کریدور زنگزور با وجود تلاش مسعود پزشکیان برای کوچکنمایی اهمیت آن، همچنان با واکنشهای تند مقامهای جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی در ایران مواجه است. کیهان از موضع پزشکیان انتقاد کرد و محسن رضایی دست به تهدید «ذینفعان» این مسیر زد.
محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هرگونه تلاش برای انسداد مسیر تجاری و عبوری ایران به روسیه و اروپا از طریق گذرگاه زنگزور، «محکوم به شکست» است.
او بدون اشاره به اقدامات احتمالی جمهوری اسلامی افزود این «خوابی است که به کابوسی برای طراحان آن تبدیل خواهد شد».
کاخ سفید ۱۷ مرداد میزبان الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، برای امضای پیمان صلح بود تا به گفته دونالد ترامپ، دو طرف به تمام درگیریها پایان دهند، تجارت، سفر و روابط دیپلماتیک را آغاز کنند و به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند.
بر اساس این توافق، نام دالان زنگزور به «مسیر ترانزیتی دونالد ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» تغییر مییابد و آمریکا بهمدت ۹۹ سال آن را اجاره خواهد کرد.
علی باقری کنی، عضو شورای راهبردی روابط خارجی، پیشتر در مصاحبه با صدا و سیما تهدید کرده بود جمهوری اسلامی بهراحتی از موضوع زنگزور نمیگذرد.
انتقاد روزنامه اطلاعات از «نمکنشناسی» آذربایجان و ارمنستان
روزنامه اطلاعات ۲۰ مرداد در یادداشتی نوشت جمهوری اسلامی از «مولفههای قدرت قابل توجه» برخوردار است و در برابر آسیب احتمالی به منافع سیاسی و اقتصادی خود دست روی دست نخواهد گذاشت.
اطلاعات دیدار علیاف و پاشینیان با ترامپ و صحبت از بهرهبرداری دالان زنگزور از سوی یک شرکت آمریکایی را «نگرانکننده» خواند.
به گفته این روزنامه، حضور این شرکت آمریکایی-ارمنی در زنگزور عملا میتواند آمریکاییها را بهطور غیرمستقیم همسایه شمالی ایران کند.
در بخشی از این یادداشت آمده است: «اقدام ارمنستان و بهویژه آذربایجان که همواره باید مرهون کمکهای غیرقابل انکار ایران باشد، نوعی نمکنشناسی به حساب میآید که توجیهی برای آن نمیتوان داشت.»
دالان زنگزور جمهوری آذربایجان را از طریق خاک ارمنستان به منطقه خودمختار نخجوان متصل میکندو مرز مشترک ایران و ارمنستان را از بین میبرد. به همین دلیل، جمهوری اسلامی در ماههای گذشته بهشدت با ساخت چنین کریدوری مخالفت کرده است.
حمله کیهان به کوچکنمایی اهمیت دالان زنگزور
باوجود ابراز خشم برخی مقامهای حکومت نسبت به توافق ۹۹ ساله آمریکا، ارمنستان و آذربایجان درباره کریدور زنگزور، پزشکیان ۱۹ مرداد گفت در مورد اهمیت این مسیر «بزرگنمایی» شده است.
او افزود «همه» خواستههای جمهوری اسلامی در رابطه با این مسیر، مراعات شدهاند.
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، ۲۰ مرداد در یادداشتی به این سخنان واکنش نشان داد و نوشت «این نگاه که کریدورها در رابطه با همسایگان، از مسائل جزیی و شاید کماهمیت است»، صحیح نیست.
کیهان تاکید کرد ایجاد کریدور زنگزور زمینهای برای هممرز شدن ایران و اسرائیل در مرزهای شمال، شمالغرب و غرب کشور فراهم خواهد کرد.
به گفته نویسنده یادداشت، این منطقه اکنون به آوردگاه قدرتهای جهانی و برخی تسویه حسابهای آنها، از جمله آمریکا با روسیه و قدرتهای منطقهای، برای بازتعریف یک نظم ژئوپلیتیکی و امنیتی جدید در منطقه تبدیل شده است.
بر اساس این یادداشت، جنگ سه ساله اوکراین باعث «غفلت» روسیه و از دست رفتن حوزههای نفوذش در سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد و همچنین منطقه قفقاز پس از جنگ اخیر قرهباغ شد.
نویسنده یادداشت افزود روسیه بهدلیل تحریمهای غرب درک درستی نسبت به این کریدور و حضور آمریکا و ناتو «بیخ گوش خود» ندارد و به آن بهعنوان جایگزین مسیری برای ارتباط تجاری خود نگاه میکند.
او افزود با تقویت نقش ناتو در قفقاز جنوبی و حضور دائمی آنها در این منطقه، دسترسی به اروپا از طریق دریای سیاه از سوی ترکیه و ناتو مسدود میشود، «رنگینکمانی ضدایرانی» شکل میگیرد و جمهوری اسلامی را در تنگنای امنیتی قرار میدهد.
پزشکیان در سخنان خود تاکید کرده بود چارچوب تمامیت ارضی، بسته نشدن راه ایران به طرف اروپا یا شمال و «همه آنچه در نگاه نظام بوده»، در توافق ارمنستان و آذربایجان دیده شده است و تنها دغدغه این است که «یک شرکت آمریکایی میخواهد این راه را بزند».
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۹ مرداد گفت دالان زنگزور دیگر «صرفا یک جاده ترانزیتی» با بهرهبرداری یک شرکت ارمنستانی-آمریکایی است که تحت قوانین ارمنستان به ثبت میرسد.
ریابکوف دوشنبه ۲۰ مرداد در مصاحبه با شبکه دولتی «روسیه-یک» گفت: «وقتی تعلیق اعلام شد، بهوضوح مشخص کردیم که این تصمیم تنها شامل استقرار میشود و اشارهای به توقف فعالیتهای تحقیق و توسعه نشده است.»
او افزود: «بنابراین از این بازه زمانی برای توسعه سامانههای مربوطه و ایجاد یک زرادخانه قابل توجه در این حوزه استفاده شد. تا جایی که من میدانم، اکنون چنین زرادخانهای را در اختیار داریم.»
پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد در سال ۱۹۸۷ میان میخائیل گورباچف، رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی، و رونالد ریگان، رییسجمهوری وقت آمریکا، امضا شد.
این پیمان با هدف حذف کامل موشکهای زمینپایه با برد ۵۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر منعقد شد و در زمان خود نشانهای از کاهش تنش میان دو ابرقدرت به شمار میرفت، اما با گذر زمان و وخامت روابط فروپاشید.
ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ و در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ از این پیمان خارج شد و دلیل آن را نقض مفاد توافق از سوی روسیه اعلام کرد؛ اتهامی که مسکو آن را نپذیرفته است.
وزارت امور خارجه روسیه ۱۳ مرداد اعلام کرد مسکو دیگر خود را متعهد به اجرای پیمان تعلیق استقرار موشکهای هستهای کوتاهبرد و میانبرد نمیداند.
در آن زمان دمیتری مدودف، معاون شورای امنیت ملی روسیه و رییسجمهوری پیشین این کشور، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، کشورهای عضو ناتو را مسئول این تصمیم مسکو دانست.
او در این پیام نوشت: «بیانیه وزارت امور خارجه روسیه درباره خروج از توافق تعلیق استقرار موشکهای کوتاهبرد و میانبرد، نتیجه سیاست ضدروسی کشورهای عضو ناتو است.»
مدودف افزود: «این یک واقعیت جدید است که تمام مخالفان ما باید آن را جدی بگیرند. منتظر اقدامات بیشتر باشید.»
پیشتر در تیرماه ۱۴۰۳، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، با اشاره به اقدام ایالات متحده در انتقال محمولههای موشکی به دانمارک و فیلپین اعلام کرده بود مسکو ممکن است تولید موشکهای میانبرد و کوتاهبرد با قابلیت حمل کلاهک هستهای را از سر بگیرد.
او گفته بود تعیین مکان استقرار این موشکها تصمیمی است که در مراحل بعدی اتخاذ خواهد شد.
آلبانیزی دوشنبه ۲۰ مرداد در یک نشست خبری پس از جلسه کابینه استرالیا گفت اجرایی شدن این تصمیم مشروط به تعهداتی است که استرالیا از تشکیلات خودگردان دریافت کرده، از جمله اینکه حماس هیچ نقشی در دولت آینده فلسطین نخواهد داشت.
او افزود این اقدام با هدف «تقویت تلاشهای بینالمللی برای پیشبرد راهحل دوکشوری، برقراری آتشبس در غزه و آزادی گروگانها» صورت میگیرد.
نخستوزیر استرالیا تاکید کرد: «راهحل دوکشوری بزرگترین امید بشریت برای شکستن چرخه خشونت در خاورمیانه و پایان دادن به درگیری، رنج و قحطی در غزه است.»
در هفتههای اخیر، موضوع تشکیل کشور فلسطین و به رسمیت شناختن آن از سوی شماری از کشورها با انتقاد اسرائیل و آمریکا روبهرو شده است.
امیر میمون، سفیر اسرائیل در استرالیا، ۲۰ مرداد در بیانیهای هشدار داد به رسمیت شناختن فلسطین «به تضعیف امنیت اسرائیل منجر میشود» و مذاکرات برای آزادی گروگانهای در بند حماس را «از مسیر خود خارج میکند».
در این بیانیه آمده است: «صلح با پایان دادن به ترور ساخته میشود، نه با پاداش دادن به آن.»
همزمان وینستون پیترز، وزیر امور خارجه نیوزیلند، اعلام کرد این کشور در حال بررسی طرح به رسمیت شناختن فلسطین است و تصمیم نهایی در این خصوص در ماه سپتامبر اتخاذ خواهد شد.
پیشتر فرانسه، بریتانیا و کانادا نیز از آمادگی خود برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل خبر داده بودند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هفتم مرداد در واکنش به موضع برخی کشورها در به رسمیت شناختن کشور فلسطین اعلام کرد واشینگتن چنین سیاستی را دنبال نمیکند.
آلبانیزی: بحران کنونی راهحل نظامی ندارد
نخستوزیر استرالیا در ادامه نشست خبری خود به وخامت بحران انسانی در غزه اشاره کرد و گفت شرایط این منطقه از بدترین پیشبینیها و نگرانیهای جامعه جهانی فراتر رفته و اسرائیل «همچنان به نادیده گرفتن قوانین بینالمللی ادامه میدهد».
آلبانیزی از گفتوگوی خود با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در روز ۱۶ مرداد خبر داد و افزود در این مکالمه بر ضرورت یافتن راهحلی سیاسی بهجای رویکرد نظامی برای پایان دادن به بحران تاکید کرده است.
او با اشاره به تصمیم استرالیا برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین گفت فرصتی برای «تحقق حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین» فراهم شده است.
همزمان پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا، اعلام کرد پیشتر مارکو روبیو، همتای آمریکایی خود، را در جریان تصمیم استرالیا برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در ماه سپتامبر قرار داده است.
استرالیا هفته گذشته نیز از طرح اسرائیل برای تصرف کامل غزه انتقاد کرده بود.
نتانیاهو ۱۹ مرداد از تصمیم شماری از کشورها در به رسمیت شناختن فلسطین انتقاد کرد و گفت برخی گمان میکنند همه مشکل این است که کشور مستقل فلسطین تشکیل نشده است، اما بارها به فلسطینیان تشکیل یک کشور پیشنهاد شد و آنها «نپذیرفتند».
او افزود دلیل این موضوع این است که «فلسطینیان بهدنبال کشور خودشان نیستند و هدفشان نابود کردن کشور ماست».
نخستوزیر اسرائیل هشدار داد: «حتی اگر کشور فلسطین تشکیل شود، اسلامگرایان تندرو و جمهوری اسلامی بر آن مسلط خواهند شد.»
به گزارش نشریه دِهیل، رییسجمهوری اوکراین یکشنبه ۱۹ مرداد در سخنرانی خود اعلام کرد: «یک روز هم نمیگذرد که تیم ما با ایالات متحده درباره چگونگی دستیابی به صلح واقعی گفتوگو نکند. ما نیت روسیه را برای تلاش در فریب آمریکا درک میکنیم و اجازه چنین کاری را نمیدهیم.»
زلنسکی ضمن قدردانی از «عزم» ترامپ برای پایان دادن به کشتارها، ریشه اصلی ادامه جنگ را «میل پوتین به جنگ و دستکاری همه اطرافیانش» دانست و گفت اوکراین در شرایطی بسیار دشوار بیش از سه سال است که با جنگ تمامعیار مقابله میکند.
او تاکید کرد: «ما قطعاً از کشور و استقلال خود دفاع خواهیم کرد. من از همه کسانی که کمک میکنند سپاسگزارم.»
ترامپ هفته گذشته اعلام کرد که جمعه ۲۴ مرداد در ایالت آلاسکا با ولادیمیر پوتین دیدار خواهد کرد تا درباره پایان جنگ اوکراین گفتوگو کنند. این نخستین دیدار حضوری دو طرف از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید خواهد بود.
سفیر اوکراین در واشینگتن: برای موفقیت دیدار دعا میکنیم
در همین حال، اکسانا مارکارووا، سفیر اوکراین در ایالات متحده، یکشنبه در گفتوگو با شبکه سیبیاس گفت «تمام اوکراین دعا میکند» که نشست روز جمعه میان ترامپ و پوتین «موفق و پربار» باشد.
او با اشاره به موضع اوکراین گفت: «ما میخواهیم پوتین متوقف شود و امیدواریم فشار مستقیم رییسجمهوری ترامپ، بستههای تحریمی که روی میز قرار دارد و تحریمهای ثانویهای که علیه کسانی که به روسیه کمک میکنند اعمال شده، او را وادار به توقف تجاوز کند.»
مارکارووا همچنین به اقدام اخیر ترامپ علیه هند اشاره کرد و گفت افزایش تعرفه واردات از این کشور به دلیل خرید نفت روسیه، نشانه آن است که آمریکا از «موضع قدرت» به دنبال صلح است. او افزود: «این همان سیاست صلح از طریق قدرت است و به ما کمک میکند که راهحلی برای توقف تجاوز روسیه پیدا کنیم.»
ترامپ چهارشنبه گذشته تعرفه واردات کالا از هند را ۲۵ درصد افزایش داد و این رقم را به مجموع ۵۰ درصد رساند. این اقدام در ادامه سیاست فشار بر کشورهایی است که به گفته واشینگتن، از طریق خرید نفت روسیه، ماشین جنگی کرملین را تقویت میکنند.
با وجود این، هنوز مشخص نیست زلنسکی در نشست آلاسکا حضور خواهد داشت یا خیر. سفیر آمریکا در ناتو احتمال حضور او را «ممکن» دانسته اما مارکارووا در گفتوگو با سیبیاس این موضوع را تایید نکرد.
پیشتر، مسکو پیشنویس توافق آتشبس را به دولت ترامپ ارائه داده که بر اساس آن، کنترل شرق اوکراین در ازای توقف جنگ سهساله به روسیه واگذار میشود. زلنسکی، که به نشست آلاسکا دعوت نشده، این پیشنهاد را به شدت رد کرده و در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود: «هر تصمیمی که بدون اوکراین گرفته شود، علیه صلح است و به نتیجه نخواهد رسید.»
گراهام: باید مشتریان نفتی پوتین را هدف گرفت
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی، نیز در گفتوگو با شبکه انبیسی پیش از نشست آلاسکا گفت: «پوتین تحریمها را دور میزند و به تلفات انسانی اهمیتی نمیدهد، اما اگر مشتریانش را هدف قرار دهیم، این را نمیتواند تحمل کند.»
او تاکید کرد که باید کشورهایی مانند هند، چین و برزیل که نفت روسیه را میخرند و به ادامه جنگ کمک میکنند، از دسترسی به اقتصاد آمریکا محروم کرد. گراهام افزود: «این راهبرد جدیدی است که رییسجمهوری ترامپ کاملاً با آن موافق است و اگر نتوانیم این جنگ را به خوبی پایان دهیم، آن را اجرا خواهیم کرد. بدون درآمد نفت و گاز، روسیه فرو میپاشد.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که ترامپ در نخستین ماههای بازگشت به ریاستجمهوری خود، بارها تلاش کرده با فشارهای سیاسی و اقتصادی، راهی برای پایان دادن به جنگ اوکراین بیابد، اما تا کنون نتیجهای حاصل نشده است.
نشست روز جمعه در آلاسکا، به گفته ناظران، میتواند یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک امسال باشد و مسیر جنگ اوکراین را تحت تاثیر قرار دهد، هرچند اختلافات عمیق میان کییف و مسکو همچنان مانع بزرگی بر سر هرگونه توافق به شمار میرود.
