اهمیت و چالشها
این دیدار هم فرصت و هم چالشی جدی برای دو طرف است و از جمله میتواند به بهبود روابط تجاری منجر شود.
لغو تعرفههای تلافیجویانه و امکان توافقات بزرگ تجاری میتواند به رشد صادرات ترکیه یا واردات از آمریکا کمک کند.
همچنین اگر مقررات و موانع مرتبط با اف۳۵ و قراردادهای نظامی حل شود، آنکارا میتواند تسلیحات پیشرفتهتر و همکاری فنی-نظامی بیشتری دریافت کند.
این سفر از نظر دیپلماسی منطقهای هم واجد اهمیت است: ترکیه تلاش دارد نفوذ خود را در خاورمیانه افزایش دهد و این دیدار میتواند برای آنها امکان طرح مسائل مورد نظرشان مانند فلسطین، سوریه و مهاجرت را در سطح بینالمللی فراهم کند.
از سوی دیگر چالشهایی هم وجود دارد: مساله اس۴۰۰ روسیه هنوز یکی از بزرگترین موانع همکاری نظامی ترکیه و آمریکاست. نگرانی واشینگتن این است که سامانه روسی امنیت فناوریهای ناتو و پروژههایی مثل اف۳۵ را به خطر اندازد.
در داخل آمریکا، کنگره، رسانهها و افکار عمومی همچنان نسبت به ترکیه حساساند.
روابط نزدیک آنکارا با مسکو، عملیاتهای مداوم در سوریه علیه نیروهای کُرد و وضعیت حقوق بشر در داخل ترکیه، همه عواملی هستند که در آمریکا حساسیت ایجاد میکنند.
ترامپ ممکن است بخواهد توافقهایی امضا کند اما اجرای آنها میتواند تحت فشار قوانین نظارتی، تحریمها یا مخالفتهای کنگره قرار گیرد.
به علاوه، همیشه این خطر وجود دارد که توافقات بزرگ صرفا برای لحظات سیاسی مفید باشند و در صورت تغییر شرایط منطقهای یا سیاستهای دو طرف یا حتی اختلاف جدید، به سرعت شکست بخورند.
دیداری با سرنوشت نامعلوم
دیدار ۲۵ سپتامبر اردوغان و ترامپ در کاخ سفید، جدیدترین حلقه در زنجیرهای است که از ۲۰۱۷ آغاز شد: دورهای از نزدیکی، بحرانی تازه، تماسهای شخصی برای آرامسازی و دوباره تنش.
این بار هم احتمال دارد توافقهایی تجاری و نظامی اعلام شوند و روابط برای مدتی گرمتر به نظر برسد اما تجربه گذشته نشان میدهد تضادهای ساختاری، از موضوع سامانه اس۴۰۰ گرفته تا سیاست خارجی استقلالگرایانه ترکیه، بهزودی دوباره سر بر خواهند آورد.
رابطه ترامپ و اردوغان بیش از آن که شراکتی پایدار باشد، صحنهای از معاملههای مقطعی و شخصی است.
در کوتاهمدت شاید این معاملات منافع ملموسی برای هر دو طرف بههمراه داشته باشند اما در بلندمدت بعید است بر شکافهای راهبردی غلبه کنند. به همین دلیل، دیدار پیش روی اردوغان و ترامپ در واشینگتن همزمان نماد امید و نشانه تردید است: امید به مصالحهای تازه و تردید درباره دوام آن.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به استفاده گسترده روسیه از پهپادهای انتحاری شاهد-۱۳۶ ساخت جمهوری اسلامی اشاره کرد.
او گفت: «اوکراین و عربستان سعودی میدانند پهپادهای تهاجمی ایران چقدر خطرناک هستند.»
زلنسکی استفاده گسترده روسیه از پهپاد در جنگ را خطرناک توصیف کرد و گفت متوقف کردن این پهپادها از موشک و چاقو سختتر است و مسکو میداند چطور از این سلاح استفاده کند.
به گفته او، پهپادهای ساده هزاران کیلومتر را طی میکند و جنگ از محدودیت جغرافیایی خارج شده است و برای همین، جهان باید سریعتر در محافظت از خود عمل کند.
رییسجمهوری اوکراین با اشاره به اینکه هوش مصنوعی باعث شده جهان وارد خطرناکترین جنگ تسلیحاتی در تاریخ بشر شود، گفت: «اگر امنیت قوی بینالمللی نباشد، جایی در کره زمین وجود نخواهد داشت که مردم احساس امنیت کنند.»
زلنسکی گفت تا چند سال پیش کسی نمیدانست پهپادهای ارزان قیمت میتوانند مرگ و میری چنین گسترده به بار بیاورند.
او افزود: «اوکراین از موشکهای بزرگی که دیکتاتورها دوست دارند در رژههایشان با غرور نمایش دهند برخوردار نیست اما ما برای بهتر کردن تسلیحات خود تلاش میکنیم.»
زلنسکی خطاب به کشورهای جهان گفت متوقف کردن پوتین در این لحظه، کم هزینهتر از این است که هر فرودگاه و بندری را از «حمله تروریستی» روسیه محافظت کند.
او یادآوری کرد: «اوکراین اولین هدف روسیه است. حالا پهپادهای مسکو بر فراز کشورهای اروپایی در حال پرواز هستند و هیچکس اکنون نمیتواند احساس امنیت کند.»
فلیپه ششم، پادشاه اسپانیا، چهارشنبه نخستین سخنران دومین روز مجمع عمومی سازمان ملل بود.
او گفت باور داشتن به سازمان ملل، همچنین به معنای باور داشتن به جهانی مبتنی بر قواعد و قوانین است.
به گفته پادشاه اسپانیا، قوانین، رفتارهایی را شکل میدهند که اکثریت قریب به اتفاق بازیگران بینالمللی، حتی زمانی که نقض میشوند به آنها پایبندند؛ چراکه این قواعد پایهای برای پاسخگویی و اجراییسازی فراهم میکنند.
او افزود: «قواعد، زبانِ خرد در روابط بینالمللاند. بهترین دفاع در برابر قانونِ قویترینها هستند. جهانی بدون قواعد، سرزمینی ناشناخته است.»
